Iedereen
wordt als individu geboren, maar
slechts weinige individuen blijven
overeind in de strijd tegen de
goedbedoelende medemens: Na tien,
twintig of uiterlijk dertig jaar zijn de
meeste mensen geen individuen meer, maar
verzamelingen
verkrampte rollen, beheerst door de angst af te wijken en
de wens "een normaal mens" te zijn,
of althans te lijken. Zo niet Theo van
Gogh: Zowel zijn ervaring en gedrag als
de termen waarin hij zijn meningen giet
wijken radikaal af van wat in Nederland
gebruikelijk is. Ik ken Theo nu een jaar
of zes en het leek me een aardig idee
hem om een interview voor Spiegeloog te
vragen [1]: Hij
heeft interessante meningen; kan
uitstekend formuleren; en is origineel.
Allemaal eigenschappen die de meeste
Nederlanders niet hebben. Voer voor
psychologen dus.
Theo komt huize
Maartensz [2]
binnen met een T-shirt met "Loos -
Een film van Theo van Gogh"; werpt
zich op een stoel; grijpt naar
Spiegeloog (door hem nooit eerder
gezien, buiten de stukken van MM);
begint te lezen en roept dan vrijwel
onmiddellijk uit:
TvG: Wat vind
ik dat eigenlijk tragisch zeg! Mag ik
het interview hiermee beginnen? Dus moet
jij schrijven: Van Gogh pakt een
blad en begint meteen te lezen.
'In de vorige Spiegeloog werd de actie
'Een knaak voor haar kaak' gestart. Deze
actie is bedoeld om een 'onfortuinlijke'
en onverzekerde studente er financieel
weer wat bovenop te helpen. Zij leed
meer dan fl. 1000,-- schade.
Medebewoners van het lab, we hoeven Mies
Bouwman toch niet in te schakelen? De
collectiepot staat op de koffietafel in
de kantine.'
TvG: Wat een zakken zeg, die
studenten en die psychologen! Allemaal met door de
overheid verzekerde salarissen t/m de
dood en dan niet meer dan 18 gulden
35 kunnen opbrengen als een onfortuinlijke
studente in haar lustbeleving door haar
vriend uuh, uuh (Theo kreunt en steunt)
met een boksbeugel op haar káááááák is geslagen. (Wild
gegiechel van Theo eindigend op een
verzaligd "ooooooh".) Zeg jongens,
kennen jullie dat meisje? Wedden dat ze
door haar vriend op d'r bek is geslagen?
[3]
MM: Laten we
het over film hebben.
TvG: Ik wil
graag films maken omdat dat het enige is
wat ik een beetje kan. Er is niets
leukers dan het maken van een film. Je
staat met 20 of 30 idioten op een set;
je werkt onder de meest barbaarse
omstandigheden - lange werkdagen van 16
uur, tegenwerkende producenten,
hysterische acteurs - en je probeert
daar met z'n allen wat leuks van te
maken. Het is zeer sexy uitdagend werk.
Ik heb geen enkele
boodschap of iets te melden aan de
mensen. [4] Ik heb
helemaal niet het gevoel dat ik het
publiek moet behagen[5],
en mag wel zeggen dat de praktijk
uitgewezen heeft dat ik het publiek niet
behaag - d'r komt geen hond kijken, dus
wat dat betreft.... (giechel).
Waarom dat zo is weet ik niet[6].
MM: Als je
wilt behagen noch belazeren, wat wil je
dán tonen?
TvG: Moet ik
even goed nadenken om een goed antwoord
te geven. Ik heb 2 boeken verfilmd, "Een
dagje naar het strand" en "Terug naar
Oegstgeest" omdat ik dat allebei mooie
boeken vond en in geen van beide
gevallen had ik ook maar enigszins het
gevoel dat ik iets moest, maar als ik
dan iets wilde tonen, als je dat zo wil
zeggen, dan is het (A) dat een "Dagje
naar het strand" mijn lijfboek is, ik
vind het een briljant geschreven verhaal
[7] en (B), wat
Wolkers betreft had ik het gevoel: ik
wil één keer, omdat ik toch uit
Nederland kom, een calvinistisch boek
verfilmen. Dat gevoel had ik echt -
hoewel ik als totaal ongelovige
buitenkerkelijk ben opgevoed. En wat je
bij ""Terug naar Oegstgeest" ook ziet is
de blik van de buitenstaander op dat
milieu. Ja, Wolkers vond het heel mooi,
en pinkte een traantje.
