\ 

"Ik lieg vaak":  Vraaggesprek met Theo van Gogh - dl 2

 

 

 

 

 

 


"Ik lieg vaak.
Zet dat er maar boven."

Vraaggesprek met Theo van Gogh.
                                       Maarten Maartensz.

(Deel 2)

(Theo van Gogh vervolgt, anno 1989:)

Voor die PvdA-spot had ik graag Kok als sjeik verkleed: "Mijnheer Lubbers - waar ligt Koeweit?". Dan lacht de hele natie zich rot. Dat mag dus niet. Maar ik heb dus die verkiezingsspot voor de PvdA gemaakt. Kind in beeld met lego. Ik pak die lego af. Kind begint te janken: Wéúúúh! en dan de stem van Kok daaronder: "De afbraak van de regering Lubbers mag niet doorgaan." Komt er in Adformatie zóóó'n artikel: "Kok door de mangel bij Van Gogh", weetjewel. En die man had het opgeschreven alsof er een samenzwering gaande was tussen Saatchi en Theo van Gogh om de PvdA een verkiezingsnederlaag te bezorgen.

Laat ik het zo zeggen: Nederland is een dorp en het klimaat is zo liberaal, begrijpend en begripsvol dat er hier nooit wat goeds vandaan zal komen. Er moeten kartelrandjes aan de samenleving zitten. De Engelse film is niet voor niets opgebloeid onder Thatcher. Amerika is altijd een hele harde samenleving geweest. Daar komen mooie dingen vandaan. [22]

MM: En de PvdA is voor de verzorgingsstaat en de verzorgingsstaat slijpt alle kartelrandjes af tot hele zachte stootbumpertjes. [23]

TvG: Ja, nou ja, goed. Ik heb die spot ook alleen maar gedaan omdat ik geld op m'n bankrekening nodig had.

MM: Ander onderwerp. Er zijn in deze eeuw honderden miljoenen mensen vermoord, vaak op de meest afgrijzelijke wijzen.

TvG: Daarom is de uitvinding van de atoomwapens - dit zal wel door iedereen bestreden worden - juist zo'n zegen voor de mensheid. Omdat A. We al 40 jaar geen oorlog gehad hebben dankzij de atoombom en B. als het mis gaat plat, klaar, wegwezen. Vind ik buitengewoon goed. [24]

Ik denk dat democratie een zeer fout systeem is, maar dat het het minst slechte is wat er is, en dat je beter dit kan hebben dan wat anders. [25] Pam! Pam! Dus ik bid en smeek dat de fascisten niet aan de macht komen. Maar als ze democratisch aan de macht komen, dus ook zonder het intimideren van tegenstanders tijdens hun campagnes, dan moet dat maar. Als de nazi's of de Centrumpartij 51% van de stemmen krijgen hebben ze dan ook het recht een regering te vormen. Dat is democratie. [26]

Jongens, we gaan nu echt bij de goeie punten komen. De Moslems. De boekverbranders. De Rushdie-vervolgers. De Middeleeuwers die hier staan te trappelen om ons hun leer op te dringen. [27]

Mag ik het zo zeggen - citeer dit vooral want daar worden de mensen weer heel erg boos over:

Ik denk dus dat we helaas nog geen politicus hebben die de moed heeft dit te zeggen: Dames en heren, als ik met mijn echtgenote naar Marokko op vakantie ga en ik laat haar ongesluierd en naakt over de binnenplaats lopen, wat ik erg leuk vindt om naar te kijken, dan beledig ik het land waar ik op bezoek ben. Ik doe dat dus niet als ik in dat land ben. [28] Wilt u dus [29] ook als u hier bent: Ten eerste, niet met sluiers rondlopen, want dat is een belediging voor de gelijkwaardigheid van man en vrouw in Nederland [30]; wilt u ten tweede uw moskee, die u mag hebben, niet om 4 uur 's ochtends laten mekkeren, want daar maakt u mensen mee wakker die dat geloof niet hebben; en ten derde, Salman Rushdie, dames en heren, heeft iets geschreven waar u het niet mee eens bent. Van mij hoeft u dat boek niet te kopen. Maar wilt u ons wel zelf in de gelegenheid laten om kennis te mogen nemen van dat boek en wilt u Salman Rushdie, de man die het geschreven heeft, vrij laten rondlopen? Want de beschaving in het Westen schrijft voor dat iemand die wat heeft opgeschreven vrij mag rondlopen zonder dat ie wordt vervolgd. [31]

