Text by Jose Ortega y Gasset, from "The Revolt of the Masses", first published in 1930.
There is a Dutch comment on it
below that quotes the text once more.

 

TEXT BY ORTEGA:

There is one fact which, whether for good or ill, is of utmost importance in the public life of Europe at its present moment. The fact is the accession of the masses to complete social power. As the masses, by definition, neither should nor can direct their own personal existence, and still less rule society in general, this fact means that actually Europe is suffering from the greatest general crisis that can afflict peoples, nations and civilization.

Strictly speaking, the mass, as a psychological fact, can be defined without waiting for individuals to appear in mass formation. In the presence of one individual we can decide whether he is "mass" or not. The mass is all that which sets no value on itself -- good or ill -- based on specific grounds, but which feels itself "just like everybody," and nevertheless is not concerned about it; is, in fact, quite happy to feel itself as one with everybody else.

The mass believes that it has the right to impose and to give force of law to motions born in the cafť. I doubt whether there have been other periods of history in which the multitude has come to govern more directly than in our own.

The characteristic of the hour is that the commonplace mind, knowing itself to be commonplace, has the assurance to proclaim the rights of the commonplace and to impose them wherever it will. As they say in the United States: "to be different is to be indecent." The mass crushes beneath it everything that is different, everything that is excellent, individual, qualified and select. Anybody who is not like everybody, who does not think like everybody, runs the risk of being eliminated.

It is illusory to imagine that the mass-man of to-day will be able to control, by himself, the process of civilization. I say process, and not progress. The simple process of preserving our present civilization is supremely complex, and demands incalculably subtle powers. Ill-fitted to direct it is this average man who has learned to use much of the machinery of civilization, but who is characterized by root-ignorance of the very principles of that civilization.

The command over the public life exercised today by the intellectually vulgar is perhaps the factor of the present situation which is most novel, least assimilable to anything in the past. At least in European history up to the present, the vulgar had never believed itself to have "ideas" on things. It had beliefs, traditions, experiences, proverbs, mental habits, but it never imagine itself in possession of theoretical opinions on what things are or ought to be. To-day, on the other hand, the average man has the most mathematical "ideas" on all that happens or ought to happen in the universe. Hence he has lost the use of his hearing. Why should he listen if he has within him all that is necessary? There is no reason now for listening, but rather for judging, pronouncing, deciding. There is no question concerning public life, in which he does not intervene, blind and deaf as he is, imposing his "opinions."

But, is this not an advantage? Is it not a sign of immense progress that the masses should have "ideas," that is to say, should be cultured? By no means. The "ideas" of the average man are not genuine ideas, nor is their possession culture. Whoever wishes to have ideas must first prepare himself to desire truth and to accept the rules of the game imposed by it. It is no use speaking of ideas when there is no acceptance of a higher authority to regulate them, a series of standards to which it is possible to appeal in a discussion. These standards are the principles on which culture rests. I am not concerned with the form they take. What I affirm is that there is no culture where there are no standards to which our fellow-man can have recourse. There is no culture where there are no principles of legality to which to appeal. There is no culture where there is no acceptance of certain final intellectual positions to which a dispute may be referred. There is no culture where economic relations are not subject to a regulating principle to protect interests involved. There is no culture where aesthetic controversy does not recognize the necessity of justifying the work of art.

When all these things are lacking there is no culture; there is in the strictest sense of the word, barbarism. And let us not deceive ourselves, this is what is beginning to appear in Europe under the progressive rebellion of the masses. The traveller knows that in the territory there are no ruling principles to which it is possible to appeal. Properly speaking, there are no barbarian standards. Barbarism is the absence of standards to which appeal can be made.

Under Fascism there appears for the first time in Europe a type of man who does not want to give reasons or to be right, but simply shows himself resolved to impose his opinions. This is the new thing: the right not to be reasonable, the "reason of unreason." Here I see the most palpable manifestation of the new mentality of the masses, due to their having decided to rule society without the capacity for doing so. In their political conduct the structure of the new mentality is revealed in the rawest, most convincing manner. The average man finds himself with "ideas" in his head, but he lacks the faculty of ideation. He has no conception even of the rare atmosphere in which ideals live. He wishes to have opinions, but is unwilling to accept the conditions and presuppositions that underlie all opinion. Hence his ideas are in effect nothing more than appetites in words.

To have an idea means believing one is in possession of the reasons for having it, and consequently means believing that there is such a thing as reason, a world of intelligible truths. To have ideas, to form opinions, is identical with appealing to such an authority, submitting oneself to it, accepting its code and its decisions, and therefore believing that the highest form of intercommunication is the dialogue in which the reasons for our ideas are discussed. But the mass-man would feel himself lost if he accepted discussion, and instinctively repudiates the obligation of accepting that supreme authority lying outside himself. Hence the "new thing" in Europe is "to have done with discussions," and detestation is expressed for all forms of intercommunication, which imply acceptance of objective standards, ranging from conversation to Parliament, and taking in science. This means that there is a renunciation of the common life of barbarism. All the normal processes are suppressed in order to arrive directly at the imposition of what is desired. The hermeticism of the soul which, as we have seen before, urges the mass to intervene in the whole of public life.

COMMENTS BY MAARTEN MAARTENSZ (IN DUTCH)

 

 

 


 

 

Commentaar bij uittreksel van Ortega y Gasset voor B&W van Amsterdam

Ik leg hier het boven gegeven citaat enigszins uit o.a. ten behoeve van de totalitaire zielen in het College van B&W van Amsterdam (voor een flink deel Amsterdamse Joschka Fischers, d.w.z. beroepsrevolutionairen tussen 1970 en 1990, en sindsdien quasi-democratische maar wel bijzonder machtsgeile "democraten"). Voor een meer theoretische achtergrond verwijs ik de geÔnteresseerde lezer naar mijn commentaren op Machiavelli, De La Boetie, en Whyte, en naar mijn Spiegeloog-columns.

