Idee 1277a.                                                


Plutarchus
- in weerwil dan van de onbehelpelykheid die hem belette het beetje latyn te leeren dat-i als historikus zoo hoognoodig had - is 'n achtenswaardig schryver. Wie meenen mocht dat m'n satire hm geldt, heeft verkeerd gelezen. En ng 'n woordje ter voorkoming van misverstand. Ik ben zeer vr 't bestudeeren van oude schryvers, daar ze, als dragers der verschynselen die de geschiedenis van den menschelyken geest vormen, tot de algemeene natuurkunde behooren, welker beoefening de taak van den wysgeer is. [1] Doch juist hierin ligt 'n bewys te meer dat men ze slechts als studie-exemplaren, en niet als modellen gebruiken kan. In de verwarring dezer beide uitdrukkingen ligt de geheele fout van 'n verkeerd begrepen klassicisme. [2] 't Heeft er iets van, alsof 'n ornitholoog meenen zou dat z'n vak 't fladderen, graantjespikken en veerenpluizen meebracht, voire 't kippendieven. Wie niet tot vliegen in 't nest gelegd is, zal 't waarachtig niet leeren door 't ontleden van 'n vogel. Maar dat ontleden-zelf is ook iets, en drmee moet de niet-gevleugelde tevreden zyn. Lukt dt niet... qu'il se fasse maon!


[1] Ik ben zeer vr 't bestudeeren van oude schryvers, daar ze, als dragers der verschynselen die de geschiedenis van den menschelyken geest vormen, tot de algemeene natuurkunde behooren, welker beoefening de taak van den wysgeer is.

Ja, dat is zo. Ook ben ik een waarachtig "wysgeer" - ik spreek van "waarachtig" omdat er door lieden met deze roeping veel gelogen en geposeerd wordt: zie o.a. idee 1 - die vl gelezen heeft.

Ik geef echter toe dat iemand van goede wil om te weten wat melancholisch wordt bij het aanschouwen van een enigszins behoorlijke universiteits-bibliotheek, propvol boeken met de vruchten van zeer veel goedbedoelde studies, door in ieder geval de minst domme mensen van vele generaties - en daarom met zoveel teksten dat zelfs de allersnelste lezer niet meer dan een klein promillage ervan kan doornemen in een heel mensenleven, met enig begrip als resultaat.

Mensen hebben ondertussen vl meer gedacht, geschreven en overgeleverd dan enig mens in een mensenleven allemaal kan verwerken.
 


 [2] Doch juist hierin ligt 'n bewys te meer dat men ze slechts als studie-exemplaren, en niet als modellen gebruiken kan. In de verwarring dezer beide uitdrukkingen ligt de geheele fout van 'n verkeerd begrepen klassicisme.

Ja, ook dit is zo. Bovendien is het geheel conform wat Multatuli de hele Iden heeft volgehouden: Hij komt niet met een stelsel, met waarheden die men moet aannemen, hij wil dat mensen zelfstandig denken en hun eigen beslissingen volgens hun eigen ingevingen maken.

Idee 1277a.