Excerpt uit commentaren van MM bij Ideen 3 C - 686 t/m 750      - Index 3C


Kwaadspreken

zodat er bij laster en overige kwaadsprekerij wel degelijk sprake kan zijn - gewoonlijk: is - van kwaadwillige verzinsels. [686]


Roddel

Dit soort achterklap, geroddel, zoeken en straffen van zondebokken, afkeuren van niet-groepsleden, pure sensatie-zoekerij en leedvermaak is alles ... "menschlich-allzumenschlich" en is één van de fundamenten van het menselijk maatschappelijk zijn. [688]


Excellentie

Multatuli heeft groot gelijk dat wie uitstekend is zelden of nooit gelijken of gelijkwaardigen treft. Zie nu mijn commentaar bij 155. [689]


Moraal en maatschappij

"Wat werd er uitstekends verricht door Mr. Publiek, dat dezen 't recht geven zou zich aantestellen als 'n instruktie-rechter wien elke indiskretie vrystaat? "

Helemaal niets - maar dit is precies waarom de leden van "Mr. Publiek" menen alles en iedereen die van hun uitstekende volstrekte middelmatigheid afwijkt te mogen trachten te nivelleren of kapot te maken. Sterker nog: Dit komt hen voor als bijzonder moreel, wenselijk en bewonderenswaardig.

Zowel de hoofddeugd als de enige gepraktiseerde norm van de grote meerderheid doorsnee-mensen - wherever, whenever - is dat wie niet is als Wij - in gedrag, meningen, kleding, huidskleur, voorkeuren, you name it - "dus" niet deugt en vervolgd verdient te worden wegens evidente afwijkendheid. [690]


Voorgangers

"Is 't 'n misdaad, voorganger te zyn? (..) Is de man die zich op publiek terrein beweegt, vogelvry?"

En 't antwoord hierop is helaas: Volgens de gewone doorsnee-mens wel. [690]


Nivelleerdrift

Kennelijk is een eerste primitieve en instinctieve gevoel van ieder in horden levend zoogdier over een soortgenoot in de horde: Doe JIJ maar gewoon dan doe je al gek genoeg! Verbeeld jij je maar niks! "Du skal ikke tenke at du er noen!".

Voor meer zie 107, 220-223 en 447.

Gewoonlijk uit op verlagen tot hun niveau van alles en iedereen dat zich daarboven lijkt te bevinden, en dat met ieder dienstig middel dat de nivelleerder zelf niet in gevaar brengt. Zo zíjn mensen! Én hyena's, jakhalzen, honden, wolven en overige in horden levende sociale dieren. [692]


Wensdenken

 "Deze onedele wedloop is hierom voornamelyk uitputtend, wyl ieder z'n eigen weg kiest, en niet aanlegt op 'n logisch vastgesteld doel, maar 't slotsommetjen aangrypt, dat hem naar z'n verbrokkelde opvatting van de zaak voor-de-hand schynt te liggen."

Juist. Wat de grote meerderheid voor "denken" houdt is weinig anders of beter dan het vinden van oordelen die de eigen vooroordelen overeind lijken te houden. De grote meerderheid wensdenkt waar ze meent te redeneren, en meent te weten waar ze alleen maar napraten en geloven. [692]


Doorsnee kennis

"Ja, Ideën heeft ieder! Alles wat in verband staat met algemeene wysbegeerte, met politiek, staathuishoudkunde, met litteratuur, schynt algemeen eigendom te wezen. Wie rymen kan, is 'n verzenmaker. Wie verzen maakt, is 'n dichter. Wie Stuart Mill aanhaalt, is ekonomist. Enz. "

Nu ja - maar het hebben van ideeën en begrippen over allerlei onderwerpen, net als het begrijpen van de zinnen en termen waarmee deze worden aangeduid, hoe onvolkomen en partieel ook, is nu eenmaal nodig voor iedereen die maatschappelijk functioneert.

Het is echter wáár dat maar héél weinig mensen veel moeite doen voor het verwerven van kennis van "politiek, staathuishoudkunde, (..) litteratuur," en andere zaken waarover iedereen wel meepraat en meent te kunnen en mogen oordelen. De meeste van mijn tijdgenoten ontlenen hun meeste oordelen aan de TV, waar ze zo'n 25 uur per week naar staren, en hebben verteeveede breintjes van heel laag niveau, gevuld met troep gericht op kruishoogte van de doorsnee randdebiel. [693]


Nederpoëzie

Maar verzen...
Nu ja, die kan ieder maken... zelfs 'n dichter, in oogenblikken blikken van défaillance of verveling.
"

Er is of was een Neerlands programma op de radio, "Candlelight" geheten, dat de poëtische gruwelijkheden van het doorsnee Neerlands gemoed treffend wist te illustreren door de bewogen voordracht van de poëtische voortbrengselen van gemiddelde Neerlanderthaliërs met een muzikale begeleiding door kitsch-muzak. De zeldzame Nederlander met taalgevoel en verstand kan ik het van harte aanraden, bij dringende behoefte aan een probaat kotsmiddel. [693]


Tweede Kamer

"Wie durft party-trekken voor onze Tweede-Kamer? Wie, voor al de ministerschappen die als vuile paddestoelen opschoten uit dien verrotten bodem?"

Antwoord, toen en nu: De zéér grote meerderheid van Neerlands naar eigen dunk weldenkende fatsoenlijke volwassen bevolking. [694]


Vakbonden en sociaal-democratie

En feitelijk begon de aanval op de door M. in 451 en 452 geschetste misstanden pas na 1900, kennelijk vooral ten gevolge van de opkomst van de socialistische en sociaal-democratische beweging en de opkomst van de vakbonden. [694]


Spreken of zwijgen

En overigens heeft iemand die meent iets te zeggen heeft weinig ander alternatief dan zeggen of zwijgen, en is het zeker dat alnaarmate z'n ideeën verder weg liggen van wat de meerderheid voor waar en goed houdt het begrip voor wat hij te zeggen heeft geringer zal zijn. [696]


Populaire sprekers

De redenaar die z'n publiek alleen maar behaagt heeft niets anders, beters of interessanters gedaan dan bestaande geachte vooroordelen te verwoorden. [696]


Rechtsstaat en vrije meningsuiting

"De man die in 't openbaar optreedt, moet vyanden hebben."

En zal ze krijgen in de mate dat hij belangen aantast in evenredigheid met de macht en geraaktheid van de belanghebbenden die hij bestrijdt.

Het is niet anders - en één van de hoofdddeugden van een rechtsstaat is dat het eenieder vrij staat z'n meningen te verkondigen zonder daarvoor vervolgd te worden en zonder te hoeven vrezen vermoord, gewond of bedreigd te worden omdat hij waagt iets anders uit te drukken dan de meerderheid of de politieke of religieuze leiders van 't moment waar en wenselijk acht voor het moment. [696]


Vijandschap

Dit zijn inderdaad een aantal heel gebruikelijke redenen van vijandschap. Samengevat in een reeks van enkele woorden: Verschil, afkeuring, conformisme, eigenbelang, afgunst. [696]


Tekort van redelijkheid

Hier ligt een algemene reden verborgen: Wie redelijk tracht te zijn temidden van onredelijken loopt gevaar. Dit is ook vaak de reden waarom redelijke mensen het afleggen tegen onredelijke mensen: Voor onredelijke mensen heiligt het doel ("mijn/onze overwinning") ieder middel. [697]


Algemene fouten

omdat iedereen "algemeene fouten" pleegt te laken, eenvoudig omdat dit tot de maatschappelijk juiste en gebruikelijke toon hoort. En ook dieven verklaren graag principieel tegenstander van diefstal te zijn. [697]


Groep en ideologie

Zo gaat dat inderdaad en iedere menselijke groep wordt bijeengehouden door een ideologie, die bestaat uit een stel aannames over hoe de wereld en de mens in elkaar steekt en wat mensen behoren te doen en laten, die de leden van de groep trachten te verdedigen tegen ieder oordeel dat daar tegenin gaat, gewoonlijk met rhetorische middelen en drogredenen. [697]


Menselijke verklaringen

Nu, het is waar dat onder de oudst bekende Griekse filosofen een tweetal zeer zinnige atheïsten was, namelijk Democritus en Leucippus, die de hypothese opstelde dat de werkelijkheid opgebouwd is uit allerkleinste deeltjes, die ze atomen noemden, en waaraan ze een soort toevalsgedrag toeschreven.

Maar ikzelf geloof dat het voor de menselijke geest nogal vanzelfsprekend is verklaringen te zoeken in termen van voelende, denkende en wensende wezens, eenvoudig omdat ze daar zelf toe behoren. [697]


Nederlandse literatuur

En overigens zijn al Multatuli's letterkundige tijdgenoten tegenwoordig vrijwel geheel vergeten en ongelezen, en met recht, want hun proza en poëzie zijn met heel weinig uitzonderingen vervelend, saai en slecht. (Vergelijk de 18e of 19e eeuwse literatuur van Engeland eens met die van Nederland, lezer! Is de Nederlandse literatuur, altijd met uitzondering van Multatuli, vergelijkenderwijs niet beschamend provinciaals, saai, slecht geschreven, dor en oninteressant? En nee, dit vast te stellen geeft me geen enkele voldoening, want Nederlands is ook mijn moedertaal. Hoeveel beter Nederlands zou er niet geschreven zijn, en hoeveel beter was het Nederlands en de Nederlandse literatuur wellicht, als er een Nederlands schrijvende Shakespeare, Donne, Swift, Pope, Johnson, Hazlitt of Dickens zou zijn geweest?) [697]


Morele clichées

 "We zyn van kindsbeen af gewoon 't lyden van Jezus te hooren afschilderen als 't non plus ultra van smart."