Ik hou niet van vreemdelingenhaat. Ik vind het afgeven op andere culturen volkomen verkeerd, maar we moeten wel op durven komen voor de waarden van het Westen in dat opzicht. [32] En dat de Bijenkorf die het boekje "Censuur door de Eeuwen heen" verkoopt en niet Rushdie op de toonbank durft te leggen. Zo wordt dus de vrijheid om zeep geholpen. Dank u. [33]

Kijk, het is nou juist een van de voorrechten van de demokratie, dat je geestelijk geweld mag toepassen, mits het maar op papier is en het kontroleerbaar is voor iedereen. Ik bedoel: Ik houd niet van anonieme brieven, van dreigbrieven, en dat soort dingen. Nee, gewoon in een krant - EN ze het recht geven om terug te schrijven. Maar geen lichamelijk geweld, geen bedreigingen, geen bommen. [34]

TvG: Binnenkort kom ik dus met m'n verzameling verzamelde Paroolcolumns uit, die gaat heten "Mijn favoriete Graftak - en ander Onheil" en daaronder zie je dus en grafkrans met het gezicht van Adelheid Roosen en ander onheil. Nou, als je die bundel naleest zal je zelden of nooit het geheven vingertje zien.

MM: M.a.w. de belering is er niet maar de leer wel.

TvG: Nou, het aangeven van de feiten. [35] Of mijn wrevel nou op morele verontwaardiging neerkomt, dat durf ik niet te zeggen. Waarom ik mijn columns schrijf? IRRITATIE is het! WREVEL! INTENSE WREVEL! Mijn enige drijfveer om die columns te schrijven is wat me zo irriteert in die mensen!  Maar er zijn weinig mensen waar ik echt de pest aan heb. Rob Oud die boos op me is, dat vind ik wel erg geestig, ja. Heel erg leuk vind ik dat. Maar om aan te geven hoe ik mijn irritatie opdoe: Mijn hoofdrolspeelster kwam bij Tineke in de praatshow en zegt dat ze in "Charley" heeft gezeten. "Die walgelijke film!" roept die Tineke dan uit. "Laten we het dáár niet over hebben." Mijn hoofdrolspeelster vraagt dan of ze 'm gezien heeft. "Dat niet natuurlijk!" zegt Tineke dan. Begrijp je wel. Kijk. Ik geef je nu gewoon even deze passage om aan te geven hoe ik m'n irritatie dan weer kwijt raak:

TvG leest voor uit zijn "De Weldoener":

