Help
Index

 Maarten Maartensz:    Philosophical Dictionary | Filosofisch Woordenboek                      

 D - Domheid


 
Domheid: Het onvermogen zinnig na te denken.

De mensheid kan gemiddeld niet beter dan de gemiddelde mens aankan, en de menselijke geschiedenis is wat ze is - "History is little else but the register of the crimes, follies and misfortunes of mankind" (Gibbon) - vanwege de combinatie van een grote meerderheid met doorsnee capaciteiten en doorsnee gebreken geleid door een kleine minderheid die daar misbruik van maakte en er gewoonlijk zelf niet veel boven uit stak. 

Het voornaamste menselijke probleem sinds minstens 25 eeuwen is de gemiddelde menselijke domheid.

Hierbij dient men in de eerste plaats te bedenken dat niemand zichzelf op de wereld heeft gezet; dat niemand keus had in z'n eigen vermogens en onvermogens; en dat niemand opzettelijk dom of opzettelijk ongelukkig is - en dat er veel menselijke domheid is, vergeleken met een kleine minderheid, en veel menselijk lijden dat voorkomen had kunnen worden ls de doorsnee intelligenter en moediger was dan ze is, zonder daarin iets te kiezen te hebben gehad.

Pessimisme over de gemiddelde menselijke vermogens is niet populair onder gemiddelde mensen, hoewel het toch in beginsel de aanvang van een waarachtige en ongesuikerde verklaring voor de menselijke beschavings-geschiedenis is, die gebaseerd is op de gruwelen verricht door het kortzichtig egosme, de populaire waandenkbeelden en de lafheid van zeer velen, en de kennis en cultuur gevonden door de verziendheid en moed van zeer weinigen.

Ceteris paribus is de kans op het treffen van een goed, verstandig of begaafd mens kleiner dan de kans op het treffen van een slecht, dom of middelmatig mens. (119 en 120) Wie dit anders ziet is gezegend met een aanzienlijke blindheid voor menselijk onvermogen en een grote onwetendheid van geschiedenis, en mag zich gelukkig prijzen voor z'n een doorsnee-gelukkig leven garanderende doorsnee-aanleg. (107)

De grote meerderheid van de mensen bestaat uit geboren en getogen volgelingen, die hun pogingen tot conformisme verslijten voor zelfstandig denken, en die het geringe beetje originele mensen-geest dat ze zelf bezitten vooral gebruiken om meer ongebruikelijke mensen dan zij zelf zijn te conformeren en nivelleren tot hun eigen niveau. (Zie 73, 74, 136, 276, 423)

Ieder mens is in staat tot nadenken, maar de vraag is: Welk percentage van de mensen is in staat tot het hebben van originele en zinnige gedachten, waartoe de meerderheid niet in staat is, en die niet zouden bestaan zonder het individu dat ze bedenkt?

Het is niet bijzonder moeilijk uit te rekenen - aan de hand van statistieken over bijzondere mensen en bevolkingsaantallen - dat de proportie kleiner is dan 1 : 10.000 (naar Shakespeare's woord de proportie van eerlijke (waarachtige) mensen onder mensen, "as men go": 136).

Bovendien: Niet alleen zijn veel mensen dom - van de meesten die niet dom zijn, is de meerderheid laf.

In Nederland is dit geen populair denkbeeld, maar weigert de doorsnee serieus na te denken over hoe in de 20ste eeuw de zogenaamde "dienstplicht" talloos veel miljoenen doorsnee-mensen tot massa-moordenaars maakten. Als de doorsnee van de 20ste eeuw eenvoudig de menselijke moed had gehad te weigeren om op verzoek van hun leiders wildvreemden uit te moorden was de geschiedenis van de 20ste eeuw hl anders geweest.

Immers: de gruwelen der geschiedenis worden mt vaderlandsliefde, partijtrouw of godsdienstigheid aangericht door de menselijke doorsnee, levend volgens de morele hordenwet "Unsere Ehre heisst Treue!", en tot moorden aangezet door hun gewoonlijk door hen verafgode leiders.