Ik geef alle citaten nogmaals, in blauw en met inspringing, gevolgd door mijn commentaar, dat ik voor het gemak van het intellectueel noch moreel bijster begaafde College van B&W van Amsterdam (men zie ME in Amsterdam!) maar in het Nederlands geef.

There is one fact which, whether for good or ill, is of utmost importance in the public life of Europe at its present moment. The fact is the accession of the masses to complete social power. As the masses, by definition, neither should nor can direct their own personal existence, and still less rule society in general, this fact means that actually Europe is suffering from the greatest general crisis that can afflict peoples, nations and civilization.

Ortega y Gasset schreef de hier geciteerde tekst (in het Spaans) in of voor 1930, en sprak van de toenmalige situatie, gekenmerkt door de nasleep van de Eerste Wereldoorlog; de opkomst van het fascisme; het toen nieuw heersende socialisme in de Sovjet-Unie; een aanstormende economische crisis; en het toen recente algemene kiesrecht en de invloed van politieke partijen.

Helaas worden in het bovenstaande citaat twee dingen enigszins verward: Aan de ene kant het algemeen kiesrecht en de daarmee samenhangende grotere invloed van de opvattingen en waarden van "de massa's uit de lagere klassen", en aan de andere kant het feit dat "de massa's" nooit de macht in een staat hebben (behalve gedurende een revolutie) en dat in feite de macht in een staat altijd in handen is van een kleine groep politieke, religieuze of militaire leiders, die gewoonlijk spreken alsof zij "het volk", "de massa's", en "de natie" dienen.

Dat geldt ook voor socialistische, communistische, nationaal-socialistische en fascistische partijen, massa's en leiders, en de feitelijke socialistische en fascistische dictaturen van de 20ste eeuw werden, altijd "uit naam van - de massa van - het volk" en hoge ethische idealen, gevoerd door een kleine groep populistische volksmenners. (Stalin, Beria, Hitler, Goebbels, Mao, Lin Piao: dat soort socialistische leiders.)

Het geldt evenzeer voor de zogenaamd "democratische" Europese rechtsstaten: Ook daar is de macht sinds het eind van de 2e Wereldoorlog in handen van een zeer kleine groep elkaar om en om afwisselende leiders van een handjevol politieke partijen.

En in feite is er geen staat waar geen betrekkelijk kleine groep de belangen behartigt van; de macht uitoefent over; en de communicatie, de voeding, de huisvesting, het onderwijs, en het maatschappelijk gedrag van alle burgers van die staat coŲrdineert.

Het probleem is dan ook niet dat de staatsmacht bestaat uit veel macht over veel terreinen in handen van weinig mensen, maar hoe die weinige mensen aan de macht kunnen komen, hoe ze uit posities van macht verwijderd kunnen worden, en waar ze hun macht voor gebruiken, en geleid door welke maatschappelijke en ethische idealen.

Waar Ortega wel gelijk in had was dat de macht van de politieke volksmenners voor een belangrijk deel gegrondvest was en is op de geringe kwaliteit en grote kwantiteit van hun ongeschoolde en niet bijzonder begaafde of beschaafde aanhang:

Strictly speaking, the mass, as a psychological fct, can be defined without waiting for individuals to appear in mass formation. In the presence of one individual we can decide whether he is "mass" or not. The mass is all that which sets no value on itself -- good or ill -- based on specific grounds, but which feels itself "just like everybody," and nevertheless is not concerned about it; is, in fact, quite happy to feel itself as one with everybody else.

Hier omschrijft Ortega de grondhouding en grondwaarde van massamensen, van welbewuste doorsnee conformisten: Deze worden gekenmerkt door het besef "gewone mensen" te zijn; het besef van "doe gewoon dan doe je al gek genoeg"; de dringende waarde eenieder te nivelleren tot het eigen niveau; het populistisch-totalitaire streven allen "gelijk" te maken of uit de samenleving te verwijderen; de haat en afgunst van alles wat intellectueel beter is dan de doorsnee, en de verafgoding van politieke of sportieve of nationale coryfeeŽn, zolang de voortreffelijkheid daarvan maar rijkelijk evident is voor de meest gewone man en vrouw (dus eerder op dierlijk dan op intellectueel niveau ligt); en de vereenzelviging met de Natie, de Partij, het Volk of de Kerk door de karakterloze massa van domme en laffe conformisten uit eigenbelang.

Ikzelf omschreef het eerder als volgt, in Moraliserende Mails van Maarten Maartensz:

De uiteindelijke psychologische achtergrond lijkt bijna altijd deze (die bijv. Nietzsche ook goed door had):

"IK beweer dat iedereen gelijkwaardig is omdat IK niet kan velen dat enig iemand beter kan zijn dan ik in enig opzicht, IK niet kan velen dat enige groep beter zou zijn dan de mijne, en IK mijn eigen voorkeuren en perversies heb die IK gewoon ongestraft wil blijven uitoefenen met een beroep op universele gelijkwaardigheid en totaal relativisme van waarheden en waarden. IK ben een totalitaire collectivist uit welbegrepen eigen minderwaardigheid, en omdat er voor mensen met mijn geringe vermogens veiligheid en carriere schuilt in meelopen en meehuilen met de meute."

Het is een schijnheilige publieke ideologie van conformistische en laffe nullen zonder verstand of principes, die een metafysische en logische confusie opvoeren en uitbaten en populair maken om hun eigen gang te kunnen blijven gaan en niet toe te hoeven geven aan rationele argumenten (die dan immers ook relatieve smaakzaak zijn: zolang er geen geldende waarheden en waarden zijn kan iedereen z'n gang gaan met blijven doen wat ie wil).

