Idee 1134.                                                


De vrydag hield zich alsof-i voorby was. Wouter maakte zich gereed z'n nauwe bedstee te beklimmen in opgeruimder stemming dan hem paste. Hy had zelfs geen lust in 't kibbelen met Laurens, die altyd - zonder pretentie op 't konstrueeren van 'n meetkunstig werkstuk - de diagonaal beschreef. 

Zeer eigenaardig nam ons Petrusje zich voor, z'n inslapen te doen voorafgaan door 't overdenken van de voorvalletjes die gedurende den afgeloopen dag aan de orde waren geweest.

Heel natuurlyk! Hy voelde geen lust zich bezig te houden met zichzelf, wat anders z'n gewoonte was.

Zekere prins had geld onder 't volk gestrooid...

- Hé... als ik zoo'n prins was!

Nu, deze indruk was de leelykste niet. De meeste jongens denken in zoo'n geval: hé, als ik mocht meegrabbelen!

De Paltsgravin van... hoe heet het land waar ze vàn was? Ik heb geen lust den naam optezoeken dien ik haar gaf. [1] 't Mensch was in 't Trippenhuis geweest, en daar - volgens de couranten - minzaam, zeer minzaam...

- Dàt zou ik ook zyn, dacht Wouter, als ik... Paltsgravin was. Wat is dat toch voor 'n betrekking?

De Koning had audienties en 'n diner gegeven, en gezegd... och, de gewone praatjes. Maar voor Wouter waren ze nieuw en belangryk. Het welzyn van de Hoofdstad ging Z.M. byzonder ter-harte. Wouter ook. Dit belette niet dat hy deze byzonderheid heel lief vond in den Koning. In Afrika zoud-i precies hetzelfde doen! En zyn hoofdstad...

Neen, weg met Afrika!

Hy smeet z'n linkerkous onzacht weg, zoodat het ding zich om den sport van 'n stoel slingerde als 'n stervende paling.

Weg met Afrika! Want...

Daar rees de schim van Femken op, en dreigde, en vroeg of zy haar plaats verbeurd had op dien troon? En of ze...

Weg met Afrika!

Wat al zonderlinge vertellingen over prinses Erika! Men zei dat ze huwen moest met 'n grootvorst, maar... geweigerd had. [2]

Alle burgerluî vonden dit heel mooi, zonder nog te weten of 't niet 'n malle koppigheid was van prinses Erika.

Ze was zoo zonderling van gedrag en manieren, en kon zich niet schikken in de hoogheid van haar stand...[3]

Wouter trok z'n tweede kous uit, en keurde 't af dat prinses Erika geen lust had in aanzienlykhedens. Hm... zou ze misschien willen ruilen? Hy: prins Erik. En zy... [4]

Zou ook zy 's nachts zoo'n leelyke muts opzetten? Wel neen, dacht Wouter, prinsessen dragen mutsen van diamanten. 't Is waarlyk zonde en jammer dat zoo'n schepsel haar geluk niet waardeert!

En dit scheen toch 't geval. Toen ze met de Paltsgravin uit het Trippenhuis kwam - waar ze minzaam geweest was - had ze geweigerd terstond mee terug te ryden naar 't paleis. Ze wou den ‘amsterdamschen Jodenhoek’ zien [5], en nam flinkweg 'n kamerheer onder den arm, die haar den weg wyzen zou. De man kende dien zelf niet, en had alle moeite haar te loodsen tot op Vlooienburg... in 't hartje! En zie, hy droeg 'n korten broek - gelyk byna ieder-een, in Wouter's tyd - en zyden kouzen. En die kouzen werden bespat. En prinses Erika had er zoo om gelachen. En nog meer onvorstelyke zonderlingheden van die soort...

Maar dit alles stond niet in de courant. De krant sprak alleen van de minzaamheid.