Ik heb nog 3 andere
films gemaakt: "Luger", debiele
miljonairsdochter wordt gekidnapt door
psychopaat, vader weigert losgeld te
betalen, dus wat nu; ik heb "Charley"
gemaakt, dat is een komedie over
necrofilie; en nou "Loos", m'n laatste
film, over een advocaat van kwaaie zaken
die op het verkeerde pad belandt.
Er zitten veel
grappen in die films die door de meeste
mensen, althans lieden als kapelaan Van
Bueren (filmrecensent van de
Volkskrant - MM) e.a. als
weerzinwekkend, puberaal,
aanstootgevend, kinderachtig enz. enz.
werden uitgelegd. En als je nou aan me
vraagt: Waarom gaan er weinig mensen
naar je films kijken? Misschien komt het
omdat ik weinig gevoel voor helden heb
in een verhaal. Bij mij zijn er
eigenlijk alleen maar verliezers. En dat
is voor de meeste mensen vervelend om
naar te kijken. Denk ik. [8]
D'r zitten in "Loos"
trouwens een stel scenes die ik zelf
buitengewoon geestig vind. Bijvoorbeeld:
Er zit een dame met heel grote borsten
in die de held over de bar heen slaat.
En even later staat ze 'm met d'r tieten
in z'n kont te neuken als het ware. En
dan al die dames en heren van de pers
die dachten dat ze naar een serieuze
film zaten te kijken! Ha, ha! En daar
gaan ze dan weer: "Kinderachtig",
"puberaal". Onzin.
Ik hou erg van sick
jokes ja. Het einde van "Loos", dat ie
in de kluisters ligt en die vrouw zegt
"Over 14 dagen komt de werkster" dat
vind ik een fantastische uitsmijter van
een film. Dan gaat de camera achteruit
en dan hoor je wat vogeltjes, en dan
weet je: Hij is verloren. Hij ligt
vastgebonden op dat bed, klaar voor het
sexspelletje - en over 14 dagen komt de
werkster. Nou, dan ben je goed verdorst,
he. Begrijp je wat ik bedoel.
Ik geloof dat stilering altijd
aangenamer is om naar te kijken dan
feitelijke uitleg. [9]
Trouwens, sex is zoiets armetierigs in de
Nederlandse film. Heb je bijvoorbeeld
Pastorale 1943 van Vestdijk gezien? [10] Openingsscene:
Troepen over de dijk. Generaal in wagen:
"Mannen, de eurlog is over. Jullie kunnen
naer huis gaen." Dan begin je al te
denken: Kom ik daarvoor? Maar dan
zwenkt de camera, de mensen beginnen te
lachen, en ja hoor... d'r wordt weer
gewipt in het hooi! En dat ziet er dan ook
weer heel onesthetisch uit en dan denk je
aaaaahhh, waarom moet ik dit ZIEN? Dat is
toch afschuwelijk? Erotiek is toch bijna
altijd verschrikkelijk om naar te kijken,
in die vorm.
Nee, neem dan Miriam Mézieres, inderdaad
te omschrijven als de droom van de
gerontofiele broeders, vrouwtjes van een
jaar of 60 zal ik maar zeggen. Affijn, die
lag dan plat en je hoorde haar fluisteren,
close up in beeld: "Kom in me... voor één
moment. Voor altijd." En dan komt er een
bordje in beeld: "Tijdens de pauze is ons
buffet geopend." (Groot gelach.)
Nou, ze konden me wegdráááágen. Huilend
van het lachen ben ik daar weggegaan.
Ooooohhh wat was dat geestig.
MM: Het interessant feit is: Je
bent tamelijk bekend in Nederland; maar je
films worden weinig gezien...
TvG: Ja, klopt.
MM: ... en laten we zeggen: het
grootste deel van de schrijvende pers doet
weinig anders dan over je heen vallen.
TvG: Ja. Dat is toch een
voorrecht? Er zijn maar heel weinig mensen
die dat hebben. [11]
Ik mag mij als één van
de weinigen gelukkig prijzen. Ik weet
niet of je deze week de HP hebt gelezen?