En het is en blijft krankzinnige onlogische Orwelliaanse onzin om te onderwijzen, zoals aan de UvA vele jaren gedaan is, dat "iedereen weet dat waarheid niet bestaat", "iedereen weet dat objectieve kennis onmogelijk is", "iedereen weet dat alles relatief is". Wie wil aantonen dat de huidige levende generaties Amsterdamse academici intellectueel geen knip voor de neus waard zijn hoeft alleen maar te overwegen dat ze vrijwel allemaal 25 jaar lang toegestemd hebben in de waarheid en het morele belang van deze feitelijke evident contradictorische totalitaire beweringen - precies zoals men diezelfde 25 jaar lang vrijwel allemaal academisch glorieerden in het Orwelliaanse "We are all equal, but some are more equal than others". (En het was allemaal van begin tot eind welbewust gecultiveerd totalitair socialisme in dienst van eigenbelang en zelfbeeld, angstwekkend gelijkend op Orwell's "Animal Farm", en met de beangstigende kanttekening dat het in Amsterdam, aan de UvA, allemaal volkomen vrijwillig was, zonder enige staatsterreur of enig gevaar voor eigen leven voor wie afweek van de meute.)

Hoe het zij, ik geloof in de mogelijkheid van waarachtige menselijke kennis, die objectief waar kan zijn, en ik geloof ook dat iedere soort en ieder individu gevangen is in de eigen (on)vermogens, die soortspecifiek zijn, en daarbinnen een kwestie van individuele variantie zijn - en dat de menselijke soort afwijkt van andere diersoorten in het kunnen begrijpen van taal, wiskunde, en logica en een grotere individuele variantie heeft dan andere diersoorten.

En "relativisme" in Nederland is naar mijn ervaring altijd een oneerlijke poging van alle wallen tegelijk te eten, en subsidie en steun van iedereen te krijgen, uitgezonderd zeldzame rationele enkelingen als ik, die er in het massale demokratiese "eerlijk-is-eerlijk-meeste-stemmen-gelden" totaal niet meer toe doen, en zich bijna overal zeer onpopulair maken door er op te wijzen dat ieder mens zich toch echt en werkelijk kan vergissen (wat voor nihilistische relativisten al klinkt als smaad en laster: In Nederland "hep iedureen regt op suh eiguh mening" - zolang die memning maar niet impliceert dat anderen het objectief en waarachtig mis zouden kunnen hebben).


Er zijn ook uitstekende commentaren op of beschrijvingen van wat Ortega voor ogen zweefde van de hand van Multatuli, Mark Twain, Etienne de la Boetie, T.H. Whyte, George Orwell, Johan Huizinga, en Ernest Talmon. Ikzelf geef een overzicht van psychologische opposities van types in "On People". (En ikzelf ben evenmin een doorsnee-mens als mijn vader, en wie enigszins objectief wil oordelen over de relevante verschillen leze zijn verslag van zijn verblijf als politiek gevangene in Duitse concentratie-kampen.)

The mass believes that it has the right to impose and to give force of law to motions born in the cafť. I doubt whether there have been other periods of history in which the multitude has come to govern more directly than in our own.

Hier wraakt zich weer enigszins de verwarring van het eerste citaat: Massa-mensen heersen nooit, behalve in opstootjes, rellen en opstanden, en zijn zelfs dan vooral werktuig - vaak willig en wreed werktuig - van hun leiders, en laten zich gewoonlijk tot willig en wreed werktuig van hun populistische voorgangers maken doordat deze welbewust appeleren aan hun domheid, gebrekkig waardenbesef, onwetendheid, en dom hysterisch genot in massaal geweld (zoals de lezer ook bekend is uit het geloei en gebral in voetbalstadions, waar grote massa's zich massaal afreageren).

Hier zijn drie zeer relevante links voor wie enigszins ingevoerd wil worden in de problemen die het bestaan van massamensen veroorzaken: Morele Stadia bij mensen; Waarom mensen mensen martelen; en Een vraag gesteld in Auschwitz.

Aan de andere kant, waar Ortega weer gelijk in heeft is dat de politeke voorgangers van de grote massa's erin slaagden in de 20ste eeuwen in tal van staten - Rusland, Duitsland, Italie, Spanje - de macht te grijpen door zich o.a. werkelijk of zogenaamd tot tolk te maken van de laagste waardens, verlangens en noden zoals die leefden onder de grote massa's van het volk, en door een volkse en totalitaire ideologie op te leggen aan iedereen in de landen waar zij aan de macht kwamen "uit naam van het volk".

En de grote volksmassa's van dergelijke totalitaire staten vonden er vaak een aanmerkelijk persoonlijk geluk in een klein radertje in een grote gelijkgeschakeld socialistische ideaal-staat te zijn, waarin iedereen die afweek van de massa van de doorsnee door die massa gediscrimineerd, uitgestoten of vermoord werd, tot groter glorie van de meerderheid, hun leiders, en hun maatschappelijk ideaal (van socialisme, al dan niet nationaal, maar in ieder geval totalitair, volks en nivellerend).

The characteristic of the hour is that the commonplace mind, knowing itself to be commonplace, has the assurance to proclaim the rights of the commonplace and to impose them wherever it will. As they say in the United States: "to be different is to be indecent." The mass crushes beneath it everything that is different, everything that is excellent, individual, qualified and select. Anybody who is not like everybody, who does not think like everybody, runs the risk of being eliminated.

In het Nederlands drukt zich deze gemoedstoestand uit in bekende Neerlandse zegwijzen als "doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg" en "met de hoed in de hand kom je door het ganse land", wat in Neerland twee zeer dominante en welbegrepen morele principes zijn, waar de doorsnee Neerlander naar leeft, en anderen toe tracht te verplichten.

En Ortega heeft - helaas - gelijk dat het doorsnee menselijk gemoed zich uitstekend eigent tot totalitaire propaganda, het inrichten van concentratiekampen voor afwijkenden en tegenstanders, en massale wreedheid tegen bijzondere enkelingen (zoals ook bekend uit de Culturele Revolutie in China, het terreur-regime van Pol Pot in Cambodja e.d.) en dat het doorsnee menselijk gemoed zich slecht eigent tot individueel rationeel nadenken, het zelfstandig handhaven van morele principes ook wanneer dat persoonlijk risicovol is, of het spontaan betrachten van medemenselijkheid tegen onbekenden.