Nu, ook op Vlooienburg was de prinses allerminzaamst geweest, of zelfs meer dan minzaam. Ze had 'n heele kruiwagen vol maagdeperen leeg gekocht, en de straatjeugd gebombardeerd met handenvol sappig genot.

Maar dit stond alweer niet in de krant. De redakteurs wisten niet hoe ze dat voorvalletje salvâ reverentiâ zouden inkleeden, en bepaalden zich dus maar tot de alom bekende minzaamheid. Toch had ieder er van gehoord, al wist men dan niet of 't waar was. Duizenden schiepen er stof uit tot drie vertellingen. Eerst: dat het geschiedde: ‘wezenlyk!’ Daarop dat het 'n verzonnen praatjen, en niet geschied was: ‘wat ik je zeg!’ Eindelyk: dat het wel deze keer misschien niet geschied was, maar dat, wel beschouwd, zoo-iets wel 'ns op 'n anderen keer geschieden kòn, en dat het zeer moeielyk was altyd precies te weten wàt geschied was, en wat niet.

Dit vind ik ook.

Prinses Erika...

Wouter blies z'n kaarsjen uit, of wilde dit doen. Hy had peiling genomen op een der twee scherpe driehoeken die Laurens hem te kiezen had gegeven, en op-eens verneemt hy groote ontsteltenis in den huize Pieterse: beroering!

't Is waar, er was drie, vier malen hevig gescheld, ja gebengeld. Brand?

Hm! Zou 't misschien prinses Erika wezen, die komt ruilen?

Och neen, 't was juffrouw Laps. [6]

Ruilen kwam ze niets.

Maar wat dàn, zoo laat op den avend?

Wouter trok z'n ééne been terug uit den tophoek, en luisterde.

Wy ook!


[1] De Paltsgravin van... hoe heet het land waar ze vàn was? Ik heb geen lust den naam optezoeken dien ik haar gaf.

We zijn in dit idee aangeland bij een literaire kunstgreep van Multatuli, want hij gebruikt dit idee om vooruit te lopen en personages te introduceren. De paltgravin was trouwens - letterkundige opmerking! - "van Aetolie". (Zie 1127)
 


[2] Wat al zonderlinge vertellingen over prinses Erika! Men zei dat ze huwen moest met 'n grootvorst, maar... geweigerd had.

Waarmee ze blijkt geeft van enig karakter (zie 1112) en onafhankelijkheid. Zie verder [3].
 


[3] Ze was zoo zonderling van gedrag en manieren, en kon zich niet schikken in de hoogheid van haar stand...

Net zoals Wouter, moet de lezer ongetwijfeld denken, die ook al zo individueel afwijkend was en zich niet kon schikken in de laagheid van zijn stand.  
 


[4] Wouter trok z'n tweede kous uit, en keurde 't af dat prinses Erika geen lust had in aanzienlykhedens. Hm... zou ze misschien willen ruilen? Hy: prins Erik. En zy...

Ik vermoed en neem aan dat dit vooruitloopt op de nooit door M. geschreven inhoud van Ideen 8 of 9, en verklaart waarom het zo geheel niet toevallig is in het verhaal dat prinses Erika zoveel lijkt op Femke, en prins Erik, zoals later nog zal blijken, op Wouter.
 


[5] Ze wou den ‘amsterdamschen Jodenhoek’ zien

De lezer zal dit - indien van voldoende gezondheid, gelegenheid en wil - ook kunnen doen, bij lezing van deel 7 van de Ideen.
 


[6] Hm! Zou 't misschien prinses Erika wezen, die komt ruilen?

Och neen, 't was juffrouw Laps.

We zullen nooit weten wat M. in gedachten had voor Wouter en prinses Erika, behalve dat hij van plan was ze met elkaar kennis te doen maken en elkaars sociale milieus te verkennen, maar het mag opgemerkt worde dat in ieder geval "juffrouw Laps" het sexueel voorzien had op Wouter. En deze interesse van juffrouw Laps in Wouter zal ons in de komende ideen bezig houden.

Idee 1134.