[12] Daarin staat
een buitengewoon kinderachtige pagina
waarin al mijn vijanden worden
opgenoemd. Zogenaamd dan, want ik heb er
véél en véél meer. De enige die deze eer
vóór mij is overkomen, is de heer
Hermans.
Ik heb dus wat je
noemt een grote irritatie-factor. Ik
irriteer mensen. Hoe het komt zou ik
niet weten. [13]
Ik denk dat het een mengeling is dat de
mensen mij herkennen als de bal uit
Wassenaar die daarbij ook nog een aantal
gruwelijk verkeerde meningen ten beste
geeft en ten derde vaak over sex praat
en sex in z'n films toont. Da's een
soort cocktail die grote, grote
irritatie en afkeer opwekt. Absoluut.
MM: Niet
alleen irriteer jij grote aantallen
mensen; je doet ook je best een groot
aantal mensen te irriteren. M.a.w.
je gaat op heel hoge toon aan mensen
vertellen wat er niet aan ze deugt... [14]
TvG: Niet op
hoge toon, ik doe dat nooit op hoge
toon!
MM: Met een
hoge stem, sorry. [15]
Maar je gaat mensen te lijf zowel in
persoonlijke termen als in inhoudelijke
termen. En ik denk dat die persoonlijke
termen, de manier waarop het uiterlijk
van mensen, hun wratten, hun
verhoudingen etc. erbij gesleept worden
om hun...
TvG: Dat is
een misverstand. Dat gebeurt niet door
mij [16] Kijk, ik
geef je een voorbeeld. Met de
producenten van "Terug naar Oegstgeest"
heb ik grote ruzie gekregen omdat ze die
film gebruikten om een verlies te lijden
bij de belastingen. Ik heb die heren
vervolgens gedoopt "Glibber" en
"Gladder" en ze zijn regelmatig in Het
Parool voorgekomen als "Glibber en
Gladder voor al uw zwarte geld". Nou je
begrijpt, dat is vervelend voor mensen.
Ik heb echter nooit, nooit hun vrouw
erbij gehaald of anderszins [16].
MM: Eén van
de vreemde dingen is: Je pakt ook de
mensen waar je later van
afhankelijk kunt wezen.
TvG: Kijk,
Nederland is een klein land. Als je moet
gaan bedenken van wie je allemaal
afhankelijk bent kun je beter helemaal
je mond houden. Het film- en TV-wereldje
is zo klein, dat zijn 20, 30 mensen.
MM: Heb je
een morele dwang de waarheid te spreken?
TvG: Helemaal
niet. Ik lieg vaak, hoor. Zet dat er
maar boven: "Ik lieg vaak". Maar ik pak
mensen alleen als ik ze vervelend vind.
Ik ken zoveel mensen die ik aardig vind
wier vuile was ik nooit buiten zou
hangen. Daarbij: Het is helemaal niet
waar dat ik mensen voortdurend de grond
in trap. [17]
Ik heb het met die
columns in Het Parool zó gedaan: Een
week een positieve, en de volgende week
een negatieve. Ik heb dus een heleboel
prijzende artikelen over mensen
geschreven [18]
Alleen: dat wenst men zich niet meer te
herinneren. Maar dat is mijn schuld
niet. En dan is er nog iets: Ik heb iets
ontregelends. Ik werk nu voor de
Panorama, want bij mij moet de kachel
ook branden, en dan hebben ze zo een
pasfotootje nodig van je, weet je wel,
als nieuwe aanwinst. Nou, dan heb ik
zo'n theemuts op en dan zit ik zó - neemt
pose van Peinzende Grote Denker aan
- in de lens te kijken. Ik ben wel 3x
gebeld, een beetje zenuwachtig, door de
fotoafdeling van Panorama of dit nu echt
de bedoeling was. En dan zien de lezers
dus, als ik mensen een beetje hard
aanpak, in felle bewoordingen, dat de
auteur van het stuk een THEEMUTS op z'n
hoofd heeft, als een soort Ayatollah van
Gogh. Het feit dat je jezelf niet geheel
serieus neemt dat maakt mensen angstig
en woedend. Dat kan absoluut niet. De
mensen voelen zich gewoon in de maling
genomen, dat is het grote punt. [19]
Ik heb net een spotje
voor de PvdA gemaakt. Ik ben een paar
jaar lid geweest van de PvdA, nou dan
ben je voorgoed genezen van welke
progressieve oprisping ook. [20]
Mag ik je eerst nog
een voorbeeld geven. Ik was gevraagd
door Saatchi en Saatchi om een
commercial te draaien voor Jacob's
koffie. Ik had nog nooit eerder een
spotje gedraaid. Goed. Ik kom daar bij
het zgn. creatieve team - mensen die
voor 500 gulden per uur alleen maar
lucht verplaatsen, ongelovelijk, maar
wel aardige mensen hoor. Het volgende
concept hadden ze bedacht, in vele weken
brainstormen: Een gastvrouw bij een
brunch. Hoor je de stem van God buiten
beeld "ZEG, hoe vinden je gasten je
koffie?" Zij omdraaien: "Nou geen
klachten." "Maar ook geen complimenten.