"Tante Tineke had koffie voor mij gezet en hoewel ze natuurlijk haar kunstgebit nog niet inhad, want zoals je begrijpt waren haar tandjes al lang gelee uit haar mondje geslagen door die gerenommeerde pooier - hoe heet ie, Rob Oud, die ook heel goed is trouwens in vrouwtjes over het balkon werpen, een echte romanticus als je het mij vraagt, - had zich al voor me opgemaakt in haar met goud bestikte peignoir zodat de achterhand wulpser dan ooit tot mij kwam en ik alweer geheel verzoend werd met dit leven mezelf vasthouden moest aan haar pruttelend koffiekannetje, want anders was ik tot onbezonnenheden overgegaan, nou.. dan had het weer brieven gerégend in "Nieuwslijn"! Toen, geloof 't of niet, draaide Tante Tineke zich naar mij om en fluisterde met die verroeste stem vol longkanker waar ik zo van hou: "Mag ik jou lijkje zijn?". "Alstublieft, Mevrouw de Nooy, stamelde ik, want je bent jong en je wilt wat! Nou, en toen heeft ze me tot de hare gemaakt, ze fluisterde zachtjes in mijn oor: "Eindelijk heb ik je gevonden, zwerver.." en ik mocht met m'n neus naar binnen in d'r derriere.. "luister jij eens lekker", zei ze, en ik hoorde een gloedvol gezoem van lekkere stoten: "Ve-Ro-Ni-Ca!..Ve-Ro-Ni-Ca!.. en toen ben ik heel die gluiperige schijtklep zo zachtjes, zo zachtjes gaan likken, ze bestierf 't bijna. want "met de juiste lik is jouw tongetje net een gloeiende pook hoor", zo lag ze te kronkelen als een slang, gevoelige vrouw moet je denken, en langzaam begon ze te borrelen, net zwarte lava, en de luchtbelletjes bagger spatten uiteen... De stem klonk als een waterspel: "Ve-Ro-Ni-Ca!..Ve-Ro-Ni-Ca!". Ik had Mevrouw de Nooy tot leven gebracht.

Kijk, nou heb ik dat opgeschreven, en dan zal je van mij nooit meer een negatief woord over Mevrouw de Nooy horen. [36]

MM: Wat vind je van de persvrijheid? Gesteld dat het bon ton zou worden dat iedereen iedereen aanvalt op de manier waarop jij dat doet.

TvG: O, dat zou een vreselijke opklaring van het media-landschap opleveren. Absoluut. Mijn probleem met de persvrijheid in Nederland is dat ie met de mond wordt beleden maar in de praktijk wordt er vaak gezegd van "Dat kan niet". Ik vind dat letterlijk alles mag, maar dan ook alles.

MM: Gezegd mag worden, mogen we aannemen. [37]

TvG: Ja, en geschreven, ja. Absoluut. Ik heb hier maar een principe: Vrijheid van meningsuiting is één en ondeelbaar. Zoals Voltaire zei: Ik ben het niet met u eens maar  ik zou willen sterven voor het recht om het met mij oneens te zijn. [38] M.a.w. de Centrumpartij heeft het recht om in de 2e kamer te zitten en te zeggen dat ze vinden dat alle buitenlanders het land uitmoeten, hoe abject en verkeerd ik dat ook vind, maar ze hebben het recht in het parlement te zitten.

MM: Dat ben ik met je eens. Maar vervolgens: heb je ook het recht, zoals jij dat je toeëigent, om als je het met iemand niet eens bent het niet primair of überhaupt over z;n standpunten te hebben maar over z'n persoonlijkheid?

TvG: Ja. Maar dat geeft niet het recht om bommen naar binnen te gooien.

MM: Bijvoorbeeld - het wordt met jou ook gedaan. Mensen zijn het met jou niet eens en je wordt uitgemaakt voor gek, puberaal, kinderachtig etc. zonder dat ze op je argumenten ingaan...

TvG: ... je bent fascist, gestoord, anti-semiet...

MM: ..en dat wordt gepubliceerd en Van Gogh kan naar de puinhopen van de geschiedenis.

TvG: Ja, prima. Natuurlijk. Er zijn zoveel mensen die over me geschreven hebben dat ik gek ben of puberaal of antisemiet... en antisemiet is niet leuk, zeker niet als het in Vrij Nederland staat, want mijn ouders hebben de oorlog meegemaakt, die zaten zoals dat heet aan de goede kant en vinden het niet leuk dat hun zoon daar staat als antisemiet... maar ik heb mezelf gezworen dat ik nooit, nooit, nooit mensen voor de rechter zal brengen omdat ze iets over me hebben geschreven. Dat moeten andere mensen doen: dat moet Sonja Barend doen, dat moet Leon de Winter doen, zoals ze vanwege mijn stukje hebben gedaan. Ik zal terugschrijven of niet, maar ik zal ze nooit voor de rechter brengen.

