De dadels van Hassan.                                       


Dit is de Negende geschiedenis van Gezag uit 'Minnebrieven' van Multatuli.


Negende geschiedenis van Gezag

HASSAN verkocht dadels in de straten van Damaskus. Als ik zeg dat hy die dadels verkocht, bedoel ik eigenlyk dat hy ze niet verkocht, want z'n dadels waren zoo klein, dat niemand die koopen wilde.

Met verdriet en afgunst zag hy hoe ieder den ryken AOULED begunstigde, die naast hem woonde op 'n mat. Want ze woonden op matten, in Damascus, met zeer hooge verdieping, omdat ze geen dak boven zich hadden. De rykdom van AOULED  bestond dan ook niet in huizen, maar in 'n tuin die zeer vruchtbaar was, ja z vruchtbaar, dat de dadels die er groeiden zoo groot waren als drie gewone dadels. En daarom kochten de voorbygangers de dadels van AOULED, en niet de dadels van HASSAN.

Daar kwam in de stad 'n Derwisch die wysheid te veel had, en te weinig voedsel. Althans hy ruilde z'n kennis voor spyze, en men zal zien hoe onze HASSAN welvoer by dien ruil.

- Geef my te eten gebood hem de Derwisch, dan zal ik doen wat geen Khalif voor u doen kan. Ik zal het volk dwingen uw dadels te kopen, door die groot te maken, ja, grooter dan de vruchten van AOULED. Hoe groot zyn die?

- Helaas, Derwisch van Allah gezonden - ik kus uwe voeten - de dadels van AOULED - Allah geef hem krampen - zyn driemaal grooter dan gewone dadels! Treed binnen op m'n mat, kruis uwe beenen, wees gezegend, en leer my m'n dadels grootmaken, en het volk te dwingen die te koopen.

HASSAN had kunnen vragen, waarom de Derwisch die zoo bekwaam was, spyze behoefde? Maar chicaneeren deed Hassan nooit. Hy zette z'n gast gekookt leder voor, alles wat hy overhad van 'n gestolen geitebok.

De Derwisch at, verzadigde zich en sprak:

- Driemaal grooter dan gewone dadels zyn de vruchten van uw buurman... hoe groot wilt ge dat de uwen worden, o HASSAN, zoon van ik weet niet wien?

HASSAN bedacht zich even, en zeide:

- Allah geve  u kinderen en vee! Ik wenschte dat m'n dadels driemaal grooter waren, dan ze door u gemaakt worden.

- Zeer wel, sprak de Derwisch. Zie hier 'n vogel, dien ik meebracht uit het verre Oosten. Zeg hem dat elk uwer dadels zoo groot is als drie van uw dadels.

- Ik wensch uw vrouwen en kameelen, o Derwisch - die aangenaam riekt als olyven - maar wat zal het baten of ik dezen vogel zeg wat niet is?

- Doe naar m'n zeggen, hernam de wyze man. Daarvoor ben ik Derwisch, dat ge me niet begrypt.

HASSAN wenschte den vogel lengte van veeren, en noemde hem Rock. Maar 't was geen rock *). 't Was 'n kleine vogel die wel wat op 'n raaf geleek, met losse tong en hippelende tred. De Derwisch had hem meegenomen van Indaloes **) waar hy was aangebracht door kooplieden, die over zee waren gekomen uit het land waar de menschen op negers gelyken, schoon 't ver is van Afrika. Dat HASSAN het beest "rock" noemde, was omdat hy had opgemerkt dat iemand wie men iets vraagt, uitdyt. En ook 't omgekeerde. Wie wat noodig heeft van 'n ander, krimpt in. Zoo was 't in Damaskus.

HASSAN kromp in en zeide:

- Ik ben uw slaaf, o vogel Rock! M'n vader was 'n hond... en elk myner dadels is zoo groot als drie van m'n dadels!

- 't Is wel, zei de Derwisch. Ga z voort, en vrees Allah!

HASSAN ging zoo voort. Hy vreesde Allah, en vertelde maar altyd door aan den vogel, dat z'n dadels onmogelyk groot waren.

Het loon der deugd bleef niet uit. Nog geen driemaal had de Khalif al de bewoonsters van z'n harem laten ombrengen... nog had geen moeder den tyd gehad hare dochters behoorlyk gereed te maken voor de markt te Roem ***), nog had HASSAN geen enkel verdwaald geitenbokje ontmoet, om hem gezelschap en in 't leven te houden op z'n mat, en ziedaar, de vogel riep:

- M'n vader is een hond...

Dit is niet noodig, maar hy zei 't HASSAN na.

... m'n vader is 'n hond, kryg lengte van veeren, de dadels van HASSAN BEN ) ...

Ik weet den naam van HASSAN's vader niet, en als de man 'n hond was, komt het er ook niet op aan.

- De dadels van HASSAN zyn driemaal grooter dan ze zyn!

Toen waren er betweters in Damaskus, die dit tegenspraken. Maar 't duurde niet lang. Er was namelyk, in de stem des vogels iets dat de lucht deed trillen op 'n wyze die invloed had op de straalbreking. De dadels groeiden, groeiden... in aller oogen!

En de vogel riep al maart voort:

- De dadels van HASSAN zyn driemaal grooter dan ze zyn!

En ze groeiden! Men overgaapte zich om er in te byten.

