Idee 946.                                                


De tegenwerking der mannen van letteren had geen grond, want niet dan myns-ondanks betrad ik hun gebied. [1]

Veel liever had ik me toegelegd op 'n ambacht, en nog heden zou ik uit gierigheid op m'n denkvermogen aan zulk 'n werkkring verreweg de voorkeur geven indien er kans bestond daardoor in m'n behoeften te voorzien. Ik vraag slechts drie maanden - hoogstens! - om met eere te kunnen dienst doen als smids- timmermans- of horlogemakersknecht. [2] Maar wat kon dit baten? Met den grootsten yver zou 't me onmogelyk zyn, op die wyze de paar ton gouds aftebetalen, die ik schuldig ben. [3] Om nu niet te spreken van belangryker zaken die ik nog te regelen heb in den korten tyd die my te leven overblyft.

Iets anders alzoo! Ik zou prote in 'n drukkery kunnen zyn - een onbekend vak in 't land dat op de uitvinding der boekdrukkunst boogt! [4] - maar, helaas, zonder kans op beter financieelen uitslag dan by 't horlogemaken. 't Spreekt vanzelf dat direkteuren van drukkeryen, die zoo weinig weten van hun eigen vak, dat ze 't zonder protes of letterkundig ontwikkelde korrektors meenen te kunnen afdoen, geen schatten zouden betalen voor 'n nieuwigheid waaraan ze geen behoefte voelen. Misschien zou ik nog geld moeten toegeven.

Iets anders dus. Ik had kans gezien - mits in oorlogstyd! - 'n vloot te kommandeeren, zonder me grooter schande op den hals te halen, dan by zulke gelegenheden gebruikelyk is. [5] Als soldaat neem ik 't op tegen de afgeëxerceerde rekruten van de jongste lichting, en als generaal - mits in oorlogstyd alweer! - tegen de ouweluî van alle lichtingen. [6] 't Spreekt vanzelf dat ik hier dezulken uitzonder, die zich nooit met militaire zaken inlieten, en dus misschien zouden staan blyven tegen-over den vyand, of wel - o civiele gruwel! - hem te-gemoet gaan!


[1] De tegenwerking der mannen van letteren had geen grond, want niet dan myns-ondanks betrad ik hun gebied.

Dit is op minstens twee manieren onwaar. Eerstens, omdat Multatuli wel degelijk literaire ambities had, en tweedens omdat hij in ieder geval een concurrent was van de mannen van letteren zowel wat omzet als reputatie en ideeën betreft.


[2] Ik vraag slechts drie maanden - hoogstens! - om met eere te kunnen dienst doen als smids- timmermans- of horlogemakersknecht.

Ik betwijfel het zeer. Dit zijn geheel geen gemakkelijke beroepen en bezigheden. Maar goed, 't is waar - hij schreef knecht.


[3] Met den grootsten yver zou 't me onmogelyk zyn, op die wyze de paar ton gouds aftebetalen, die ik schuldig ben.

Multatuli had in ieder geval aanzienlijke schulden wat betreft onbetaalde hotelrekeningen en aan enkele familie-leden. Maar dit lijkt wat romantisch overdreven.


[4] Ik zou prote in 'n drukkery kunnen zyn - een onbekend vak in 't land dat op de uitvinding der boekdrukkunst boogt!

Volgens de Multatuli-Encyclopedie is een 'prote' een 'meesterknecht in een drukkerij'. M. besteedde, zeker met zijn uitgever Funke, er veel moeite en tijd aan om wat hij geschreven had goed gedrukt te zien, niet alleen wat correcties aangaat maar ook wat betreft lettertypes en bladspiegel.


[5] Ik had kans gezien - mits in oorlogstyd! - 'n vloot te kommandeeren, zonder me grooter schande op den hals te halen, dan by zulke gelegenheden gebruikelyk is.

Het is waar dat M.'s vader kapitein en M.'s broer stuurman geweest waren, maar ook waar dat M. zijn gehele leven zenuwachtig was, en een neiging tot manische depressiviteit. Echt vlootvoogd-materiaal lijkt hij me dus niet.


[6] Als soldaat neem ik 't op tegen de afgeëxerceerde rekruten van de jongste lichting, en als generaal - mits in oorlogstyd alweer! - tegen de ouweluî van alle lichtingen.

M. had lang tamelijk Napoleontische ambities of dromen, en in het geheel geen hoge dunk van meer gewone generaals. Zie het vorige punt. 

Idee 946.