De grote meerderheid is niet alleen veel dommer dan de slimsten, maar gewoonlijk ook veel wereldwijzer, veel minder eerlijk en van aanzienlijk minder goede wil, en laat overwegend na het weinige goede dat zij bij machte zijn te doen waar ze er zelf niet van kunnen meeprofiteren - uit onvermogen, want waarachtig begrip en redelijk handelen zijn moeilijk; uit domheid, want de meeste mensen zijn te dom om zonder hulp tot rationele ideen te komen; uit egosme, want de meeste mensen zijn te zelfzuchtig om rechtvaardigheid en redelijkheid op meer dan minimale schaal te betrachten; of uit lafheid, want het meeste kwaad wordt welbewust gedaan, uit angst af te wijken van wat maatschappelijk gewenst of gebruikelijk is. Daarom is de wereld wat zij is: Voor de meerderheid overwegend een lijdensweg veroorzaakt door illusies en verlicht door valse hoop en egostisch vermaak

Eigenbelang speelt inderdaad een grote rol, maar ik denk dat angst en domheid hierbij een grotere rol spelen - immers, welbeschouwd is het eigenbelang dat de grote meerderheid van bange en domme mensen onderkent alleen dt belang dat rijmt met hun laffe domheid, maar niet het belang dat ze zuden hebben als ze de moed hadden niet laf te zijn en het verstand niet dommer te zijn dan ze zijn geboren. Geen mens is dom, bang of ongelukkig uit vrije keus. (Zie 74 en 136.)

Maar terwijl het een bittere en leerzame waarheid is dat de meeste mensen dom zijn, is 't eveneens waar (en minstens even bitter) dat de meeste mensen niet z dom zijn dat ze niet weten dat ze welbewust dwalen, en welbewust verkiezen niet behoorlijk na te denken over de domme en valse gronden van hun eigen vooroordelen. (Zie "Menselijkheid" en 423 voor het begin van een verklaring.)

Het is - helaas! - niet zo dat "'t Goede begraven [ligt] onder wat sleur", zoals Multatuli zei. Was dit wel zo dan leefde de mensheid al vele eeuwen in een betrekkelijk Utopia. De waarheid is - nogmaals: helaas! - dat de doorsnee, althans in het tegenwoordige Europa en de V.S., heeft en krijgt wat de doorsnee verdient en wil, en niet veel beter of anders wil, en geen rationele begrippen heeft van iets anders.

Het zichtbare culturele resultaat van wat de grote massa's willen en krijgen is ellendig, stompzinnig, lelijk en dom, en dagelijks op minstens 24 zenders op iedere TV te zien. De hoofdreden voor al die lelijke domheid en domme lelijkheid is - ja, ik zei toch: helaas! - het gemiddelde aangeboren menselijke intellectuele gebrek aan talent, taalvermogen, rekenvermogen en redeneervermogen, naast een overigens eveneens aangeboren gebrek aan moed, was 't alleen om af te wijken van de doorsnee.

Wie dit anders ziet weet veel te weinig van de geschiedenis van de 20ste eeuw, en is zelf gezegend - helaas voor z'n begrip; deo gratia voor z'n levensgeluk - met een veel te matig verstand voor een behoorlijk oordeel. Daarbij: Al is het gestelde een bittere vorm van Jezus' "Vader, vergeef hen, want zij weten niet wat ze doen!", het helpt in te zien dat de doorsnee niet veel beter kan dan ze doet, en niet zozeer uit vrije wil als uit aangeboren onvermogen.

Het is helaas zo dat het overgrote deel van wat mensen tot mensen maakt voor het overgrote deel van de mensen nauwelijks inzichtelijk is, om dezelfde reden als wiskunde de meeste mensen voorkomt als onbegrijpelijk: Gebrekkig talent - voor wiskunde, of menselijkheid. Zie 136.

Als de doorsnee met hun doorsnee leiders in hun doorsnee wijsheid en goedertierenheid er de komende eeuw niet in zullen slagen iedereen om te brengen, hetzij door een kernoorlog, hetzij door een ecologische ramp, dan is er enige kans het zeer grote geslacht der domme en conformistische egosten overwegend af te schaffen door eugenetische maatregelen die beogen niemand meer geboren te doen worden die z'n ouders niet intellectueel overtreft in aanleg en vaardigheden.

Dit is althans in beginsel mogelijk binnen niet al te lange tijd, en lijkt het enige middel om te voorkomen dat de doorsnee menselijkheid de mensheid en mogelijk alles wat leeft op aarde te vernietigen.

Kortom: "Ich predige Euch den Uebermensch", maar niet in de zin of met de opzet van Nietzsche of Hitler, en wel in de zin van Multatuli's Idee 136. Het is mogelijk een goed, verstandig, redelijk, eerlijk en moedig mens te zijn - maar zoals de menselijke talenten door moeder Natuur verdeeld worden is dit zeldzaam. Vandaar de mensengeschiedenis tot nu toe.

 


Zie ook: Autoriteit, Conformisme, Ideologie, We


Literatuur:

Anastasi, Multatuli

 Original: Jul 27, 2004                                                 Last edited: 12 December 2011.   Top