Welcome to the Multatuli  pages of Maarten Maartensz. See:  Help + Map + Tour + Tips + Notes + News + Home


 
Index Ideen 1
Index Ideen 2
Index Ideen 3
Index Ideen 4
Index Ideen 5
Index Ideen 6
Index Ideen 7

Copyright-opmerking

                      Index Woutertje Pieterse hoofdstukgewijs             Index Woutertje Pieterse puntgewijs

 

Index op Multatuli's IDEEN 1   

          Mijn introductie en uitgave-principes

          Nummer-, trefwoord- en onderwerp-Index op Multatuli's IDEEN

          Nummer-, trefwoord- en onderwerp-Index op MM's commentaren op Multatuli's IDEEN

          Excerpt uit de commentaren van MM bij Ideen 1

INLEIDING IDEEN: Multatuli als filosoof

          Conceptie IDEEN Uit Vryen Arbeid :

 ..'t Zal niet gezegd worden dat niemand de ziekte aantastte, de rotte ziekte waaraan dit Volk lydt: de LEUGEN.
Ik zal doen wat ik kan..
 

          Over Multatuli's "IdeŽn"
          Zelfbeschrijving Multatuli uit "Max Havelaar"
          "Multatuli tout pur" - brief van 9 april 1856
          F. Domela Nieuwenhuis: Multatuli als ketter bij uitnemendheid [Goede introductie van Multatuli uit 1908]
          Over mijn commentaren op Multatuli's "IdeŽn"
            Index alle commentaren   

          Inleiding IDEEN : Wees door de Natuur bedeeld met zucht naar kennis...

          Motto IDEEN : Een zaaier ging uit om te zaaien.


 Noot voor Neerlandici:

 Ik moet opmerken - want dit was sommige Neerlandici niet duidelijk -
 dat in de index die volgt de onderstreepte getallen links zowel de
 nummers van ideen zijn, maar ook links naar de volledig tekst, en
 dat de tekstregel gewoonlijk een citaat(je) uit het soms veel langere
 idee is waar het getal links een link naar is.

 Zodat in:

7 : Het beslissen by meerderheid van stemmen is 't recht van den sterkste in der minne.

Het onderstreept getal 7 de link is naar Idee 7, waaronder u ook mijn
commentaar vindt, en
"Het beslissen by meerderheid van stemmen is
't recht van den sterkste in der minne." een citaat uit Multatuli's Idee
7.

Ik hoop dat deze vingerwijzing voldoet, en wens u veel leesplezier.

Index op Multatuli's IdeŽn 1

1 : Misschien is niets geheel waar, en zelfs dŠt niet.

2 : ..twee halve waarheden maken geen waarheid

3 : Wie twaalfmaal zegt: ik zou... zegt elfmaal 'n bÍtise.

4 : Een verzameling van hout, steen, kalk, enz. is niet altyd 'n gebouw.

5 : Maar de som van veel middelmatigheid blyft altyd gelyk aan ťťn middelmatigheid.

6 : De slotsom der oordeelvellingen van veel onbekwame menschen..

7 : Het beslissen by meerderheid van stemmen is 't recht van den sterkste in der minne.

8 : Het besluiten tot iets groots kan geschieden met kalme vastberadenheid of in geestdrift.

9 : ..het gemiddelde eener verzameling van middelmatigheden..

10 : De jeugd moet zich oefenen in 't bepalen.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

11 : Om 'n gedachte uittedrukken..

12 : Gedachten heeft ieder. By weinigen worden ze tot denkbeelden

13 : Het is zeer moeielyk zich juist uittedrukken.

14 : Onjuistheid van uitdrukking baart stryd.

15 : ..een vader die 't menschmaken van z'n zoon uitbesteedt..

16 : Als ik 't woord "ziel" noem..

17 : Ik weet zeer weinig.

18 : Eens-voor-al, het woordjen: is, gebruik ik tot verkorting van:

19 : Wanneer ik heden iets beweer dat me morgen anders toeschynt..

20 : Het kost me niet de minste moeite een dwaling te erkennen.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

21 : Wie veel gedwaald heeft, kan 't best den weg weten.

22 : "Ge spreekt veel over uzelf", zeggen velen over wien niet gesproken wordt

23 : "Ge spreekt veel over uzelf. Dat is tegen den toon...".

24 : -Ik dank u, voor zoover uw verwyt me een bewys is dat ik veel heb omgegaan met myzelf.

25 : Woudt ge dat ik sprak over u... over uw kat... over uw hond... over uw ezel?

26 : Ik wil oprecht wezen.

27 : Ik ben m'n laatste liefde.

28 : Als 't u verveelt...wie belet u my te ruilen voor 'n AglaÔa?

28a : Zoodra Gy doet wat Havelaar deed..

29 : Er zyn meer muggen dan wespen, meer kappellui dan droogstoppels.

30 : By 't beschouwen van een kunstwerk, by 't schatten eener uitstekende daad..

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

31 : ..als brevet van heldenmoed, wysbegeerte of kunstgevoel.

32 : De noodzakelykheid is God. Meer weet ik van God niet te zeggen.

33 : ..Ik zeg: gelukkig 't land waar de bestuurders wysgeren zyn.

34 : Myn IdeeŽn zyn de "Times" van m'n ziel.