Ik vermoed dat dit - ik schrijf aanvang 21ste eeuw - al decadenlang niet meer 't geval is in Nederland. Wat de plaats ingenomen heeft is moeilijk te zeggen: Hongerige kindertjes in ontwikkelingslanden (bij voorkeur gefotografeerd met hongeroedeem tegen een mooi achtergrondje); miljoenen vergaste joden in de Tweede Wereldoorlog; Het Lijden Van Het Fokvarken (De Melkkoe, De Legkip etc.), allen zeer betreurd door talloos veel miljoenen nu levende Neerlanders en serieus vergeleken door deze welmenende en welwillende Denkers met het vorige puntje dat ik opvoerde; of anders wel het gruwelijke Persoonlijke Lijden waarvan TV-Helden, Media-Persoonlijkheden, en Sport-Sterren - André Hazes, Patty Brard e.d. - zo vaak kond van mogen doen op de buis.

Hoe 't zij, de waanzin van onze voorouders had een ietwat beter beredeneerd fundament dan de waanzin van mijn Neerlandse tijdgenoten, die hun diepste gevoelens en gedachten niet meer opdoen uit de Bijbel of van de kansel maar uit de Privé en de TV. Immers, de reden dat het lijden van Jezus zoveel gruwelijker zou zijn geweest dan het op 't oog minstens zo gruwelijke lijden van miljoenen andere mensen was dat Jezus maar gedeeltelijk een mens zou zijn geweest, en overigens Zoon van God, die aan het kruis zou boeten voor alle zonden van alle mensen.

Mij komt dat inderdaad voor als onzin, maar niet zulke gruwelijke onzin als de TV verspreidt onder moderne doorsnee-breintjes.

En hoewel ikzelf een atheïst ben weet ik ook dat het proza van de Statenvertaling van de Bijbel zéér veel mooier en beter is dan àlles wat de Neerlander op z'n Neder-TV kan horen aan Nederlands. [698]


Moedige individuen

een voor de hand liggende aanname over zowel Jezus als Multatuli als vele andere unieke en moedige individuen die hun tijdgenoten probeerden te bekeren van hun alledaagse dwaasheden en wreedheden is dat die tijdgenoten in grote meerderheid als volgt reageerden: "Die man is gek, slecht en de autoriteiten een doorn in het oog! Maak 'm af, want hij is Anders dan Wij!" [698]


Jezus' woord

Maar opnieuw: Over de échte Jezus is zo ongeveer niets bekend. En alles wat in de Bijbel staat is minstens 30 jaar na z'n dood voor het eerst opgeschreven, en daarna kennelijk nog heel wat keren herschreven voordat het de tekst werd die eeuwenlang als het overgeleverde Woord Gods gold. [698]


Soorten forums

We hebben geen forum, geen zuilengangen, geen atheensche markt, geen rostrum, geen tribune."

Ja, dat was zo en ik heb eerder op het belang van een forum gewezen, en op M.'s - tot hier - niet of nauwelijks behandelen daarvan in z'n ondertussen behoorlijk lange reeks Ideen over publieke redenenaars.

Aan de andere kant ... : Er is tegenwoordig een gigantisch forum dat "TV" heet, en dat het rijk van miljoenen randdebielen bespeeld door publiekshoeren is. Wat bijna 50 jaar ervaring met dit technologische equivalent van een algemeen toegankelijk publieksforum leert is dat publiek in grote meerderheid veel te dom is voor enig rationeel publiek debat, en daar overigens even weinig naar verlangt als hun voorvaderen die de Romeinse circussen bezochten. Wat de doorsnee van het volk wil is nog steeds brood en spelen c.q. bier en TV. [699]


Extensie en intensie

de logische begrippen extensie en intensie, die - kort en eenvoudig - als volgt kunnen worden verklaard: De termen die mensen gebruiken refereren aan dingen (al dan niet fictioneel) en de verzameling dingen die terecht aangeduid worden met een bepaalde term heet de extensie van de term. Indien we de eigenschappen aangeven van de dingen die terecht aangeduid worden met een bepaalde term in woorden dan leveren we de intensie van de term. Nu, waar M. op duidt is dat alnaarmate men meer eigenschappen noemt (de intensie uitgebreid wordt) er gewoonlijk minder dingen zijn (de extensie ingeperkt wordt) die aan al die eigenschappen voldoen. [699]


Oudgrieks

het is waar dat Demosthenes en de redevoeringen in Thucydides laten zien dat de doorsnee-Grieken uit hun tijd in staat waren tot het spreken en begrijpen van véél helderder én ingewikkelder taal dan mijn doorsnee-Nederlanders van tegenwoordig, alhoewel deze veel langer school hebben gegaan en veel meer verteeveede werkelijkheid kennen dan de oude Grieken. [699]


Totalitaire gruwelen

 "Het is hier geenszins de vraag, of er door valsche volksvrienden, door belangzoekende demagogen dikwyls misbruik werd gemaakt van de hier bedoelde dociliteit?"

O nee: Als dat de vraag niet wàs dan behoort het - na een 20ste eeuw met zeer veel totalitaire gruwelen, twee wereldoorlogen, en letterlijk miljarden mensen die tientallen jaren moesten leven in fascistische, socialistische of communistische terreurstaten - een nogal prangende vraag te zijn. (Maar ik geef toe dat M. het uitzicht op de gruwelen van de 20ste eeuw bespaard zijn gebleven.)

Trouwens, wat die gruwelen betreft... hier is een tabel die te danken is aan de huisvlijt van Randolph J. Rummel, die besloot eens uit te zoeken hoeveel niet-militaire burgers vermoord zijn in de 20ste eeuw. Hier is een overzichtje van de grootste massamoordenaars uit de voor talloos veel miljoenen gruwelijke 20ste eeuw:

Dictator Ideology Country Years Deaths
Joseph Stalin Communist Soviet Union 1929-1953 42,672,000
Mao Tse-tung Communist China 1923-1976 37,828,000
Adolf Hitler Fascist Germany 1933-1945 20,946,000
Chiang Kai-shek Militarist/Fascist China 1921-1948 10,214,000
Vladimir Lenin Communist Soviet Union 1917-1924 4,017,000
Tojo Hideki Militarist/Fascist Japan 1941-1945 3,990,000
Pol Pot Communist Cambodia 1968-1987 2,397,000
Yahya Khan Militarist Pakistan 1971 1,500,000
Josip Broz Tito Communist Yugoslavia 1941-1987 1,172,000

 

 

 

 

 

 

[701]


Taalgebruik en intelligentie

De mens is het pratende dier en z'n cognitieve superioriteit in de dierenwereld is kennelijk alleen te danken aan z'n taalvermogen. Hoe dit precies samenhangt met intelligentie (en wat intelligentie is: Hoe intelligent is bijvoorbeeld een spin, immers de maker van ingewikkelde geometrische constructies?) is echter onduidelijk. Hetzelfde geldt het verband tussen lezen en kunnen denken, en vragen over de samenhang tussen de verschillende vormen van taalgebruik - als: praten, lezen, rekenen, muziek lezen van blad etc. - en intelligentie zijn interessant. [701]


Geloven en wensdenken

Ik heb bij de bedoelde Ideen al opgemerkt dat het hoofdprobleem met Jezus is dat er zo ongeveer niets met zekerheid over z'n echte bestaan, persoon of predikingen te zeggen is. Afgezien daarvan: De overlevering leert dat Jezus een althans enigermate succesvol religieus profeet was - en als er iets vaststaat over de volgelingen van om het even welke enigermate succesvol religieus profeet dan is het dat deze hun verkozen voorganger plegen te volgen en geloven tot ver over de grenzen van de waanzin en dat ze voor hun geloof bovendien niet vertrouwen op de rede, maar hun meningen over wat is ontlenen aan eigen wensen en angsten over wat volgens hen wel en niet zou behoren te zijn.

Alle religieuze gelovers zijn wensdenkers, en voor mensen is er - blijkt in de menselijke geschiedenis - niets gevaarlijkers dan fanatieke wensdenkende medemensen. Er zijn zéér veel meer mensen vermoord en vervolgd uit naam van een geloof dan erdoor gered of geholpen - gis ik, want ik weet dat dergelijke sommen moeilijk te maken zijn. [702]


Gelovigen

"De man bracht inderdaad 'n blyde boodschap... aan ieder die gelooft. Voor my, die niet geloof, was 't 'n treurig staal van welmeenende krankzinnigheid."

Dit geldt ook voor mij - maar anno 2003 is nog steeds ca. 95% van de Neerlanders gelovig, al is een veel lager percentage kerkelijk of aangesloten bij een erkend geloof. Ikzelf kan dat ook niet verklaren anders dan door een combinatie van domheid en "welmeenende krankzinnigheid", al getuigt de toevoeging "welmeenende" van aanzienlijk optimisme bij Multatuli.

Bovendien: Het beangstigende en gevaarlijke van alle bekende uitgebreide vormen van religieus geloof is niet het geloof in kwestie zelf, dat kennelijk gewoonlijk - lang geleden - gesticht werd door inderdaad "welmeenende" voorgangers van aanzienlijk intellectueel en verbaal talent, waar vaak althans in moreel opzicht iets voor te zeggen valt, maar de doorsnee religieus gelovigen: Wàt hun geloof ook mag zijn, in de feitelijke praktijk zijn ze vaak fanatiek, totalitair, onverdraagzaam en heel makkelijk te verleiden tot de gruwelijkse wreedheden tegen wie niet van hun geloof is, zogenaamd omdat dit hun God zou behagen. (Zie 423) [703]


Hart, talent en genie

Waarachtig, ik had den man wel om den hals willen vliegen. Hy had hart!"

Hier moet eerst opgemerkt worden dat het volgen van het eigen hart (gemoed, gevoel, ingevingen) voor M. een noodzakelijke voorwaarde was tot het zijn van een goed - eerlijk, waarachtig - mens, en bovendien dat de grote meerderheid der Christenen, anders dan de besproken straatprediker, eerder uitblinken door harteloosheid en hypocrisie dan door eerlijkheid of waarachtigheid.

Vervolgens wat betreft "talent": Er is in mijn en M.'s taalgebruik een verschil tussen "talent" en "genie", ook al betekenen beiden iets als "het bezit van een aanzienlijk intellectueel of artistiek vermogen, dat in ieder geval in de mate waarin de drager het bezit anders is dan de doorsnee". (Zie ook 77.)

