Idee 1090.                                                


De lezer vergeve my deze chronologische vingerwyzing, waaraan ik hier bedachtelyk plaats geef om hem zooveel mogelyk in den war te brengen. Ik wil namelyk by 't schetsen van Wouter's ontwikkeling niet gehouden zyn aan tydrekenkundige stiptheid, en wel: 10 gemakshalve. 20 Om wr te kunnen blyven in hoofdzaken. [1]

Ik weet zeer goed dat het P.G. waarop met zoo aandoenlyke geloofsvastheid gelet wordt by 't kiezen van keukenmeiden, boodschaploopers en leerjongetjes, van later wording is dan de bloei der Maaskampsche prentenkermis. Doch juist deze verwarring heb ik noodig om my eens-vooral ontslagen te rekenen van tydrekenkundige stiptheid. Juistheden van de hier verwaarloosde soort kunnen van hoog belang zyn by geschiedschryvers die hun leven ten-pand geven voor 't korrekt aanhalen van 'n diploom. Psychologische kunstwaarheid heeft ndere eischen.

Wanneer 't me, om Wouter te teekenen, gelegen kwam de republiek n Lodewyk, of Willem I vr de republiek te zetten, zou ik 't zonder gewetensbezwaar doen. Het ziekteverloop van onze Staatsgeschiedenis, na den bouw der huizen langs Heeren- en Keizersgracht te Amsterdam, zal men misschien kunnen waarnemen uit werken van andere soort dan ik nu schryf. Of men 't ooit waargenomen heeft, is de vraag. Zoo ook zyn er maar weinigen die thans de beteekenis van 't Willemspark in den Haag begrypen, tenzy men zich op den weg late brengen door de treurig-ware parabel van Lacrymax. (1078.)


[1] De lezer vergeve my deze chronologische vingerwyzing, waaraan ik hier bedachtelyk plaats geef om hem zooveel mogelyk in den war te brengen. Ik wil namelyk by 't schetsen van Wouter's ontwikkeling niet gehouden zyn aan tydrekenkundige stiptheid, en wel: 10 gemakshalve. 20 Om wr te kunnen blyven in hoofdzaken.

Voor wie genteresseerd is in een exacte chronologie van het leven van Wouter Pieterse is dit een droevige mededeling: Een dergelijke chronologie is er niet, en in feite staan er nogal wat anachronismes in M.'s tekst over Wouter, waar de term " P.G. ", zoals M. in dit idee uitlegt, er n van is.

Multatuli zelf geeft de volgende reden hiervoor:

Doch juist deze verwarring heb ik noodig om my eens-vooral ontslagen te rekenen van tydrekenkundige stiptheid. Juistheden van de hier verwaarloosde soort kunnen van hoog belang zyn by geschiedschryvers die hun leven ten-pand geven voor 't korrekt aanhalen van 'n diploom. Psychologische kunstwaarheid heeft ndere eischen.

Hier zal iets van waar zijn, maar ik vermoed dat een belangrijker reden is dat M. deze ideen over Woutertje Pieterse schreef terwijl hij in Duitsland woonde, waar hij geen mogelijkheid had zich grondig te documenteren, als hij daar al zin in en tijd voor had gehad; dat hij overwegend op zijn geheugen vertrouwde; en dat hij daarbij toch vooral te rade ging bij zijn eigen herinneringen van zijn eigen kindertijd, die zich niet gelijktijdig met die van Wouter afspeelde.

Hoe het zij: Wie poogt de chronologie van Wouter Pieterse uit te zoeken zal een aantal inconsistenties vinden, zoals de door Multatuli in dit idee genoemde, maar ook andere.

Idee 1090.