Probeer eens Jacob's koffie: "O
wat een lekkere koffie".
Dus vragen ze aan mij:
"Wat vind je van het concept?"
"Brandhout." "O, o, hum. Wat had jij dan
gedacht?" Ik zeg: Nou moet je luisteren
- als je nou gewoon een negerette voorin
het beeld zet, een beetje zweet, een
beetje angstig, en daar 4 jongens van Ku
Klux Klan omheen met van die puntmutsen,
en dan neemt één van die van jongens van
de Ku Klux Klan z'n muts af zegt "Nou
mevrouw dat was lekkere koffie." Zie je.
Dan heb je iets dat impact heeft. 't Was
doodstil aan tafel en die man zegt: "Je
bent toch wel straight, he?". Ja, zie
je. Ik heb die spot wel gedraaid
uiteindelijk.
MM: Die met de
Ku Klux Klan?
TvG: Nee, nee
die andere - dat is het jammere eraan. [21]
WORDT
VERVOLGD...
P.S. ... en wel morgen bij
voldoende welzijn en leefbaarheid.
Noten
[1]
Wel nadat W.F. Hermans, met
wie ik gecorrespondeerd had over
Multatuli en Wittgenstein een verzoek
om een interview afgewezen had, naar
ik nu denk omdat
ik niet kruiperig ben noch was,
en hem verteld had hem geen groot
schrijver te vinden.
Maar ja, dat is immers ook
zo.
[2]
Toen nog
gevestigd op de Elandsgracht,
zodat Theo van Gogh één van de zeer
weinigen is, naast miijn vele
moedwillige sadistische beestachtige
mafia-beulen van de Amsterdamse Bouw-
en Woningdienst, mijn inpandige
moordzuchtige harddrugs-handelaars, en
mijn advocaat, die de gaten in mijn
schoorsteen - gehakt
om ruim twee zaken intern puin eruit
weg te ruimen - heeft gezien
(die daar in ieder geval van september 1988
tot en met februari
1992 in gezeten hebben,
omdat de advocaten van de
gemeentelijke Bouw- en Woningdienst
zeiden dat ik loog en de inspecteur
van de gemeentelijke Bouw- en
Woningdienst Mannaert weigerde die
gaten zelfs maar te bekijken toen hij
kwam, en er daarna schriftelijk over loog
en de politie, brandweer, officieren
van justities, advocaten-generaal, Hoofden
Veiligheid, Hoofden
Bestuursdienst, en
ombudsmannen weigerden
ene vinger uit te steken om mijn
menselijke
rechten te handhaven of mijn
bewering objectief, door
niet-betrokken ambtenaren niet
van de zwaar drugscorrupte
gemeentelijke Bouw- en Woningdienst
van Amsterdam langs te sturen om te
kijken of ik nou loog of dat er gaten
in een
ingestorte levensgevaarlijke
schoorsteen zaten).
[3]
Zie eerder
vandaag voor geleerde
psyschologische termen, acroniemen en
diagnoses in dit verband.