De hier relevante verschillen tussen wat met "talent" en "genie" wordt aangeduid zijn tweeledig: Voor het toekennen van "genie" aan iemand is een véél groter verondersteld vermogen nodig dan voor het toekennen van "talent". In een rekenkundige vergelijking: Er is al sprake van een redelijk ongebruikelijk talent voor iets als iemand op dat terrein in de orde van 1 op de 100 is, maar er is pas sprake van genie als iemand op z'n terrein in de orde van 1 op de 10 miljoen is.

Ik kies mijn getallen niet volledig willekeurig maar wel zonder pretentie van exactheid. Waar 't vooral om gaat is aan te geven dat een beetje behoorlijke academicus gewoonlijk een betrekkelijk talentje is, maar in het geheel geen genie, en dat er voor ieder genie minstens 100.000 redelijk begaafde, verdienstelijke en aan hun universiteiten bij hun leven gehoogachte talenten zijn.

En nu zijn we aangeland bij M.'s gebrek aan waardering voor "talent": In het soort maatschappij waarin hij en ik leven, die slecht georganiseerd en laag in beschaving en intellectueel en artistiek niveau is (zeldzame enkelingen niet en nooit te na gesproken!), wordt de feitelijke macht uitgeoefend door diverse duizenden of tienduizenden "talent"en - van het soort feitelijke tienduizendsterangers als Van Mierlo, Pronk, Kok of Balkenende, dat zich naar boven weet te vechten door iets minder domheid dan de doorsnee, gecombineerd met mateloze ambitie, leugenachtigheid en partij-trouw, en daarbij gewoonlijk trouw gesteund wordt door even getalenteerde media-hoeren. [703]


Oorlogen

De oorlogen van de 19e eeuw, hoewel ook gruwelijk, waren op veel kleinere schaal dan de gigantische veldslagen en bombardementen van de 20ste eeuw, en hadden dus ook veel minder militairen nodig. In Nederland werd in het benodigde militaire voetvolk voorzien door loting (en slaagden de meer welstaanden - zie Woutertje Pieterse - er gewoonlijk in hun kroost vrij te kopen door een minder welstaande met geld te bewegen hun plaats in te nemen). [703]


Buren en erfzonde

"  Hélas, est-ce une loi sur notre pauvre terre,
         Que toujours deux voisins entr'eux auront la guerre?
"

Kennelijk - en in tegenspraak met het gebod van Jezus "Heb uw naaste lief gelijk uzelve". Uit dit nu vrijwel 2000 jaar evidente feit kan afgeleid worden dat ófwel Jezus niet de zoon van God was en maar wat verzon ófwel dat het leerstuk van de erfzonde verder gaat dan de meeste gelovigen willen aannemen. (In dit verband zijn de schilderijen van wat mij wil verschijnen als Nederland's grootste schilder, Jeroen Bosch, zeer interessant en leerzaam.) [703]


Nederlandse woordenboeken

M. had kennelijk een flinke walging van Neerlandse "Woordenboeken" en hetzelfde geldt mij. Er was toen en is nog steeds eenvoudig geen behoorlijk Nederlands woordenboek, d.w.z. een redelijk uitgebreide alfabetisch geordende lijst van in het Nederlands gebruikte woorden met heldere definities, etymologieën en gebruiksgeschiedenissen, dat ook maar enigszins in de schaduw kan staan van de goede buitenlandse woordenboeken als Littré, Duden of - het beste mij bekende woordenboek - de Shorter Oxford English Dictionary. (Wie hier ànders over belieft te denken verzoek ik de proef te nemen. Kies 100 woorden en vergelijk hun definities etc. in Nederlandse woordenboeken met de vertaling van die woorden in goede buitenlandse woordenboeken. Een wereld van verschil zal u geopenbaard worden!) [703]


Morele gewoonten

De Amsterdamse hoerenbuurt ligt kennelijk al minstens 400 jaar op ongeveer dezelfde plaats. [703]


Geloof en moraal

Wie de Bijbel enigermate letterlijk neemt, zoals vele eeuwen door de grote meerderheid van de gelovers erin geëist werd, kan niet anders dan oordelen dat de zeer grote meerheid der Christenen "lafhartige huichelaars" zijn, volgens het Woord Gods waarin ze zelf zeggen te geloven.

Het enige excuus is dat hetzelfde de gelovigen van de andere geloven geldt, en trouwens ook voor de zeer grote meerderheid van aanhangers van om het even welke politieke leer: In de termen van het geloof der aanhangers zijn de aanhangers van om het even welk geloof immoreel, slecht en zondig, en treden dagelijks met voeten en in daden wat ze zelf  dagelijks met de mond belijden dat men zou moeten doen of laten. [704]


Basis van geloof

Het " ‘geloof’ " van de grote meerderheid der gelovigen is niet zozeer geloof als conformisme, welbegrepen eigenbelang, meehuilen met de meute en doen alsof. De voornaamste reden dat al deze normale geloofsbeleving van de normale gelovigen geen hypocrisie is, is dat ze er ook in geslaagd zijn niet langer na te denken over hun geloof, en daar bovendien heel weinig vermogen toe hebben.

Het " ‘geloof’ " van de grote meerderheid der gelovigen lijkt het best te vergelijken met de volgzaamheid van kinderen op scholen: Ze doen mee, dreunen hun lesjes op, en volgen de regels niet uit enige innerlijke overtuiging of noodzaak, maar bij gebrek aan beter of anders, omdat "iedereen het zo doet" en vanwege een op z'n best matig eigen verstand.

NB: Domheid of middelmatigheid sluit fanatisme of trouw volgelingschap waar het uitvoeren van opdrachten en meedoen met de meerderheid betreft in het geheel niet uit! [704]


Zendelingen en ontwikkelingswerkers

Er werd in de 19e eeuw op grote schaal bekeerd in de kolonieën van Westerse landen, en in feite ging dit door tot de zestiger jaren van de 20ste eeuw, toen de zendelingen vervangen werden door ontwikkelingswerkers, die gewoonlijk zeer veel beter en rijker werden van hun zogeheten ontwikkelingswerk dan degenen die ze zouden helpen ontwikkelen. (Trouwens, hetzelfde geldt de zendelingen uit de 19e eeuw, die gewoonlijk zelf veel beter werden van hun kersteningsarbeid dan wie zij kerstenden.) [704]


Mystici en profeten

omdat echte mystici en echte profeten zeldzaam zijn, en de meeste wouldbe mystici of profeten warhoofden of gestoord zijn. [704]


Doorsnee onvermogens

"Waarlyk, er is voor u allen iets beters te doen. Wordt eerlyk, en tracht te leeren lezen."

Ja, en dit is geheel volgens M.'s grondovertuiging.

Maar helaas ... het één noch het ander is de meeste mensen mogelijk, zo ze al zouden willen, quod non: Om werkelijk met begrip te kunnen lezen is een verstand nodig dat veel beter is dan het doorsnee verstand, en om werkelijk eerlijk te zijn temidden van de meerderheid van leugenaars, schijnheiligen, conformisten en egoïsten waar de maatschappij uit bestaat, in doorsnee, is zowel een ongebruikelijk verstand als een ongebruikelijke moed nodig. [704]


Nederlands verantwoordelijkheidsbegrip

"De verdeeling der verantwoordelykheid - een der meest karakteristieke kenmerken onzer onzedelyke staatsinrichting (334)"

In Neerland bestaat "(d)e verdeeling der verantwoordelykheid" vrijwel altijd in het verdelen van ONverantwoordelijkheid: Persoonlijke verantwoordelijkheid en persoonlijke aansprakelijkheid worden in Neerland al eeuwen lang effectief ontlopen en ontdoken door vrijwel iedereen die bestuurt of ambtenaart.

Dit is dan ook de wortel van het zogeheten polder- of consensus-model der Neerlanderthaalse dommocratie:

Creëer voor ieder mogelijk pijnlijk of moeilijk besluit zoveel onderzoekscommissies, praatcolleges, overlegorganen, haalbaarheidsonderzoeken, rand- en structurele-voorwaarden-bewakers en overige bestuurlijke, ambtelijke en politieke parasieten-gemeenschappen dat er, primo, tienmaal zoveel incompetente en liegende ambtenaren aangenaam in leven worden gehouden dan anders het geval zou zijn en, secundo, alle persoonlijke verantwoordelijkheid of persoonlijke aansprakelijkheid voor enige - nu onoverkomelijke en talrijke - wanmaatregel voorgoed verdwenen is tussen de honderden betrokken bestuurlijke uitvreters en oplichters, organen, colleges, commissies, gemeenschappen en instituties. Dàt is de essentie van Ons Poldermodel: Collectief, massaal en met beleid ontlopen persoonlijke verantwoordelijkheid en persoonlijke aansprakelijkheid. [707]


Het gesproken woord

Zoals ik eerder uiteengezet heb is het "gesproken woord" het bij uitstek menselijke middel om zich tot andere mensen te richten. Als er niets te bereiken is onder mensen met het "gesproken woord" dan is er met hen niets menselijks te bereiken. (Echt doven uitgezonderd, natuurlijk.) [708]


Partijgangers

De leden van politieke partijen zijn vrijwel altijd bijzonder goede voorbeelden van door fanatisme, hordengeest en totalitaire aandriften misleide kromdenkende geboren volgelingen. Het zijn ook onveranderlijk de beste en meest treffende voorbeelden waarom men géén redelijk vertrouwen kan hebben in de partij die zij aanhangen. [708]


Advocatenpraktijken

Een geboren advocaat, waar "Berryer" ongetwijfeld toe behoorde, is een geboren sofist. Het is iemand die geen enkel belang hecht aan waarheid maar alleen aan opgang en succes middels rhetorica.

