WELKOM BIJ DE UvA van drs Gevers!!                            WELKOM BIJ DE UvA van dr. Verhoeven!!

Etiamsi omnes, ego non!


 

     Overzichten           Korte Index



Beste F,                                             Amsterdam, 20 april 2001

Aangezien het je dwars zit en het inderdaad een belangrijke rol in mijn ideeen speelt hierbij enige opmerkingen over mijn dédain. Het is verre van volledig, maar dat moet wachten op tot ik wat frisser ben en iets voor mijn website schrijf over wat ik mijn aristocratisch pessimisme belief te noemen bij gelegenheid.

1. In de eerste plaats: Je hoeft je vergelijkenderwijs niet beledigd te voelen, want zowel jij als je vrouw behoren intellectueel ongetwijfeld tot de beste 1% van de levenden - al is alleen deze overweging al voldoende, vrees ik, om publiek vermoord te worden in een voetbalstadion, en al wenden vrijwel alle Neerlandse academici, met academische inkomens, graag hypocriet voor dat ze "even goed" zouden zijn als veel minder status en inkomen hebbende anderen.

2. Verder kan het helpen wanneer je meeweegt dat je een heel stuk gezonder, rijker, je fysiek prettiger voelend, en meer kansen hebt gehad te doen en laten wat je wilt dan ik, en dat hetzelfde voor je vrouw geldt - vanwaar o.a. die relatieve rijkdom, kredietwaardigheid, eigen bezit, koopbare rust, eigen huis etc.

3. Vervolgens is het zo dat ieder die als mens geboren is moet oordelen, moet discrimineren, en moet classificeren, en dat ieder die als mens geboren is dat ook, en meestal vooral, op basis van status-overwegingen en conformisme doet: Ceteris paribus zijn de leden van Onze groep beter dan alle leden van alle andere groepen; ceteris paribus zijn de Leiders van Onze groep superieur aan alles en iedereen. (In Nederland is dit even gebruikelijk als elders, maar in Nederland wordt dat nog eens gecompliceerd door de Politiek Correcte pretentie dat zogenaamd alles en iedereen even goed of slecht is als om het even wie - wat geen mens gelooft, maar 16 miljoen Nederlanders min 2 (ik en Beatrix, die "Majesteit" wenst genoemd te worden, en toch 7 miljoen per jaar krijgt) met fanatisme gebaseerd op hun eigen welbekende onvolkomenheden uitdragen: "Du skal ikke tenke at du er noe!" (Bjorneboe - Noors: "Denk jij maar niet dat je iemand bent!")).

4. Daarbij komt dat er uiteindelijk maar heel weinig werkelijk denkende, werkelijk eerlijke, werkelijk moedige, werkelijk geleerde mensen geweest zijn, laat staan mensen die zowel denkend als eerlijk als moedig als geleerd waren: We zijn dan bij proporties in de orde van 1 op de 10.000 of minder aangeland. (En wie dit niet wil zien weet gewoon veel te weinig van de menselijke gruwelgeschiedenis, waarin slavenhalers en sadisten tot genieen staan als 10.000 of meer tot 1.)

5. Ik heb er op mijn leeftijd geen enkel probleem mee luid en duidelijk te zeggen dat alles wat ik van mezelf weet en meegemaakt heb er op wijst dat ik zichtbaar en hoorbaar anders ben dan vrijwel iedereen; dat dat anders zijn vooral en primair intellectueel is; en dat ik daarvoor uitgebreid gediscrimineerd ben op een manier die voor geen van mijn Nederlandse tijdgenoten ook geldt (want niemand is van de universiteit verwijderd vanwege "uw uitgesproken meningen"; niemand heeft durven doen, zeggen of schrijven wat ik deed etc.)

6. Dat zichtbare en hoorbare en leesbare verschil valt niet alleen mij op: Het valt iedereen op waarmee ik spreek of waaraan ik schrijf, en heeft te maken met mijn vrijmoedigheid, helderheid, snelheid, formuleergemak, afwijkendheid van standpunt, en - ondertussen - zeer grote geleerdheid (die ieder ander van mijn leeftijd in minstens dezelfde mate had kunnen bezitten als ze maar "gelijkwaardig" intelligent waren geweest en "gelijkwaardig" nieuwsgierig, hard werkend, niet lui etc., want de bibliotheken stonden en staan voor iedereen open, en vrijwel ieder ander Nederlander was rijker en gezonder dan ik).

7. Voor dat zichtbare, hoorbare en leesbare verschil word ik bijna altijd in negatieve zin gediscrimineerd: Ik ben ànders dan anderen, en hoor er "dus" niet bij, heb "dus" geen rechten, stel me "dus" aan - wat allemaal voor mij minder ellendig zou wezen als ik de gezondheid had een academische baan aan te nemen en niet af te hangen van burokraten die in meerderheid echt even ver van mij af staan als de burokraten van geboren mongolen.

8. Want laten we wel wezen: Uiteindelijk is het verschil mijn schuld ook niet, en is het uiteindelijk vooral gewoon letterlijk een kwestie van scherpzinnigheid: In intellectuele zaken zie ik helderder, verder, makkelijker, sneller dan bijna iedereen, in de meerderheid van de onderwerpen, in soortgelijke zin dat sommige anderen dat doen in schaak- of bridge-opzicht, en met dit verschil dat dit soort onderwerpen veel beperkter zijn, en berusten op minder talenten. (Want een talent voor filosofie berust vooral op relatieve excellentie op een behoorlijk groot aantal terreinen: Goed zijn in taal, rekenen, onthouden, fantaseren, deduceren, gissen, en dat alles niet wat betreft een enkele klasse van onderwerpen maar vele klassen.)

9. Je hoeft er, helemaal in mijn geval, ook niet jaloers op te zijn, want het soort talent dat ik heb - een filosofisch - is er een dat je niet vrij verkiest, dat je leidt eerder dan dat jij het leidt, en dat de oorzaak is voor veel problemen en misere, want wie radikaal afwijkt tussen mensen zal grondig gediskrimineerd worden door mensen, en de meeste mensen die filosofisch iets voorstelden zijn vervolgd vanwege hun individuele afwijken en meningen, en hebben geen gelukkig, makkelijk of aangenaam leven geleid (en zijn overigens minstens even vatbaar voor pijn als gewone mensen).

10. Tenslotte heeft het ook niet bijzonder veel met mijn persoonlijkheid te maken, om dezelfde reden dat bijzondere lengte of bijzondere helderheid van gezichtsvermogen ook niet de meest belangrijke gronden zijn voor de persoon die men is, al spelen ze er een rol in. Maar hoe het ook zij: Ik laat me niet nivelleren tot de doorsnee, academisch geschoold of niet, en als dit zich uitdrukt in termen die "men" neerbuigend vindt dan heeft "men" niet het begripsvermogen of fatsoen om zich voor te stellen dat iemand van 2 meter die een pygmee een aalmoes geeft zich daarvoor zal moeten buigen, hoe neerbuigend de pygmee dat ook mag vinden: Het is niet anders. En ik laat me niet tot dat pgymeese niveau nivelleren, omdat alle pygmeeen die ik in Westeuropa getroffen heb allemaal betere kansen hebben gehad een reus te worden dan ik, zodat wanneer ze toch nog steeds een geringe lengte hebben dat toch echt vooral ligt aan hun eigen capaciteiten of inzet, en niet aan mij, terwijl ik de meeste feitelijke pygmeeen die ik getroffen heb weliswaar hun pygmeese intellect niet verwijt, maar wel het uitermate hypocriete en egoistische gebruik dat ze er van believen te maken, gemiddeld: Men is in doorsnee zo dom niet dat men niet weet zich door het leven te slaan met leugen en bedrog.

