Maarten Maartensz:                          Nedernieuws

Nedernieuws 9 november 2004             

 

Beste Freek,

Mijn gezondheid houdt niet over, en d.w.z. dat ik vnl. in bed lig met pijn in armen en benen en zonder energie. Daar heb ik veel meer ervaring mee dan mij lief is, en het went nog steeds niet, na 26 jaar, afgezien dat ik het makkelijk herken. Het heeft ook helemaal niets met depressiviteit te maken, en mijn eigen beste gissing is nog steeds dat er iets niet in de haak is met mijn energie-systeem, kennelijk op mitochondriaal niveau, waarover "de wetenschap" trouwens veel meer niet dan wel weet, zoals je vrouw je ongetwijfeld beter kan uitleggen dan ik.

Maar goed - Nedernieuws. Ik heb de krant van heden weer bekeken, en "Met het oog op morgen" van gisteren aangehoord, en wat radio heden. Ik vat maar wat samen, want had ook de bedoeling je van hoogste hoogten tot de diepste diepten te leiden - en voeg direkt toe, in deze moorddadige tijden, dat het alleen taalgebruik geldt, namelijk, respectievelijk, dat van Gibbon en dat van Jeej Peej Onze Em Pee.

Eerst echter het laatste Nedernieuws, nog steeds voornamelijk n.a.v. de moord op Van Gogh, en nog wat overige feiten en feitjes, zoals althans gerapporteerd in mijn bronnen.


1. Van Oijen: Dit is een Amsterdamse huisarts die in 1997 besloot een op sterven liggende 85-jarige vrouw, met doorligwonden, in haar eigen vuil, en in coma, uit haar lijden te verlossen. Van Oijen werd aangeklacht wegens moord, als ik het wel heb door een gristen-ziekenverpleegster.

De NRC kopt wat de Hoge Raad nu in zoveelste behandeling uitgesproken heeft " ' Zonder verzoek is euthanasie moord' " Uit een artikel erover lees ik dat "Volgens het hoogste rechtscollege kan het lijden van de patiënte niet ondraaglijk worden genoemd, aangezien zij in coma lag en niet op pijnprikkels reageerde."

Tsja. Er valt natuurlijk iets voor te zeggen - maar ja: Ze lag in haar eigen vuil; werd niet verschoond omdat ze daarvan zou kunnen sterven en het verplegend personeel dan aansprakelijk zou kunnen worden gesteld; had veel pijn voordat ze in coma lag; had niets te verwachten behalve meer pijn; en dat ze geen pijn had omdat ze in coma lag lijkt me vooral juridische falsche Spitzfindigkeit. Immers: Wat als ze eruit gekomen was en zo nog een dag of wat had moeten liggen pijn lijden? Zou dat dan wèl conform de Neerlandse morele en juridische normen zijn geweest?

Bovendien heeft Van Oijen het met haar kinderen overlegd. Mijn oordeel is dus dat ze wat meer juridische Spitzfindigkeit hadden moeten gebruiken ten behoeve van Van Oijen, die nu wegens "moord" veroordeeld blijft, zij het met alleen een voorwaardelijke straf. (Resultaat van dit Hoge Raads-vonnis lijkt me dan ook dat heel wat meer mensen ellendig zullen doodgaan, omdat hun arts niet vervolgd wil worden.)


2. AIVD: Deze geheime en geheimzinnige "verdedigers van Onze Democratische Rechtsstaat" blijken geheime stukken gelekt te hebben naar leden van de groep waar Mohammed B. - de dader van de moord op Van Gogh - in zat of bij rond hing. Ik vermoed dat het een manier is ze aan een AIVD-haak te slaan, maar het probleem is natuurlijk: Geheime stukken, doorgespeeld door een geheime dienst, voor geheim gehouden redenen.

Aan de andere kant: Aangenomen dat er diverse honderden potentiële Mohammed B.'s rondlopen omgeven door enkele duizenden sympathisanten - en ik zie geen feitelijke gronden voor dergelijke aannames, maar stel - dan heeft de AIVD niet voldoende personeel om ze adekwaat in de gaten te houden.