Het zijn niet de advocaten die te beslissen hebben over de waarheid, maar de rechter of de jury. Een advocaat is - in deze beroepsopvatting - alleen iemand die voor z'n cliënt spreekt, en die er wijs aan doet zich geen illusies te maken over de waarachtigheid van z'n cliënt of de rationaliteit of redelijkheid van rechters of juryleden. [709]


Theologie als ideologie

Nee - maar het gaat "theologen" niet om waarheid maar om verdediging van hun geloof en bestrijding van gelovers en geloven van andere richtingen. Ikzelf meen dan ook dat theologie niet thuis hoort aan een universiteit, tenzij deze universiteit gebaseerd is op een geloof: Theologie is geen wetenschap, en wil en kan geen wetenschap zijn, en behoort zich dan ook niet als wetenschap uit te geven - of te laten betalen. [710]


Reclame en intelligentie

Een treffend voorbeeld dat bovendien de domheid van de doorsnee heel duidelijk maakt is reclame. Het is vanwege deze massale en gebruikelijke domheid wáár dat rationele argumentatie zeldzaam is en weinigen overtuigt. Men kàn het niet en wìl het niet - en wil het niet omdat men liever de eigen wensen als gronden gebruikt voor de eigen konklusies dan kenbare maar mogelijk onwenselijke of in ieder geval moeilijker begrijpelijker waarheden. [711]


Nederlands taalgebruik

Het is waar dat de Engelsen vaak beter in staat zijn tot enigermate redelijk en soms zelfs goed gesproken taalgebruik. Dit weet ik uit eigen ervaring van in Engeland wonen. In Duitsland en Frankrijk heb ik niet geleefd, maar ik ken de talen wel en het lijkt me dat ook daar althans de beter opgeleiden een beter gesproken en geschreven moedertaal hebben dan de beter opgeleiden in Nederland.

Waar ligt het aan? Gedeeltelijk: Nederland is een klein land; grote genieën zijn zeldzaam en nog zeldzamer in kleine landjes; Nederland is calvinistisch/gereformeerd en dat rijmt zeer slecht met levend Nederlands; en vooral: De Nederlanders geven massaal en van hoog tot laag niet om Nederlands. De zeer grote meerderheid schijt op goed Nederlands, en vindt z'n waarachtige Neerlandse sentimenten adekwaat verwoord door Pierre Kartner en soortgenoten.

In ieder Europees land waar ik weet van heb is er veel meer aandacht op allerlei niveaus voor de eigen taal dan in Nederland; zijn de woordenboeken veel beter; is het onderwijs in de moedertaal beter; en is er althans enige traditie van literatuur schrijven. (Ik heb in Engeland en Noorwegen gewoond, en daar geldt het zeker voor. En de Fransen en Duitsers - in ieder geval de meer intelligenten daaronder - geven kennelijk ook veel meer om de taal waarmee ze opgevoed worden en hebben in ieder geval veel betere woordenboeken en geen collecties gestoorde letterkundigen-met-ambtelijke-aanstelling die om de 10 jaar de grammatica herzien, altijd op basis van logische waanzin bovendien - die de dames en heren "semantiek" believen te noemen, al heeft het feitenlijk evenveel met betekenisleer te doen als glossolalia.)

In Neerland heersen letterkundigen met ambtelijke aanstelling en taalkundigen met ambtelijke aanstelling over het Nederlands en wordt alles wat met cultuur te maken heeft inclusief subsidies bestierd en bestuurd vanuit ambtelijke aanstelllingen, NGO's of reclame-bureaus van instellingen als de Rabo-bank en Philips.

En vrijwel niets dat in het Nederlands geschreven is lééft en aan vrijwel alles zit een gruwelijke stank van aanstellerij en pose. [712]


Waarheid en publiek

Eén. Wie samen met anderen wil proberen over iets de waarheid uit te vinden kan niet zonder spreken of schrijven.

Twee. In "publieke spreekbeurten " wordt heel zelden gestreefd naar "waarheid". Het gewone doel van publieksprekerij is ofwel het sociaal beleven van gedeelde emoties, waarden en wensen ofwel publieksvermaak. [712]


Nederlands taalgebruik 2

ik meen dat taalbegaafdheid, als iedere andere werkelijke begaafdheid, aangeboren is en alleen bijgeschaafd maar niet aangekweekt kan worden door onderwijs.

Maar er zou in het VWO en op universiteiten althans iets kunnen gedaan worden tegen het uiterst lamlendige, lelijke en luie Neerlands waaraan de meeste Nederlanders zich dagelijks overgeven.

Als het dan waar is dat de gemiddelde Nederlander nooit in staat zal zijn tot werkelijk bevlogen, lopend, doordacht, zinnig en geestig taalgebruik, dan is het toch óók waar dat ie zich iets minder lam, krom, dom, dwaas en saai zou kunnen leren uitdrukken. (Als ie maar wilde. Maar nee: dat interesseert hem of haar niets, al eeuwenlang.) [713]


Kamerproza

serieus, saai en dom als een Kamercommissie [713]


Maatschappelijk rollenspel

zo is het met de meeste maatschappelijke optredens van mensen: Dat is toneel om het toneel, dat er toen dient om de spelers een fraaie rol te geven, zelfs als - zoals gebruikelijk - de toneelspelers het spel geheel serieus nemen en menen "zichzelf" te zijn. "No man is so much himself as when playing a part." (William Hazlitt) [714]


Publieke bijeenkomsten

In dergelijke contexten van congressen en de meeste andere publieke redenarij verzuipt de waarheid, zo het daar al om te doen was, in wensdenkerij, publieksvleierij, frases, gemeenplaatsen en opgeklopte emotie. Maar publieke bijeenkomsten en redevoeringen zijn zelden bedoeld om de waarheid over een zaak te vinden en dienen vrijwel altijd om een publiek te bespelen, behagen en zichzelf sociaal te laten beleven. [717]


Doen alsof

Dit geldt vrijwel altijd en overal, en wordt verklaard door een combinatie van aangeboren domheid, slecht onderwijs, en - vooral! - het doen-alsof dat met maatschappelijke rollen samengaat: Gewoonlijk meent men niet wat men zegt, en zegt iets alleen omdat men denkt dat het soort rol dat men speelt dit soort zeggen vergt - op die toon met zulke standaardfrases als men bezigt "alsof 't zo hoort". (Zie 618) [718]


Publieke denkbeelden

"Publiek is zoo dom als die ondenkbare ouders wezen zouden."

Opnieuw: Juist: "Publiek is zoo dom"! En de meeste zogenaamde "denkbeelden" die ze uiten zijn geen werkelijke denkbeelden maar standaard-frases waarvan de spreker meent dat ze bij z'n rol horen. [718]


Gewone gesprekken

"Men lette eens op de meeste gesprekken die men op-reis, in koffihuizen of by dergelyke gelegenheden te hooren krygt."

Alweer: Juist! Het voorbeeld dat M. geeft in de rest van dit Idee is ook uitstekend, en de gesprekken van Nederlanders die ikzelf in m'n inmiddels meer dan 50-jarige leven heb moeten aanhoren zijn zelden beter of wezenlijk anders.  [718]


Mensenkennis

Ja, dat lijkt me ook - en zie Mandeville en Machiavelli. Maar deze realistische "Menschkunde" wordt vaak "cynisch" genoemd, en is strijdig met Multatuli's eigen vaak beleden "religie van het goede" (zie o.a. 242 en de daaraan voorafgaande historie).

Preciezer: Deze realistische "Menschkunde" - die "verbiedt ons te gelooven dat het betere zal worden gegeven, zoolang de ontvanger met 't mindere tevreden is" - leert dat mensen vaak niet het goede voorhebben met hun medemens, zeker wanneer deze niet tot de eigen groep behoort ("homo homini lupus": zie 423).

Dergelijke medemenselijke niet-groepsgenoten worden maar al te vaak door hun medemensen met liefde bedrogen, vervolgd, tot slaaf gemaakt, vermoord, bestolen of verkracht. De liefde geldt hun eigenbelang en toewijding aan de eigen en de groepszaak, die gewoonlijk meent gebaat te zijn bij dergelijk bedrog, vervolging, verslaving, moord, diefstal of verkrachting, gewoonlijk omdat het financieel voordeel geeft. [719]


Redeneren en welvaart

Het probleem is nu juist dat heel weinigen - en in het geheel niet: "ieder" - dit werkelijk enigermate behoorlijk kunnnen! De meeste mensen kunnen niet goed redeneren, lezen, spreken of schrijven en het interesseert ze bovendien niet veel: De doorsnee meent geslaagd te zijn in het leven indien men slaagt welvarend en geacht te zijn in de eigen groep. [719]


Gemiddelde domheid

Ik denk dat deze "verstandeloosheid" aangeboren is in de grote meerderheid: Ze doen niet veel beter omdat ze niet veel beter kunnen. "Heer heb medelijden want ze weten niet wat ze doen!" [719]


Höhere Blödsinn

Och, als men luisteren kon! Och, als men denken kon! "Och als men lezen kon!" En inderdaad is "höhere Blödsinn" een fraaie Duitse uitdrukking, die heel adekwaat het gebruikelijk niveau en de gebruikelijke inhoud van alledaagse gesprekken, de alledaagse "wawelary", het gebruikelijke zinloze gezwam dat gewoon gesproken en geschreven Nederlands helaas is karakteriseert. Maar nogmaals: Men doet en spreekt niet beter omdat men niet beter kàn. Niemand is dom uit vrije wil. [719]


Spreken en schrijven

M. heeft in de voorgaande heel fraai en duidelijk het gebruikelijke niveau en de gebruikelijke inhoud van gesproken Nederlands weergegeven. Waarom verwachten dat een volk dat zó spreekt goede schrijvers heeft? [720]


Aristocratisch pessimisme

En de lezer van de meeste van mijn commentaren bij M.'s Ideen zal zo langzamerhand doorhebben dat één van de verschillen tussen hem en mij neerkomt op wat ik bij gelegenheid mijn aristocratisch pessimisme noem, waarvoor ik wat redenen geef inclusief verwijzingen naar M. in "Etiamsi omnes ego non!". [721]


Klank en zin

 "Wie de werken van meer-of-min beroemde schryvers aandachtig leest - 'n studie! - staat gedurig verbaasd over 't verregaand misbruik dat 'r van klank gemaakt wordt, en voelt wantrouwen omtrent redenaars, die zich zooveel minder dan schryvers behoeven in-acht te nemen."

Hetzelfde geldt "meer-of-min beroemde" filosofen. Zie verder mijn filosofie-sectie op m'n site. [721]


Ideologisch aap-zijn

"Publiek's tevredenheid met wartaal" ...