It is illusory to imagine that the mass-man of to-day will be able to control, by himself, the process of civilization. I say process, and not progress. The simple process of preserving our present civilization is supremely complex, and demands incalculably subtle powers. Ill-fitted to direct it is this average man who has learned to use much of the machinery of civilization, but who is characterized by root-ignorance of the very principles of that civilization.

Opnieuw: Het feitelijke probleem waar Ortega van spreekt is tweeledig: Onbeschaafde en gewoonlijk onbegaafde politieke leiders zogenaamd "uit naam van het volk", die zich gesteund weten door de massa's van dat volk te bedriegen met populistische domme propaganda.

En meer algemeen, in zogenaamd democratische staten: Tiende- of hondeersterangs parlementariŽrs en bestuurders, gewoonlijk gerekruteerd uit het soort mislukte hele of halve academici dat zelf niet in staat is tot het doen van wetenschappelijk werk van niveau; het maken van kunst die werkelijk goed is; of het zelfstandig opzetten van een succesvol bedrijf.

Het is dit soort dat al decaden in Nederland en de rest van Europa kamerzetels warm houdt, burgemeestersambten bekleedt; gemeentesecretaris wordt; minister is (en 15 jaar eerder nog op de barricaden met politieagenten vocht); en niet-gouvernmentele instituties (quango's) leidt - de halftalenten die wat minder dom zijn dan de massa's die ze voorliegen en leiden, maar zelf geen intellectueel, moreel of artistiek niveau, begrip, inzicht of kennis hebben, en dat ook weten. (Voor een kort portret zie: Statistiek van de macht.)

The command over the public life exercised today by the intellectually vulgar is perhaps the factor of the present situation which is most novel, least assimilable to anything in the past. At least in European history up to the present, the vulgar had never believed itself to have "ideas" on things. It had beliefs, traditions, experiences, proverbs, mental habits, but it never imagine itself in possession of theoretical opinions on what things are or ought to be. To-day, on the other hand, the average man has the most mathematical "ideas" on all that happens or ought to happen in the universe. Hence he has lost the use of his hearing. Why should he listen if he has within him all that is necessary? There is no reason now for listening, but rather for judging, pronouncing, deciding. There is no question concerning public life, in which he does not intervene, blind and deaf as he is, imposing his "opinions."

Het verschil van niveau van politieke leiders in de 19e eeuw en de 20ste eeuw is inderdaad tamelijk verbluffend wie er naar kijkt en er oog voor heeft.

Maar Ortega schreef zijn tekst meer dan 70 jaar geleden. Laten we dus eerst Ortega's proza in de context van zijn tijd plaatsen, en daarna onze eigen tijd beschouwen.

Wat Ortega zag was het succes van de socialistische Oktoberrevolutie in Rusland en het ontstaan van een gigantische totalitair wereldrijk; het instorten van Europa met de Eerste Wereldoorlog en de slechte economische situatie daarna; het opkomen van socialistische en fascistische volksbewegingen inclusief bijbehorende propaganda op grote schaal; massale straatdemonstraties; het opkomen van het fascisme in Italie en het nationaal-socialisme in Duitsland; en de economische crisis in de wereld die in 1930 losbarstte.

En waar hij van spreekt in het citaat is het verschil tussen zijn eigen patricisch-aristocratische liberale wereldbeeld, waarin alle mensen verschillen, allen rechtvaardigheid verdienen; ieder verdient naar zijn of haar merites behandeld te worden; en de beschaving gevestigd is op klassieke beschavingsidealen opgehangen aan wetenschap, kunst en rechtvaardigheid - vergeleken met het linkse of rechtse socialistische populisme van zijn tijd, die alle bestaande burgerlijke normen loochende en verwierp, en expliciet een totalitaire staat; vervolging van anders denkenden of anders ogenden; en nivellering van allen tot een volkseigen socialistisch totalitair niveau nastreefden.

In onze tijd ligt hetzelfde vraagstuk enigszins anders, vooral dankzij de zogeheten post-moderne revolutie in de universitaire wereld, die zich uitdrukt in de - paradoxale - leerstellingen dat waarheid niet bestaat, alle moraal relatief is, en alle mensen gelijkwaardig zijn en dat "discriminatie" politiek incorrect is, behalve als het "positieve discriminatie" van vrouwen, homo's en zwarten is en alles en iedereen discrimineert die politiek incorrect is, voorstander van objectieve en waardenvrije wetenschap is, of die loochtent dat alles en iedereen, van Einstein tot en met Eichmann "gelijkwaardig" zou zijn in enig relevant menselijk - = moreel, intellectueel, artistiek - opzicht.

Ik heb over deze post-moderne revolutie verschillende stukken gepubliceerd in mijn Spiegeloog-columns, en verwijs vooral naar Hoeren van de Rede, Mandarijntjes met een IQ van 118, Ik wil gelezen worden, Yahooisme en Democratie, Waarheid en Waarde, en De ideologische aap. (Anderen die zich in overeenkomstige zin hebben uitgelaten zijn W.F. Hermans, Alain Finkelkraut en Alan Bloom.)

But, is this not an advantage? Is it not a sign of immense progress that the masses should have "ideas," that is to say, should be cultured? By no means. The "ideas" of the average man are not genuine ideas, nor is their possession culture. Whoever wishes to have ideas must first prepare himself to desire truth and to accept the rules of the game imposed by it. It is no use speaking of ideas when there is no acceptance of a higher authority to regulate them, a series of standards to which it is possible to appeal in a discussion. These standards are the principles on which culture rests. I am not concerned with the form they take. What I affirm is that there is no culture where there are no standards to which our fellow-man can have recourse. There is no culture where there are no principles of legality to which to appeal. There is no culture where there is no acceptance of certain final intellectual positions to which a dispute may be referred. There is no culture where economic relations are not subject to a regulating principle to protect interests involved. There is no culture where aesthetic controversy does not recognize the necessity of justifying the work of art.

