‘De Taal is gansch
het Volk’ zeg ik dus de Gentsche Maatschappy na. [1] En ik durf meer
zeggen: de taal is gansch de mensheid! [2] Het is dan ook daarom dat ik
háár noodig had by 't afwerken van de figuur die ik behandel, van 't
stukje mensheid namelyk dat ik ‘Wouter’ doopte.
Op
gelyke wyze als 't woord Rust ontstaan is door de vermenging
van twee ongelyksoortige bestanddeelen, schynt ook de menschelyke ziel
zekere hoedanigheid te bezitten, die voortgebracht wordt door twee
verschillende soorten van traagheid. Het is de vraag of de aandrift
tot arbeiden 'n veroveringstocht is naar den stilstand die daarop
volgen zal, dan wel of we neiging voelen tot niets doen, om kracht te
samelen tot arbeid. Opmerkelyk blyft het evenwel, dat ook deze dubbele
aandrift der ziel zoo duidelyk wordt gekenmerkt in de taal,
door 'n tweeledigen klank waarin zich de bestanddeelen van 't woord
rust in omgekeerde volgorde vertoonen. Even als we de stoppende,
en als 't ware halt-roepende st zagen volgen op den
bewegenden r, bezitten we andere woorden, waarin de behoefte
wordt aangeduid, na
stilstand overtegaan tot beweging:
We
st... r... ekken, st... r... even, st...
r... yden.
Op de algemeene beteekenis van deze behoefte aan stryd, en op haar
verband met andere gewaarwordingen, die levensvoorwaarden van 't
menschelyk geslacht zyn, heb ik reeds in
517 gewezen. We
willen nu tot Wouter terugkeeren, om optemerken hoe zich in hem die
neigingen openbaarden.
[1] ‘De Taal is gansch
het Volk’ zeg ik dus de Gentsche Maatschappy na.
Dit is sindsdien een gevleugeld
gezegde geworden, naar men mag aannemen o.a. vanwege het voorkomen
ervan in de Ideen. Maar of het waar is?
Wat waar is is dat er niets is dat
mensen meer onderscheid van andere dieren dan hun taalvermogen, en wat
ook waar is is dat volkeren en naties plegen samen en apart gehouden
te worden door het al dan niet delen van een natuurlijke taal. En over
dat laatste gaat de volgende opmerking:
[2] En ik durf meer
zeggen: de taal is gansch de mensheid!
Om de redenen die ik in de vorige
noot gaf - met het probleem dat er duizenden talen zijn, die de mensen
evenzeer gescheiden hebben gehouden als verenigd.
