Idee 140.                                                 


Wie niet gelooft dat er wonderen geschiedt zyn, zóó als ze beschreven worden, houdt hen die ze beschreven voor leugenaars. [1]

Maar wie wonderen natuurkundig verklaart, verlaagt den wonderdokter tot kwakzalver, tot 'n bedrieger die misbruik maakt van z'n meerdere kennis der natuurwetten, om "boeren, burger en buitenlui" te foppen. Een middelweg bestaat hier niet. Jezus heeft al of niet dingen verricht die schenen aantetonen dat hy meer dan menschelyke macht bezat. Heeft hy die dingen niet verricht, dan is er onwaarheid in de Evangelien. Heeft hy die dingen wel verricht, heeft hy gepoogd door slinks toegepaste wetenschap te geraken tot onverdiend gezag - wat hem trouwens, blykens den triumf van z'n vyanden, niet gelukt is - dan zou hy bedrog hebben gepleegd. Ik twyfel liever aan de geloofwaardigheid der Evangelien dan aan de eerlykheid van Jezus. [2]

Zóóver gaat de zucht tot halveeren, tot vergoelyken, tot tusschen-door zeilen, tot schipperen, dat de moderne theologie, om die Evangelien te redden, Jezus-zelf maakt tot 'n goochelaar. [3]

Dit doet ook de oppervlakkige Renan. Volgens dien kwakzalver was Lazarus slechts schyndood, en Jezus liet zich de opwekkery aanleunen. Heel achtenswaardig zou dit niet geweest zyn. [4]

Renan moest eens 'n Museum voor middeleeuwsche schilderyen bezoeken. Dat te Keulen, byv. Daar zou hy 't antwoord vinden op z'n armzalige pogingen om gezond verstand en ietwat geloovery door elkaar te knoeien. [5]

In zoo'n Museum zyn tallooze voorstellingen van 't met Lazarus voorgevallen wonder, en nooit vergaten de schilders daarin allerduidelykst den tekst Joh. XI vs. 39 te illustreeren, 'n tekst die Renan niet schynt gelezen te hebben. Op al die schilderyen namelyk, houdt een der omstanders met afgewend gelaat den neus tusschen duim en wysvinger. [6]

Toen ik dit het eerste zag, dacht ik aan 'n onsmakelyk realismus, doch by nadenken begreep ik dat die schilders, hun talent aanwendende in dienst der Kerk, dat sprekend testimonium van Jezus wondermacht niet moeten achterwege laten. Vandaar dan ook dat die bah-zeggende figuur op alle middeleeuwsche voorstellingen der zaak gevonden wordt. Ze was de rigueur. Ik lees daaruit: opwekken uit den doode is reeds 'n sterk stuk op zichzelf, maar als de patient reeds... wat zeg je dáárvan!

Lieve domme naďve middeleeuwen, ik sta u nader dan den halfwyzen - of oneerlyken? Renan en moderne konsorten. [7]


[1]: "Wie niet gelooft dat er wonderen geschiedt zyn, zóó als ze beschreven worden, houdt hen die ze beschreven voor leugenaars."

Niet noodzakelijk: Men kan ze ook voor bedrogen, onnadenkend, slecht formulerend, slecht redenerend of slecht geďnformeerd houden. Wat dat laatste betreft: ZEER veel van wat eenieder ziet, hoort, ruikt, proeft, en meemaakt, is overwegend onbegrijpelijk, en daarmee mysterieus, wonderbaarlijk, mirakels enzomeer.

Maar waar M. zich tegen richt is de vermenging, of beter gezegd: de weloverwogen verwarrring van geloofs-dogma's en wetenschappelijke waarheid.

Een groot voorganger van hem hierin was David Hume, wiens "Dialogues upon Natural Religion" (1777) zeer vele zogeheten Gods"bewijzen" weerlegt, waaronder het hier bekritiseerde "bewijs" uit veronderstelde mirakels. Terug.


[2]: " Ik twyfel liever aan de geloofwaardigheid der Evangelien dan aan de eerlykheid van Jezus "

Dit is een goed argument tegen Jezus-gelovers, maar verder niet. Ikzelf zie bijvoorbeeld geen bijzonder goede reden om aan te nemen dat de historische Jezus niet bij gelegenheid goochelde om z'n gehoor te bespelen.