35 : ..'t Idee .. dat ik niet schreef op 't wit.. 

36 : ..'t Is een zaak van gehoor.

37 : Als ik doof was, zou ik niet kunnen schryven.

38 : Een individu leert veelal zyn taal van 'n schoolmeester dat jammer genoeg is.

39 : Tusschen ziel en taal ligt de lengte van 'n trompet.

40 : In elke levende taal is 'n gedeelte dood.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1   

41 : Ik leg me toe op 't schryven van levend hollandsch. Maar ik heb schoolgegaan.

42 : Ik ken weinig schryvers op wier geschryf ik zoveel aanmerkingen heb als op 't myne.

43 : Als ik schrijf "produKt", "aKKlimatisatie" enz...

44 : 't Is een infame leugen dat Babylon verwoest werd omdat eens iemand 'n letter..

45 : We hebben n's teveel als slotletter.

46 : Ik geef wenken, geen regels.

47 : Ik bied 'n vel druks voor een goed voornaamwoord van de tweede persoon.

48 : Een ruiter viel van 't paard..

49 : Als 'n hardloper zyn been breekt, is 't bal parť by de kruipers.

50 : Ik paste een hoed, en zei: die maat is goed.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

51 : Wie me wat nadoet..

52 : 't autos ephŤ der leerlingen van Pythagoras..

53 : 't Aankleven van 'n opinie ''omdat ik zelf het gezegd heb''..

54 : ..Ik eet liever ham, net als de juffrouw.

55 : ..Zo is er veel in den Hamlet wat me als muziek door de ziel ruischt.

56 : Er zyn dichters die verzen maken.

57 : Er is maar ťťn weg ten hemel: Golgotha.

58 : Er zyn weinig boeken waaruit men niet leren kan hoe men niet schryven moet.

59 : Neem ťťn raad aan. Deze: dat ge geen raad aanneemt.

60 : ..over die zaak zou veel te zeggen wezen.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

61 : Wie tevreden is over z'n arbeid, heeft reden van ontevredenheid over z'n tevredenheid.

62 : 't Was avend. Een vrouwspersoon hield me aan.

63 : Jezus heeft veel schoons gezegd.

64 : Jezus moet veel gezegd hebben dat niet in den bybel staat.

65 : Jezus is slecht geteekend in den bybel.

66 : Jezus was geen christen. Ik wil hiermee niet zeggen dat hy 'n IsraŽliet was.

67 : Een arbeider verstuikte zyn voet, en de meester riep: voort!

68 : 't Idee dat men daad'lyk begrypt..

69 : ..Als 'n dichter verzen maakt, zyn er fouten in: Shakespeare..

70 : ..-Mama, riep Max, Papa is onhebbelyk!..

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

71 : ..Natuur is alles. Wat er meer is, noemt men..

72 : Ik geloof niet aan bovennatuurkunde voor men my goed verklaart,,

73 : Ik weet niet hoe men in 't hollandsch vertaalt: les sots. Ik zeg maar Kappellui.

74 : Waar blyven toch de ''knappe'' kinderen?

75 : "Er wordt 'n verhandeling gehouden over de onsterfelykheid, door 'n broodbakker..

76 : "Geloof me, hy is een genie. Ik erken dat z'n deeg op stopverf gelykt..

77 : ..'n verhandeling over mislukte genieŽn - die er niet zyn..

78 : Twee personen die pas gestorven waren, ontmoetten elkaar.

79 : Ik heb 'n modiste gekend die 'n onnatuurlyk kindje had.

80 : ..maar 't smartte haar dat die tooi belette het kind te zien.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

81 : Smart maakt onbillyk.

82 : 't Is geen gering kwaad de waarheid vervelend te maken.

83 : ..Een schryver die tyd heeft om alles uitteleggen, heeft niet veel te schryven...

84 : Byron zwom over den Hellespont, maar hy had geen kogel aan z'n been.

85 : Een ridder streed tegen overmacht.

86 : In 't ziekenhuis te Amsterdam..

87 : Een gedachte is 'n polyp.

88 : En toch is 't niet waar, dat gedachten de wereld regeeren.

89 : Als dit wŗŗr is, zal le mot "stelselaar" meer systemen omvŤr gooien, dan..

90 : 't Is onbillyk van 'n cirkel, den hoek te verwyten dat-i scherp is.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

91 : Ik ben boos op myzelf.

92 : Wat leert men daaruit? Ik heb u niets te leeren.

93 : Jezus ontmoette een evangelie, en vroeg, wie zyt gy?

94 : .. leugen:waarheid = oneindigheid:ťťn ..

95 : Er gaat geen dag voorby, waarop ik niet door Publiek wordt verrast

96 : ..ik maakte onderscheid tusschen 't niet-weten van den een, en 't niet-weten van den ander..

97 : En, wat het ergste is... de knecht die niet zocht, vond de muts.

98 : Er is iets kwaadaardigs in de alpha privans van 't woord atheÔst.

99 : Ik weet niet, lezer, of gy 'n lezeres zyt.

100 : Waar ge een individu hoort spreken over principes ... wees voorzichtig.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

101 : Ik zat te peinzen, en ontving een brief van m'n vrouw.

102 : Als 't bestaan van God moet bewezen worden uit de Natuur..

103 : Een mislukt genie is geen genie.

104 : -Meent ge een genie te zyn?