11. Wat mij onderscheidt van anderen is de wil om te weten en begrijpen, en het vermogen de gaten, stoplappen, onzin en wensdenkerij te zien in wat "men" uitdraagt. Het is ieder mens gegeven zich bewust te kunnen zijn van de eigen onwetendheid en het eigen onbegrip, en is ook ieder mens gegeven naar waarheid en waarachtigheid te kunnen streven - maar het is kennelijk ook zo dat dit bewustzijn van eigen onwetendheid en onbegrip evenredig is aan het vermogen daar iets aan te doen, en dat het vermogen waarheden te onderkennen en eerlijkheid te betrachten uiterlijk rond het 25ste bij bijna iedereen vervangen is door het vermogen te liegen en te huichelen voor eigenbelang, uit angst voor wat "men" wel niet denkt ("l'enfer, c'est les autres!", "doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg", "if in Rome, do as the Romans do", "met de hoed in de hand komt men door gans vernederland", "du skal ikke tenke at du er noe!" enz. enz.); uit welbegrepen eigenbelang; uit inzicht in de eigen middelmatigheid; uit gemakszucht, hebzucht, en conformisme; en uiteindelijk uit doodordinaire armoede van geest en hart.

12. En wat mij onderscheidt van anderen is een aanmerkelijk groter eerlijkheid en moed de dingen bij de naam te noemen, en waarachtig te omschrijven ook als "men" veel baat heeft bij onwaarachtig omschrijven. In feite komt het mij als volgt voor: Met uitzondering van gekken, profeten en genieen liegt bijna iedere volwassene over bijna alles bijna altijd, hetzij door welbewuste leugens, hetzij door het welbewuste vermijden uit te zoeken wat de waarheid is, hetzij door de ogen te willen sluiten voor kennis, inzicht en kunde, hetzij door ieder die wel naar waarheid en waarachtigheid streeft te vervolgen en de mond te snoeren. De ordinaire men - nogmaals: de ordinaire men is vrijwel iedereen - wéét niet te weten, weet dat daar groot maatschappelijk voordeel in steekt, en huichelt de wanbegrippen die in de mode zijn, omdat dergelijk gehuichel makkelijk, veilig, winstgevend, en sociaal veel plezieriger en gebruikelijker is dan de waarheid te spreken, en ze bovendien in zichzelf noch de vermogens noch de wens vinden beter te denken en moediger te zijn dan de hen omringende doorsnee.

13. Maar overigens: Ik ben niet de enige met mijn handicap van heldere eerlijkheid, en Multatuli, Hazlitt en Diderot, om eens drie mensen te noemen die meer op mij lijken dan op de "men" die hen en mij omringenden, hadden dezelfde soort ervaringen en bevindingen en konklusies als ik, terwijl op hen ook soortgelijk gereageerd werd als op mij: met discriminatie, laster en smaad, vooral vanwege het durven aantonen van de stompzinnigheid, het egoisme, de kwaadwilligheid en het gelieg van de doorsnee. Het is niet anders, en zal ook niet anders worden totdat de doorsnee veel intelligenter is geworden dan ze tot nu toe was, al is de kans dat dit ooit zal gebeuren niet groot, omdat zoals de doorsnee is het veel waarschijnlijker is dat de mensheid ten onder gaat aan de hebzucht, valsheid en domheid van de grote meerderheid. Tenslotte: Wie dit anders ziet - zoals bijv. de grote meerderheid van de neerlandse doorsnee - doet dit uit eigenbelang, vanwege z'n rijkelijk meedelen aan de economische trog.

"Genuanceerdheid" in Neerland is een eufemisme voor "geaffecteerde blindheid door gearriveerdheid": men doet als de spreekwoordelijke blinde, dove en zwijgende aap, omdat men teveel eigenbaat heeft bij de gruwelen en waanzin die men niet wenst te zien, horen of uitspreken, omdat men zelf zoveel baat bij het bestaan van die gruwelen en waanzin heeft, of inieder geval bij het zwijgen daarover of zogeheten nuanceren ervan.

Om de gronden voor mijn dedain nog eens wat te verduidelijken volgt hier een citaat uit de NRC van vrijdag 20 april, pag. 9:

 


-- begin citaat

"Het provinciale departement van onderwijs in Gauteng [provincie van Zuid-Afrika, met als provinciehoofdplaats Johannesburg] stelde vorig jaar een adviesraad in, waarin vertegenwoordigers van alle elf officiele taalgroepen zitting namen. Opdracht was om 300 boeken te testen op geschiktheid voor eindexamenscholieren, waarvoor 'criteria aanvaardbaar in de moderne maatschappij' werden aangereikt. Het unanieme rapport dat deze week openbaar werd, en waarover de onderwijsautoriteiten in Gauteng zich nu buigen, geeft in detail advies over klassieke en moderne literatuur.

William Shakespeare komt er gemeten naar politieke correcte maatstaven het slechtst af. Een hele reeks toneelstukken van de Engelse schrijver krijgen zware kritiek. Hamlet heet 'niet optimistisch of vooruitziend' terwijl de karakters 'scholieren van nu niet aanspreken omdat de monarchie niet langer in de mode is'. Othello is 'racistisch, seksistisch en de toon is bitter en negatief' terwijl Julius Ceasar de toets der kritiek niet kan doorstaan omdat het 'mannen vereert'. Over King Lear schrijft de raad: 'Het stuk mist de kracht de lezers te boeien, zit vol geweld en wanhoop'. Werken als MacBeth en Romeo and Juliet 'mogen' wel. Ook andere klassieke auteurs vallen af. De humor in Gulliver's Travels van Jonathan Swift is voor Zuid-Afrikaanse scholieren 'onbegrijpelijk' en in 1984 van George Orwell 'zit een element van subversieve opstand tegen de staat dat niet meer relevant is'."

-- eind citaat (NB: "het unanieme rapport")



14. De hoofdgrond voor mijn dedain en mijn aristocratisch pessimisme is de fundamentele oorzaak van berichten als het geciteerde: Massieve verwaten kwaadwillige stompzinnigheid. En vergis je niet: Ook deze onderwijsdeskundigen worden bewogen door de soortgelijke menschlich-allzumenschliche motieven als de miljoenen maoïstische nivelleerders: Breek alles af wat excelleert, vernietig alles wat anders is dan de doorsnee, tolereer niets dan wat lof zingt van de bestaande situatie en machthebbers, martel dood wie naar individualiteit lijkt te streven, maak kapot wie kritiek heeft - de doorsnee bestaat uit ideologische apen immer gereed alles en iedereen dat niet in en van de eigen horde is tot slaaf te maken, te vervolgen, en te pijnigen, uiteindelijk om geen andere reden dan beestachtig genot in horden-gevoelens, en angst voor en afschuw van alles dat menselijk is en beter zou kunnen zijn dan zij.

15. En nog iets, en opnieuw: De fundamentele reden is stompzinnigheid en is de stompzinnigheid die de menselijke doorsnee kenmerkt: Het is de doorsnee die uit naam van onbegrepen ideeen en waarden moordt en sterft voor hun leiders. Maar er is zeker geen intellectueel genie voor nodig om geen laf en dom doorsnee-mens te zijn, al blijven goede mensen zeldzaam. Mijn vader was, dunkt mij, zo iemand, en had dan ook een persoonlijke aanwezigheid en levendheid, en een persoonlijke moed, die zeer zeldzaam zijn.

Aangezien ik zeer veel rond Multatuli gelezen heb kan ik mijn ideeen daaraan illustreren, en ook daar geldt dat de zeer grote meerderheid die 'm las of hoorde hem niet begreep, wat ze zelf ook dachten, hoe ze hem ook inschatten, en wat hun opleiding ook was. Ook daar waren er enkelingen die dat wel deden, al hadden ze zijn begaafdheid en individualiteit niet, en een voorbeeld van een zeer bijzonder dergelijk mens was z'n uitgever Funke.