3. 'In mantelpak feestend rond de lijkkist': Dit is de kop boven het verslag van het afscheidsfeest van Van Gogh gisterenavond (maandag), voor 500 genodigde Prominente Nederlanders, allen natuurlijk "vrienden, goede vrienden of boezem-vrienden" van Van Gogh, die daar bij zijn leven heel weinig van had, naar eigen vaak herhaald zeggen, zoals de bloem der huidige natie Gerrit Zalm, Frits Bolkestein, Linda de Mol, Femke Halsema en meer dergelijken. Ik citeer de eerste paragraaf van het artikel:

""Het was een kutweek", vatte cabaretier Erik van Sauer gisterenavond de gevoelens samen van de ongeveer vijfhonderd aanwezigen op het besloten 'herdenkingsfeest' voor de vermoorde Theo van Gogh in de Gashouder in Amsterdam: "Theo vermoord. En als je de tv aanzet de hele tijd Theodor Holman in beeld.""

Kortom, je begrijpt dat het héél gezellig was. Wat dat "mantelpak" betreft: Omdat Van Gogh vliegangst had heeft hij een testament nagelaten, waarin stond dat hij de dames "in mantelpak met parelketting" wenste te zien verschijnen op het feest na zijn dood.

Waarom de kist - inclusief lijk, naar verhaald - "midden in de zaal" stond ontgaat me, tenzij het voorbeeld van André Hazes werd gevolgd. (Allebei dikke mannen met een drankprobleem populair onder populisten? Ik gis hier naar de Nederlogica, en meen dat dit gesol met lijken in kisten - als het waar is - althans strijdig was met de wet op de lijkbezorging zoals die vroeger gold.)

Verder is het enigermate interessant dat het gehele Amsterdamse bestuur - Cohen, Aboutaleb c.s. - ondanks vaak aandringen niet welkom was op dat feestje, zoals op zichzelf, gezien Van Gogh's meningen over hen, terecht was.

Er staat ook een brief van Holman over Van Gogh afgedrukt in de NRC, geschreven voor een Duits blad, naar men mag aannemen onder het adagium "de één z'n dood", maar zoals meer - weer diverse kerken en diverse moskeeën zijn aangestoken, en Rita Verdonk heeft al laten weten, ondanks Zalm's letterlijke uitspraak vrijdagavond dat "iedereen die bedreigd werd" bewaking zou krijgen, dat er géén bewaking voor moskeeën komt, en verder wordt Aboutaleb plotseling hoogst populair, als voorbeeld-Marokkaan, mag je aannemen - laat ik e.e.a. verder maar even rusten en ga over tot meer contemplatieve vraagstukken.


4. Gibbon en het geluk: Ik was herhaaldelijk enthousiast over Gibbon - de héle uitgave, mét alle voetnoten - en zal nu met een citaat proberen aan te tonen waardoor dat (bijvoorbeeld) komt. Er is bijzonder veel citabel in Gibbon, maar het vergt een goede kennis van het Engels en een soepele geest. Het eerste is nodig omdat zijn Engels zeer gecultiveerd, statig, ironisch, gelaagd en opzettelijk geconstrueerd is. Niet alle Engelsen zijn er even gelukkig mee geweest, maar - bijv. - Byron was er, net als ik, een bewonderaar van, en Byron had echt taalgevoel. En een soepele geest is nodig om te zien of te voelen waar hij ironisch is, en te begrijpen waar hij het over heeft.