105 : -Ja.

106 : Al wat ik weet zonder 't van iemand te leeren, ruil ik gaarne..

107 : Ik zal u vertellen hoe de nederigheid in de wereld is gekomen.

108 : Er bestaat geen hoogmoed. Er bestaat geen nederigheid. Er bestaat alleen waarheid..

109 : De man loog. Hy zwom als 'n eend.

110 : -Zyt ge een bekwaam mens?

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

111 : Om zeden en wetten te begrypen..

112 : Zelden schryf ik wat ik wil, en nooit wat 'n ander wil.

113 : Ik ontving vandaag 'n zonderlingen brief.

114 : Elke deugd heeft onechte zusters die de familie schande aandoen.

115 : Als ge met uw zoon overlegt welk beroep hy zal kiezen..

116 : Een publiek persoon staat lager of hoger dan byzondere personen.

117 : Ik vind niet goed dat de Prins van Oranje..

118 : ..Die man moest kiezen!

119 : ..zeg ik dat de Kamers het Volk niet vertegenwoordigen

120 : ..Een mengsel dat de dwalingen van alle richtingen in zich vereenigt..

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

121 : ..Aan dien vorm van regeren heb ik 'n hekel, uit temperament...

122 : ..Ik wou dat m'n lezers oud werden, en my lazen van verre.

123 : - Ik begryp Idee N. niet.

124 : ..Ik deed dus misschien verkeerd, myn eerste Idee te beginnen met misschien...

125 : ..En nog eens, wees duidelyk, gy bonzen, rabbi's, dominees, derwisjen en doctoren...

126 : ..helaas ! want ik ben 'n Amsterdammer.

127 : Ik heb daar drie en twintig nummers IDEEN verscheurd..

128 : ..pater Chloroformicus en dominee Anaesteticus..

129 : - Maar... ze moeten toch iets hebben wat hen bindt. Iets als cohaesie?

130 : ... zeg eens, gyzelf, was uw stuk goed geschreven?

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

131 : ..Zoodra 't mag en kan, laat ik alle buitenissigheden rusten.

132 : ..Ik ben eenigszins schryver, en streef naar waarheid..

133 : Ik had me voorgesteld heden voorttegaan met m'n betoog dat de Kamer 't Volk niet vertegenwoordigt.

134 : ..Men moet in 't vatten van de bedoeling des spreker of des schrijvers "van goeden wille" zijn..

135 : In die kiesregeling dan is 'n radikale fout.

136 : De roeping van den mensch is mensch te zijn.

137 : ..Hebt ge wel eens 'n hond gezien die 'n bochel had?..

138 : ..van den toestand der Elberfeldsche weezen..

139 : Ik houd meer van die jongetjes op de keldertrap dan van..

140 : Wie niet gelooft dat er wonderen geschiedt zyn, zůů als ze beschreven worden

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

141 : Geloof en buig u, of verwerp en sta rechtop.

142 : Een kind dat in 't vertrouwen op vaders waarheidsliefde..

143 : Het vinden der waarheid - dat is: het naderen tot waarheid..

144 : Er bestaat aantrekkelykheid in dwaling..

145 : Ja, dwaling trekt aan!

146 : Alles wat is, moet wezen. Ook dwaling is noodig..

147 : Dwaling is noodig..

148 : De Natuur werkt door saamtestellen en door het tegendeel..

149 : Ik zeide: "Wie voor verrotting vreest, is 'n vyand van het "leven".

150 : Wel wis en zeker is de mensch onsterfelyk...de mensch. Wat wilt ge meer?

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

151 : Komaan, meneer A, B of C, wees oprecht..

152 : ..Verklaar me dat eens, gy leerschoolstelselaars!..

153 : Vooruitgaan? Wie is de verwaande dwaas die dat woord heeft uitgevonden?

154 : Ik wandelde met kleinen Max.

155 : Van de maan af gezien, zyn we allen even groot.

156 : Ik wilde gaarne weten of er graden bestaan in niet-zijn?

157 : Onsterfelykheid zonder eeuwigheid is 'n koord met ťťn eind.

158 : Ik wil iets zeggen over humor, en wat daarby behoort.

159 : ..Uw bruid sterft... 't is heerlyk weer.

160 : ..meende ik - bedorven door schoolboekjes..

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

161 : ..over de domheid van de Natuur..

162 : ..Ik had liever te doen met 'n God die vatbaar was voor rede.

163 : ..Bidden (..) als een misdadige poging zyn om de Natuur te verlokken tot wanorde.

164 : ..Zeer eenvoudig alzoo de konjugatie van 't werkwoord Zyn.

165 : ..Elk voorwerp bestaat uit de som van z'n eigenschappen.

166 : ..De Natuur is alles, en alles is natuurlijk...

167 : Alle waarheden zyn eenvoudig.

168 : Al wat geschiedt is 't produkt van alle voorafgaande faktoren.

169 : Ik gis dat m'n denkbeeld over de almacht der Noodzakelykheid

170 : De Indische Trimourtri..

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

171 : Onderhouden in de Natuur is evenmin 'n aktie als liggen 'n bedryvend werkwoord.

172 : ..onze god Noodzakelykheid is niet drievoudig, niet tweevoudig, hy is ťťnvoudig.

173 : 't Is kinderachtig - dat heet: het is menselyk..

