Idee 73.                                                 

Ik weet niet hoe men in 't hollandsch vertaalt: les sots. Ik zeg maar Kappellui.

Uiteraard wist M. dat "les sots" Frans is voor "de zotten". De term "Kappellui" stemt van M. en is uit de Havelaar, en heb ik altijd wat meerduidig gevonden - iets als "filisterij + geloof". (Zie 28.)

Overigens - en hier begeef ik me op nog steeds maatschappelijk tamelijk risicovol terrein - ben ik het met M. eens dat de voornaamste reden voor maatschappelijke misstanden het gemiddelde niveau van mensen is, en dat het gemiddelde niveau van mensen, gezien vanuit het betrekkelijk tot zeer zeldzame perspectief van iemand die zowel moreel als intellectueel hoogstaand is, heel adekwaat met "zot" (dom bijgelovig) aangeduid wordt, voorzover het oordeel intellectueel is, en met "rot" (corrupt vals) voorzover het oordeel moreel is.

Deze bittere inschatting van 's mensen onvermogen is niet die van de Multatuli van deze vroege IDEEN, maar wl die van de late Multatuli, na 1875 in ieder geval.

Hoe het zij, in de tijd dat M. dit idee schreef had hij nog grote hoop dat zelfs de huichelhollands verrotte zotten - die hij Kappellui noemde - ten rechte bekeerd zouden kunnen worden tot minder zotte ideeen en minder rotte praktijken. (Zie 107, 136, inleiding)

Idee 73.