Hier dan het citaat, inclusief een inleiding, die de achtergrond schetst; een pointe, die het begrip menselijk geluk geldt, opgehangen aan een fraai citaat; en een deel van een voetnoot, waarin Gibbon vaak fraai en ironisch zaken kwalificeert. En ik citeer uit hfdst. LIII, en het betreft het Spaanse hof van de Mohammedaanse Moren ca. de 8ste eeuw A.D., die de Ommiaden genoemd werden:

In the West the Ommiades of Spain supported with equal pomp the title of commander of the faithful. Three miles from Cordova, in honour of his favourite sultana, the third and greatest of the Abdalrahmans constructed the city, palace and gardens of Zehra. Twenty-five years, and above three million sterling, were employed by its founder: his liberal taste invited the artists of Constantinople, the most skilful sculptors and architects of the age; and the buildings were sustained or adorned by twelve hundred columns of Spanish and African, of Greek and Italian marble. The hall of audience was encrusted with the curious and costly figures of birds and quadrupeds. In a lofty pavilion of the gardens of one of these basins and fountains, so delightful in a sultry climate, was replenished not with water, but with the purest quicksilver. The seraglio of Abdalrahman, his wives, concubines, and black eunuchs, amounted to six thousand three hundred persons: and he was attended to the field by a guard of twelve thousand horse, whose belts and scimitars were studded with gold.

In a private condition our desires are perpetually repressed by poverty and subordination; but the lives and labours of millions are devoted to a despotic prince, whose laws are blindly obeyed, and whose wishes are instantly gratified. Our imagination is dazzled by the splendid picture; and whatever may be the cool dictates of reason, there are few among us who would obstinately refuse a trial of the comforts and the cares of royalty. It may therefore be of some use to borrow the experiences of the same Abdalrahman, whose magnificence has perhaps excited our admiration and envy, and to transcribe an authentic memorial which was found in the closet of the deceased caliph.

"I have now reigned above fifty years in victory or peace; beloved by my subjects, dreaded by my enemies, and respected by my allies. Riches and honours, power and pleasure, have waited on my call, nor does any earthly blessing appear to have been wanting to my felicity. In this situation I have diligently numbered the days of pure and genuine happiness which have fallen to my lot: they amount to FOURTEEN; - O man! place not thy confidence in the present world!""

Aldus de tekst. Twee moeilijkheden zijn natuurlijk: Hoe definieert men "the days of pure and genuine happiness" en hoe meet of telt of registreert men ze, allebei redelijkerwijs - naast het probleem dat temperamenten van individuen nogal verschillen. Gibbon heeft, als zo vaak, een fraaie en persoonlijke voetnoot bij Abdalrahman's proza, waarvan ik het eind citeer:

If I may speak of myself (the only person of whom I can speak with certainty), my happy hours have far exceeded, and far exceed, the scanty numbers of the caliph of Spain; and I shall not scruple to add, that many of them are due to the pleasing labour of the present composition.

Hoe het ook mag zijn met menselijk geluk - de beste verhandeling die ik ken in boekvorm is van Tatarkiewicz: "Analysis of Happiness" - het bovenstaand is een fraai voorbeeld van magistraal proza. Maar laat ikzelf kort wat opmerken over het onderwerp, als een man die al meer dan een generatie in diepe armoede, dagelijkse pijn, totaal gebrek aan zorg of hulp, en aanzienlijke discriminatie van de gemeentelijke autoriteiten lijdende is.

Mij wil het voorkomen - en het lijkt me dat daar goede biochemische en biologische redenen voor zullen zijn, al zullen die overwegend tot nu onbekend zijn - dat de meeste mensen die géén pijn lijden, géén honger hebben, niet in angst leven, en gezond van geest en lichaam zijn, zich dan en daarmee tamelijk prettig voelen (afgezien van een aangeboren melancholische constitutie e.d. die óók voorkomt). Was het immers anders, dan waren er zeer veel meer zelfmoorden, bijvoorbeeld.

Nu over naar het JeejPeejse gruwelproza.


5. Het JeejPeejse taalgebruik: In de NRC van gisteren - maandag 8 november - staat een stukje over het JeejPeejse "Nederlands". Ik citeer prof.mr.dr. J.P. Balkenende, premier van Nederland, n.a.v. de moord op Van Gogh:

"Je mag verschillende meningen hebben met elkaar in een land, dat past bij democratie in een rechtsstaat, maar wanneer het gepaard gaat met de handeling zoals vandaag, dan past daarvoor afschuw en verwerping, in fundamentele zin, van wat zich vandaag heeft afgetekend."