Zeg, zullen de lezertjes van je blad het leuk vinden, denk je? Moeten we niet nog even iets over de psychologie zeggen? Wat kunnen we daar nou 'ns voor zinnigs over zeggen? Ja, dit: Ik heb mij hele leven gezworen dat ik nooit, nooit, nooit bij een psychiater, een psycholoog, of een sexuoloog terecht wil komen, hoewel ik ongetwijfeld volledig gestoord ben, want ik ben zo bang dat als ze je ook je gekheid nog afnemen dat je dan helemaal met lege handen overblijft. Nou ja, ik denk natuurlijk niet dat ik echt gestoord ben maar... ieder mens heeft toch een beperkte vorm van waanzin nodig. wil ie overleven. Toch? [39]


Zo, dan heeft u dat ook weer genoten - als u dat deed, natuurlijk - want dit is het eind van het interview. Het kan zijn dat ik er later nog wat links in zaai, maar zoals het is is het al fraai genoeg.


P.S. Waarom verschafte ik copieus noten? Tot lering en vermaak, lezer.

Noten

[Noot] Ik word gevoeliger voor copyright van mijn teksten o.a. omdat ik meen dat er nogal wat keer dingen van me gestolen of overgenomen zijn, of in andere woorden geformuleerd, alles zonder bronvermelding, want mensen als ik plegen pas na hun dood bekend te raken, en dan - hopen handigerds - niet op wat zij "ongeveer ook zo bedachten, zelfstandig natuurlijk".

Nederlandse lezers! Ik lijd letterlijk al dekaden pijn vanwege mijn moed voor het uitspreken van mijn gedachten, en in veel van die ideeën - over onderwijs-ruïnering, teloorgang universiteiten, drugsbeleid, M.E., economie, filosofie - had en heb ik eenvoudig gelijk, of althans veel meer gelijk dan vrijwel alle anderen van mijn tijdgenoten, die niets zagen, niets zeiden - of mij uitscholden vanwege mijn meningen, zelfs als ik die alleen in vragende vorm stelde.

Vindt u het niet wat laf van zo iemand te stelen, al is Neerland's rijkdom gebaseerd op het gedogen van als handel vermomde diefstal en het als verlicht verleugende opzettelijk gedoogbeleid vam illegale drugshandel?

[22] (Noot in de noot: Ik tel mijn noten verder vanaf de laatste noot in deel 1). Logisch als ik ben merk ik op dat dit - logischerwijs althans - alleen waarde-oordelen of preferenties zijn. (Die ik niet deel.)

[23] Ook dit is weer een logische opmerking van mij, en zoals de lezer onmiddellijk hierna leest was Theo heel wel in staat tot logisch redeneren, anders dan de meeste politici, die het waarschijnlijk ook niet echt kunnen als ze het echt zouden willen. (Bewijs: Zeven jaar Balkenende + Haagse entourage, dus parlement incluis. Want geen mens is dom en ineffectief uit vrije wil. En ik bedoel: Uiteraard liegen en bedriegen ze uit roeping en hebzucht, maar mijn punt is dat het zelfs als handelsreizigers-vertegenwoordigers in politieke en religieuze waansystemen zoveelsterangers: hun veel bekwamer of moediger eigen tijdgenoten maakten fortuinen als bank- of bedrijfs-directeuren of als drugsmafiosi, mede dankzij hun beleid, incompetentie en lafheid om dat toe te geven. En een zogenaamde "rechtsstaat" waar al meer dan 40 jaar bij wijze van bewust beleid drugsmafiosi vrij zijn drugs te handelen; de illegale winsten en illegale handel worden geprotegeerd en beschermd; iedere drugscorrupte ex-politie-commissaris tien drugscorrupte Kamerleden vindt die hem ondersteunen dat cannabis verboden moet blijven en drugs niet gelegaliseerd zouden kunnen worden vanwege Het Grote Gevaar Van Drugs c.q. dat Nederwiet Gelijkwaardig Met Heroïne is, die is een zeer gewillige hoer of pooier van de drugsmafia, en niets anders, tenzij het een stuitende intellectuele en morele debiel is, die verdient zijn of haar leven te slijten als de persoonlijke WC-schoonmaakster van dr. Jolande - De Integere, De Eerlijke, De Morele - Withuis van het NIOD, opdat deze maar wat vlijtiger mag koken, zodat ik wat meer ga ontvangen dan 410 euro 11 eurocent in de maand).

