Ik acht het nuttig, de volgende woorden overtenemen uit de brochure van den Heer Jhr. Mr. H.C. van der Wyck  *   wyl ik, hoezeer de waarheid daarvan over 't geheel ten-volle beamende, protest aanteekenen wil tegen ééne daarin voorkomende bewering.

De heer Van der Wyck noemt alle Nederlanders: roovers. Ziehier zyne zeer flink geaccentueerde woorden:

‘Heeft de stryd op koloniaal gebied, wel bezien, niet de meeste overeenkomst met dien van roovers, die het over de verdeeling van den buit niet eens kunnen worden? . . . . . . . . . . . . . . En wie zyn hier de schuldigen? Het geheele Nederlandsche Volk, staatslieden en volksvertegenwoordigers, behouders en liberalen - zy mogen in de oppostie of in 't bewind geweest zyn - kooplieden en belastingschuldigen, vromen en onvromen, ik die deze regelen schryf, en gy die ze leest (zoo ge Nederlander zyt) wy allen hebben ons deel in die schuld........

De heer Van der Wyck, oud-raad van Indië - hy kan 't weten! - zegt hier wat ik sedert lang zeide, en dit is te pryzen. Maar heb ik niet recht dat men my uitzondere by 't algemeene brandmerken? Ik vraag: moest niet Havelaar geschrapt zyn van de lange lyst der veroordeelden? Het nageslacht zal billyker zyn.

*  Onze koloniale staatkunde. Een beroep op het Nederlandsche volk. 's Gravenhage, by Martinus Nyhoff.

Deze mening van Jhr. Mr. H.C. van der Wyck is ongetwijfeld behoorlijk rechtstreeks te danken aan Multatuli's "Max Havelaar", en "Vrye Arbeid". Bovendien had Van der Wijck (zoals hij z'n naam waarschijnlijk spelde) een aanzienlijk hogere positie bereikt in het Nederlands Indisch bestuur dan Douwes Dekker. En het nageslacht was iets minder onbillijk.

Alleen ... ik houd niet van het verdelen van verantwoordelijkheid op deze manier. Dit kan ik op veel manieren beargumenteren maar ik beperk me hier alleen tot een verwijzing naar het budget van Klaas Ris en de vraag: Welke verantwoordelijkheid voor koloniale exploitatie kan toegeschreven aan iemand die gedwongen werd z'n leven in dergelijke diepe armoede door te brengen - levend in een stad met Indische rijk-worders met jaarinkomens die duizend maal hoger waren? Mij dunkt: Geen enkele.