Laten we dit eens stukje bij beetje nalopen. Om te beginnen, wie de openingszin uitspreekt op een PvdA-bijeenkomst loopt waarschijnlijk levensgevaar gelyncht te worden, bijvoorbeeld door schuimbekkende Vara!-werknemers o.l.v. Sonja Barend of de Gait-Jan Kruutmoes van het anaal-socialisme (U is toch ook opgevallen dat de prima donna van de Vara kennelijk een bastaard van Kees Schilperoort is - zelfde kop, zelfde postuur, zelfde "humor", zelfde geestloze beschavingsloosheid?):

But, is this not an advantage? Is it not a sign of immense progress that the masses should have "ideas," that is to say, should be cultured? By no means. The "ideas" of the average man are not genuine ideas, nor is their possession culture.

In politiek Nederland, van links tot rechts, is geen ezel heiliger dan "de gewone man", "de doorsnee kiezer", en om een goede reden: Dankzij de komedie die parlementaire democratie heet kan een groep van enkele honderden politieke voorliegers zich dekaden-lang handhaven ten koste van de groep die ze voorliegen, naar de mond praten, en desnoods onder de ballen kietelen om maar aan de bestuursmacht, de ere-baantjes, de status-ambten, en de geheime macht en betalingen achter de schermen te komen. (Zie: Statistiek van de macht, voor wie een inschatting van de doorsnee Nederlandse politici wil hebben van iemand wiens IQ 50 of meer punten hoger is dan dat van Nederlandse politici, die zelf weer een IQ hebben dat gemiddeld een punt of 15 a 25 hoger is dan de grote domme massa die ze voorliegen en waarop ze parasiteren, vaak een leven lang.)

Maar terzake de vermogens van "de gewone man":

The "ideas" of the average man are not genuine ideas, nor is their possession culture. Whoever wishes to have ideas must first prepare himself to desire truth and to accept the rules of the game imposed by it.

Juist. Kennis, waardenbesef, persoonlijke integriteit, begrip van ingewikkelde maar fraaie zaken als wis- en natuurkunde of welk ander legitiem onderwerp van kennis ook, arriveren niet en nooit per TV of radio of computer. Wie werkelijk wat weet en kan heeft dat individueel verworven, door eigen inzet en talent, en nooit door anderen na te praten of imiteren, of door met een diepzinnig gezicht de slogans en clichťs van TV-journaille of de krant na te praten.

It is no use speaking of ideas when there is no acceptance of a higher authority to regulate them, a series of standards to which it is possible to appeal in a discussion.

Want: Alle ideeŽn zijn gegrondvest op algemene ideeŽn over wat ideeŽn zijn, hoe ideeŽn uitgedrukt worden, en hoe ze verworven worden, en deze algemene ideeŽn zijn van logische, wiskundige, filosofische of methodologische aard, en vergen zowel een goed en helder verstand om ze goed te begrijpen en zinnig toe te passen als een aanzienlijke individuele en persoonlijke moeite om ze te verwerven en gebruiken. (Zie de sectie Logic.)

These standards are the principles on which culture rests. I am not concerned with the form they take. What I affirm is that there is no culture where there are no standards to which our fellow-man can have recourse.

Inderdaad - en merk op dat Ortega zegt: I am not concerned with the form they take. Zijn algemene reden is dat voor iedere hoge cultuur en voor ieder werkelijk begrip van wetenschap en beschaving het nodig en onoverkomelijk is een fundament in zichzelf te dragen van de daarvoor relevante kennis - van wiskunde, natuurkunde, vreemde talen, biologie, geschiedenis etc., die men zich alleen goed kan verwerven middels een combinatie van goed onderwijs en een goed verstand.

En inderdaad: What I affirm is that there is no culture where there are no standards to which our fellow-man can have recourse. Want: Waar geen gedeelde standaarden zijn over hoe zinnig te discussiŽren, beschaafd van mening te verschillen, conflicten zinnig op te lossen of laten betijen, alles gebaseerd op gedeelde gemeenschappelijke ideeŽn en normen over wat mensen zijn, vermogen en behoren te doen en laten is er geen enkel recht en geen enkele beschaving buiten het "recht" van de sterkste en de macht van de beestachtigste. (Maar probeer dit maar eens een PvdA-, Groen Links-, of VVD- congres uit te leggen, vol would-be kandidaten zonder enig ander talent dan scherpe ellebogen en oneindige ambitie, beiden stevig geworteld in een IQ van ca. 115, en een beetje kennis waarvoor een gymnasiast van 50 jaar geleden zich dood zou schamen en falen voor z'n eindexamen.)

There is no culture where there are no principles of legality to which to appeal. There is no culture where there is no acceptance of certain final intellectual positions to which a dispute may be referred. There is no culture where economic relations are not subject to a regulating principle to protect interests involved. There is no culture where aesthetic controversy does not recognize the necessity of justifying the work of art.

Opnieuw: Inderdaad. Waar geen normen zijn is geen cultuur maar heerst het recht van de sterkste, en waar geen redelijke normen zijn is geen redelijke cultuur maar heerst een overwegend beschavingsloos najagen van persoonlijk financieel gewin en persoonlijke status.

En er zijn logische en wiskundige normen voor rationele argumentatie en conclusie; er zijn rechtvaardige legale normen om conflicten op te lossen; er zijn standaarden van smaak en vorm die niet volkomen arbitrair of marktafhankelijk zijn.

Dat dergelijke normen en standaarden er zijn kan door iedereen met een helder verstand, tijd, en wil om te werken bevonden worden in iedere universitaire bibliotheek - maar zoals mensen feitelijk in doorsnee zijn doet hooguit 1 op de 10.000 dat uit eigen beweging en aandrift, terwijl de rest zich overwegend tevreden stellen met wat de doorsnee te slikken krijgt in de media, wat altijd een mengsel van sensatie en informatie is, gericht aan een overwegend onwetende massa zonder geheugen, zonder kennis, en zonder eigen ideeen en waarden, voornamelijk geinteresseerd in het eigen fysieke welbevinden, de eigen rijkdom, en de eigen status.