... is om van te kotsen als ik er niet van overtuigd was dat het geen onwil maar onvermogen is. Niemand is dom uit vrije wil. Maar het is in dit verband wel eens terecht en aardig om drie citaten te herhalen die op diverse plaatsen van mijn website gegeven worden:

 "If we believe absurdities,
    we shall commit atrocities."
(Voltaire)

en

"Ach waren alle mensen wijs
En deden daarbij wel
Dan was de aard een paradijs
Nu is is zij vaak een hel"
(Dirck Jansz Coster).

en

The banality of evil: failing to think
(Hanna Arendt)

Het meeste menselijke kwaad is een direct gevolg van domheid misleid door conformisme en idealisme.

Immers: Het meeste menselijke kwaad wordt gedaan door doorsnee mensen uit naam van de hoge idealen waarmee hun leiders hen bedriegen - waarin de volgelingen geloven door domheid en aan gehoorzamen uit lafheid.

Oorlogen plegen gevoerd te worden door alle partijen uit naam van Onze God vanwege Onze Idealen en Onze Voortreffelijkheid. De mens is de ideologische aap en het rationaliserende dier, maatschappelijk geconformeerd misdadig uit misleid idealisme. [721]


Volk en eugenetica

De gemiddelde 15-jarige Neerlander van 2003 blijkt 3 1/2 uur TV te kijken per dag en 4 minuten te lezen. Dat belooft wat voor de Neerlanderthaalse toekomst! Maar ja ... 't is wáár dat de domme miljoenen die in Neerland zo gelukkig TV kijken, zuipen, ecstasy slikken en naar foeballe gaan gemiddeld ca. de helft van mijn IQ hebben, en aan dat feit even schuldeloos zijn als ik.

Er is wat aan te doen, op termijn, als die bestaat - zie: Mencius on human qualities - maar ook dát idee maakt je onder Neerlanderthalers zéér onpopulair, tenzij je erbij verzekert dat binnenkort de kindertjes van Jan en Janneke Modaal óók genetisch deelklonen van ideale Neerlanderthalers als Cruyffie en Vanessa kunnen zijn. Nu, dat verzeker ik er bij deze dus maar bij. [721]


Smaak en snobisme

De grote meerderheid van de zogeheten "smaak" die mensen publiekelijk tentoonspreiden gaat niet terug op waarachtige smaak, eerlijk oordeelsvermogen of werkelijke belangstelling maar gewoon op snobisme en conformisme. Doorsnee-men vindt zaken niet goed of mooi omdat men ze ze zelf goed of mooi vindt maar omdat het maatschappelijk goed staat deze zaken "goed" of "mooi" te noemen. [721]


Menselijk tekort

Het ligt niet alleen aan "armoed aan eigen denkbeelden" en snobisme+conformisme maar ook aan zeer gebrekkig taalvermogen. Als men beter kon schrijven, spreken of denken dan men in doorsnee doet, is het niet naar de inhoud dan naar de vorm, dan zou men dit ook doen, netzoals men gelukkig zou zijn als men maar wist hoe.

Maar men doet niet beter en begrijpt niet beter omdat men niet beter kàn. (Ja, het is bitter - en biedt enige troost.) [722]


Zuiverheid van uitdrukking

Specialiteiten. Ik ontleen aan de laatste het volgende fraaie aforisme:

"Het kan niet genoeg herhaald worden dat zuiverheid van uitdrukkingen (...) een kenmerk is van moraliteit. Wie zich niet bekommert over de juistheid van z'n woord, geeft blijk van onverschilligheid voor de zuiverheid zyner denkbeelden, en neemt het dus niet zeer nauw in 't onderscheiden van goed en kwaad."

Konklusie: Slechts een zéér kleine minderheid van de Neerlanders is geïnteresseerd in "de juistheid van z'n woord", in "de zuiverheid zyner denkbeelden" of in het "onderscheiden van goed en kwaad". De grote meerderheid der Neerlanders is - "God Zij Met Ons" - alleen geïnteresseerd in wat geldelijk voordeel biedt, en dat tegen iedere prijs. [723]


Nederlandse getrainde publiekssprekers

Van getrainde publieksprekers gesproken als - bijvoorbeeld - Pierre Bokma of Roel Bentz van den Berg: Deze drukken zich gewoonlijk tennaastebij als volgt uit, leerde de radio mij.

Wie dus uh de Nederlandse radio dus aanzet uh, die hoort dus uh ik mag uh dus wel zeggen uh een boel uh herhalingen uh en uh ook veel uh dus bijzonder uh gruwelijk uh hoe zal ik uh zeggen uh taalgebruik en uh stoplappen uh en uh gemeenplaatsen. Dus met name. Uh. Dus.

De wat vlottere sprekers, genus de Grave en Eurlings, die overigens een kleine minderheid vormen, ook onder de academisch afgestudeerde Neerlanders, leggen zich gewoonlijk op Neerlanderthaals burocraten-proza toe van de volgende soort, overigens ook in het geheel niet moeilijk voor wie de minste flu de bouche bezit:

Wij scheppen dus de strukturele voorwaarden voor het faciliteren van de randvoorwaarden van multi-laterale overlegstrukturen voor ondersteunende en faciliterende taken ten behoeve van bestuur en management met het doel de kwaliteit en efficiency van de besluitvormingsprocessen in Onze Samenleving struktureel te optimaliseren. Met name, dus.

Wie mijn pastiches overdreven vindt - "kort door de bocht" is de kunstfrase du moment - heeft niet door dat er dagelijks probleemloos op de Neerlanderthaalse radio vele uren met dergelijk gruwelijks op te nemen zijn, waarmee vergeleken de bovenstaande stukjes geniaal mogen heten. Zalig zijn de armen van geest! Hun idealen en rolvoorbeelden heten Balkenende en Terpstra - en zullen dat voor eeuwig blijven zolang het universele dommocratisch stemrecht heerst en de doorsnee is als tegenwoordig en de laatste twintig eeuwen! [723]


Waarheidsliefde

Hier zijn weer een aantal zeer Multatuliaanse meningen, geheel conform z'n programma, waar ik meer wel dan niet maar niet geheel mee eens ben. Ik leg 't uit - en wie m'n uitleg wat lang acht begrijpt niet (zie ook hieronder) dat ik feitelijk veel oversla:

Een. "De Waarheid zelf moet ons heilig zyn": Hm. Ik formuleer het enigszins anders: Wie in z'n leven teveel relevante waarheden ontkent of weigert onder ogen te zien gaat ten gronde. Belangstelling voor de waarheid is dus niet meer dan welbegrepen eigenbelang. 

Twee. "Of liever: de waarheid is 'n belang dat allen aangaat" : Inderdaad, en wel omdat waarachtige kennis ons enige middel is om te overleven en ons bestaan te veraangenamen en omdat vrijwel ieder verschil van mening tussen mensen vóóronderstelt dat er iets werkelijks is waarover minstens één der partijen zich feitelijk vergist, wat gewoonlijk alleen uitgevonden kan worden door vrije discussie en vrij onderzoek.

Drie. "Wie voor haar geen gevoel heeft, is slecht" : 't Is een aardig idee dat M. in deze context spreekt van een "gevoel" voor waarheid. Waar het echter uiteindelijk om gaat is vooral een combinatie van verstand en eerlijkheid, overigens in allerlei proporties afhankelijk van oordelende individuen en door hen beoordeelde zaken. En een heel voornaam gebruik van de eerlijkheid - die óók mensen met een minder goed verstand open staat - is te onderkennen wanneer men iets niet of slechts zeer gedeeltelijk weet. Er is namelijk oneindig veel menselijke kennis, en die bestaat vooral in ware en eerlijke menselijke oordelen iets niet te weten.

Vier. "Hem ontbreekt de deugd die niet afhankelyk is van willekeurige zeden, opdringery of mode...": Merk op dat er wel degelijk een deugd waarheidsliefde is en dat M. geheel gelijk heeft dat wie werkelijk waarachtig wil oordelen dat moet (kunnen) doen onafhankelijk van "zeden, opdringery of mode".

Vijf. Maar waarheidsliefde is niet "de deugd, de éénige!": Om te doen wat goed is moet men niet alleen weten - of althans: aanvoelen - wat goed is maar het ook willen doen. Immers: "Video meliora proboque, deteriora sequor" is de gebruikelijke weg van het menselijk-altemenselijke hart. Gewoonlijk ziet men wel wat het goede is dat men behoort te doen maar doet feitelijk het slechte, uit egoïsme, conformisme, lafheid of domheid. [724]


Stijl en eerlijkheid

al meen ik dat "'t Eenvoudig volgen van den natuurlyken indruk, zou ieder in-staat stellen iets goeds te leveren" alléén geldt bij een daarnaast bestaand minimaal talent om zich enigermate behoorlijk uit te drukken. (Er zijn veel waarachtige verhalen van eerlijke vertellers die ik liever niet hoor, eenvoudig omdat de vertellers niet behoorlijk uit hun woorden kunnen komen. En ja, dat spijt mij ook. Maar nee, ik ben er niet blind of doof voor, helaas.) [725]


Proza en reclame

Het meest welbetaalde meest bekende proza van tegenwoordig bestaat uit ... reclame-teksten. En dat is bovendien wat Het Neerlandse Volk graag mag horen, voor stemt, en uit hun domme hoofden kent. [726]


Kleren van de keizer (oprechtheid)

Op de "eigenaardige charme van oprechtheid" pleegt zeer verschillend gereageerd te worden, afhankelijk van onderwerp, maatschappij en waarheidsspreker.

Het slot van het sprookje over het oprechte jongetje en de kleren van de keizer wordt vaak vergeten en is daarom onverdiend onbekend:

En dus behaagde het de keizer het jongetje, zijn familie en het hele blok waarin zij woonden op te doen nemen in een keizerlijk concentratie-kamp, waar allen nog kort en zeer ongelukkig leefden.

En ik spreek dan alleen van sprookjes en niet van werkelijk bestaande waarheidsprekende individuen als Socrates, Galileo of Multatuli. [727]


Het volmaakte

"het volmaakte is leugen."