[4]
Dit was indertijd iets waar Theo en ik
het over eens waren, voorzover het
zogeheten gewone mensen betreft. En
alleen aanzienlijk dommer
mensen dan ik waren onder een
positieve indruk van Pim Fortuyn -
waarbij het aantekening verdient dat
Theo heel goed wist wie zijn
Troetelturkerinnetje mailde over haar
column op zijn site (zie:
"Most
men are as fit to think as they are
fit to fly") maar daar nooit
op inging, mij immers kennende, en
wetende hoe ik kan schrijven en
spreken als ik wil en niet te ziek
ben.
[5]
Voor een filosoof een respectabel
standpunt, maar van een filmregisseur
wat ... ongeloofwaardig of onhandig,
al is het waar (zoals in de rest van
het interview blijkt) dat Theo van
Gogh vooral films over zijn eigen
obsessies maakte.
[6]
Hij vertelde mij en anderen dat er
voor zijn films tot dan hooguit enkele
honderden bioscoopkaartjes verkocht
waren, en was daar, en over veel
andere dingen, behoorlijk eerlijk
over, net als over het feit dat hij
z'n geld voor z'n films voor een groot
deel zelf bijeenscharrelde via geld
voor reclamefilmpjes die hij ook
maakte.
Wat "giechel"
betreft: Theo van Gogh had (voor een
man) een heel hoge stem, die makkelijk
verward kon worden met die van een
vrouw.
En natuurlijk wist
Theo heel goed waar het o.a. aan lag:
Zijn onderwerpkeuze.
[7]
Het gaat over het verval van een
alcoholist, dat zeker in die dagen
door Theo als op het lijf geschreven
moet hebben gezien. Ikzelf vind er
weinig aan, maar drink niet en houd
niet van Nederlandse literatuur, Multatuli
uitgezonderd, en heb Theo himself
diverse keren alleen gelaten in een of
andere kroeg (waar hij welbekend en
zeer bemind was door de uitbaters,
vanwege de omzet) omdat hij volledig
bezopen was.
[8]
De onderwepskeuze van Theo lijkt me
toch ook een belangrijke rol gespeeld
te hebben: Vooral voor alcoholici,
SM'ers (al dan niet gedeeltelijk
verhuld) en gerontofielen en
necrofielen. En hij was nu eenmaal geen
groot filmer (want van mij mag dit
soort divertissement voor volwassenen,
en een Eisenstein of een Kubrick
hadden met dergelijke persoonlijke
obsessies vast iets zeer memorabels
gemaakt, perhaps of doubtful taste).
[9]
Lijkt me overwegend geldend voor filmkunst,
en is één van de redenen waarom
Beerekamp en Van Gasteren ongelijk
hebben met hun claims dat hun
zogeheten documentaires een adekwaat
beeld van de waarheid geven, dat voor
velen zou gelden.
[10]
Ik ga bijna nooit naar films, want
mijn visueel geheugen is te goed en
mijn smaak te élitair (is het juiste
woord in Neerland), dus nee, maar het
boek is van Simon Vestdijk en
de film van Paul Verhoeven,
als ik me dat laatste goed herinner,
overigens een man die wel succes had
in het buitenland als filmregisseur,
anders dan Theo.
[11]
Wel... ikzelf ben uit de DDR gezet (ik
protesteerde tegen wat ik fascistische
Schweinerei noemde, anno 1964); van de
HBS gewerkt (ik vond het onderwijs
dom, 1967); politioneel uit Engeland
weggezonden (te arm om er te mogen
blijven, 1971); van het Staatsexamen
VWO bijna verwijderd (ik protesteerde
tegen een evidente sadistische
examinator, die zich tegen een ander
te buiten ging, 1976);
uit de SD-DWI gegooid (ik
protesteerde tegen evidente
xenofobe sadistische en racistische
gemeentelijke portiers, 1984);
drie keer van de UvA verwijderd
(vanwege "uw
uitgesproken gedachten over het peil
van onderwijs", laatst 1988); en
wellicht nog meer.
De reden was altijd
dezelfde: Ik was het oneens
met iets dat me geboden werd, vaak met
veel valse poeha; ik beargumenteerde
dat verbaal (in woord of geschrift);
ik ben geheel niet bang uitgevallen;
en ik pleeg discussies niet te
verliezen (ook niet van Theo van Gogh,
die wel goed in discussiëren was).