[24] Ik kende Theo via een vriendin die hem op mij geattendeerd had, zodat ik hem leerde kennen in de tijd van veel heisa rond atoomwapens (niet zolang nadat Wim Kok Persoonlijk De Bom eindelijk definitief uitgebannen had achter het Rijksmuseum, met groot enthousiasme en applaus van honderdduizend Neerlandse voorbeeldwereldverbeteraars) als een bol manneke met een hoog stemmetje die op mij afstapte op een feest en zei: "Zeg, ben jij niet die zoon van die communistische verzetsstrijder?" Ja, dat vermoed ik, maar hoezo? "Nou... met zo'n achtergrond ben jij d'r natuurlijk ook zo één van Alle Atoomwapens De Wereld Uit Te Beginnen In Nederland? Toch?!" (Dit met flinke vrolijkheid, en een licht dreigende ondertoon.) Hm. Ik denk: Plaatsen maar.

Dat maakte mij sympathiek in zijn ogen, en verbaasde hem in het begin echt. En ook ik ken niemand als ik met mijn soort achtergrond, inderdaad. Trouwens... het soort analyse dat Theo in het vraaggesprek geeft was ook die van John von Neumann, die veel dingen was, zoals een wiskundig genie van de eerste orde. E.e.a. hangt ook samen met speltheorie, ook al een wiskundige uitvinding of formalisering van Von Neumann, en er is later véél over nagedacht en gepubliceerd in verband met atoomwapens, dat in ieder geval in die tijd en de vorige eeuw niet te volgen was - moreel niet, intellectueel niet, en wiskundig niet - voor een Wim Kok of Mient Jan Faber.

Hoeveel Theo daarvan wist weet ik niet, maar hij verkeerde natuurlijk levenslang in Wassenaarse kringen en had drs. Henk Vonhoff - De Bekende Liberale Politicus - als oom, meen ik, en kennelijk ook als deelgenoot in zekere overdraagbare genetische karakteristieken.

[25] Dit gaat zoals bekend terug op Churchill, behalve dat Multatuli ook hier een stuk eerder was: Idee 9:

Daarom zou ik stemmen tegen parlementaire regeeringsvormen, als ik iets beters kon vinden.

[26] Ikzelf ben het daar niet mee eens, en ben niet voor niets een telg uit een verzetsfamilie. En meeste stemmen gelden niet, bijvoorbeeld als ze ongelijk hebben, als ze terzake niet geïnformeerd zijn, als ze misleid, bedrogen of onderdrukt zijn, and in any case: Do not follow the multitude into evil! Daarbij: Wat een meerderheid rationeel en redelijkerwijs kan besluiten - dus met enige zinnige gronden voor een besluit dat waarschijnlijker wel dan niet waar of werkzaam is - moet gebaseerd zijn op gedeelde relevante informatie en kennis, de vermogens deze zinnig te gebruiken, en de gelegenheid en wil dat in vrijheid, zonder pressie, en in goed overleg of debat te doen. Zie mijn Democracy Plan voor een praktische, uitvoerbare en rechtvaardige flinke stap in die richting (en overdenk ook mijn noten bij Multatuli's idee 118, inzonder Guiccardini's tekst - dus van Machiavelli's vriend, ook een hoge bestuurder, van grote intelligentie, kennis en politieke en diplomatieke ervaring - die teruggaat tot 1495).

