Idee 1100.                                                


Er bestaat zeker soort van domheid, die - onder bepaalde gegevens - beter waarborgt tegen bedrog dan een veel hooger staande, maar altyd onvolkomen, intelligentie. [1] En - vreemd genoeg! - deze speelt soms, ten-gevolge van de goede eigenschappen die haar vergezellen, ng slechter af dan reeds overigens 't geval wezen zou. 

De moedervogel laat zich vangen om by haar jongen te zyn, die men uit het nest heeft genomen. De vader van 't kroost, minder liefde voelend, en misschien zelfs onbewust van de verwantschap, ontloopt zonder hooger graad van menschenkennis den strik waarin 't arme gaaike zich vangen liet, juist omdat ze 'n paar goede hoedanigheden ryker was dan hy.

Ik beweer evenwel volstrekt niet dat het gehoorgeven aan verstand en hart op-den-duur minder goede vruchten draagt dan dorre onwetendheid. 't Is reeds verdrietig genoeg dat het soms eenigen tyd zoo schynen kan.

Dat verschalkte vogeltje zou haar moederliefde niet willen missen voor de vryheid. En, by volkomen intelligentie - die ook de liefde volkomen zou gemaakt hebben - had ze gewis middel gevonden haar vryheid te bewaren buiten kosten van het hart.


[1] Er bestaat zeker soort van domheid, die - onder bepaalde gegevens - beter waarborgt tegen bedrog dan een veel hooger staande, maar altyd onvolkomen, intelligentie.

Ja, inderdaad, maar ik denk dat dit ruimer gevat moet worden dan Multatuli in dit idee doet. Immers, wie opgegroeid is temidden van de laagste stand, zoals ikzelf, kan weten dat de grote  meerderheid daarvan bestaat uit domme mensen, wier voornaamste slimheid bestaat in de kennis dat wie geen bedrieger is, tenminste als men weinig of geen risico loopt betrapt te worden, "un dief is fan se eiguh portuhmonnee". Men kan deze mensensoort ook herkennen aan de trots die ze ontlenen aan het vals wisselen van geld in winkels en op terrassen, en het genot en de trots die ze ontlenen aan aldus verdiende kwartjes.

Idee 1100.