174 : Ge kunt u die oneindigheid niet denken?

175 : Er is slechts ťťn mysterie: het zyn.

176 : ..Ik vind myn god overal..

177 : .. gy die waggelt zoodra men u 't geknakt stokjen afneemt waarop gy meendet te steunen..

178 : ..Is niet stryd tegen dwaling, stryd voor waarheid?..

179 : ..We doen behoorlyk onze zaken. We geloven... zůů, zůů... met gepasten matigheid..

180 : Wat hebt ge gemaakt van de wereld, gy moordenaar Konstantyn?

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

181 : ..Wat hebt ge gemaakt van de wereld, o christenen?

182 : Ik stel me voor, eenige nummers te besteden aan den toestand der vrouwen in onze maatschappy...

183 : In veel wetgevingen van zoogenaamde zedemeesters - zie de mozaÔsche - is zy 'n zaak, 'n ding, 'n meubel, 'n koe...

184 : Ik heb eerbied voor Origenes. Hy geloofde, en handelde naar dat geloof.

185 : Geloof wat ge wilt, maar handel naar uw geloof.

186 : ..Ik heb 'n neefje die spelfouten maakt en zich daarom Multatulist noemt..

187 : ...Onlangs zag ik joodsche weeskinderen wandelen met 'n suppoost.

188 : ...De vrouw wordt weggegeven, verkocht, verruild, uitgeleend als 'n rund. Ja, ze staat beneden 't rundvee.

189 : De bewoners van 'n land zyn niet vry of onvry door de wet. De maat van vryheid wordt bepaald door de zeden.

190Staatkundige vryheid is 'n goede zaak, maar..

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

191Om iets te veranderen in de zeden van 't volk..

192 : ..Zoo dom is geen wet, of er zyn dommer zeden.

193 : ..En dat is altyd zoo geweest.

194Welke wet gebiedt de verwaarloozing van de opvoeding uwer dochters?

195Wat maakt ge van onze dochters, o zeden!

196 :  ...Larochefoucauld heeft gelyk: men moet geen tekst afkeuren zonder dien van alle kanten bekeken te hebben.

197Als dan zoo'n meisje heel ineengefrommeld braaf is, heeft ze kans op trouwen.

198 ...Maar ik wil nu spreken over Únbeloonde deugd ..

199 :  ..Men heeft  allerlei liefden uitgevonden: ...

200Deze verkrachting - of de voortdurende vruchteloze poging daartoe - noemen we Deugd.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

201 : Maar vruchteloos is die poging! De Natuur laat zich niet weerhouden.

202Met uw laffe zedelykheids-komedie wil ik niets te maken hebben.

203Het is my te doen om den stryd te winnen dien ik aanving..

204 : ..men bedenke dat ik alleen ben, dat ik stryd tegen zeer vele vyanden..

205 : ..Misschien, zoo zal ik vragen: wat deedt gy al den tyd dien ik zwom?"

206 : ..Daar is 'n man die dat alles deed, doet, draagde en draagt, leed en lydt om zyner zaak's wille...

207Schaam u...

208Ik veracht de ellendelingen die met hun vroom gewawel hem hebben gek gemaakt...

209 : ..Zoo zyn er veel  vaders wien ik molensteenen aanraad..

210't Is niet waar dat 'n kind onderdanigheid en liefde schuldig is aan z'n ouders.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

211Aan myn kinderen.

212Arme vader, die niets zyt dan dat!

213't Is zonderling dat zoovele menschen zich verstouten kinderen te hebben.

214Artis en kinderen.

215Wie wat betoogt, en noodig oordeelt, z'n betoog voorttezetten tot de laatste syllogisme...

216 : De Koning komt in de stad. Dat is wel verdrietig voor me. Ik zal u zeggen waarom. 

217En ik tart elke macht, op welk gebied ook - in den Staat, in de Kerk, in de Huisgezinnen...

218Hoe welsprekend Napoleon I was...

219Ik heb waarachtig geen tyd, en beval als die dame zonder te vragen of 't bevalt.

220 : De hoogste graad van moed is hoogmoed.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

221 : Vertrouw nooit iemand die nederig spreekt, want hy liegt.

222 : Wie nederig spreekt van zichzelf, wordt boos als ge hem gelooft..

223 : Nederigheid is 'n lafhartige - en oneerlyke! - manier om wat te schynen.

224Zeden zijn onrechtvaardige meesters.

225't Is 'n schande voor de mannen, dat de vrouw...

226Ik wou mezelf gaarne eens ontmoeten om te weten hoe ik me beviel.

227De heer Thorbecke heeft veel te doen...

227a : ... dat ik niet te-vergeefs geleefd, gedacht, geleden, gearbeid heb ...

228Wie zulke dingen niet by ondervinding kent, kan zich geen denkbeeld maken van ...

229Ziehier 'n vertelling over zeeziekte...

230 : Ik heb nooit wat verzonnen. Dat kan ik niet.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

231 : Ik zal spreken van geloof en van liefde: Van de Sainte-Vierge en van meikersen.

232 : De Katholieke Kerk, van zeker standpunt beschouwd, is 't schoonst...

233 : Ik sprak van den weldadigen invloed der katholieke poŽzie. Weldadig?

234 : - Aa, moi je ne crains rien! antwoordde zy, al schaterend van lachen.