Of althans: Niet werkelijk. (Maar ik geef eerlijk toe af en toe de volmaaktheid waargenomen te hebben. 't Betrof altijd jonge vrouwen en was altijd illusie - maar daarom niet minder overtuigend.) [728]


Volmaakt genie

"Een volkomen genie bestaat zoomin als andere volkomenheden."

Natuurlijk, en "genie" komt in soorten en maten. Een genie - zie 77 - is iemand die evident exceptioneel uitblinkt in iets dat menselijkerwijs de moeite waard is. Aangezien er veel velden en vormen van talent - muziek, wiskunde, filosofie, schrijven, tekenen e.a. - zijn kan een mens op veel gebieden geniaal zijn en is dat zelden of nooit, en al evenmin zelden of nooit op meer dan één gebied, als Leonardo da Vinci en Michelangelo. [729]


Benadering van de waarheid

"Gelyk immer, moeten wy ons hier behelpen - in zaak en verklaring tevens - met benadering."

Ja, en dit was een belangrijk - zowel wat betreft toegepaste rationaliteit als idem redelijkheid - inzicht van Multatuli: Idealen en waarheden kunnen door mensen gekend en begrepen worden, maar kunnen gewoonlijk niet volledig gerealiseerd en begrepen worden maar wel benaderd. Zie verder 1, 11 en 423. [729]


Afgunst

Toch is afgunst een belangrijk menselijk motief voor handeling. [729]


Oorspronkelijkheid

Ja, maar helaas zijn de meeste mensen noch geniaal noch hoogbegaafd en wellicht daarom niet in staat "'t oorspronkelyk-goede dat ieder bezit, al bestond dit dan ook slechts in die oorspronkelykheid zelf" (725) in stand te houden in en na hun adolescentie. In plaats daarvan zoekt de zeer grote meerderheid zich één of meer maatschappelijke menselijke modellen en probeert te doen alsof-i ook zo iemand zou zijn. (74) [729]


Schoonheid

Dit is natuurlijk nogal éénzijdig idealistisch. Eén probleem met "schoonheid", waarin het herinnert aan maar verschilt van waarheid, is dat er zeer veel soorten van schoonheid zijn met tal van verschillende aanleidingen. Een vrouw die zich opmaakt beoogt zichzelf mooi(er) te maken en streeft niet zozeer naar waarheid als naar schoonheid.

En ik heb er al eens op gewezen dat alle normale menselijke gebruiksvoorwerpen ook esthetisch gestileerd zijn - ze zijn opzettelijk mooier gemaakt en vorm gegeven om ook daardoor te behagen, en niet alleen vanwege het nuttig gebruik dat ervan gemaakt wordt. [730]


Goed en slecht

dit idee dat veel goeds bestaat in de afwezigheid van kwaad en dat, om met Wilhelm Busch te spreken

Het goede dat men doet
Is het kwade dat men laat

Het is echter een misvatting te menen - met veel Scholastici en Kerkvaders - dat er niets positief slechts is en dat slechtheid alleen zou bestaan in afwezigheid van goedheid. Hier zijn tal van redenen voor, waaronder de volgende belangrijke: Er is zowel malevolentie - het slechte willen - als benevolentie - het goede willen - en zonder de mogelijkheid tot zowel het één als het ander geen vrije keus of eigen karakter-bouw en -uitoefening. Verder zie 423. [730]


Drievuldigheid

Bovendien komen de meeste zaken in drieën, ook hier: Ze zijn positief wel zo, positief niet zo, of noch het één noch het ander.

Dit geldt zowel waarheid als schoonheid en goedheid: Sommige beweringen zijn geverifiëerd, anderen gefalsificiëerd en weer anderen noch het één noch het ander en daarmee onbepaald; sommige dingen zijn mooi, anderen lelijk, weer andere oninteressant; en sommige handelingen goed, anderen slecht en weer anderen indifferent.

Dit geldt trouwens de meeste dingen waarover men kan oordelen, inclusief lengte en maat, en is één van de logische onderwerpen waar mijn proefschrift over handelt, inclusief de - tweewaardige - eigenaardigheid dat desalniettemin iets wel of niet zo is (al is wat niet zo is gewoonlijk ófwel niet omdat het gefalsificiëerd is ófwel niet omdat het onbepaald is). [730]


Soorten imitatie

Er is nadoen en naäpen, allebei weer in tal van soorten om tal van redenen. Enerszijds leert en begrijpt men vrijwel niets zonder voorbeelden en modellen te volgen en te proberen te maken; anderszijds is veel menselijk rol gedrag ijdel vals talentloos geposeer en gehuichel. [730]


Volgelingen

"Wie niet uit zichzelf iets is, zal 't waarlyk niet worden door vrywillig opgaan in anderen."

Juist. En: Wie een voorganger volgt doet dat uit eigen besef niet in staat te zijn zichzelf zelfstandig te leiden en uit zichzelf te denken en oordelen, en doet dat uit welbegrepen eigen menselijke onwaardigheid. Zie 136 en 276.

De trots van volgelingen is die van geboren dienaars en slaven: "Unsere Ehre heisst Treue!" was de wapenspreuk van de SS en is de feitelijke hoofdnorm van iedere trouwe burocraat, volgeling en blinde uitvoerder van orders. Dergelijke mensen zijn te eerloos en karakterloos om eer te stellen in de eigen individuele vermogens tot oordelen en waarderen. Voor een snelle opsommng zie "On people". [732]


Men in doorsnee

Konklusie? "Men" is dom. En karakterloos. En laf. En dus een conformist en poseur. Maar nee: Opzet is het overwegend niet. Het is gewoon "menschlich-allzumenschlich" gebrek aan vermogens. Auschwitz werd niet bedacht noch bestuurd door uitzonderlijke monsters maar door gemiddelde brave Duitse patriotten. (Zie ook 876) [733]


Mijn stijl

belerende opmerkingen over stijl interesseren me niet, was 't alleen omdat mooi schrijven evenmin aangeleerd kan worden als een mooi uiterlijk: Men heeft 't of niet, en alles wat eraan verbeterd kan worden is als opmaak of kleding, dat accentueert of verbergt wat al bestaat zonder die finesses.

Het is waar dat ikzelf geacht word een fraaie stijl te schrijven, maar ik doe daar geen enkele moeite voor, en probeer alleen te schrijven zoals ik spreek. Ik ben namelijk écht geen "schrijver" (nog veel minder dan Multatuli): Ik ben een filosoof - iemand die zich toelegt op waarachtig oordelen en helder meedelen, en niet op Publiek behagen of bevallen.

Als schrijven te leren was dan waren er miljoenen Shakespeares, zoals er miljoenen verblindende vrouwelijke schoonheden waren als schoonheid te koop was op de markt. [734]


Goede stijl

Als 't alleen om schrijversschap gaat - dus: afgezien van waarheid, helderheid, inhoud, moraal, strekking etc. - dan is er maar één bruikbaar criterium: Is de tekst boeiend of niet? En ook dit is maar zelden voornamelijk of alleen herleidbaar tot toegepaste stijlregels of andere schoolmeesterij.

Een boeiend schrijver schrijft in een natuurlijke en persoonlijke toon; z'n tekst loopt en leent zich makkelijk tot gesproken voordracht; en z'n ideeën worden gepresenteerd in originele pakkende beelden en zegswijzen. [735]


Doodgezwegen worden

"Buiten Jehovah - die den Bybel in den pen gaf, en die boos werd als men z'n naam iedelyk gebruikte - ken ik geen auteur die zich als ik te verheugen heeft in 'n zoo algemeen respektueus stilzwygen. "

Nu, sindsdien is er nog één: Ikzelf, voorzover ik "auteur" ben en voorzover we afzien van "respektueus". Maar het algemeen zwijgen over mijn website heeft erg weinig van doen met auteurs-jaloezie, en alles met de themaas die ik aansnijd - als vrijwel enige Nederlander de afgelopen 25 jaren.

Wie anders werd tweemaal van de universiteit verwijderd "vanwege uw uitgesproken denkbeelden, ondanks de ernst van uw ziekte?". Niemand. Wie anders durfde 3 1/2 jaar lang - invalide bovendien, en doodarm! - te protesteren tegen inpandig met B&W-vergunning gevestigde met moord en verderf dreigende harddrugshandelaren? Ik zou niet weten wie.

Verheugt me dat? Nee, want ik heb er de zeer bittere maar onder de omstandigheden van 25 jaar doorgaande empirische consistente evidentie konklusie aan moeten verbinden dat de grote meerderheid niet veel beter kan dan ze doet. Multatuli kwam ook tot een dergelijke konklusie (zie bijv. 876), en deze legde hem voorgoed het zwijgen op.

Wat betreft "Geen auteur was ooit z'n tydgenooten zoo weinig verschuldigd als ik. Dit rechtvaardigt dan ook - al bestonden er geen andere redenen! - m'n toon tegen ‘Publiek.’ ": Dit geldt mij ook en m.i. in aanzienlijk grotere mate. [735]


Menselijke vergissingen

"Wie zich nooit vergist, 'tzy in opvatting, 'tzy in uitdrukking, kan onmogelyk veel belangryks leveren." Dat is geheel waar, en in feite laat zich een veel sterke ware bewering formuleren: Een mens die zich nooit vergist is een volledige onmogelijkheid. Vergissen is zó menselijk dat de meeste mensen weinig anders doen in hun leven. [736]


Nederlandse publieke voorgangers

Nederlandse publieke voorgangers zijn en waren altijd leugenaars die véél minder in de publieke zaak of hun onderwerp geïnteresseerd waren dan in publieke opgang en geld, en vrijwel altijd vrijwel overal over vrijwel alles liegen. [736]


Nederlandse democratie

De "Kieswet" is democratischer, maar overigens is er niets veranderd in de afgelopen 130 jaren: Nog steeds "dezelfde soort van ministers, dezelfde middelmatigheden op 't kussen, hetzelfde leuterparlement..".