16. Het kan dus wel - een goed mens zijn zonder genie - maar goede mensen zijn zeldzaam, intelligente mensen zijn zeldzaam en goede intelligente mensen dus nog zeldzamer, en de hoofdreden voor de gebruikelijke menselijke slechtheid is domheid: "Men" is slecht uit domheid en kwaadwillig uit afgunst en conformisme: "Du skall ikke tenke at du er noe!" ... of wij normaalmensen leren je mores! En bij iemand als ik, die niet bang is uitgevallen, en nogal trots is, want ik weet ook wat het mij kost mij te zijn, geeft dat ampele en uitstekende gronden voor dédain & mépris: Wat is de doorsnee een stuitend zooitje randdebielen! Wat zijn doorsnee academici een stel pedante oplichters zonder intellect! Wat een laffe massa huichelende meelopers zijn de meeste mensen! Wat gebeurt er veel kwaads uit gemakszucht, gezochte onwetendheid, lafheid of conformisme!

17. En kijk, als je dit alles spijt: Mij ook! Maar ik ben er niet blind voor, en ik doe er niet aan mee, en ik vreet er ook niet van. (Nee, ik zeg niet dat jij dat wel doet. Er staat wat er staat bij mij, en wat daar logisch uit volgt. Niets anders.) En nogmaals: Afgezien van echte mongolen - en zelfs die kunnen spreken en hebben een zelfbewustzijn en een geweten, trouwens: De doorsnee "men" weet verdomd goed wat ze doen en laten, en waarom ze dat doen en laten, en worden overwegend van het begaan van beestachtigheden weerhouden door sociale conventies en wettelijke sancties - maar geef ze minste kans plus de geringste aanleiding, en ze houden slaven, handelen drugs, gaan naar de gladiatoren, en zetten concentratie-kampen op voor al wat afwijkt van de lokale norm.

18. In iemand als ik leid dat inderdaad - zoals je ziet - tot een groot dédain. Ik moet ook wel, want zonder inzicht in en appreciatie van wat me anders maakt dan anderen was ik als anderen. Daarbij heeft het een groot voordeel: Ik heb zowel de moed hoog te staan als de helderheid van geest in te zien dat maar weinigen dat vermogen. Men is wat men is naar vermogen, helaas - want dat geldt kennelijk voor iedereen, en het is een illusie te geloven dat de meeste mensen in Westeuropa veel meer of beter kunnen dan ze doen. En dat is voor mij weer een reden om te willen zwijgen, helemaal met mijn slechte gezondheid en geringe energie, en wat mij rest aan vermogens te investeren in logica en filosofie, in de hoop dat het ooit iemand bereikt die er evenveel mee kan, in beginsel, als ik met Multatuli. Verder geeft het de meute een beperkt excuus - ze zijn slecht en dom, vaak, maar zijn gewoonlijk slecht uit domheid.

Vreselijk, nietwaar? Toch zeggen de religieuze profeten niet radikaal anders, en is de notie dat slechtheid gewoonlijk gebaseerd is op domheid zo oud als Socrates: Als de mensen het goede zouden willen, zouden ze het al lang goed gehad hebben, en aangezien ze het goed willen hebben en overwegend slecht hebben moeten ze wel dom zijn. (Zie mijn commentaar over goed en kwaad bij Multatuli's idee 423.)

19. "U bent zo bitter, meneer!" (Lees voor "bitter" ook: lasterlijk, smadelijk, beledigend, sarcastisch, negatief, misantropisch etc.) Antwoord: Als gal, als alsem, als het boek Prediker. En er lijken MIJ ook zeer goede gronden toe - 12 jaar pijn zonder hulp, 22 jaar ziek zonder steun, 2 keer verwijderd van de universiteit zonder recht, minder waard dan een junk, minder geld dan enig ander Nederlander, jaren terreur zonder verdediging, systematisch Hollands hypocriet vernietigen van mijn mensenrechten zonder enig verweer van wie betaald werd die mensenrechten te handhaven - maar die gronden WIL de Neerlandse "men" NIET horen: Zelfs als je levend gevild bent schenkt men je in Neerland alleen gehoor als je daar van wilt verhalen met vreugdezang en veel "gelijkwaardige" vergiffenis en vooral "respect"voor je villers, en het voortdurend belijden dat dit gevild worden door Neerlanders in feite een groot genot geweest is. (En boodschappers van slecht nieuws worden gewoonlijk terechtgesteld: de doorsnee houdt conformisme aan wat "men" voorwendt te denken voor waarheid, en alles wat daartegen ingaat voor immoreel bedrog.)

Hoe het zij, ik zou veel kunnen zeggen op dit frekwente verwijt van bitterheid dat ik hier nalaat, onder verwijzing naar het volgende nummer, maar heb twee algemene antwoorden voor wie gehoor hecht aan dat verwijt:

Primo, als ik het niet over mijzelf en mijn pijn heb dan heb ik het over filosofie of logica, en ben NIET bitter - maar word OOK niet gelezen noch begrepen noch gewaardeerd, en weer omdat ik me op waarheid en niet op populair begrip of massale instemming toeleg (die in Neerland overigens alleen voor de Vader Abrahamsen e.d. is weggelegd: Wat in Neerland populair wordt is altijd uit Neanderthaals hout gesneden, voor Neanderthaalse geesten en hun genietingen, en MOET om populair te kunnen worden zowel evident bot dom bedrog zijn als ronkend van de eigen echtheid en fatsoendelijkheid en middelmatigheid zijn).

Secundo: Doe het dan ZELF beter, alsjeblieft! Als IK met 5% van de energie van de doorsnee, voortdurende pijn en voortdurende armoede 20 MB aan zeer leesbare - ja, hier en daar bittere: "honi soit qui mal y pense!" - tekst over tal van onderwerpen neer kan zetten, wat weerhoudt al die anti-alsem kritikasters dan zelf 20 MB aan extatisch vreugdestemmend teksten, geniale geestigheden, allerzoetste humor, nimmer kwetsend aller prachtigst zedelijk kunstproza neer te zetten, waarmee eenieder prompt tien keer zo gelukkig, goed, welgestemd, vrolijk en gezond wordt als van mijn inderdaad bittere klachten over het doornsee menselijk onvermogen, over de gebruikelijke hypocrisie die menselijkheid moet verbeelden, maar zich daartoe verhoudt als hoerigheid tot liefde, en over de stompzinnige en stijlloze geestesverduistering die gewoonlijk voor wetenschap, journalistiek of voorlichting wordt geboden in Holland-huichelland?

20. "U bent zo hoogmoedig, meneer!" (Lees: arrogant, zelfingenomen, neerbuigend en verder als boven). Antwoord: Als Multatuli, als Jezus, als mezelf, ja. Iedereen die ooit werkelijk wat was, als menselijk individu, was dat tegen de verdrukking, discriminatie, sanctie, vervolging en zogenaamde welmenende pogingen tot opvoeding in van z'n gehele menselijke omgeving, en kon alleen wat worden door zich daar tegen af te zetten en zich niet tot lege en doodse pose en parodie van een schijn-menselijkheid te laten reduceren.

Want laten we wel wezen, en het nog een keer uitleggen: Ieder mens wordt als individu geboren, maar vrijwel ieder individu geeft zichzelf op voor z'n lichamelijk genot, uiteindelijk uit geestelijke armoede, lafheid en hebzucht. Ergens tussen het 15e en 25ste wordt vrijwel iedereen met z'n neus op het feit gedrukt dat ie eigenlijk in vrijwel ieder opzicht duizendsterangs is, en over het geheel genomen niets bijzonders - en geeft z'n eigen streven naar waarheid en waarachtigheid op, en ruilt dat in voor de waan van de dag en het gehuichel wat daar bij hoort, uiteindelijk uit zucht tot lichamelijk behoud, en daarbij horend economisch belang.