235 : Wie nooit gevallen is, heeft geen juist besef van wat er noodig is om vasttestaan.

236 : .. want begrypen en weten scheen hem 'n genot te wezen ...

237 : Mon pŤre, je ne connais ni Dieu ni la Vierge.

238 : O, 't is niet altyd schade 'n mooi jong vrouwtje te wezen!

239 : Wy erkennen liever algemeene dan byzondere fouten.

240 : Hy wilde weten, begrypen, kennen, en overal werd hy geplaagd met domheid!

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

241 : - Ze lyken wel gek met hun Sainte-Vierge!

242 : Maar hy moest toch de waarheid zeggen. Dit schreef weer z'n geloof voor, naar 't scheen.

242a : Waardoor waren die wonderen gewrocht? Door den godsdienst van het goede.

243 : - Uw vriend is...

244 : Lasteraars en dichters scheppen niet. Ze rangschikken.

245 : Ach, niets is volmaakt... zelfs niet de leugen!

246 : Hoogmoed is de moed om hoog te staan.

247 : Och, 't was zo koud in dat Pantheon!

248 : Daar kwam 'n arme drommel die meende dat "schryven" 'n beroep was...

249 : ..vuur... ja, dat is 't: le feu sacrť !..

250 : We verzuimen meestal de voorwerpen, om naar de plaatjes te kyken..

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

251 : Een professor in de vischkunde was aan 't demonstreeren.

252 : Er is geen mensch wiens gemoedsgeschiedenis niet belangryker is dan...

253 : Och, als men wist hoeveel dingen ik voor heilig houd.

254 : Maar zeldzamer is de moed zichzelf te pryzen.

255 : Nog nooit heb ik iemand zichzelf in oprechtheid horen beklagen over gebrek aan hart..

256 : De fouten die men 't liefst erkent, zyn..

257 : We letten niet graag op 't verschil tussen de woorden:

258 : Nooit zyn twee personen tegelyk even toornig tegen elkaar.

259 : "Hy is zoo'n bedaard mensch." Ik heb deze hollandsche lofspraak nooit begrepen.

260 : Vaak is juist overgevoeligheid voor 't kleine, een blyk van kracht tot het groote.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

261 : Eene kapel zweefde hoog, hoog, in de lucht.

262 : Zoo zyn we!

263 : Er is niets poŽtischer dan de waarheid.

264 : Och, 't is zoo jammer dat we geen waar "Leven van Jezus" hebben!

265 : De evangelie-verzamelaars hadden Jezus niet zoo'n gewyd harnas moeten aantrekken.

266 : Er is 'n zotte begripsverwarring in de meening dat ik 'n vyand van Jezus wezen zou.

267 : Wat we in zoo'n geval sluitredenen noemen, zyn doorgaans redenen die niet sluiten..

268 : Het denken moet geleerd worden.

268a : ..We zyn denkdieren, kunnen denken, en voelen aandrang tot denken..

269Zorg dat elke konklusie aan ieder "een peer van zyn eigen boom" schyne.

270Maar grappig is 't als men u zoo'n door uzelf gegeven peer aanbiedt..

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

271 : Och, de arme drommels die gestorven zyn in 't geloof aan 'n verkeerd begrepen Evangelie!

272 : Of Jezus doctor in de theologie geweest is?

273 : De kleine gemartelde patiŽnt werd begraven onder officieele wetenschap.

274 : Het lust me hier 't ontwerp te geven eener: MODEL-REKENING.

275 : Er zyn dus nog altyd dingen die bekend zyn aan de priesters, en waarvan 't arme volk geen begrip heeft?

276 : Kranke, Volk, Mensheid... sta op naar den geest!

277 : Wie is onbeschaamd genoeg om te beweren dat-i niet van myn "geloof" is..

278 : De voorgaande nummers hebben er ook wel iets van of ik boos was.

279 : Zou 't wel zoo erg wezen? Overdryving zeker...

280 : Van begin tot eind is 't ťťn gewawel in de tale Kanašns, vol onzin, blyken van onkunde, leugen en godslastering...

280a: 'n volk [..] door die godzalige dominees werd in slaap gewiegd, verstompt, verdierlykt, gekretiniseerd, bedorven..

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

281 : ... Eilieve, waarom maken professors geen spreekwoorden?

282Spreuken en puntige gezegden dragen meestal het bewys in zich dat ze geboren werden in 't gemoed van 'n leek.

283. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

284 : 'n paar honderd IDEEN die ik niet schreef, omdat ik daarin werd verhinderd door kommer

285 : Hier zegt men tot den man die wat deed: "heel mooi, en sterf maar voort".

286 : Ik heb gezegd dat Nederland verkeerde in 'n toestand van verrotting.

287 : Ik verklaar op myn eer, 't handschrift van dat boek niet aan den heer Van Lennep te hebben verkocht.

288 : En dit: of hun kinderen mager worden, als de myne hongeren?

289 : Mr. Van Lennep, ik heb u den Havelaar niet verkocht!

289a : Men zag 't byna nooit in 'n boekwinkel. Telkens werd er uitgestrooid dat het uitverkocht was.

290 : AAN HET VOLK VAN NEDERLAND.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

291 : De vraag is alzoo: Ďwŗt is verkeerd, wŗt moet verbeterd worden?í

292 : Herhaaldelyk heb ik verzekerd niet te behooren tot een der Nederlandsche staatspartyen.