Een groot
verschil tussen Theo en mij is
echter dat het mij nooit om stennis,
opgang, bekendheid of iets als
studentenjool te doen was, maar
eenvoudig om wat ik waar of goed
achtte.
Een flinke
overeenkomst is dat Theo geen
volgeling was, behalve van Fortuyn, en
ik geen volgeling
was noch ben, dat zéér
zeldzaam is gebleken in mijn nu ruim
59-jarige leven. (Theodor
Holman, daarentegen, is een
volgeling, om welke reden hij met Theo
om bleef gaan.... maar het is waar dat
niemand dit soort eigenschappen voor
het kiezen heeft, al liegen
veel mensen over hun eigenschappen).
[12]
Hieruit blijkt dat Theo mij niet goed
kende: Ik las De Bladen, waar Van
Gogh, Fallaux, Holman, Van der Togt
e.v.a. een groot deel van hun lezend
leven aan besteden/besteedden op zoek
naar bevestiging van hun wereldbeeld
nooit meer sinds ik op mijn 20ste
tegen politiek en voor wetenschap
koos, behalve dan in de wachtkamers
van dokters e.d., bij gebrek aan
beter.
[13]
Onzin natuurlijk: Theo kwetste graag,
en kon dat heel goed. En hoewel ikzelf
ook nogal wat mensen met macht zwaar
geïrriteerd heb, geldt dat zelden voor
anderen, al vinden sommigen - vrijwel
altijd would be
intellectuelen zonder hersens -
mij "arrogant" of "élitair": ik ben
meestal vriendelijk en beleefd in de
omgang en amusant in conversatie.
(Maar véél minder in sociale kontakten
geïnteresseerd dan de meeste mensen,
inclusief Theo. Ik lees liever teksten
van doden die mij slimmer voorkomen
dan de levenden die mijn pad kruizen,
en dit trouwens ook al zo sinds m'n
vroege jeugd.)
[14]
Zie vorige en volgende noot, met de
aantekening dat ik vrijwel iedereen met
rust laat en gelaten heb die mij
met rust liet in mijn leven,
eenvoudig omdat ik al héél lang weet
dat de meeste mensen dommer zijn dan
ik, en me weinig te vertellen hebben,
en me ook al niet kunnen amuseren.
(Kortom, waar Theo veel meer extrovert
was, was en ben ik veel meer
introvert, al ben ik verre van bleu of
verlegen. Het komt uiteindelijk hierop
neer: Ik vind wiskunde of filosofie
lezen eenvoudig leuker en leerzamer
dan praten of socialiseren met vrijwel
iedereen die ik tegenkom. En er zijn
zeldzame uitzonderingen, maar ze
moeten wel vrouwelijk zijn.)
[15]
Als ik psychiater was geweest had ik
hier een zekere blindheid voor zijn
eigen evidente hoedanigheden
opgetekend, maar goed: De meeste
mensen zien zichzelf niet veel
helderder dan Theo zichzelf deed. Wie
beter wil begrijpen wat ik bedoel komt
later in 't interview aan z'n trekken.
[16]
Theo had mij zijn eigen boeken en
platen cadeau gedaan, met geschreven
opdrachten en al, en kon kennelijk
niet goed zien (of wilde
dat natuurlijk niet) dat ieder ander
dan hij die daar kennis van nam daar
ook zo over dacht als ik, en dat
trouwens ook geheel afgezien van
eventuele morele oordelen.
[17]
Wie Van Gogh's geschreven en gezongen
teksten doorneemt zal een heel
ander oordeel krijgen, en zie ook Holman's
eigen SM-erige ervaringen eerder
beschreven vandaag, maar het is
waar dat Theo mij kennelijk aardig
vond, en dat ik nooit meer last van
hem had nadat ik 'm had laten zien dat
ik hem aankon in discussie als ik dat
wilde.
Overigens: Op deze
plaats in het interview - ik tiep het
over van een kopie van een jaar of 20
oud, zonder bijbehorende fotoos -
stond een foto van Theo zoals hij die
in dit blad voor psychologen wilde:
Saluerend, met zijn hoofd in een
vuilniszak. (Nogal Abu
Ghraibachtig, zegt iemand met de
benefit of hindsight.)