Is er dan wat aan te doen? Ik vrees van niet, afgezien van eugenetica - maar laten we onszelf er dan in ieder geval niet over bedriegen:

Als de Neerlander dan gemiddeld het soort benepen en bekrompen voor de hel bestemd uitvaagsel is als z'n Calvinistische theologie hem al eeuwen voorhoudt dat ie zou zijn, laat de handvol weldenkende welwillenden dat er óók in iedere generatie is zich niet bedriegen over de doorsnee kwaliteit van het volk waar ie tussen moet overleven als ie 't niet ontvlucht. [738]


Marx en Nietzsche

Immers, de 20ste eeuw in Europa werd vooral gekenmerkt door opkomst en ondergang van het socialisme en het fascisme, die beide vooral teruggaan op de ideeën van tijdgenoten van Multatuli, namelijk Marx en Nietzsche. [738]


Nederlandse politieke voorgangers

"En Nederland blyft maar altyd die toekomst te-gemoet gaan met z'n paccotille-staatsluî!"

Ja, ook dit is nog steeds zo. De huidige Neerlandse leidende lichtgewicht heet Balkenende. Trouwens, als we het dan over verkiesbare Neerlandse staatslieden hebben:

De verkiezingen van mei 2002 blijken te zijn gegaan tussen een presidentskandidaat die actief en enthousiast aan sado-masochisme blijkt te doen (wurgseks o.i.d. mag men aannemen) en een presidentskandidaat die actief en enthousiast met een neus vol cocaïne de anale opening van Marokkaanse pubertjes mocht verkennen.

Het enige sympathieke dat ikzelf aan deze verbaal snelzemelende gristenpadvinder JeejPeej Balkenende kan bedenken - overigens kennelijk een terecht minderwaardigheidscomplex op pootjes - dat 'm inderdaad onderscheidt van de kennelijke wurgsexer Melkert en de kennelijke pedofiele relnicht Fortuyn is dat ik 'm noch van 't één noch van 't ander kan verdenken. Ook voor iets achterbaks walgelijks dat 'm enige distinctie zou geven is hij te karakterloos. [738]


Gebrekkig Nederlands

Voor mij geldt ongeveer hetzelfde - "Ik neem geen courant op, geen brochure, geen Kamerverslag, zonder dat" ik me erger aan grote hoeveelheden dom, lelijk en vooral logisch onzinnig taalgebruik. En mij gaat het vooral om het laatste: Niet iedereen kan fraai schrijven, en niet iedereen kan goed denken maar wie noch het één noch het ander kan zou z'n mond moeten houden.

In plaats daarvan zijn de misbruikers van taal en verstand in Nederland aan de macht, en zoals blijkt is dat al minstens anderhalve eeuw het geval. [739]


De menselijke doorsnee

Ieder dom of middelmatig mens is een veel groter gevaar voor z'n medemensen dan de zeldzame enkelingen die noch dom noch middelmatig noch laf zijn - en waaraan het hele menselijke ras z'n verheffing boven de andere mensapen en de rest van de dierenwereld dankt. Als het aan de menselijke doorsnee had gelegen dan konkureerden mensen nog steeds met chimpanzees en bavianen rond vruchtbomen, als waarachtige gelijkwaardigen. [739]


Partijtrots

Alleen gebeurt het vaak vooral uit partij-geest: Wat iemand die bij z'n gezond verstand is af zou wijzen als domme wensdenkerij omarmt de trouwe volgeling als wijs en wenselijk uit partijgeest, patriottisme of religieus fanatisme. [740]


Oorzaak doodzwijgen

"de oorzaak van 't algemeene zwygen"

was angst, zoals ik zojuist opgemerkt heb, en overigens opzettelijk doodzwijgen: "Zó iemand gunnen we geen bekendheid, geen publiek, geen opgang, geen reputatie, geen status". [740]


Onderwijs en talent

waaruit men ook kan leren dat niemand door onderwijs talent kan verwerven: Men wordt ermee geboren of niet, en het enige wat onderwijs kan doen is het talent kapotmaken of - veel zeldzamer - helpen leren gebruiken. [740]


Kunstgenot

Ja - maar de publiek "toegekenden kunstrang" heeft weinig met kwaliteit en veel met chauvinisme, snobisme en conformisme van doen. Het Volk juicht alleen graag voor Grote Kunstenaars wanneer het Onze Kunstenaars zijn, en deze bovendien ófwel veilig en lang dood zijn ófwel in werkelijkheid niets bijzonders zeggen of voorstellen.

Meer algemeen: Publiek verkondigde waarde-oordelen en waarheids-oordelen plegen ideologische "waarheden" en waarden te zijn, vooral gehandhaafd door wensdenkerij, groepsbelang, onderwijs, en publieke media. [741]


Onpopulaire ideeën

Inderdaad, conform het verhaal over boodschappers van slecht nieuws: "Off with his head!". De reden staat hierboven: Wie de ideologie of rust in een groep verstoort maakt zich schuldig aan wangedrag in het gesundes Volksempfinden en volgens de heersende autoriteiten. En dit lijkt in ieder geval voor een deel een zoölogisch en dierlijk fundament te hebben, want onder de eveneens sociaal levende hyena's,  jakhalzen en wolven gaat het niet anders: "Homo homini lupus." [741]


Moderne Nederlandse rechtsstaat

Het vergt ongebruikelijke vermogens om de tekortkomingen te zien in wat de doorsnee "normaal" - en dus: "goed" - acht. Was het anders dan was wat de doorsnee accepteert als "normaal" anders.

Ik leef weliswaar in "een democratische rechtsstaat" maar de grote meerderheid van mijn medeburgers heeft geen idee wat dat betekent en inhoudt en interesseert zich feitelijk niet werkelijk voor individuele vrijheid, trias politica, vrijheid van het woord en andere idealen die voor uitzonderlijke individuen al meer dan twee eeuwen van fundamenteel belang zijn.

In dit verband: Meer dan een miljoen Nederlanders van 2003 kan - aldus Nederlandse regeringspropaganda - niet lezen of schrijven! En meer dan 15 miljoen Neerlanders zitten minstens 25 uur per week - méér dan drie werkdagen per werkweek! - met hun stomme koppen naar hun achterlijke TVs te loeren, alsof deze electronische kermis voor randdebielen de beste benadering van het paradijs is dat ze kennen.

Hoe komt dat? Aangeboren onoverkomelijke stompzinnigheid. Wat is eraan te doen? Behoudens eugenetica helemaal niets - maar laat de kleine minderheid die van zichzelf weet wèl enig intellectueel of artistiek talent te hebben niet meeliegen en niet meenivelleren met deze meute van zielige geestelijke minvermogenden! Zie verder 447. [742]


Moraal van rollenspelers

Het zijn weer alleen ongebruikelijke mensen die publiek durven toegeven dat ze zich vergist hebben. En dit ligt weer vooral aan het toneelspel dat de zeer grote meerderheid van het eigen leven maakt: Voor wie alleen rollen speelt is er geen waarheid of onwaarheid, maar alleen een goed of slecht gespeelde rol en wel of geen publiek applaus. (Zie 618 en "Waarheid en waarde") [742]


Wat geschiedenis leert

Helaas leert de geschiedenis dat de gemiddelde menselijke "domheid" misbruikt wordt zolang en waar ze bestaat. Voor een begin van een verklaring zie 74, 423 en 618. [743]


Cognitieve doodzonde

En merk op waar die "zonde" precies in bestaat:

In het beweren dat men weet wat men weet dat men niet wéét. En dit hangt weer - vooral - nauw samen met 618, die het rollenspel en gehuichel betreft waar maatschappelijk doen en laten uit is opgebouwd. Zie 136 en 276. Uiteindelijk is deze zelfverworven karakterloosheid gebaseerd op domheid en egoïsme: "Stupidity and egoism are the roots of all vice." (Boeddha). [743]


Menselijk falen

De meeste menselijke "fouten, verkeerdheden en misdaden" gaan terug op algemeen menselijk onvermogen, dat gewoonlijk neerkomt op domheid en egoïsme.

Het is moeilijk hier duidelijk te scheiden tussen vrije wil en aangeboren onvermogen en gewoonlijk verstandig aan te nemen dat niemand dom is uit eigen wil, en dat veel egoïsme gebaseerd is op welbegrepen eigen zwakte en onvermogen. Wie van zichzelf weet krachtig en slim te zijn heeft het in ieder geval gewoonlijk niet nodig z'n medemensen achterbaks te bedriegen.[744]


Doorsnee onvermogens 2

Het gaat niet om "lezen" maar om menselijk denken, en de menselijke geschiedenis leert dat hooguit 1 op de 10.000 in staat is de beperkingen en waandenkbeelden waarmee hij is opgevoed zelfstandig te onderkennen en weerleggen. (Dit getal gaat terug op het aantal mensen dat na hun dood publiek herinnerd wordt vanwege iets anders dan het hebben van een fraaie kop).

Dit betekent niet dat de overige 9999 niet in staat zijn iets zinnigs te doen, maar zij zullen dat toch moeten doen als volgeling van deze of gene, en zijn met die positie van volgeling bovendien vrijwel altijd tevreden en trots. De doorsnee mens is geen geboren democraat maar een geboren volgeling. [744]


Lezen en denken

Als de meeste mensen dan niet goed kunnen lezen dan komt dit omdat de meeste mensen niet goed kunnen denken.

En overigens zijn boeken en is lezen verreweg het beste middel om kennis te verwerven:

Boeken bevatten immers de beste gedachten van de beste mensen waar de meeste moeite voor is gedaan ze helder en begrijpelijk weer te geven en door te geven aan iedereen - wherever, whenever - die de taal lezen kan waarin de tekst geschreven is. [745]


Nut van logica

Het zou inderdaad hoogst wenselijk zijn als veel meer mensen zich wat meer zouden toeleggen op "oordeelkunde" oftewel logica. Maar aangezien slechts weinigen helder genoeg van geest zijn om in te zien dat hun helderheid van geest verbeterd kan worden met enige moeite doen slechts weinigen dit. [745]


Zelfstandige ontwikkeling

Nee - als we tenminste afzien van de pulp-literatuur, tijdschriften, kranten en overig alledaags leesvoer waarmee alledaagse mensen wat resteert van hun alledaags verstand verdoven of amuseren.