293 : De waarheid is, dat Lands- of Gemeentebesturen zich met zulke dingen niet te bemoeien hebben.

294 : Wie behoefte voelt aan uw waar, moge die zelf betalen.

295 : Zonderling toch dat de zielen worden gerepareerd op kosten van den Staat..

296 : Als Ďliberaalí beduidt: onbekrompen rechtvaardig, dan is er veel te doen.

297 : Maar ik kan die onsterfelykheid niet toezeggen aan Ťlken verwaanden gek ...

298 : Ge spreekt veel over uzelf.

299 : - Ja, dat zou ieder doen, wien ge laster gaaft voor recht.

300 : Als ik de eer had zeeroover te wezen zÚnder patent ...

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

301 : ... als 't christendom wordt afgeschaft, zullen de muurlingers beweren dat ze er nooit toe behoord hebben...

302Er is geen eer te behalen aan tegenstanders zonder karakter.

303Principes zyn dingen die men gebruikt om iets onaangenaams natelaten.

304Ik beweerde dat 'n dorp in brand stond omdat het veroverd was door nederlandsche soldaten.

305Ik verzoek het nageslacht, de gelden die 't zal willen byeenbrengen voor myn standbeeld ...

305a : Zoo schreef ik zeventien jaar geleden. Is er sedert dien tyd iets verbeterd?  

306Ik weet niet of 't waar is, want het staat in 'n dagblad...

307Ik geloof dat niets duurder uitkomt dan onbetaalde dienst.

308... nergens zoo'n walgelyke onbekwaamheid te hebben aangetroffen als by 't bestuur der stad Amsterdam

309Die man kon... die man zou... die man was...

310Sokrates was 'n verwaande gek, en de Atheners hadden groot gelyk hem te veroordeelen.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

311 : - Eilieve, hy maakte dat fortuin důůr haar slecht gedrag...

312Maar ik begryp niet hoe men die schaamte durft toonen met zooveel... onbeschaamdheid.

313Maar wŤl leest dat Volk myn Ideen , o Thorbecke!

314Dat uw haagsche cliques - liberaal of behoudend - niets te maken hadden met waarheid en recht...

315Zeker, 't is grondwettig. Dat beduidt: ellendig, slymerig, onpraktisch, hollandsch en haagsch.

316Die Tweede-Kamer, die pronkkamer van Nederlandsche middelmatigheden...

317Ik begryp heel goed hoe men behoudend wordt, door goed opteletten wat 'n liberaal is.

318Met ons tegenwoordig Staats-organisme kunnen we geen bekwame personen aan 't hoofd krygen!

319Daar zyn altyd meer schapen dan wolven geweest.

320Ziedaar 'n eerst beginsel van allerlei kunde.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

321 : ...dat die recensent me beschuldigt van verflauwde minachting voor Publiek.

322Er zyn onnauwkeurigheden in de administratie... dŗt roert de ziel!

323't Geweten des Volks dringt aan op de rektifikatie van zulke gruwelen... in de boekhouding!

324De hevigste uitdrukking van smart is sarkasme.

325.. dat-i geen verstand heeft van hun zeden, dus zede-loos is, dat is in hýn taal: slecht.

326Er is geen individu die niet zou worden gehouden voor misdadig, indien hy zich veroorloofde wat de Staat zich veroorlooft.

327Aan zedelykheid in de politiek geloof ik niet.

328De zedelykheid van privaatpersonen is meerendeels lafhartigheid.

329Homogeniteit is een der malste woorden  ...

330 : Ik zou den moed hebben alleenheerscher te zyn.  

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

331 : Dat Ďmooií vinden van myn schryven, Sire, was voorwendsel en gezichtsbedrog.

332Parlementaire regeeringsvormen stellen 'n systeem van assurantie tegen misbruik voor...

333Ik heb hooren beweren dat de kans 'n groot man te vinden...

334't Verdeelen van verantwoordelykheid is 'n vrucht van lafhartigheid en wantrouwen.

335Zoodra er nood is, ligt het in de natuur der harten terugtekeeren tot autokratie.

336Het verkocht koffi en godsdienst, wysheid, stroop en Ďeersteí beginselen.

337't Is 'n treurig verschynsel dat het woord Ďorigineelí 'n lofspraak is.

338Ik dank u, lieve Natuur, dat ge dit althans hebt verordend, dat ieder belast blyft met z'n eigen digestie.

339't Is 'n Wetgever niet geoorloofd verkeerd begrepen te worden.

340 : - Hy heeft de gleuf gemaakt om 't brugje.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

341 : De maatschappy is overal doorsneden met zulke gleuven...

342Ik heb innig medelyden met Hooft...

343Er is vaak meer moed noodig om kleinigheden aantetasten, dan om groote verkeerdheden te bestryden.

344- Een nietig mensch heeft me geprezen...

345- Zingen die wurmen mee, papa?

346Ik ken 'n vader die precies weet hoeveel z'n zoon hem kost aan onderwys. Hy schryft alles op.

347Ook deze vraag blyft heeren theologen ter beantwoording aanbevolen.

348Er zyn zeer velen die gelooven in myn God, de Noodzakelykheid. Ze moeten wel!