Overigens: Voor logische en wiskundige normen: Zie de sectie Logic; voor normen van rechtvaardigheid, zie Broad's "Five Types of Ethical Theories" en Ross's "Foundation of Ethics"; voor normen voor kunst Tatarkiewicz "The history of six ideas". Voor meer achtergrond, zie mijn "Echte wetenschap".

When all these things are lacking there is no culture; there is in the strictest sense of the word, barbarism. And let us not deceive ourselves, this is what is beginning to appear in Europe under the progressive rebellion of the masses. The traveler knows that in the territory there are no ruling principles to which it is possible to appeal. Properly speaking, there are no barbarian standards. Barbarism is the absence of standards to which appeal can be made.

En let wel: Het kan heel goed barbarij met een menselijk gezicht zijn, van een poldermodel - met miljoenen halve randdebielen in Vinexwijken, met de koppen 25 uur per week - meer dan drie werkdagen lang! - gestoken in het aarsgat van De Leeuw, de oren in de bek van Witteman, de breintjes gemasseerd door Sonja Barend, en o zo zeker van zichzelf dat zij Hollands Trots, Glorie en Doorsnee zijn en dat "Wieee aaaar duuh tsjempions!!".

Het principiele punt is inderdaad de principiŽle normloosheid van het postmoderne totalitarisme: De welbewuste Entwertung aller Werte uit naam van een Hogere Politieke Correctheid die het uitspreken van ieder normbesef verbiedt omdat sommig normbesef niet goed is (behalve als het om de "rechten" van dieren gaat!).

Schrijvend in januari 2001 zal de contemporaine lezer weten van de ongetrafte wijd verbreide terreur van Nederlandse voetbal-supporters tegen het vertonen van een film over Ajax, en van de onvervolgde terreur van Hell's Angels tegen een tweetal principieel laffe voetbal- commentatoren (waaronder het neefje van Sonja Barend, inderdaad - naar eigen zeggen - helemaal "geen verzetsheld", hoe vaak hij overigens anderen - voorzover niet Hell's Angels, maar concurrerend journaille - van "antisemitisme" beschuldigt).

Under Fascism there appears for the first time in Europe a type of man who does not want to give reasons or to be right, but simply shows himself resolved to impose his opinions. This is the new thing: the right not to be reasonable, the "reason of unreason." Here I see the most palpable manifestation of the new mentality of the masses, due to their having decided to rule society without the capacity for doing so. In their political conduct the structure of the new mentality is revealed in the rawest, most convincing manner. The average man finds himself with "ideas" in his head, but he lacks the faculty of ideation. He has no conception even of the rare atmosphere in which ideals live. He wishes to have opinions, but is unwilling to accept the conditions and presuppositions that underlie all opinion. Hence his ideas are in effect nothing more than appetites in words.

De eerste bewering:

Under Fascism there appears for the first time in Europe a type of man who does not want to give reasons or to be right, but simply shows himself resolved to impose his opinions.

lijkt historisch niet helemaal juist, want iets dergelijks gebeurde bijvoorbeeld ook gedurende de Franse revolutie.

Maar Ortega dacht ongetwijfeld aan het gecombineerde feit dat alleen in de 20ste eeuw alle volwassenen stemrecht hadden, en alleen in de 20ste eeuw totalitaire bewegingen er in slaagden gigantische dictaturen te scheppen, zogenaamd "van het volk, voor het volk, door het volk".

En Ortega heeft gelijk dat de voornaamste maatschappelijke kracht van deze totalitaire bewegingen gebaseerd was op de wil van miljoenen doorsnee mensen om rellen, revoltes en revoluties in de straat te maken middels geweld, om als wachten en beulen in concentratiekampen op te treden, of om de oorlogen uit te vechten die hun politieke leiders in hun naam begonnen, en dat veel van deze wil te moorden en sterven voor politieke leiders uiteindelijk terug ging op de domheid van de doorsnee en het ongeÔnformeerde door propaganda gemasseerde geloof van de doorsnee in de beweerde voortreffelijkheid van hun leiders - als Stalin, Hitler, Mao etc. die zichzelf lieten aanbidden als grote genieŽn maar in feite beestachtige dictators zonder enige intellectuele eminentie waren.

Maar daar en toen, en hier en nu:

This is the new thing: the right not to be reasonable, the "reason of unreason."

Hier is de notie die in de afgelopen 25 a 30 jaar van fundamentele relativiteit van alle moraal, alle waarheid, alsof alle theorieŽn gelijkelijk vals, gelijkelijk waar, gelijkelijk waarschijnlijk, zinnig, geÔnformeerd, gefundeerd, beredeneerd, gepraktiseerd etcetera zouden zijn, en het enige wat werkelijk telt aan ideeŽn of ze TV-geniek en massaal passief consumeerbaar zijn.

De geaccepteerde Politiek Correcte Polderideologie kan samengevat worden als - zoals mij onderwezen werd aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam, dat "iedereen weet dat waarheid niet bestaat", "iedereen weet dat kennis objectief onmogelijk is", "iedereen weet dat alle moraal relatief en subjectief is" en "alle mensen zijn gelijkwaardig" en - min of meer binnen de regelen der wet en gedoogbeleid - "alles moet kunnen en alles moet mogen", en is een gelijkwaardige keus die iedereen mag en kan maken "want iedereen heeft recht op z'n eigen mening". (Voor een deel van mijn eigen reactie zie mijn Spiegeloog-columns.)

En de Politiek Correcte Polderpraktijk van de Neerlandse massa's was gemiddeld 25 uur van de eigen vrije tijd vrijwillig als TV-junk consumeren wat de media boden aan verpozing en verstrooiing, daar op het werk over napraten, en zondag naar voetballen, met of zonder lekkere rel toe.

Here I see the most palpable manifestation of the new mentality of the masses, due to their having decided to rule society without the capacity for doing so.