Het verschijnsel is zo algemeen - het afwijken hiervan zo bijzonder - dat er een woord mist in alle talen die ik ken voor precies dit gebeuren, want strikt genomen is het geen gehuichel en geen hypocrisie - die immers beide overwegend welbewust theater zijn, wat een spel impliceert door acteurs die WETEN te bedriegen - maar het opgeven van de geest, van de individualiteit, van de eigenheid, van de wil zelf te onderzoeken, bevinden, rapporteren en bediscussieren, en het vervangen van geest, individualiteit, eigenheid, eigen onderzoek en originele ervaring - alles eigenschappen die IEDER klein kind heeft! - door de leugen van de dag, het rolmodel van sociale poses dat het best beloond wordt, de waan van de groep, de leuzen van de leiding, en de ideologie van de doorsnee. Bijna iedereen maakt zich tussen z'n 15e en 25ste tot karikatuur van een mens, tot parodie van een individu, en tot een levende leugen die zo vals is dat-ie z'n eigen valsheid voor echt en door-en-door moreel houdt, en wenst voor te schrijven als norm voor ieder ander.

Ik word omringd door levende leugens die hun valsheid rechtvaardigen met sociale terreur tegen andersdenkenden, andervoelenden, anders ogenden, en die liegen uit eigenbelang, conformisme, lafheid, aangeboren domheid, gezochte onwetendheid en opzettelijke verwarring van geest en taal, in die mate dat hun weefwerk van leugens hen voorkomt als bastion van deugd, eerlijkheid, normaalheid en fatsoen, en hun vals gehuichel in hun ogen uiteindelijk rang van enige werkelijkheid en hoogste waarde wordt, en die het zelfs zover brengen dat ze dit eerlijk menen: 't Zijn parodieën en vervalsingen van menselijkheid die zo door en door onecht zijn dat ze hun onechtheid voor echt verslijten - en dat terecht, omdat een wezenlijke vervalsing niets echts in zich heeft buiten de pretentie echt te zijn, maar toch, als al die poserende buitenkanten die doen alsof ze Hollander, mens, eerlijk, integer, zo betrokken voorbeeldig ook zijn, maar feitelijk vele malen valser dan een Tartuffe zijn, omdat het Tartuffes zijn die zo door en door vals zijn dat ze hun eigen valsheid voor echtheid verslijten: Zo door en door verleugend en verloochend dat ze hun eigen huichelzucht voor waarheidsliefde houden, hun eigen bedrog voor fatsoen, en hun eigen vooringenomen zelfverkozen valse domheid voor maatschappelijke waarheid en wenselijke kennis. (Wie de huichelrokken tracht af te pellen van een wezenlijke Neerlander houdt geheel niets over dat echt is.)

21. "Dit is alles niet zo, of niet helemaal zo, en het is smadelijke laster voor ons heerlijk mensengeslacht!" Nee - of wat mij betreft ja: "De roeping van de mens is mens te zijn", schreef Multatuli, en schreef niet dat de meeste mensen die roeping grondig om zeep geholpen hebben uit financiele hebzucht en sociale gemakszucht, en inderdaad ook uit angst voor het nivelleer-gedrag van hun zogeheten medemensen, die vrijwel allen leven volgens het recept "Wees - denk, voel, doe - als wij, of we leren je mores, onze mores van bekrompen fatsoen, vals gehuichel, van individuele doodsheid, en van lege laffe pose op jacht naar financieel geluk.

En de twee keer "mens" in "De roeping van de mens is mens te zijn" betekenen ieder iets nogal radikaal anders, want het eerste slaat op een biologisch schepsel dat zich verbeeldt een denkend wezen te zijn, en het tweede op het denkend individu dat zo weinigen van deze vermeend denkende soort van zichzelf weet of durft te maken, uit welbegrepen eigen kleinheid, eigen belang, en hoogst bijzondere gewoonheid van aanleg en inzet. De menselijke roeping, het menselijk voorrecht, is te kunnen denken - in staat te zijn alles maar dan ook alles wat er is in het licht van het eigen bewustzijn te reflecteren en te maken tot afbeelding van wat werkelijk is of zou kunnen zijn; het gewoon-menselijke gebruik van die roeping, gewoonlijk bemiddeld door geringe aanleg, en altijd door maatschappelijke pressie tot "gewoon doen want dan doe je al gek genoeg", is de verhoerderij van dat individueel denkvermogen tot een geconformeerde publieke uitdragerij van de waan en de leugens van de dag, in dienst van de leiders van de groep, bereid tot iedere wreedheid en alle leugen voor het recht mee te mogen vreten uit de maatschappelijk trog gevuld door uitbuiting en bedrog.

22. Het is niet zo? Er valt veel te leren uit de krant, en om dat te illustreren volgen hier resume's van nog twee stukken uit de NRC van 21 april 2001 (want het bovenstaande is ook geciteerd uit datzelfde blad). Het eerste gaat over macht, het tweede over mens en maatschappij, en beiden zijn heel duidelijk - voor wie lezen kan.

Lezen - echt lezen, waarachtig lezen, logisch lezen - blijkt echter een zeer moeilijke kunst, dus ik zal wat handreikingen geven, en begin met de volgende. Het eerste te bespreken stuk behandelt de morele dilemma's van een moderne feministe, in exact dezelfde zin als ikzelf mijn feministische vriendinnen 25 en meer jaar geleden voorhield: dat de dames zich aanstelden alsof ze machts- geld- en status-geile heren waren - alleen wilden ze toen niet horen wat ze toen en sindsdien met verdubbelde kracht en hypocrisie toegepast hebben, overigens met aanzienlijk financieel succes, waar het dan ook om te doen was.

Maar oordeel zelf: Van de deskundige vrouw die opgevoerd wordt staat er ook een groot fotografisch portret bij, dat - enigszins verwarrend - exact oogt als Gerrit-Jan Wolffensperger als drag-queen: 'tZelfde parmantige bekkie, dezelfde kwasi-kwajongensachtige kwasi-fideel-open oogopslag, dezelfde houding van "ik ben iets beter dan jij, en financieel dus veel meer waard, maar toch gelijkwaardig", dezelfde brutale vanzelfsprekendheid van de iets minder dan modaal domme succesvolle maatschappelijke oplichter.

Het artikel is in een reeks die volgens het bijschrift "Schoolvoorbeeld" heet, en is in z'n volledige pracht te vinden op p. 51 van de NRC van 21 april 2001, en is inderdaad een schoolvoorbeeld van carriere-maken in het Neerlands hoger onderwijs.

Ik citeer het gedeeltelijk, en onthoudt me met grote moeite van toelichtingen tussendoor - en de lezer gelieve te bedenken dat het volgende van begin tot eind citaat is, waarin ik later te behandelen passages blauw gekleurd heb:

 

--begin citaat


"Speel het spel mee

Hoe overleef je als vrouw de 'hanencultuur'? Uit onderzoek van het Landelijk Steunpunt Emancipatie HBO (LSE) blijkt dat vrouwelijke leidinggevenden vaker dan mannen voortijdig vertrekken uit hun functie. De belangrijkste reden is de 'macho'-bestuurscultuur in het HBO. (...)

Dus is het tijd voor een cultuuromslag. Maar dat is niet zo eenvoudig, zo blijkt uit de ervaringen van Mary Franken, voormalig voorzitter van het College van Bestuur van de Hogeschool Delft.