349- Eilieve, gy die beweert God te kennen, kunt ge my ook zeggen waarom ik hem niet ken?

350 : - Nogeens, waarom ken ik God niet?

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

351 : Wie aan God gelooft, moet wonderen aannemen, d.i. afwykingen van de regelen der Natuur.

352 : Op 'n hoogen toren stond 'n moeder met haar kind. Het kind viel haar uit de armen.

353 : De woorden Ďgeloofí en Ďbygeloofí aannemende in den gewonen zin, begryp ik 't laatste beter...

354 : Geloof is bygeloof.

355 : Wie 't eerst Ďgeloofí wist te verheffen tot deugd, moet 'n stout man geweest zyn.

356 : ... wie heeft dat het eerst gevormd, gezegd en gedacht?

357 : Deugden zyn voorstellingen van deugd ...

358 : Heine dacht aan onsterfelykheid, toen-i 'n paar netgesmeerde laarzen by 'n graf zag staan.

359 : Ik houd zooveel van Heine, dat ik bly ben hem nooit ontmoet te hebben.

360 : Ik heb u iets te vertellen van de Keulenaars.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

361 : Wat poŽzie, myn God, opdat ik niet verga van walging over zooveel walglyks Úm my!

362 :                    BEGIN "WOUTERTJE PIETERSE"

363 : Myn voornemen was in den ĎWouterí 'n schets te geven van den stryd tusschen laag en hoog...

364 : Ieder knaap heeft z'n heldeneeuw, en 't menschdom heeft 'n kieltje met 'n jukkraagje gedragen.

365 : De Hallemannetjes - die zoo byzonder fatsoenlyk waren ...

366 : Veel wetten en de meeste zeden zyn ontstaan uit gebrek aan ruimte in verstand ...

367 : Hoe 't zy met die principe-barende vruchtbaarheid van de nauwte...

368 : Er zou weinig overblyven van wat wy geweten noemen, als ...

369 : Men zou 't Nieuw-Testament niet zoo gauw missen, dacht-i ...

370 : Zonderling, dat de christenen, die naar hun zeggen de zaligheid uit den bybel halen, zoo gauw verzadigd zyn van die zaligheid.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

371 : De Ďjonge-juffrouwení spraken gedurig van Ďstandí en Ďdat ieder op z'n plaats moest blyven.í

372 : In 'n guur klimaat is zindelyke armoede 'n onmogelykheid.

373 : ..als 'k dan spot met die bespottelykheid, zeggen ze dat ik iets heiligs aantast.

374 : - Myn zoon, let op uw zeggen, meer dan op uw doen, en het zal u wŤlgaan

375 : Stoffel beschuldigde haar van dien verkeerden val in z'n hemdsboordjes, Ďdie zoo nadeelig werkte op 't respektí

376 : Want alle aandoening zoekt 'n uitweg, en er gaat niets verloren, evenmin in de zedelyke als in de stoffelyke wereld.

377 : Juffrouw Laps die op de ondervoorkamer woonde, had er ook van gehoord.

378 : ... Machiavel's van drie voet hoog.

379 : ... ik vind het 'n vreemde manier van vooruitgang, de dingen anders te noemen dan ze werkelyk heeten.

380 : 't Is moeielyk spreken met menschen die zoo braaf zyn geworden dat ze schynen vergeten te hebben wat 'n mensch is...

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

381 : .. vry naby de mosselen, had-i de zevende onderafdeeling geplaatst der III klasse van den burgerstand ..

381b : 't Was woensdag. Er zou 'n Ďavendjeí wezen by de Pietersens.

382 : ..  maar 't bidden zou zooveel beter gaan, meende hy in 'n grot met kaarsen.

383 : 't Gebeurt meermalen dat we gelooven iets gewaar te worden van buiten, wat voorkomt uit onszelf ..

384 : 't Verdeelen van verantwoordelykheid is 'n vrucht van lafhartigheid en wantrouwen.

385 : Dichtoefeningen, pruikevreugd, pruikeverdriet en pruikewanhoop.

386 : eens-vooral, 'n juffrouw gaat boven 'n vrouw, zoo goed als 'n mevrouw gaat boven 'n juffrouw.

387 : Niets moet den grooten man te klein wezen ..

388 : Alles wat geschiedt is 'n rechtstreeksch gevolg van 't naastvorige, en indirekt 'n gevolg van al 't vorige.

389 : - Och, 't is soo'n chemaal met-i meide... zei juffrouw Pieterse.

390 : - Nogeens, waarom ken ik God niet?

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

391 : - juffrouw Laps, je bent 'n zoogdier.

392 : - 't Staat in 'n boek, 't staat waarachtig in 'n boek! Och, lieve menschen, wees bedaard...

393 : .. het stond in 'n boek... wat in 'n boek stond, moest meester weten ..

394 : Het menschdom, myne geliefden, was verzonken in duisternis en hooge belastingen.

395 : Spot met zoogenaamd Ďheiligeí zaken, bewyst niets tegen die zaken, maar wekt de tragen op ..

396 : De oplettende lezer die op menschkunde gesteld is, wil natuurlyk gaarne weten ..

397 : Rooverslied.

398 : Nauwkeurig bericht omtrent den toestand der hoofdpersonen...

399 : Wat toch beweegt my, u te verhalen van onder-voorjuffrouwen, en Pennewip's pruik?