Hier dacht Ortega vrijwel zeker aan het Italiaanse fascisme en straatterreur. Maar in bredere zin is er ook deze vraag: Hoe capabel, hoe geinformeerd, hoe moreel, hoe gewillig rationeel na te denken en redelijk te handelen is "de massa", "het volk", "de doorsnee", "Jan Modaal", nu eigenlijk?

Mij dunkt dat de geschiedenis een bitter oordeel velt: Het meeste kwaad - geweld, oorlog, terreur, vervolging - wordt door doorsnee mensen tegen doorsnee mensen uitgeoefend, vanwege hun misleide geloof in hun gewoonlijk incompetente leiders, om geen betere reden dan de domheid en volgzaamheid van "de massa", "het volk", "de doorsnee", "Jan Modaal".

In their political conduct the structure of the new mentality is revealed in the rawest, most convincing manner.

Men denke aan voetbal-hooligans, "zinloos geweld", de opkomst van Nieuw Rechts in Belgie, Duitsland, Frankrijk en Oostenrijk, aan de terreur tegen de Ajax-film, en aan zoveel meer in het huidige Nederland en Europa, of de over het geheel genomen gruwelijke, barbaarse en totalitaire 20ste eeuw (hoe fraai wiskunde, natuurkunde, biologie ook vooruitgegaan zijn, in dezelfde tijd).

The average man finds himself with "ideas" in his head, but he lacks the faculty of ideation. He has no conception even of the rare atmosphere in which ideals live.

Hier is het mogelijk en zinnig veel specifieker te zijn: Wie werkelijk ideeen heeft leest daarover, denkt daarover, en schrijft daarover, en zo iemand begrijpt en vindt uit wat anderen gedacht en geschreven hebben. Wie dat niet doet, of niet kan, heeft geen ideeen van waarde, inhoud of betekenis (uitermate zeldzame genieen als de wiskundige Ramanujan uitgezonderd).

En wie tevreden is met wat de TV, de media, of het internet te bieden hebben aan ideeen, en daar geen kritiek of aanvulling opheeft, heeft geen eigen ideeen en eigen waarden, maar ontleent zijn of haar diepste gedachten en gevoelens, wensen en verlangens aan populaire  massa-media. Hetgeen is wat de massa doet, kennelijk uit eigen aandriften en behoeften, want anders zouden er ofwel geen massa-media zijn, of hun inhoud en vorm veel intelligenter en zinniger.

He wishes to have opinions, but is unwilling to accept the conditions and presuppositions that underlie all opinion.

Opnieuw is het zinnig wat specifieker te zijn: Die voorwaarden zijn tijd en wil om zelfstandig te werken, lezen, schrijven en nadenken; de vooronderstellingen een helder verstand gekoppeld aan een talent, indien men werkelijk excelleert in iets van menselijke waarde - want het is een mythe dat grote wiskunde, muziek, natuurkunde, filosofie, of kunst gecreeerd kunnen worden zonder evenredig groot talent, gelegenheid, gezondheid, en geluk.

En afgezien daarvan zijn vrijwel alle mogelijke menselijke talenten, waarvan er vele zijn, en weinigen enkelen extreem, en velen geen bijzonder hebben, als met schaken: er is een groot verschil in schaak-vermogen van individuele mensen, en de reden is vooral de mate van talent, al dan niet zorgvuldig gecultiveerd. En de verschillen tussen grootmeesters en clubschakers, en tussen clubschakers en gelegenheids-schakers zijn groot, en zo met vrijwel ieder menselijk talent.

Hence his ideas are in effect nothing more than appetites in words.

Weer specifieker: De gedachten en waarden van massa-mensen zijn overwegend wensgedachten gebaseerd op onbegrepen ideologieen, geaccepteerd op gezag van politieke, religieuse leiders, of andere gezaghebbers als media, partijen, kerken, verenigingen.

Het is niet anders, en de menselijke geschiedenis geeft weinig reden tot een veel optimistischer oordeel:

Ach waren alle mensen wijs
En deden daarbij wel
Dan was de aarde een paradijs
Nu is het vaak een hel.              
Dirck Jansz Coster, 1618

Vervolgens:

To have an idea means believing one is in possession of the reasons for having it, and consequently means believing that there is such a thing as reason, a world of intelligible truths. To have ideas, to form opinions, is identical with appealing to such an authority, submitting oneself to it, accepting its code and its decisions, and therefore believing that the highest form of intercommunication is the dialogue in which the reasons for our ideas are discussed. But the mass-man would feel himself lost if he accepted discussion, and instinctively repudiates the obligation of accepting that supreme authority lying outside himself. Hence the "new thing" in Europe is "to have done with discussions," and detestation is expressed for all forms of intercommunication, which imply acceptance of objective standards, ranging from conversation to Parliament, and taking in science. This means that there is a renunciation of the common life of barbarism. All the normal processes are suppressed in order to arrive directly at the imposition of what is desired. The hermeticism of the soul which, as we have seen before, urges the mass to intervene in the whole of public life.

Dit is weer belangrijk genoeg om deel voor deel te becommentarieren.

To have an idea means believing one is in possession of the reasons for having it, and consequently means believing that there is such a thing as reason, a world of intelligible truths.

Precies - en opnieuw: deze interne individuele en persoonlijke wereld van begrijpelijke waarheden, o.a. van wiskundige, logische en taalkundige aard, en overigens wetenschappelijke, artistieke en geschiedkundige kennis en vaardigheden, moet ieder individu zichzelf verschaffen, of dat nalaten, en wanneer iemand dat niet gedaan heeft of niet kan, dan is zo iemand in de mate dat hij dat niet kan of wil onbeschaafd.

Het is hetzelfde als met het spelen van viool op enig niveau: daarvoor zal je zelfstandig nogal hard moeten werken, noten moeten leren lezen, en talent hebben voor viool, en wie dat werk niet wil doen of dat talent niet heeft zal nooit behoorlijk viool kunnen spelen, hoe vreselijk discrimerend dat mag zijn voor wie zichzelf graag "gelijkwaardig" wil beschouwen aan violisten.

