De gebruikelijke vorm die ieder
menselijk geloof aanneemt - religieus, politiek en overigens, met
wetenschap als vrijwel enige partiële uitzondering - en gewoonlijk
neerkomt op een
verbod tot nadenken en argumenteren (desnoods
gehandhaafd met inquisitie, brandstapel of concentratiekamp) en een
voorwendsel om autoriteiten te volgen in het rotsvaste waarachtige
besef dat het volgen van de machthebbende autoriteit en heersende
ideologie de buren, de politie, de baas en de familie zal plezieren,
en overigens maatschappelijk aanzien geeft, en problemen en
discriminatie vermijdt.
De voornaamste reden dat zo bijzonder veel menselijke groepen
gebaseerd zijn op en geörienteerd zijn rondom een feitelijk
totalitaire ideologie is waarschijnlijk dat mensen sociale dieren
zijn, en sociale dieren de groep en de pikorde in stand houden door
ieder individu dat af lijkt te wijken van de doorsnee te corrigeren,
uit te stoten of om te brengen "in z'n eigen en Ons belang".
(Scapegoating.)
Er is mij geen wijd verbreid religieus
of politiek geloof bekend dat niet een fikse hoeveelheid totalitaire
denkbeelden uitdraagt, welke gewoonlijk neerkomen op:
Ons Geloof is het Enig Ware en Onze
Gelovers zijn de Enig Goeden, en al wie niet gelooft, doet, voelt of
eruitziet als Wij is - zus of zo, meer of minder beleefd -
minderwaardig (namelijk: zondig, slecht, verdoemd, bestemd voor de
hel, of in ieder geval niet weldenkend als Wij Ware Gelovers, en zeker
niet geheel en al comme il faut).
De mythe van het uitverkoren volk is
dan ook niet alleen bijbels, maar is kennelijk geloofd door de
meerderheid van de meeste volkeren: Zij - hun Eigen Volk - en zij
alleen, zijn de beste, ware, echte, goede mensen, en iedereen die
anders is dan zij (Wij) deugt niet werkelijk (en mag dus van de
Heer en de autoriteiten vervolgd worden als dat financieel of
maatschappelijk goed uitkomt).
Geloofswaarheden van ieder willekeurig
religieus geloof plegen absurditeiten te zijn volgens het
gezonde verstand van degenen die dit geloof niet delen. (En NB
Voltaire's scherpzinnige "If we believe in absurdities, we shall
commit atrocities.")
Feitelijk, moreel en intellectueel is het
probleem met godsdienstige verhandelingen niet zozeer dat ze - vrijwel
zonder uitzondering - welbeschouwd onzinnig, onwaar of onhoudbaar
zijn, maar het totalitaire gebruik dat er vrijwel altijd
en vrijwel overal van gemaakt is.
Er is immers geen gevaar in sprookjes, mythes,
fictie en wensdenkerij zolang degene die ze vertelt zich bewust is dat
z'n verhalen dát zijn - sprookjes, mythes, fictie of wensdenkerij -
of zolang degene die ze gelooft zich bewust is en toegeeft dat z'n
geloof even goed onwaar als waar kan zijn, en dat alles wat men
niet strikt logisch en wiskundig zelf kan bewijzen
daarmee en daardoor niet verplicht gesteld kan worden voor een
ander als geloof, laat staan als "geloofswaarheid"
(een term die overigens van het geslacht vierkante cirkel en verwanten
is: 't Is een oxymoron).
Religieuse sprookjes, mythes, fictie en
wensdenkerij worden echter zelden uitgedragen en zelden opgevat door
gelovers alsof hun geloof een mogelijke hypothese onder vele andere
is over hoe samen te leven en na te denken, en waar mensen naar
behoren te streven, en worden vrijwel altijd uitgedragen en opgevat
alsof het De Waarheid, de Hele Waarheid, en Niets Dan De Waarheid
betreft - ook en vooral als het dit evident niet is.