Zo, die zit, nietwaar? Hier hebben we de Grote Nederdenker cum Voorganger geciteerd over zijn ziekbed (en je moet zijn intens zenuwachtige snel stotterende kastratengeluidje er zelf bij verzinnen):

"Naderhand, dan heb je natuurlijk meer ook voor een stukje reflectie, een stukje bezinning", zei de premier over zijn ziekbed. "En dat is wel een stukje verrijking."
"Je hebt te maken met bacterieën in je lichaam die grote consequenties kunnen hebben", was volgens hem de reden dat hij in dat ziekbed belandde. "Maar een gevoel van bangheid heb ik eigenlijk niet zo gehad." En toen Balkenende uit het ziekenhuis kwam en de sociaal-economische problemen overzag van het land waaraan hij leiding geeft, was zijn analyse: "Natuurlijk is het zo dat elk conflict, elke moeilijke situatie niet eenvoudig is."

Ik citeer het NRC-artikel, en de laatste Balkenendiaanse diepzinnigheid heeft mij ook bereikt via de radio (waarna ik 'm prompt afzette). Hij is ook zeer consistent:

In één opzicht blijft Balkenende in het Engels gewoon zichzelf. Zo vaak als hij in het Nederlands zijn zinnen begint met: 'als het gaat om', zo vaak beginnen in het Engels de zinnen met 'if you talk about'.

Tenslotte, als tolk en vertaler wil je natuurlijk graag weten wat je collegaas doen met zo'n geval. Ik citeer:

Blijft het probleem voor de tolken het buitenissige poldernederlands te vertalen. Wat bijvoorbeeld te doen met de zin "en dat is het antwoord op de tijdsdimensie wat betreft de uitzonderingsregel", die Balkenende afgelopen vrijdag op één van zijn persconferenties bezigde. De Engelse tolk maakte ervan: "Thats the essence of that waver which applies in that area."

De duitse tolk liet het geheel onvertaald, en is volgens de NRC-journalisten "daarom veruit de beste".

Hoe het zij: De man spreekt zo vanaf het eerste moment dat ik hem hoorde, wat de Nederpers ook schrijft, en hij kán evident niet beter of anders. Zoals je weet ben ik in het geheel geen bewonderaar van Cohen, maar toen er sprake van was of deze Balkenende zou opvolgen bij voldoende zetels leek me dat, althans voor Nederlandse belangen, geen slecht idee. Ik vermoed dat Chirac, Blair en Schröder zwaar getrainde poker-faces hebben, die zowel hun gezicht als hun mond goed in bedwang hebben, maar ik zou bijzonder graag hun hysterisch gelach en cynische grappen over JeejPeej de Gristenneurotische Em Pee eens horen, na een optreden van hem in hun bijzijn, al is daar weinig kans op.

Ik meen al jaren een ca. 11-jarige gristen-padvinder van zeer beperkte vermogens te zien, die ergens in het gedachtengoed en, vooral, de manieren van doen van de 50-er jaren is blijven steken. Zoals ik eerder heb opgemerkt: Uitstekend materiaal voor een middelbare boekhouds-functie, speeltuin-coördinator, of hopman van de scouts, zoals deze zich tegenwoordig noemen, maar een factor 1000 of 1000*1000 te licht voor zijn huidige functie, hoe bedroevend dat ook voor 'm is.

Wie dan? vraag je wellicht. Tsjaaaa ... Nu, in ieder geval iemand die géén puinhopen, waanzin, of slordige samengeraapte cliché's in kromme grammatica opdient als neurotische snelstotteraar. Je mag van een premier van Nederland toch wel minimaal eisen dat hij behoorlijk Nederlands spreekt en schrijft? Immers, dat doet men ook van Marokkanen die in Nederland willen blijven.


Het beste,

Maarten.
 

 

Nedernieuws 9 november 2004