Mary Franken bekleedde van 1990 tot 2000 verschillende topfuncties in het hoger onderwijs. "Ik wilde mijn ideeen over onderwijs, didactiek en de inzet van leermiddelen realiseren. En daar heb je een machtspositie voor nodig." Maar het lukte haar alleen door 'het spel mee te spelen'. "Mannen domineren het bestuurlijk leven. Wil je daarin als vrouw een rol spelen dan moet je meedoen met het spel om de macht, om het geld. Je moet je inleven in het spel van de mannen, anders red je het niet. Dat is bizar, ja (...)

Uit het onderzoek van het LSE blijkt dat [voor het hbo-onderwijs managende wijfjes gold  dat] (..) Velen hadden moeite met de kloof tussen het officiele beleid en de praktijk van de achterkamertjespolitiek. Wat citaten uit het onderzoek: 'Kritiek op het management was not done'. 'Er was geen ruimte voor eigen initiatief'. 'Afwijkend gedrag werd niet getolereerd.' (...)

Franken werkte niet mee aan het onderzoek van het LSE maar ze herkent zich er volledig in, vertelt ze in haar kantoor in een statig herenhuis gelegen in Amersfoort (..) 'Hanengedrag' kwam ze elke dag tegen. "Ik noem het ook wel ijdelheid. Mannen slaan zich op de borst over de resultaten die behaald worden, trekken succes naar zich toe, hebben altijd het laatste woord. Vrouwen lopen niet zo te koop met hun successen. Als je als vrouw een goed voorstel doet moet je niet verbaasd zijn als de mannelijke voorzitter dat voorstel 'inpikt'. Mannen houden er niet van met te ijdele, zelfbewuste vrouwen om te gaan. Dus moet je als vrouw aan de top van het hbo weten te zwijgen, zoals in een ouderwets huwelijk."

Zwijgen dus. En als je spreekt, moet je de taal van de mannen spreken. Franken: "Vrouwen hebben het adagium: openheid en eerlijkheid. Ze komen met heldere argumenten. Maar als je dat doet in een omgeving waarin alleen berekende argumenten werken, dan verlies je het."

[Er volgt een nogal onduidelijk voorbeeld van wat "Het mannenspel om die financier te paaien met een mooi plan" heet, dat ik oversla behoudens de konklusie, van de nog steeds sprekende o zo morele Franken:]

"Mannen gebruiken die argumenten om hun doelen te bereiken en manipuleren daar zelfs cijfers voor. Het doel heiligt de middelen. En ik deed daar gewoon aan mee, maar ik leed er wel onder. Je lijdt als vrouw meer dan je tegenspeler, de subsidiegever, omdat die de regels van het spel kent."

Nadat Franken dit zwarte scenario van huichelarij en zelfverloochening heeft geschetst, lacht ze.

"Toch ben ik er niet op afgeknapt, want als je kunt verkeren in die hoge bestuurlijke kringen is het ook heel leuk. Alle deuren gaan voor je open, je reist, kunt naar ieder congres. Je houdt je op een hoog niveau bezig met onderwijs en dat is luxe. In die zin heeft m'n werk me veel gebracht."

Maar, voegt ze er in een adem aan toe: "De prijs die je betaalt is hoog. Mijn man en ik hadden een weekendhuwelijk en bewust geen kinderen. Een dergelijke functie verplicht je ook tot een bepaalde manier van kleden, van communiceren, tot een maatschappelijk geaccepteerd gedrag. Dat besefte ik ook toen ik er middenin zat. Je moet je plaats kennen als je op die positie zit."

Na 10 jaar aan de top (..) besloot Franken vorig jaar dat het mooi was geweest. Ze was moe. Moegewerkt. Moegestreden. Ze nam een sabbatsjaar en is inmiddels verbonden aan Parcours [e.o.a. zogeheten  managements-bureau], waar ze vrouwen werft voor topposities in het onderwijs en hen begeleidt in het werk.

"Ik leer vrouwen het spel te spelen. Dat doet me zeer, want ik vind eigenlijk dat de bestuurscultuur openen en eerlijker moet zijn, maar je komt er niet onderuit met verborgen agenda's te werken. Je werkt op twee sporen: dat wat je zou willen en de realiteit. En die is dat je het met openheid en eerlijkheid niet wint. Daarom maken wij de vrouwen die wij benaderen duidelijk hoe het spel gespeeld wordt. Sommigen schrikken daarvan, anderen worden boos, maar de meesten vinden het wel grappig. Wij geven ze de handvatten waarmee ze het spel kunnen spelen. Als je op een charmante manier kunt laten zien dat je het spel doorhebt sta je sterk. Dat is echte girlpower." "

--- einde citaat

 

23. Fraai, nietwaar? En direct uit het echte maatschappelijk leven gegrepen - dat immers is opgebouwd uit leugen en bedrog om geld en status, en gehandhaafd wordt met leugen en bedrog, weer om geld en status.

Eerlijk gezegd betwijfel ik of m'n lezers dit prachtproza lezen zoals ik - en lijkt het waarschijnlijker dat velen niets bijzonder kwaads, of doms, of slechts in een dergelijke topdame in een dergelijke onderwijskundige topfunctie zien, behoudens een wellicht lofwaardige eerlijkheid.

Nu, laat ons eens zien - en opnieuw zal ik me zeer beperken en inhouden.

Eerst wat betreft die zogeheten 'hanencultuur' en 'macho'-bestuurscultuur in het HBO.' De Frankens van deze wereld zijn niet in staat - totaal niet in staat, lezer: niet gehuicheld en niet ongehuicheld - om iets te "begrijpen" of bespreken zonder het te herleiden tot de meest versleten clichees, slogans, gemeenplaatsen en stoplappen. De Frankens van deze wereld zijn dan ook kipjes zonder kop, meisjes zonder ballen, mensen zonder karakter - zoals overduidelijk blijkt uit het bovenstaande prachtstuk. En dit soort schematisch sexistisch quasi-anti-seksisme is verder te vals laf om op in te gaan, behoudens deze ene opmerking: Het is behoorlijk minderwaardig mensen een verwijt te maken van wat aangeboren is.

Vervolgens lezen we "Dus is het tijd voor een cultuuromslag." Het "dus" ontgaat ons, en zal wel samenhangen met Frankens valse feministische pretenties, maar we kunnen wel opmerken wat de zogeheten "cultuuromslag" feitelijk inhoudt: de totale capitulatie. Immers "Speel het spel mee".

Uit het artikel wordt me overigens niet duidelijk of La Franken - voorzitter van het College van Bestuur van de Hogeschool Delft - de TH onveilig heeft gemaakt, maar men moet vrezen van wel: ze is weliswaar evident dom, evident laf, evident achterbaks, maar ze is ook vrouw, en alleen haar aangeboren voortreffelijkheid van het centraal-doorgroefd zijn heeft de laatste 25 jaar tot vrijwel onmiddellijke bevordering naar de hoogste niveaus van de 'pik-orde' (pikant, die 'pik-orde' toch?) geleid - voor vele oppassende feministische wijfjes, met hetzelfde morele besef en soortgelijke breininhoud als La Franken.

Vervolgens. La Franken beweert dat "Ik wilde mijn ideeen over onderwijs, didactiek en de inzet van leermiddelen realiseren. En daar heb je een machtspositie voor nodig" en liegt. Vrijwel zeker heeft ze zelf géén ideeën, maar wel een brandende ambitie, en geheel zeker is het dat de weg tot het realiseren van ideeën over onderwijs nog nooit via een machtspositie is gelopen - immers "All power corrupts", en zeker de macht van onderwijsmanagers, gegleufd, gestaafd, of ac/dc: Wie wat aan het Neerlands onderwijs wil veranderen schrijve een boek, want in het menselijke is geen macht op termijn groter dan de macht van ideeën. (Ik praat niet over de kwaliteit van de ideeën, maar over hun invloed, hun macht: Wat ik bedoel is: Zonder Bijbel geen Christendom; zonder Marx geen Stalin; zonder Nietzsche geen Hitler; en zonder Newton, Shakespeare, Euler, Gauss geen beschaving.)