En wat de tekst van het vraaggesprek betreft:

Het is gevoerd in het bijzijn van twee of drie anderen - "(Groot gelach)" - en is  opgenomen op de band, en ik heb Theo's tekst gewoon braafjes overgetiept, behalve wat het citaat betreft, waarvan ik een gedrukte versie overschreef. Ook heb ik mijzelf overwegend weggeschreven uit het interview, omdat het niet om mijn meningen ging, maar om de zijne.

Trouwens wat betreft democratie en bureaucratie:

Mijn eigen voorstellen staan - heel beknopt - in het Democracy Plan en het Bureaucracy Plan en beogen de gevaren en mogelijke misbruiken van deze instituties zo goed, zinnig, eerlijk en rechtvaardig mogelijk te beperken of onmogelijk te maken.

En het algemene onderliggende fundamentele probleem voor ethiek en democratie (zegge: de grote meerderheid is niet ethisch maar wel moreel; niet rationeel en wel wensdenkend en totalitair van geest en gewoonlijk van opvoeding; niet rechtvaardig noch waarachtig (tegen niet-eigen-groepsleden/volksgenoten/partijgenoten/geloofsgenoten) maar wel egoïstisch en hypocriet, en overigens dom en zonder kennis van enige hoge beschaving of echte wetenschap) staat behandeld in de links in deze alinea, naar bestanden op mijn site.

Wie het wil bestrijden of ontkennen mag dat, maar ik ga niet in serieuze discussie met pretentie van wederszijdse redelijkheid en behoorlijkheid met Neerlanders die niet een vergelijkbare kennis en intelligentie bezitten, die bijvoorbeeld elementair bewezen kan worden door - zoals dat heet -  gelijkwaardige diploma's (bijvoorbeeld).

Ik zeg dit vooral omdat de - bij directe logische implicatie - al dekaden lange zelfverklaarde gelijkwaardigen van Eichmann en Einstein die Amsterdam sinds dekaden beheren ten behoeve van zichzelf, zichzelf, zichzelf, nogmaals zichzelf, maar ook de eigen familie, en in opperste Socialistiese Solidariteit met de eigen partijkaderleden - weigeren met mij in discussie te gaan over hun minderwaardige pretenties, grote misdadigheid, en gigantische lafheid, maar de discussie al 25 jaar zeer welbewust, zeer fascisties, zeer terroristies, overlaten aan hun moordzuchtige harddrugshandelaren en gemeentelijke portiers.

[27] Dit is gepubliceerd in september 1989, dus het interview is deze maand 20 jaar oud.

[28] Ikzelf, een zwaar lijder aan een logische geest, begrijp o.a. niet hoe landen beledigd kunnen worden, aangezien dit dingen zijn, hoe fraai en wenselijk ook, eventueel, die niet kunnen denken of voelen en geen normen en waarden bezitten. En als Theo en een van z'n Troetelturkerinnertjes semi-naakt, of wie weet geheel, aan een mooi strand in een duur Marokkaans touristenhotel zouden hebben willen dartelen, dan kon dat ongetwijfeld, eventueel voor wat bakshis, achter een keurig net modern hotelscherm bijvoorbeeld, net als bij Ons, behalve dat Wij er ook nog speciale strandjes (met subsidies) voor hebben.

[29] Het "dus" kan alleen gemotiveerd worden door een totalitaire gedachtegang als: Gij zult mijn morele normen volgen omdat ik dat zeg. Met gelijk recht zou een Marokkaan in Marokko tegen Westerse vrouwen kunnen roepen: "Hé, heldhaftig dappere voorbeeldig deugende  Neerlandse conformisten! If in Rome do as the Romans do, dus hier willen we jullie heupwiegende hollandse sexy snollen wel onder een hoofddoek zien - en als het je niet bevalt, dan sodemieter je maar op: Meeste stemmen gelden, lekker puh!