[18]
Ik heb het niet gecontroleerd, maar
het is waar dat Theo goed wist
te prijzen waar hij mensen bewonderde
(of iets van ze wilde) en ook waar
dat zijn meeste oordelen over mensen
kennelijk overwegend eerlijk
waren (als hij niet boos of bezopen
was), en dat hij een behoorlijk goed
psychologisch inzicht had, en dat
zeker in de
zwaktes van conventionele Neerlandse
rollenspelers met praatjes, waar
hij een even grote hekel aan had als
ik.
[19]
De psychiatrisch niet geheel
achterlijke denkt hier (en dacht ik
toen) dat het natuurlijk ook een
handige smoes, een voorwendsel, een
opzettelijke verwarring, of een truuk
kan zijn om mensen te kwetsen: "Ha,
ha, vuile geitenneukers, jullie zijn
zelfs te dom om door te hebben wanneer
ik alleen maar de draak met jullie
frustraties steek! GRAPJE, jongens!
Leer eens nadenken, en laat jullie
pikken met rust!"
En het is evident
uit de jaren daarna dat Theo zich toen
al, vijftien jaar voordat hij
vermoord zou worden, serieus opwond
over mohammedanen in Nederland, en dat
daar, althans later, weinig grappig
aan bedoeld was, al probeerde hij het
nog regelmatig - ook als gepokte en
gemazzelde in rechtbankszaken over
zijn eigen taalgebruik,
gewoonlijk inzake belediging - wel te
verkopen alsof het allemaal alleen om
een goeie grap in de beste
VPRO-tradities zou gaan.
Maar wie Theo op
dit moment tegenstaat moet doorlezen,
want er volgt nu een fraaie en
leerzame anecdote, die laat zien dat
Theo meer karakter had dan de meesten.
[20]
Als gezegd deed ikzelf vanaf mijn
20ste helemaal niets aan politiek in
Neerland, inclusief mijn weigering te
stemmen voor ook maar iets, omdat ik
niet bezoedeld wil worden door het "Aber
wir haben nur mitgemacht, wie
anstaendige Leute", maar de PvdA
is, sinds Nieuw Links anno 1967 op
zijn laatst, alleen het voertuig
geweest van politieke oplichters,
schoften, rijkworders, bedriegers,
uitvreters en zéér gewillige
bestuursparasieten, die niet kunnen
ademen zonder te liegen: Tuig, dat mij
weinig lijkt te verschillen van de ook
al socialistische en nationalistische
geïnterviewden in Neurenberg-gesprekken,
en even handig in liegen, verwarren,
de onschuld uithangen, de moralist of
filosoof spelen, de
ik-deed-alleen-maar-mijn-plicht leugen
belijden, of zich beroepen - diverse
deden dat - op De Conventies Van
Geneve, toegepast op hun eigen
geval uiteraard, met bloedstollende
brutaliteit bovendien.
[21]
Dat was typisch Theo in een goed en
vrolijk moment. En klaagde ik eergisteren
en eerder niet over het
ontstellend gebrek aan karakter,
aan innerlijk, aan persoonlijkheid dat
zo ongelooflijk veel mensen, inclusief
iedereen die in Neerland iets leidt,
met heel weinig uitzonderingen, en dan
waarschijnlijk alleen bij
familiebedrijven?
De rest zijn - op
z'n Wassenaars -
"mensen die voor
500 gulden per uur alleen maar lucht
verplaatsen, ongelovelijk, maar wel
aardige mensen hoor"
En zijn alleen
pretentie aan de buitenkant en waan en
hebzucht aan de binnenkant, en vormen
de zeer grote meerderheid van wie het
in Nederland in het bestuur en het
onderwijs en de bedrijven op de
allerhoogste niveaus voor het zeggen
hebben.
Moreel
disfunctionele Pipo's vergeleken met mijn ouders en
grootouders; dode
zielen vergeleken met mijn vader of met
Theo van Gogh; die bovendien zichzelf
omgebracht hebben uit welbewust
financieel eigenbelang; van
vrijwel niets wetende blije
randdebielen vergeleken met mij.
En dit
geeft mij geen enkele
voldoening, want er zijn, al zal
ook dat een minderheid zijn, tal van
mensen die ik behoorlijk en aardig
vind, al ga ik liever niet uren per
dag met ze om.