We komen tot het vraagstuk van de macht: "Mannen domineren het bestuurlijk leven. Wil je daarin als vrouw een rol spelen dan moet je meedoen met het spel om de macht, om het geld. Je moet je inleven in het spel van de mannen, anders red je het niet. Dat is bizar, ja" poneert La Franken hoogst brutaal, en liegt, want er is helemaal niets bizars of onbegrijpelijks of ongebruikelijks dat wie ergens aan mee wil doen - macht hebben, martelen, voetballen - mee moet doen met wie macht heeft, martelt, of voetbalt.

Maar La Franken wil zowel het loon en de status van de macht als een brevet van morele onschuld - en beargumenteert dat zoals iedere beul z'n sadisme: "Als ik het niet zou doen dan zou een ander het wel doen" c.q. "je moet meedoen met het spel om de macht, om het geld, anders red je het niet".

Frankens machthebbende medewijfjes worden opgevoerd als "Velen hadden moeite met de kloof tussen het officiele beleid en de praktijk van de achterkamertjespolitiek", maar aangezien ik zelf veel van deze feministische intrigantes op zoek naar macht, status en geld carrière heb zien maken in universitaire milieus met de meest verbluffende valsheid en achterbaksheid ben ik zo vrij aan te nemen dat de dames liegen dat ze groen zien: Waar ze moeite mee hadden was noch de kloof tussen beleid en pretentie, noch de praktijk van de achterkamertjespolitiek, maar was gewoon hun eigen gebrek aan succes met die praktijken (o.a. door de waarachige bevinding dat heren even valsistisch kunnen liegen en bedriegen om posities als dames - en dat over het geheel genomen niets menselijks enig mens vreemd is, ongeacht geslacht of schijnheiligheid).

En de naar eigen dunk niet succesvol genoeg geworden dames klaagden achteraf veel over 'Kritiek op het management was not done'. 'Er was geen ruimte voor eigen initiatief'. 'Afwijkend gedrag werd niet getolereerd.' Och heer! Eenmaal gearriveerd als succesvolle bestuursgleuf hebben ze hun feministische pretenties nóg niet opgegeven - alsof de conformistische "speel het spel mee" carrière-dames carrière maakten met "afwijkend gedrag" in plaats van de gewenste hoerigheid, slaafsheid, en onderdanigheid die het bij alle bestuurders (m/v) altijd ver schopt.

Niet alleen dat: 'Hanengedrag' kwam ze elke dag tegen. "Ik noem het ook wel ijdelheid. Mannen slaan zich op de borst over de resultaten die behaald worden, trekken succes naar zich toe, hebben altijd het laatste woord. Vrouwen lopen niet zo te koop met hun successen. Als je als vrouw een goed voorstel doet moet je niet verbaasd zijn als de mannelijke voorzitter dat voorstel 'inpikt'. Mannen houden er niet van met te ijdele, zelfbewuste vrouwen om te gaan. Dus moet je als vrouw aan de top van het hbo weten te zwijgen, zoals in een ouderwets huwelijk.  

Het is dit soort proza dat de feministische randdebiel (met academische graad) kenmerkt: De totale mensenwereld wordt gereduceerd tot de allerstompzinnigste binaire vooroordelen over - altijd lidwoordloze, ongekwalificeerde, ongekwantificeerde - "mannen" en "vrouwen". Immers: Vrouwen, zo moet de naïeve lezer geloven, zijn niet en nooit ijdel; beroemen zich nooit op resultaten die ze behaald hebben, trekken nooit succes naar zich toe, en sluizen goede voorstellen van Mannen nooit door naar een gegleufde voorzitster. Mannen zijn altijd op zoek naar slaven, en Vrouwen - behalve te ijdele zelfbewuste - maken carrière met het spel mee te spelen.

We hebben de feministische mythologie van de uniforme voortreffelijkheid, integriteit, eerlijkheid en intellect van "Vrouwen" en de macho-hanigheid van valsistische, intrigerende, ambiteuze immer liegende "Mannen" nog niet achter ons: "Vrouwen hebben het adagium: openheid en eerlijkheid. Ze komen met heldere argumenten. Maar als je dat doet in een omgeving waarin alleen berekende argumenten werken, dan verlies je het."

Niets zo open en eerlijk, zo helder, redelijk en rationeel, lezer(es), als "Vrouwen"; niets zo achterkamertjesachtig huichelend, zo duister en vals berekend als "Mannen"! Hoe jammer dat deze feministische waarheden zoveel eeuwen zo verborgen zijn geweest onder de het spel meespelende top-functies bekledende top-vrouwen, als de nimmer huichelende Cleopatra en de immer goudeerlijke Elizabeth 1! En nooit of te nimmer, lezer(es), deden "Vrouwen" iets intens verwerpelijks als "Het mannenspel om die financier te paaien met een mooi plan". Nimmer! Waar "Vrouwen" zijn is openheid, eerlijkheid, helderheid, directheid, vrijmoedigheid en bescheidenheid; waar "Mannen" zijn heersen leugen, bedrog, manipulatie, intrige, en ijdelheid!

En niet alleen dat: "Mannen gebruiken die argumenten om hun doelen te bereiken en manipuleren daar zelfs cijfers voor." Ongelooflijk, nietwaar: zelfs cijfers worden gemanipuleerd door "Mannen"! Auschwitz verbleekt er naast, en inderdaad: Het doel heiligt de middelen. En ik deed daar gewoon aan mee, maar ..... ik leed er wel onder. Je lijdt als vrouw meer dan je tegenspeler, de subsidiegever, omdat die de regels van het spel kent."

Let wel, lezer: Mary Franken deed daar gewoon aan mee en ongetwijfeld niet voor niets, want tegen een ampele financiële vergoeding, reis-vergoeding, vergadervergoeding, salaris, randvoorwaarden, inkomen, macht, status, luxe en invloed: Het doel heiligt de middelen immers - maar ... ze leed er wel onder! En waarom leed La Franken? En in het bijzonder als vrouw? Nu, dat komt natuurlijk doordat haar tegenspeler het mannelijk tekort had, of preciezer gezegd omdat die de regels van het spel kent." Daarom LEED Mary Franken! TIEN JAAR LANG! Als kennelijk zwaar masochistisch zwaar overbetaald bestuursvoorzitter!

We zijn nu aangeland bij de essentie van het stuk: dit zwarte scenario van huichelarij en zelfverloochening. Ondanks het gigantisch leed van La Franken, ondanks minstens 10 jaren van de zwartste en zwaarste huichelarij en zelfverloochening valt er voor types à la La Franken nog veel af te lachen, tussen het leed, het natellen van de bankrekeningen, het masochistisch lijdzaam-genotvol ondergaan van macho-hanigheid, en het betaald wereldreizen van topfunctie naar topcongres door: "Toch ben ik er niet op afgeknapt, want als je kunt verkeren in die hoge bestuurlijke kringen is het ook heel leuk. Alle deuren gaan voor je open, je reist, kunt naar ieder congres. Je houdt je op een hoog niveau bezig met onderwijs en dat is luxe. In die zin heeft m'n werk me veel gebracht."

Kortom: La Franken is een geheel bewuste hoer van haar vrouwelijkheid en geringe vermogens, en ze heeft zichzelf jarenlang geheel bewust, vrijwillig en opzettelijk verhoereerd, ondanks alle wrede macho-hanigheid waar haar kippebreintje continu aan werd blootgesteld in achterkamertjes, in topfuncties, en op betaalde congressen. Vanwaar haar huichelige hoerigheid tegen macho-hanen?