400 : Wat me dan beweegt? Ik zal 't u zeggen, Publiek... voor 'n deel althans.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

401 : Begrippen van deugd, zedelykheid, godsdienst, zyn veelal geschoeid op de leest van de ruimte waarin men zich bewoog.

402 : ..aangetoond welken moed ik noodig had om te schryven, zooals ik schryf?

403 : ..Ik trek te-velde tegen al wat (..) klein, gemeen, bekrompen of benauwd is..

404 : Ach, lezer, ik heb u vergeving te vragen.

405 : Wat vluchtige karakterstudie

406 : - Leentjen, ik ben 'n prins!

407 : Het prinsdom van Wouter lag in de maan... neen, veel verder.

408 : Daar is tusschen verstand en geest geen zoo wyde kloof als beweerd wordt..

409 : ...de moeder begreep dat het voor den kleine nuttig wezen zou zich 'n beetje te gewennen aan ontbering.

410 : Die Fancy scheen 'n soort hofdame van Wouter's moeder te wezen..

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

411 : 't Gebeurt zeer dikwyls dat we iets niet zien omdat het te groot is.

412 : Daarop was Wouter naar-huis gegaan, en we hebben gezien wat hem daar wachtte.

413 : Plechtig bezoek van huisdominee

414 : .. ik geloof dat het plicht is Ďden steen niet Úmtegaan, die er ligt op onzen weg.í (400)

415 : Niemand weet het, en zy die beweren het te weten, zyn 't onderling niets eens.

416 : Alzoo draagt het geloof aan een persoonlyken god de beschuldiging van onrechtvaardigheid in zich...

417 : Godsdienst is schadelyk, en wel op twee wyzen: door doen en door niet-doen.

418 : Wie dus wŤl nuchter in de werkelyke wereld terugkeert, heeft in de kerk gehuicheld ..

419 : - Zoudt ge dan 'n booswicht zyn als uw papa 'n Turk geweest was?

420 : - Godsdienst is noodig voor 't Volk. - Geef dan aan de dominees traktement, rang en kostuum van politiekommissaris.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

421 : - Honderde volken werden en worden geregeerd zÚnder uw godsdienst.

422 : .. ik geloof niet aan uw geloof zoolang daarvan de oprechtheid niet blykt: door ..

423 : - Maar wat is dan uw punt van uitgang om te geraken tot de kennisse des goeds en des kwaads?

424 : - Maar... men moet toch iets wezen.

425 : Geloof is slaap. Twyfel is begeerte. Onderzoek is arbeid.  Het getal werklieden is gering.

426 : De meesten twyfelen, en begeeren waarheid, doch niet zůů sterk als noodig wezen zou om zich ..

427 : Geen schooner beeld dan 't beeld van Ďden laatsten christen!í

428 : Het voorbeeld voor de kinderen?

429 : Is dat niet 'n voorbeeld van valsheid en huichelary?

430 : Ik zeide: niemand weet wat god aangenaam is, en hoe hy dus zou willen gediend worden.

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

431 : - Maar, zeggen de vromen, uw vergelyking is niet juist. Wy weten wŤl wat onzen Heer aangenaam is.

432 : Ik heb het recht myn meening aantekleven en voortteplanten.

433 : De heilige Kwip of Kwap was onthoofd.  (...) Redeneer niet met de vromen!

434 : Maar, zegt de protestant, die zotte vertellingen over Kwip of Kwap gelooven wy evenmin als gy.

435 : .. volksvertegenwoordigers voteeren de budjetten waarop de jaarlyksche premiŽn op zýlken verstandsmoord voorkomen!

436 : Het zoekt waarheid, vindt leugen..

437 : .. hoe kunnen ouders hun kinderen een boek in-handen geven, dat onovertroffen is in schandelyke taal ..

438 : Een treffende vogelhistorie

439 : De treurigheid bleef, maar ze was minder bitter.

440 : Of - juister, helaas! - wŤrd dat roepen gehoord? WŤrd die klacht verstaan?

 

Index op Multatuli's IdeŽn 1

441 : Wouter mocht weer naar school gaan ..

442 : .. men heeft myn bepaling zeer onzedelyk gevonden, wat me genoegen doet - liefde is neiging tot ťťnzyn.

443 : Eťnmaal wordt den drenkeling toegeroepen: ge kýnt zwemmen, sla uw armen uit!

444 : Als 'n bekwaam mensch wist hoeveel genoegen hy velen doet met 'n blyk van wat onbekwaamheid ..

445 : Wouter was 't kind nagesprongen. (...) En juffrouw Pieterse klaagde Ďdat er met dien jongen altyd wŗt was.í

446 : Aan sommigen myner lezers.

447 : ..in Samojedie is het de gewoonte zich van-top tot teen te besmeren..

 

UITLEIDING van Multatuli's IDEEN 1 - Samenvatting en overzicht

 


 

Overige teksten van Multatuli op deze site

Geloofsbelydenis

Gebed van den onwetende.

Conceptie IDEEN in Vryen Arbeid

Zelfportret uit de Max Havelaar

Brief van Multatuli van 9 april 1856

 
De dadels van Hassan

 


Welcome to the Multatuli  pages of Maarten Maartensz. See:  Help + Map + Tour + Tips + Notes + News + Home