Maar wie een goed verstand heeft en tijd en geld voor boeken of bibliotheken is sinds de uitvinding van de boekdrukkunst in staat om zeer veel meer kennis, ideeën, opvattingen en gebeurtenissen te overzien, door te nemen en te overdenken dan enig mens zonder gedrukte boeken mogelijk is. En dat anderen - ongeteld veel anderen - beroerd slecht oordelen, denken en handelen is geen reden waarom ik dat ook zou doen: Etiamsi omnes, ego non!  [745]


Nederlandse dommocraten

Toch lijkt het antwoord niet moeilijk, sprekend voor de doorsnee Neerlandse dommocraat in z'n Vinex-wijk, hangend voor z'n Philips-TV in z'n Ikea-meubel met een Heineken-pilsje in de vuist: Geld, drank, foeballe en sex. "Heer vergeef hen want ze weten niet beter", kunnen niet beter en willen niet beter! [745]


Voorgangers en volgelingen

ik geloof dat voor de voorgangers gewoonlijk hetzelfde geldt als voor de volgelingen: Ze doen niet veel beter omdat ze niet veel beter kunnen.

De meeste ideologische en religieuze waanzin wordt vrijwel altijd met de allerbeste bedoelingen uitgedragen door mensen die althans iets minder dom zijn dan de mensen in hun omgeving. En iedereen zou schrijven als Shakespeare, rekenen als Euler, componeren als Beethoven en schilderen als Leonardo als ie het maar bij machte was. [746]


Menselijke zelfstandigheid

Dit kan zijn - maar de principiële fout ligt hier in "den man dien-i tot leider voor z'n gedachten koos": Wie werkelijk intellectueel en moreel - dus: menselijk - iets voorstelt leidt zichzelf, oordeelt zelf, en handelt zelf.

Ik denk - zoals ik net zei - dat wie werkelijk iets voorstelt niet aan een leiband kan lopen. Bovendien zijn de leiders gewoonlijk iets maar niet veel intelligenter dan hun volgelingen, en hebben de leiders zich laten misleiden door dezelfde soort onzin als waarmee zij op hun beurt hun volgelingen misleiden.

Voor wie een opgewekte les wil ontlenen aan de vele gruwelen uit de menselijke geschiedenis: Er zijn véél meer domme dan slechte mensen. "De Mensheid is te zwak om slecht te zyn." (768) [746]


Opinies en macht

 "Ideën regeeren de wereld."

Zie 88 en mijn Spiegeloog-columns, in het bijzonder "De ideologische aap", "Waarheid en waarde" en "Ik wil gelezen worden". [747]


Nederland ontwikkelingsland

Ik schrijf deze regelen in 't begin van April 2003. De geschiedenisboekjes en het onderwijs in geschiedenis in Nederland is afgeschaft (evenals: de tweede en derde vreemde taal en het scheikunde-, natuurkunde- en wiskunde-onderwijs, en dit alles in de afgelopen 25 jaar: Ik leef in een toekomstig ontwikkelingsland waarvan de beschaving geruïneerd is gedurende en door mijn generatie), zodat betwijfelt mag worden of de nu woedende oorlog tussen de US en Irak méér zal blijken voor de doorsnee Neerlander dan kwasi-serieus media-amusement voor het moment.

Hoe 't zij: In de tussenliggende 133 jaren zijn er zeer grote verbeteringen geweest in militaire technologie, aanzienlijke verbeteringen in de natuur-wetenschap, en geen enkele verandering in de gemiddelde aan het Stenen Tijdperk aangepaste hordendier homo homini lupus, dat dus nog steeds vecht en sterft voor eigen afgoden en leiders, in de mening goed te zijn als ie doet wat 'm opgedragen wordt en denkt wat 'm van kindsbeen voorgekauwd is. (423) [747]


Een echte Nederlander

de uitermate laffe Hollandse luitenant-kolonel Karremans ("There are no good guys. There are no bad guys. Mladic is my colleague.") [747]


Menselijke gebreken

En ook ik ben er van overtuigd, als Multatuli, dat de meeste mensen in het geheel geen helden zijn. Alleen: Menselijke gebreken worden zelden verkozen en zijn gewoonlijk aangeboren of van jongs af onderwezen. [747]


Nieuw in de geschiedenis

Hier ligt een fundamenteel en principieel menselijk en natuurlijk verschil tussen de tijd waarin ik leef en die waarin Multatuli leefde: Het is nu ruim 50 jaar mogelijk voor mensen om de hele bekende Natuur - die op aarde: Of er denkende of voelende wezens zijn buiten onze aarde weten we immers niet - volledig te vernietigen, vergiftigen, op te blazen of anderszins kapot te maken door middel van recent gevonden menselijke kennis. [747]


Nederlandse geschiedschrijving

"Geen goediger getuigen dan geschiedenisboekjes die men zelf schyft. "

Ja, inderdaad. En het is de moeite waard om op te merken dat de geschiedenisboekjes in iedere staat overwegend bestaan uit - in ieder geval - propaganda voor de staatvorm van die staat.

Zo heb ik op school geleerd dat "de" Nederlander een vrijheidslievende held is; dat het Nederlands Koninklijk Huis alleen uit bijzonder welwillende en intelligente mensen bestaat; dat het Nederlandse parlement uit de beste en meest prominente Nederlanders is samengesteld; dat iedere Nederlander er trots op is met alles en iedereen gelijkwaardig te zijn; en dat het bestuur in Nederland veel beter geregeld is dan elders, om welke reden de Nederlander veel welvarender is dan anderen, wat-i in z'n menselijke uitnemendheid ten volle verdient.

En dan is het - temidden van deze litanie van debiele en chauvinistische leugens - wáár dat Nederland geen totalitaire dictatuur is. [747]


Doorsnee mythes

Ja, het is leugen. Nee, het komt niet van het lezen - maar van de doorsnee domheid, de eveneens domme maar arrogante leiders; van de overwegend gestoorde politieke of religieuze ideologieën waar deze in geloven; en van de hordengeest waar de meeste mensen feitelijk aan geloven, kennelijk uit een overmaat aan beestachtige hormonen en een tekort aan rationeel verstand of zelfbeheersing. [747]


Welvarend ongeluk

Ja, en zoals toen zo nu, al is er nu, geheel anders dan in M.'s tijd, vooral sprake van welvarend ongeluk: 't Neerlandse Volk is rijk, gezond, voorzien van tal van mogelijkheden zichzelf te ontwikkelen, en leeft in vrijheid, zonder terreur, vervolging, dwang of uitbuiting. Toch is het in grote meerderheid niet gelukkig.

Op de redenen voor het gemiddelde onwelbevinden ben ik herhaaldelijk ingegaan, en men vindt samenvattingen in 74, 423 en 618. [747]


Kwaad en ongeluk

En wat betreft "Overal is ongeluk...": Eén geheel terechte overweging is dat vrijwel alle kwaad wordt gedaan door ongelukkigen. Wie zich gelukkig voelt ziet geen redenen z'n medemensen te pijnigen of vervolgen. (Maar tot de eugenetische revolutie - of een bevolking die continu op Prozac leeft - lijkt menselijk geluk het meest op een toevallige evolutionaire vergissing: Gelukkige dieren vrezen te weinig om te overleven in de wrede wereld waarin ze geboren zijn). [747]


Waarheid en goedheid

Het is niet zozeer "verkeerd lezen" of "verkeerd schryven" maar slecht nadenken waar het om gaat. En dit is veel meer aangeboren dan product van onderwijs, al is het ook waar dat een meerderheid van dommen en middelmatigen zich veel makkelijker uit naam van ideologische doelen en waarden laten misbruiken dan de ook altijd bestaande minderheid van min of meer weldenkenden en welwillenden.

En nee post-moderne, relativistische, "genuanceerde" "denker" zonder ruggegraat en hersens:

Er zijn wel degelijk ware menselijke oordelen en er zijn wel degelijk beter en slechter waarden om het menselijk leven en de maatschappij naar in te richten! (Zie o.a. 0, 1, 11, 73, 74, 136, 246, 423, 618.) [748]


Oorlog en propaganda

Ik schrijf in april 2003, bij het begin van de oorlog tussen de US en Irak.

Het eerste slachtoffer van de oorlog is nog steeds de waarheid, zoals de grootste volksvriend in de oorlog de partijdige leugen lijkt. En ook ik heb weer een litanie van leugens, propaganda, hysterie en onzin ondergaan, al zijn de leugens die ik opgediend krijg veel beter technologisch verzorgd en aanmerkeijk verfijnder en giftiger dan wat in Multatuli's tijd het volk wijsgemaakt werd. [748]


God wil het

Het is van alle tijden, alle plaatsen, en alle volken: Overal wordt gestreden en gemoord uit naam van Onze God - vanaf de God der Joden via de God der Kruisvaarders en de God der Calvinisten en duizenden andere goden van evenzovele volkeren. Zie Mark Twain's "War Prayer". [748]


Ideologen en schuld

De domheid van de doorsnee is niet de schuld van "schryvers" - en de uiteindelijke reden dat zovelen zich zo vaak hebben laten bedriegen door geschreven propaganda ligt veel minder in de propaganda dan in het oordeelsvermogen van de bedrogenen. [749]


Lezen en denken 2

"Och, als men lezen kon!"

Ja, maar dat was het probleem niet als men denken kon! [749]


Behoud van vooroordeel

Zeker waar het oorlog en overige conflicten betreft is het niet alleen een kwestie van niet kunnen lezen, maar vooral van niet willen lezen: Partijbelang, hordengeest, chauvinisme, patriottisme en overige wensdenkerij worden in dergelijke situaties veel zwaarwegender dan rationele feitelijk gebaseerde argumentatie.

Partijgangers en gelovigen zijn zelden gewillig of in staat enige kennis tot zich te nemen waarin kritiek op hun partij of geloof wordt uitgeoefend: Alleen al het lezen van of luisteren naar kritiek op hun eigen bijgeloof is in de ogen van dergelijke domme fanaten al "slecht" en "onbehoorlijk". [749]

Excerpt uit commentaren van MM bij Ideen 3 C - 686 t/m 750      - Index 3C