Nu: vanwege het heel leuke van macht en corruptie, vanwege de strijkages van het alle deuren gaan voor je open, vanwege vrij reizen en vanwege luxe - dus precies als die macho-hanen, en exact als de zeer veel eerlijker echte hoeren - d.w.z.: vrouwen die preferen hun kut te prostitueren voor gewin, in plaats van hun brein, dat zoveel waardenvoller en menselijker is - en alles vanwege heel begrijpelijke corruptie, lafheid, hebzucht, naast het hebben van een hoogst plooibare ruggegraat, en het totaal gemis van ongehuichelde moed en karakter. Geheel "menschlich-allzumenschlich" dus.

Ook is het leven lijden, en kan niemand je beter voorliegen over het onmetelijke lijden van topmanagers dan topmanagers zelf: De prijs die je betaalt voor een topfunctie, met een topinkomen, met topstatus, vrij reizen over de hele wereld, veel luxe, en het opengaan van alle deuren, lezer ... is hoog. Hoe onmenselijk hoog? Wel: een weekendhuwelijk en bewust geen kinderen - het eerste, naar men moet aannemen van topmanagers, opdat ieder vrijmoedig, ampel, en met vergoeding doordeweeks van escort-dames en -heren kon gebruik maken, en het tweede om aan het eind van de zo moeilijke topfunctie nog wat meer geld over te houden.

Niet alleen het wekelijks moeten hoerenlopen met gebrek aan kinderen doet de topmanager en topmasseuse intens lijden - nee, het is nog vreselijker want "Een dergelijke functie verplicht je ook tot een bepaalde manier van kleden, van communiceren, tot een maatschappelijk geaccepteerd gedrag. Je moet je plaats kennen als je op die positie zit." Men ziet: het is en blijven ongekende verschrikkingen waaraan dames en heren in topfuncties zich moeten blootstellen! Niemand dan een top-manager wordt immers in beschaafde landen gemarteld door een bepaalde manier van kleden, laat staan communiceren - terwijl ieder kind weet dat maatschappelijk geaccepteerd gedrag een vorm van wrede mensonterende dwang is waaraan in Onze Voorbeeldige Polderdommocratie alleen topmanagers worden blootgesteld.

Na maar liefst tien jaar zo geleden en gestreden te hebben tegen de macho-hanen van het HBO was onze heldin moe. Moegewerkt. Moegestreden. Ze nam een sabbatsjaar dat ongetwijfeld betaald werd door de Hogeschool Delft, aangezien er veel wordt afgeleden in topfuncties (overigens: voor wie het niet weet is "sabbatical" een Amerikanisme voor een half jaar of jaar betaald verlof voor succesvolle academici).

En bij terugkomst van dat jaar vakantie heeft La Franken eindelijk haar ware roeping ontdekt: Hoerenmadam: "Ik leer vrouwen het spel te spelen. Dat doet me zeer, want ik vind eigenlijk dat de bestuurscultuur openen en eerlijker moet zijn, maar je komt er niet onderuit met verborgen agenda's te werken. Je werkt op twee sporen: dat wat je zou willen en de realiteit. En die is dat je het met openheid en eerlijkheid niet wint. Daarom maken wij de vrouwen die wij benaderen duidelijk hoe het spel gespeeld wordt. Sommigen schrikken daarvan, anderen worden boos, maar de meesten vinden het wel grappig. Wij geven ze de handvatten waarmee ze het spel kunnen spelen. Als je op een charmante manier kunt laten zien dat je het spel doorhebt sta je sterk. Dat is echte girlpower." (Het staat er, lezer - en men leze overigens "girlpower" als "waarachtige hoerigheid: vals berekenend, vals spelend, vals intrigerend tot op het bot": In de context kan het immers niets anders of beters betekenen .... met dit máár, geachte lezer(es), dat echte hoeren zeer veel respectabeler en zeer veel maatschappelijk nuttiger zijn dan valse, laffe en domme bestuurstrutten als La Franken. Dunkt mij.)

24. Wie meent dat er niet meer op te merken valt over het boven behandelde stuk vergist zich. Maar wat ik wilde tonen is een toevallig eens tamelijk duidelijk voorbeeld van het scenario van huichelarij en zelfverloochening dat aan de wortel ligt van vrijwel alle succesvol maatschappelijk doen en laten: Wie als mens niet liegt noch bedriegt, maakt geen carrière tenzij hij of zij zowel buitengewoon begaafd is als veel geluk heeft, en riskeert grote discriminatie voor z'n eerlijkheid en moed - en zo is het altijd geweest, overal, gedurende de hele wereldgeschiedenis.

Het enige wat het zojuist behandelde stuk enigszins bijzonder maakt is de naïeve eerlijkheid van La Franken - die, nogmaals, naar mijn inschatting persoonlijk gelukkiger was geworden als echte hoer en hoerenmadam, en daar wellicht ook enig maatschappelijk nuttig werk had kunnen doen voor anderen dan zichzelf.

En om het hoofdstuk Franken af te sluiten: Denk ik dat madam Franken - met haar zelfbewuste, trots uitgedragen, als voorbeeldig opgevoerde scenario van huichelarij en zelfverloochening een bijzonder slecht mens is?

In het geheel niet: Haar fundamentele tekortkoming is haar algehele gewoonheid, haar ordinaire ambitie, haar normale volledige verleugendheid - het enige bijzondere aan haar is de openhartigheid waarmee ze zichzelf tentoon stelde in de NRC, in al haar gewone huichelachtigheid en zelfverloochening, en haar sleetse quasi-feministische totalitaire kletspraat die daar cachet en rechtvaardiging aan zoekt te geven. Ze is als talloos veel miljoenen, en heeft zichzelf - geheel vrijwillig! - tot levende leugen gemaakt uit hebzucht, ambitie, en hang naar luxe en status: En het is uit miljoenen menschlich- allzumenschliche bijdrages als de hare dat het maatschappelijk weefwerk van leugens en bedrog is gemaakt, waar haar soort naar eigen inschatting zo wel bij vaart - en haar enige positieve bijdrage aan een menselijker wereld is haar onbeschaamd poseren voor wat ze is, zonder dat zelf echt door te hebben, want ze is een karikatuur van een mens dat zichzelf voor echt en authentiek verslijt uit echte authentieke domheid.

25. Ik ga nu over tot een wat bitterder onderwerp, al betreft het weer allergewoonste gewone mensen, deze keer uit Polen. Mijn tekst komt weer uit de NRC van 21 april 2001, en is van de hand van Renee Postma, van wie ik weinig weet behalve dat ze correspondente op de radio is voor de Balkan, en dat ze - geheel anders dan de boven behandelde mevrouw Franken - kennelijk een heel behoorlijk verstand heeft dat ze ook heel behoorlijk weet te gebruiken.

We hebben zojuist een kijkje in hoofd en hart van een Neerlands topmanager gehad, en wenden ons nu tot de meer eenvoudige man en vrouw, en wel te Polen, een dekade of 5 geleden. Het stuk is wat langer dan het boven behandelde, en ook aanmerkelijk pijnlijker, dus ik zal het wat anders citeren. Het stuk heeft een wat lange titel, die ik achterwege laat voor de - dunkt mij nogal Bijbelse - titel van het boek dat het behandeld:



Buren

 

 

Op 10 juli 1941 werd nagenoeg de hele joodse bevolking van het Oost-Poolse stadje Jedwabne op gruwelijke wijze uitgemoord. Zestienhonderd joden werden door hun Poolse buren levend verbrand in een boerenschuur. Slechts zeven ervan wisten te ontsnappen.

Onder hen was Szmul Wasserstajn. Hij dook onder in een nabijgelegen dorp. Meteen na de oorlog legde hij tegenover de Poolse autoriteiten een gedetailleerde verklaring af over de massamoord.