To have ideas, to form opinions, is identical with appealing to such an authority, submitting oneself to it, accepting its code and its decisions, and therefore believing that the highest form of intercommunication is the dialogue in which the reasons for our ideas are discussed.

De reden hiervoor - zeer onpopulair in Neerlandse linkse kringen - is dezelfde als hierboven aangegeven voor het worden of zijn van een goed violist. Overigens heeft het te maken met het feit dat waarheid en waarden geschapen worden in dialoog met en reactie op de ideeen en inzichten van anderen, en alleen zo gevonden en getest kunnen worden.

But the mass-man would feel himself lost if he accepted discussion, and instinctively repudiates the obligation of accepting that supreme authority lying outside himself.

In Nederland heeft iedereen, op alle niveaus van onderwijs, de afgelopen 25 jaar onderwezen gekregen dat "waarheid relatief is" of "niet bestaat"; dat hetzelfde voor morele normen geldt; en dat dit relativisme overigens hoogbeschaafd zou zijn, want "tolerant" zou zijn, en dat "iedereen recht hep op suh eiguh mening". In feite is het de intolerantie van de conformist, die universele hypocrisie verplicht stelt om er maatschappelijk bij te mogen horen, en conformisme en schijnheiligheid verwart met werkelijke tolerantie (die intolerant is tegen de intoleranten en intolerant is tegen irrationalisme en totalitairisme van iedere vorm en pretentie).

Maar iedereen heeft in Nederland de afgelopen 25 jaar onderwezen gekregen dat "alle mensen gelijkwaardig" zijn, wat op zichzelf al een gegarandeerd recept is om iedere randdebiele verafgoder van "ut Hollandsuh senie Cruyff" duidelijk te maken dat hypocrisie van tolerantie sociaal-wenselijk is, maar echte tolerantie, ook van ongelijkwaardigen, of deze nu minder- of meerderwaardig zijn, maatschappelijk bestraft wordt.

Hence the "new thing" in Europe is "to have done with discussions," and detestation is expressed for all forms of intercommunication, which imply acceptance of objective standards, ranging from conversation to Parliament, and taking in science. This means that there is a renunciation of the common life of barbarism. All the normal processes are suppressed in order to arrive directly at the imposition of what is desired. The hermeticism of the soul which, as we have seen before, urges the mass to intervene in the whole of public life.

Tegenwoordig is hetzelfde resultaat bereikt via postmodernistisch relativisme van waarden en waarheden, en wordt tot in de universiteiten onderwezen dat er geen niet-subjectief geldende waarden of waarheden zouden zijn, zogenaamd uit naam van beschaving en tolerantie, maar tegelijk zeer makkelijk voor wie niet wil of kan nadenken, en geen enkele werkelijke norm of waarde eisend of stellend behoudens conformisme en relativisme en daarmee samengaande schijnheiligheid-met-een-zuiver-geweten.

Het is waar dat Nederland geen totalitair geregeerde dictatuur is, maar het is ook waar dat de zeer grote meerderheid geen enkel benul heeft van de normen, waarden, ideeŽn of theorieŽn om zich effectief te verzetten tegen totalitaire dictaturen, of om de rechtsstaat overeind te houden, of om echte wetenschap te creŽren of appreciŽren, en eveneens waar dat het gedachtegoed dat de zeer grote meerderheid wel gecultiveerd heeft totalitair-relativistisch is, en geen enkele aansluiting heeft bij werkelijke hoge beschaving, werkelijke wetenschap, of werkelijke rationaliteit, en daar bovendien in glorieert, als in tegenspraak met "gelijkwaardigheid" van alles en iedereen.

Het is dan ook geen toeval dat Nederlandse beroepsdeugdhelden te Srebrenica weigerden hun plicht te doen exact in de termen die mij aan de universiteit en hen in hun opleiding is bijgebracht: "There are no good guys and there are no bad guys. Mladic is my colleague."

Want als er dan geen niet-relatieve normen en waarden zijn dan zijn alle normen en waarden gelijkelijk ongeldig, gelijkelijk hypocriet, en is het het veiligst onder kannibalen kannibaal en onder moordenaars moordenaar te zijn, en alleen te geloven aan collegialiteit van ons soort mensen, precies zoals de SS opereerde onder de wapenspreuk "Unsere Ehre heisst Treue!" - of met andere woorden: Wij hebben geen normen behalve de normen van onze bazen en collega’s.

Nu, dat is tegenwoordig ook de dominante, gewenste, geprezen en onderwezen moraal in bestuurlijk en politiek Nederland, die bovendien geen enkele eis stelt behalve conformisme en schijnheiligheid, en dat bestaat uit diverse tienduizenden van de moreel en intellectueel meest waardenlozen, die liegend en bedriegend uit eigenbelang zich naar boven vechten in het bestuur, gedreven door een mateloze ambitie en macht- en status-geilheid, zonder enige relevante beschaving of normbesef, zonder enige bijzondere individuele morele of intellectuele excellentie, en zonder enige andere eerlijke interesse dan zichzelf (of, in enkele gevallen, de eigen partij).

Een meer systematische uiteenzetting van meer van deze en dergelijke ideeen vindt de lezer in Machiavelli's "The Prince" + mijn commentaar (ongeveer even lang). De politiek naÔeve lezer - wat waarschijnlijk B&W omvat, wanneer we van theoretisch benul spreken - behoort zich overigens te realiseren dat wat ik schrijf over politiek zeer veel beter aansluit bij wat werkelijk zinnig denkenden, als Machiavelli, Mosca, De Tocqueville, over politiek geschreven hebben. En ik ben er dan ook, anders dan Nederlandse politici, niet op uit mensen stroop om de mond te smeren of carriere te maken op basis van leugens. Tenslotte: De Remarks bij Machiavelli geven een klein literatuurlijstje.

 


Colofon: This version 25-01-2001.

 

Copyright maartens@xs4all.nl