En AOULED wwerd zeer mager. Maar HASSAN kocht veel geitebokken en lammeren, en hy bouwde een dak over z'n mat. Hy werd zeer eerlyk, en vond het schande als iemand, die zelf geen lammeren had, een opat van de zynen. En hy ging voort Allah te vreezen.

Deze vroomheid en die rykdom had hy te danken aan den kleinen vogel, die altyd hetzelfde zei, en leugen tot waarheid maakte door herhaling. Ieder vond HASSAN's dadels groot, ieder was gedwongen die te koopen, ieder...

Behalve HASSAN zelf, die in stilte zich voorzag by AOULED, wiens eenige klant hy was. [1]


*) Rock is 'n reuzenvogel in de mythologie van het Oosten. Onze kasteelen in 't schaakspel waren vroeger Olifanten, nog vroeger rocks. Van hier 't woord rokeeren. [2]

**) Indaloes = Pertjah = Sumatra. Ik denk dat het een Beo was, die over Sumatra van Nieuw-Guinea kwam. Het woord Beo (nababbelaar naklapper) zou wel eens de rationeele wortel van Biologie kunnen wezen. [3] Op gelyken grond heeft misschien λογος 't aanzien van ons: leugen  geschonken. Zie 't Evangelie van Johannes, cap I. vs. 1. [4]

***) Konstantinopel.

) Ben = zoon.


[1] En zo pleegt het meer te gaan in de wereld. Merk op dat dit n van Multatuli's geschiedenissen van gezag is is, en dat de hier behandelde vorm van gezag die van geloof in reclame en propaganda is - en dat een groot deel van het economisch budget van het Westen (ongeteld vele tientallen miljarden dollars of euros jaarlijks) genvesteerd wordt in reclame die zelden logisch beter of anders is dan "De dadels van HASSAN zyn driemaal grooter dan ze zyn!"

Ter illustratie: Ik schrijf dit in begin 2004, en mijn Nederlandse tijdgenoten worden al maanden door hun politieke voorgangers, door de hen dienende journalisten, en door veel van hun landgenoten ad nauseam toegesproken met de frase 'normen en waarden', gewoonlijk uitgesproken met een uitgestreken gezicht, een preuts konijnemondje, en een groot non-verbaal vertoon van deugdzaamheid en authenticiteit. Toch is 'normen en waarden' een even inhoudsloze kreet als 'boeken en tijdschriften' of 'kleren en schoenen' als het om mensen of ideen gaat: Het betreft immers verpakkingen zonder dat van de inhoud gesproken wordt.

Wie denkt iets moreels of ethisch te doen of zeggen wanneer ie de kreet 'normen en waarden' gebruikt (kennelijk: miljoenen volwassen Nederlanders) kan net zo goed denken aan wiskunde te doen als hij, met een hoogst intelligent gezicht en een superieure glimlach, 'differentiaal-vergelijking' zgt.

Het is echter de favoriete kreet van de gristenneurotische zemelaar JeejPeej Balkenende, naar eigen zeggen 'EmPee', en vervuld van "waardennormen" (zegt ie zelf, want zo spreekt ie: gristenneurotisch snel, met veel weglatingen en met een castratenstemmetje), vol van zichzelf en vol van veel gebakken lucht met een ranzig-stupide politieke en zedelijke walm.

Nee, ik mag 't manneke inderdaad niet, lezer - en dat niet omdat het me voorkomt een duizendste rangs ventje te zijn dat geheel door toeval en gebrek aan gewicht naar boven is gevallen in een functie die hij evident niet aankan, want dat komt meer voor, net als geboortedefecten, die men een mens evenmin kwalijk kan nemen als de geboorte, maar omdat ik zo iemand qua taalgebruik, stemgeluid, uiterlijk en presentatie een ridicule aanfluiting vind als premier van een land, zlfs een landje zo klein en provinciaal als Nederland, en omdat de man wl intelligent genoeg is om te weten dat hij noch intelligent genoeg is noch de overige kwaliteiten heeft die een eerste minister benodigt om behoorlijk z'n plicht te kunnen doen. (Wie 't niet wist: "premier" betekent "eerste".)

Hoe 't zij: Alles en iedereen die de afgelopen maanden in Nederland van 'normen en waarden' heeft gesproken met een uitgestreken gezicht en een air van moraliteit was een oplichter of gedroeg zich als inwoner van Damaskus, die zich door een domme vogel liet aanpraten dat 1=3, en daar naar handelde.

De gelovers in de malle praatjes van JeejPeej de gristenneurotische EmPee menen wellicht eerlijk dat ze zich moreel gedragen als ze zinledige morele frases uitbalken over 'normen en waarden' (zoals de frase zelf) en dat ze een goed mens zouden zijn omdat ze 'normen en waarden' zggen.

Het enige excuus dat ik hiervoor kan bedenken is aangeboren onoverkomelijke domheid. Zalig zijn de armen van geest - hun hersens zijn driemaal beter dan ze zijn, en daarom zijn ze zes maal gelukkiger dan ze kunnen worden!

[2] "Van hier 't woord rokeeren."

Ik geloof er niets van, en de reden die M. geeft voor de naam - Dat HASSAN het beest "rock" noemde, was omdat hy had opgemerkt dat iemand wie men iets vraagt, uitdyt. - begrijp ik ook al niet. Is 't ironisch bedoeld?

[3] Met "Biologie" bedoelde M: hypnose.

[4] Zie verder idee 175, dat n van M.'s hoofdideen is.

 

De dadels van Hassan.