Idee 8.                                                  


Het besluiten tot iets groots kan geschieden met kalme vastberadenheid of in geestdrift. Het eerste staat natuurlijk hoger. Dit hoogere nu vindt men zelden, maar nu-en-dan toch, by 'n individu. By vergaderingen nooit.

Een grootsch besluit van 'n vergadering wordt altyd genomen in drift van geest en met geschreeuw. Dat noemt men met een deftig woord: akklamatie.

Lees niet, bid ik u, dat 'n vergadering die schreeuwt en driftig van geest is, grootsche besluiten neemt.


Kalme vastberadenheid staat hoger dan geestdrift (gewoonlijk) omdat (1) menselijke handelingen konsekwenties hebben voor (andere) mensen en (2) mensen beter in staat zijn de konsekwenties van hun handelen zinnig te overwegen indien ze zich niet laten meeslepen door geestdrift.

Ik neem echter aan dat er wel degelijk "kalme vastberaden" vergaderingen zijn, al zullen die een saaie indruk maken, zoals ik ook aanneem dat vergaderingen gewoonlijk het beste middel zijn om verstandige besluiten te vermijden.

Een verzameling mensen weet gewoonlijk meer dan een enkel individu, maar kan onmogelijk intelligenter zijn: intelligentie is - net als haarkleur - een eigenschap van individuen, niet van verzamelingen individuen.

Idee 8.