Maar wáár blijft " Heeft hy die dingen - die wonderen namelijk, en zonder enig gegoochel - niet verricht, dan is er onwaarheid in de Evangelien. Heeft hy die dingen wel verricht, heeft hy gepoogd door slinks toegepaste wetenschap te geraken tot onverdiend gezag". Terug.


[3]: "Zóóver gaat de zucht tot halveeren, tot vergoelyken, tot tusschen-door zeilen, tot schipperen, dat de moderne theologie, om die Evangelien te redden, Jezus-zelf maakt tot 'n goochelaar."

Hier is weer de hoofdzonde van farizeeërs, huichelaars, conformisten en overige bedriegers : "de zucht tot halveeren, tot vergoelyken, tot tusschen-door zeilen, tot schipperen " die in modern-Nederlands-leugenjargon-jaargang-2001 "nuanceren" heet.

De leden van de Neerlandse élite hebben immer een hoogst "genuanceerde" verleugening van alles dat niet rijmt met hun eigenbelang gehad, en hebben overigens altijd zeer ongenuanceerd en hondsbrutaal gelogen waar leugen winst bracht. Terug.


[4]: "Dit doet ook de oppervlakkige Renan. Volgens dien kwakzalver was Lazarus slechts schyndood, en Jezus liet zich de opwekkery aanleunen. Heel achtenswaardig zou dit niet geweest zyn."

Renan was een Frans tijdgenoot van M. en schreef een "Leven van Jezus". Vele akademisch geschoolde kwasi- of half-verlichte academici uit M.'s tijd deden iets dergelijks, kennelijk gewoonlijk uit geldzucht: Renan en de zijnen deden de rest van de maatschappelijke élite het kunstje voor hoe "Geloof" en "Wetenschap" hoogst "genuanceerd" door-elkaar gehuicheld en verstoethaspeld konden worden, tot een woordenbrei met een zwaar genuanceerde morele, religieuze en wetenschappelijke walm, waar de immer domme meerderheid makkelijk mee te bedwelmen en bedriegen viel. Terug.


[5]: "Renan moest eens 'n Museum voor middeleeuwsche schilderyen bezoeken. Dat te Keulen, byv. Daar zou hy 't antwoord vinden op z'n armzalige pogingen om gezond verstand en ietwat geloovery door elkaar te knoeien."

Juist: z'n armzalige pogingen om gezond verstand en ietwat geloovery door elkaar te knoeien. Ook tegenwoordig is dit de mode van de dag in zogenaamd intellectuele kranten en kringen, als 't NRC-Handelsblad, waar de ene na de andere kwasi-denker met zijn of haar (m/v/bi) zogeheten "spiritualiteit" zwaait, als was het een bezweringstotem om populair mee te worden.

Overigens heeft Multatuli o.a. in Keulen gewoond, en spreekt ongetwijfeld uit eigen ervaring. Terug.


[6]: "Joh. XI vs. 39 "

Ik citeer m'n King James Bible: "Jesus said, Take ye away the stone. Martha, the sister of him that was dead, saith unto him, Lord, by this time he stinketh: for he had been dead for four days."

Het is me overigens niet geheel duidelijk of Martha hier feitelijk rook of alleen natuurkundig redeneerde hoe haar broer zou behoren te ruiken, na vier dagen dood geweest te zijn. Terug.


[7]: "Lieve domme naďve middeleeuwen, ik sta u nader dan den halfwyzen - of oneerlyken? Renan en moderne konsorten."

Ja: Men schipperde niet tussen wonder en geen-wonder. Aan de andere kant had dat heel letterlijke niet-schipperen ook een boel ketter-verbranding en kunst-vernietiging ten gevolge. Terug.

Afsluitend wijs ik nogmaals op Hume' s "Dialogues upon Natural Religion" en geef de lezer in overweging dat er iets logisch-ziekelijks schuilt in het willen overtuigd worden door zaken die dusdanig mirakels zijn dat ze 't verstand te boven gaan: Wat onbegrijpelijk is kan immers nooit verklaring zijn, en alle teksten die intern strijdig zijn bevatten onwaarheid.

Idee 140.