[30] Voor mij zijn sluiers e.d. overwegend aanpassingsproblematiek, of anders folkloristische domheid van Urker of Volendammer formaat (hoewel oude of dikke vrouwen met oorijzers aanzienlijk slechter voor mijn libido zijn dan jonge slanke vrouwen met een flitsend hoofddoekje, geef ik toe). En - beweerde, gehuichelde, opgelegde, alleen verbaal beleefde - "gelijkwaardigheid" is voor mij vrijwel nooit een goed argument, terwijl Theo zelf (net als ik) lak had aan alle "beschaafde kledingsvoorschriften", voor zijn eigen persoontje dan.

[31] Met de rest van het in deze alinea gestelde ben ik het wel eens. (Erg controversieel is het ook niet, tussen moderne deugdzame Neerlanders-van-deze-tijd.)

[32] Merk op hoe moreel Theo hier spreekt, iets wat mij toen enigszins verbaasde omdat ik hem kende als nogal een relativist en flierefluiter, met weinig respect voor Het Gewone Volk, ook als zoon van Wassenaarse welgestelden, met vooral een fikse afkeer van de hypocrisie van wat hij "de Linkse Kerk" en "de 5 mei industrie" noemde, die ik goed kon begrijpen en gedeeltelijk deelde, al begreep ik niet zo goed waarom hij zich er bij gelegenheid zo over op kon winden, relatief en postmodern gesproken dan, in onze fijne tijd, waarin tot voor kort alles moest mogen en kunnen. (En Theo was natuurlijk ook bezig geweest te proberen zijn eigen naam literair te vestigen, begreep ik, een wens die ikzelf altijd met grote ironie heb beschouwd, van iedere Nederlander, en altijd op de tonen van het lied "serieuze mensen nemen Nederlandse literatuur niet serieus, behalve Multatuli" - en zie mijn Het raadsel van de Nederlandse literatuur).

[33] Realistischer: Zo maken handeldrijvers winst in Holland, al sinds eeuwen, en proberen de rust rond de marktkraam te bewaren.

[34] Waar ik het mee eens ben, al klinkt dat nu wat navrant.

En trouwens... stel dat Theo van Gogh kickte op het beledigen van mensen. Is hij daarin de enige? Zijn er niet ook mensen die kicken op beledigd worden, of doen alsof ze dat zijn? Er is altijd de strafwet voor smaad en laster - dus het publiek ventileren van schadelijke onwaarheden, dat ook verdient verboden te blijven, omdat het anders veel te makkelijk wordt mensen zwart te maken met leugens - maar vrijwel alles dat ik las dat tegen Theo's taalgebruik gericht was, was oneerlijk, hypocriet, vals of dom.

Mijn eigen bezwaar - afgezien van het steunen van politieke populistische avonturiers als Fortuyn, Verdonk, Wilders etc. in welk geval de zaak anders wordt, want verandert van persoonlijke meningsuiting in politieke propaganda voor een bestaand of ambierend machtsapparaat, waarvan de macht niet die van het woord of de rede is, maar van het fysiek geweld - is vooral dat Theo van Gogh feitelijk argumenteerde op het niveau van de populistische achterbuurtstraat of van zijn meest domme en fanate religieus verblinde tegenstanders.

"Most men are as fit to think as they are fit to fly"

[35] In Theo's optiek en taalgebruik. Van mij mag het, maar ik ben er geen liefhebber van (en ken veel van z'n gepubliceerd werk tot 1990, omdat hij me dat cadeau deed). Hij was zomin een groot schrijver, als een groot filmer, als een groot denker, en hij wist dat allemaal ongetwijfeld van zichzelf, niet tot z'n vreugde, maar hij was wel origineel, had moed en humor, was intelligent en snel van begrip, en formuleerde bij gelegenheid heel goed, zowel woordelijk als schriftelijk. He was an original, zeggen de Engelsen van zo iemand; en original de Noren.