"Niemand kon ontsnappen. De hele stad was afgegrendeld door bewakers. De joden moesten zich opstellen in rijen van vier. De negentigjarige rabbijn en de slager voorop. Ze moesten een rood vaandel dragen en zingen. Zo werden ze de schuur ingejaagd. Onderweg werden ze door straatjongens gruwelijk in elkaar geslagen. Bij de ingang van de schuur stonden een paar van die straatjongens muziek te maken om het geschreeuw van de slachtoffers te overstemmen. Sommige joden probeerden tevergeefs zich te verdedigen. Bebloed en gewond werden ze in de schuur gedreven. Toen werd de schuur met petroleum overgoten en aangestoken. Joodse huizen werden doorzocht op zoek naar achtergebleven kinderen en zieken. De zieken werden ook naar de schuur gedragen. De kleine kinderen werden met de voeten aan elkaar gebonden. Een paar tegelijk. Ze werden over de schouder genomen. Bij de schuur werden ze met hooivorken op de brandende resten gegooid."

Het principiele punt, lezer, is de heerlijke uitoefening van de menselijke vrije wil gemotiveerd door "menschlich-allzumenschliche" motieven, ter illustratie van het "Hebt uw naasten lief gelijk uzelve!", dat geen van de Jedwabnese hoogst menselijke Polen onbekend kon zijn.

Ik sla nu het grootste deel van de tekst over - op een paar saillante punten waar ik straks terugkom - en vermeld dat e.e.a. uiteindelijk bekend is geworden doordat de Poolse historicus Jan Tomasz Gross de zaak recent uitgezocht heeft, en er het boek "Buren" over heeft geschreven, naar ik aanneem gedachtig het Bijbelwoord dat in het Engels "Love your neighbours like your self" luidt.

Tegen het eind van het stuk in de NRC wordt Gross sprekend opgevoerd:


Gross baseert zijn boek onder andere op getuigenverklaringen van Poolse bewoners uit Jedwabne zelf. De moord heeft hij stap voor stap gedocumenteerd.

"De schuur was het laatste hoofdstuk. In de voorafgaande dagen zijn tussen de honderd en tweehonderd joden individueel doodgeslagen in hun huizen en op hun erven. Het waren niet alleen de joden van Jedwabne. Zij kwamen ook uit de omgeving. Er trok in die dagen een golf van anti-joods geweld door de streek. Niemand weet hoeveel het er precies geweest zijn. Het kunnen er 1.200 maar ook 2.000 zijn geweest. Natuurlijk moest de Duitse bezetter toestemming geven, maar de moord zelf is voltrokken door de buren van de slachtoffers."

 


26. Aldus de plot van "Buren". Het verhaal heeft talrijke typische complicaties, waarvan ik er een aantal zal noemen, maar ik moet beginnen met een paar kleine kwalificaties: Ik schrijf het bovenstaande na omdat het mij voorkomt als uitstekende illustratie van wat ik eerder betoogde, maar ik weet niet of het geciteerde en volgende strikt waar is - er wordt immers zoveel gelogen en zoveel propaganda gemaakt, en de waarheid wordt gewoonlijk verfraaid of vergruweld al naar rethorische behoefte. Maar het wekt het die indruk wel.

En de strikte waarheid van de boven geciteerde gruwelen doet er ook niet toe, omdat de menselijke geschiedenis vol is van zeer vele zeer soortgelijke geschiedenissen, allen met dezelfde moraal: Het kwaad - het welbewust pijnigen van medemensen - wordt vrijwel altijd feitelijk verricht door doorsnee-mensen en is gewoonlijk gericht tegen mensen die hen niet voorkomen als van hun eigen doorsnee, en gewoonlijk alleen om die en geen andere reden. En ook: Het kwaad - het welbewust pijnigen van medemensen - wordt gewoonlijk welbewust gedaan als kwaad, en uit vrije keuze: In termen van de morele normen die men kent en uitdraagt als de eigen normen misdraagt vrijwel iedereen zich vaak, welbewust, en met aanzienlijk genot en eigenbaat.

"Video meliora proboque; deteriora sequor" is de gewone gang van het menselijk hart, wist Ovidius - en weten mensen sinds zij mens zijn, zij het niet noodzakelijk in precies die termen - dat men het betere ziet en goedkeurt, maar het slechtere doet.

Lijkt mij - maar ja: ik schrijf het allemaal maar vlug en tennaaste bij op, en ben, in de ogen van de doorsnee die mij omringt, niet alleen niets beters dan zij, maar in feite minder, want niet gewillig mij neer te leggen bij de leugens waar zij zich mee hebben vet weten te mesten. En ook hier heb ik weer weinig anders gezegd dan iedere "men" - die immers tegenwoordig zo graag zo spiritueel mag heten - kan nalezen bij de mystici, mits gelezen met begrip en zonder geloof.

Het beste,

Maarten.


Colofon: Geschreven 20-21 april 2001, in antwoord op klachten van een familielid - van wie "we het immers moeten hebben" - over mijn zogeheten "dédain", dat inderdaad heel vreselijk is, en in Neerland halsmisdaad. Hierboven geef ik wat snelgeschreven redenen aan. Wie 't anders ziet geef ik het standaard-antwoord van de Neerlandse burocraat (m/v/bi) in overweging, dat altijd dienst als "einde gesprek": "Dat is UW mening, muhneer!". (Toneelmatig detail: Dit wordt altijd met een streng en zuinig mondje - model konijn - en schellevis-ogen uitgesproken.)

Overigens: "Du skal ikke tenke at du er noe!" is Noors en betekent "Durf niet te denken dat je iets bent!" Het stamt uit het fraaie opvoedkundige werk "Jonas" van de Noorse schrijver Jens Björneboe. (Ik denk niet dat dit vertaald is, zoals sommige van z'n zeer leesbare andere boeken, als "Het ogenblik van de vrijheid" wel, ooit.)

Hier merk ik afsluitend alleen op dat het bovenstaande proza geen weg is om in Nederland populair te worden: Dan moet je Arnon Grunberg nadoen, die niet schrijven en niet denken kan, maar lokaal wereldberoemd is door met z'n eigen valsheid, hoerigheid, achterbaksheid, en lulligheid te koop te lopen, en daarom nu, na 500 jaar, de mensheid heeft mogen verdedigingen tegen de laster van Erasmus' "Lof der Zotheid". Grunberg - 30 jaar oud, geen verstand, zelfs niet voor een academisch diploma, geen kennis, geen stijl, afgezien van een schandknaperige bereidheid met z'n eigen lafheid en onvermogens te koketteren, en al wie 'm tegenstaat zonder argumenten uit te schelden - heeft een "Lof der Mensheid" mogen schrijven, waarin hij met "Mensheid" natuurlijk zijn soort van door karakterloze lafheid succesvolle intrigantjes bedoelt. En in precies twee dingen heeft hij groot gelijk: De doorsnee "men" - van kampbeul tot boekhouder, van TV-debiel tot voetbal-hooligan, van Maoïst tot volgeling van Kim Il Sung of de VVD - wil graag een "lof der mensheid" horen, en dezelfde "men" betaald daar graag een domme hofnar van de doorsnee als Grunberg voor, die ze dan inderdaad zal voorhouden dat iedereen geheel gelijkwaardig een even grote laffe leugenaar is als hijzelf en als de doorsnee. ZO maak je carriere in Neerland, en daarbuiten: door de grote meerderheid van kwasi-mensen ernstig te verzekeren dat iedereen een even grote domme schoft is als zij! Dat is namelijk wat ze willen horen en rijkelijk voor willen betalen! Chapeau - o, en kassa!


21-iv-2001.

Naschrift 16 maart 2003: Ik heb de links gerepareerd (die na een eerdere herformattering niet meer werkten) en wat termen vet gezet, in de - waarschijnlijk overwegend ijdele - hoop dat het helpt begrijpen. "Och, als men lezen kon!" (Multatuli).