[36] Dit is dan ook vintage Theo van Gogh: Beter kon hij niet, maar dit is dan toch wel heel geestig en treffend, onder andere omdat hij dit soort hondsbrutale kermisklanten op hun eigen soort popi-niveautje treft, maar dan in taalgebruik dat althans zij geheel niet bij machte zijn. Er zijn meer aardige scherpe dingen van hem, zoals het fraaie lied "Babbelonië", waarin Jos Brink in zijn volle menselijkheid getroffen wordt, ook al door een royale golf stront.

[37] Hier spreekt mijn logische geest weer, en inderdaad meen ikzelf iets dergelijks ook.

[38] Theo van Gogh is hiervoor gestorven: "Ik ben het niet met u eens maar  ik zou willen sterven voor het recht om het met mij oneens te zijn.", en wel omdat hij de moed had zijn onpopulaire meningen uit te spreken en omdat een ander daarop met dodelijk geweld en domme terreur op beliefde te reageren.

Maar Voltaire zei het niet, doch een Amerikaanse die hem trachtte samen te vatten, in de eerste helft van de 20ste eeuw.

[39] Gewetensvraag voor deze aan de UvA Wetenschappelijk Bekwaamde Psycholoog: Hoe gestoord was Theo van Gogh?

Wel... hij is al bijna vijf jaar dood en kan zich niet verweren, maar het is waar dat ikzelf mij zeer snel bewust was van zijn verlangen mensen te kwetsen, zijn talent daarvoor, zijn S.M.-erigheid, en gerontofiele en necrofiele enthousiasme (want niemand die hem enigszins kende kon de kennis daarvan vermijden), al nam ikzelf aan (al wéét ik dat niet) dat althans de laatste twee meer dienden pour épater les bourgeois dan wat anders.

En het is ook waar dat ik hem na 1990 nooit meer gezien heb,  gedeeltelijk omdat ik hem een veel te vaak stomdronken ongeleid projectiel vond met veel te weinig zelfcontrole; gedeeltelijk omdat zijn meningen mij voor een deel tegenstonden als plat populisme; en gedeeltelijk omdat ik zijn obsessies en voorkeuren geheel niet deel (geen S.M., geen film, geen TV, geen journalistiek, geen Nederliteratuur, geen drank, geen heroïnesigaretjes, geen snuifwaar, geen Troetelturkerinnetjes .... de lijst is lang, en daarnaast was ik ziek, had pijn, en geen zin in ruzie of veel Van Gogh aan de lijn).

Hij had echter geest, humor en taalgevoel, en hij was - voor wie in zijn gespreksonderwerpen geïnteresseerd was en wie hij geen kwaad hart toedroeg - interessant en amusant in de persoonlijke omgang, en bij mijn weten inderdaad geen anti-semiet en geen xenofoob, maar vooral een tegenstander van hypocriete praatjesmakers en politieke opgangmakers, wat ikzelf ook ben, om welke reden ik het jammer vond dat hij voor Fortuin viel, die ikzelf laag aansla behalve als quizz-master-talent, en waarover het hier gepubliceerde vraaggesprek suggereert dat Fortuyn zijn publieke punten eerder van Theo dan Theo ze van Fortuyn had.

Tenslotte kan ik u inzake Theo's

Ik heb mij hele leven gezworen dat ik nooit, nooit, nooit bij een psychiater, een psycholoog, of een sexuoloog terecht wil komen, hoewel ik ongetwijfeld volledig gestoord ben

melden dat hij dat laatste ongetwijfeld zelden was, zo ooit, maar dat hij niet normaal was, en dat hij volgens mij behoorlijke problemen had, al weet ikzelf niet waar die op terug zouden gaan, maar dat aan de andere kant iedereen die wat voorstelt "niet normaal" is, en dat iedereen wel eens problemen heeft, en dat Theo - volgens een zeer goede vriendin van hem, die ik al dekaden ken - tegen het eind van zijn leven wel degelijk bij een psychiater liep.

Maar ja - en of dat laatste waar was weet ik ook niet, maar ik weet wel dat ik toen ze mij dat zei antwoordde dat ik dat verstandig van hem vond.

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail