Maarten Maartensz:                          Nedernieuws

Nedernieuws 4 maart 2005             

 

Beste Freek,

Tsjee - een Nedernieuws! Ja, dat had je niet verwacht, hè. Wel, ik las een recensie in de NRC van gisteren, en schreef toen het volgende stukje:


TGOs van diverse soorten

1. Beerekamp en Van Gasteren

Bij mijn weten dateert de afkorting 'TGO' (= 'Tweede Generatie Oorlogsslachtoffer') uit de tachtiger jaren van de 20ste eeuw. In ieder geval hoorde ik 'm toen voor het eerst, uit de mond van een sociaal academisch bekwaamd sociaal werkster, die ik via-via kende en niet in die beroeps-capaciteit, en die mij wist te vertellen - vrijwel zonder enige kennis van me te hebben - alleen op basis van het feit dat mijn vader een concentratie-kamp had overleefd, dat ik daar "een typisch voorbeeld" van zou zijn.

Sindsdien ben ik onverbeterlijk briljant afgestudeerd als psycholoog, en heb me wel eens in dat TGO-schap verdiept, maar het bleek een baaierd van vooroordelen, clichées, ongefundeerde generaliseringen en ideologisch gemotiveerde kretologie, die erop neer komt dat àls je dan één van de weinige kinderen bent van ouders (en in mijn geval ook: grootouders) die de feitelijk zeer zeldzame moed hadden zich in Nederland te verzetten in de Tweede Wereldoorlog tegen de Duitse bezetters (i.p.v. pas daarna, toen het geen levensgevaar meer kostte en chique stond), dat je dan "dus" zowèl geschift zou zijn, middels een of ander mythisch proces waarmee het kwaad je ouders aangedaan aan jou zou doorgegeven zijn, als ware het een erfzonde - als óók geen enkel recht had op enige hulp, want je was dan immers minstens een beetje gek.

En hulp heb ik - vader 3 jaar en 9 maanden KZ, mede-organisator van de Februari-staking, grootvader vermoord in het concentratie-kamp Amersfoort - helemaal nooit gehad: Geen cent, niets. Immers, al die miljoenen of miljarden die wèl door de regering werden besteed aan 'hulp' kwamen ten goede aan 'hulpverleners' als van de Stichting 40-45: Hoeren en pooiers van het fascisme, die vorstelijke inkomens genoten van regerings-subsidie zogenaamd om 'hulp' te verlenen aan anderen, maar dat feitelijk aan zichzelf deden, en die werkelijk hulpbehoevenden nodig hadden als aanleiding en voorwendsel om zelf te kunnen parasiteren.

Trouwens: Was die hulp dan nodig in mijn geval? Niet vanwege wat mijn vader en grootvader leden. Maar ik ben nu al de helft van mijn leven invalide - M.E. - doch krijg àl die tijd (27 jaar nu) géén enkele hulp in 'Onze Democratische Rechtsstaat', want M.E., feitelijk een internationaal erkende ziekte met honderdduizenden malen meer slachtoffers dan TGO's (àls die al bestaan) zou 'geen erkende ziekte zijn' of zou 'psycho-somatisch' zijn, en dan ben je (als bijstandscliënt die 16 uur per dag op bed ligt met pijn en zonder energie) een bijstands-oplichter, 'een fraudeur' (zoals de Amsterdamse ambtenarij mij herhaaldelijk heeft gezegd) en overig fraais. Geld krijg je niet, ook niet voor medicijnen: Geld voor hulp gaat in Nederland naar de hypotheken van de tweede huizen in Frankrijk van de Nederlandse kaste van professionele hulpverleners. Je moet dus 27 jaar lang van enkele honderden Euro's in de maand rondkomen als invalide, zonder hulp, zonder vergoeding van medische kosten, 16 uur per dag ziek en met pijn in bed.

Nu lees ik in de NRC van 3 maart een verslag van Hans Beerekamp, TV-recensent en 'filmkenner', van wéér een film van Louis van Gasteren over - laten we zeggen - 'de problematiek van TGO's, althans zoals verbeeld door Van Gasteren.

Het geval wil dat ik zowel Beerekamp als Van Gasteren oppervlakkig ken.

Beerekamp van de studie psychologie, waar hij het blad 'Spiegeloog' redigeerde (waar ik zelf later in publiceerde, toen hij allang geen hoofdredacteur was), in de tijd dat hij ook nog fanatiek CPN'er, Marxist, Revolutionair en, toen al, filmgek was. Indertijd vond ik 'm nogal dom, omdat ikzelf immers allang uit de CPN was, Marxist noch Revolutionair was, en vond dat de universiteit geen vrijplaats voor Revolutionaire Vrijgestelden met valse praatjes behoorde te zijn. Maar ja, ik was een éénling aan de UvA, zij het ongebruikelijk briljant.

Van Gasteren heb ik een keer ontmoet in de late 60-er jaren, samen met mijn vader, die hem wat beter kende, maar ook niet goed. Van Gasteren - toen zogenaamd 'bekend filmer' - viel mij indertijd op als een typische theatrale persoonlijkheid: Hoorspelkern-Nederlands, luide stem, voortdurend de schijnwerpers en de publieke aandacht zoekend, en zich aanschurkend tegen het milieu van ex-verzetslieden waar mijn vader prominent in was. Later maakte Van Gasteren 'Begrijpt u nu waarom ik huil?', over alweer een man die ik ken via mijn vader, wat overigens een film is die ikzelf nooit gezien heb, omdat ik de man kende, en mij de recensies over de film tegenstonden en ik het ontstaan ervan (gooi iemand die een concentratiekamp overleefd heeft vol met LSD en zet 'm voor de camera van Van Gasteren) moreel sterk afkeurde, en afkeur.

Nu is er dan de opvolger van 'Begrijpt u nu waarom ik huil?', die Beerekamp recenseerde op 3 maart. Ik volg zijn recensie, en zeg er het mijne over - ik mag toch wel zeggen: Als akademisch gekwalificeerd psycholoog en filosoof, met mijn achtergrond, met een aanzienlijke hoeveelheid relevante kennis die de Beerekampen en Van Gasterens ontberen.

Het begint zo:

"In september 2003 won Louis van Gasterens De prijs van overleven het Gouden Kalf voor de beste korte documentaire. Januari 2004 kreeg de film een bescheiden bioscoop-roulement; een jaar later berekende de Filmkrant dat het volgens de kruisjes van de filmcritici in de rubriek Mijn mening de beste Nederlandse productie (fictie én non-fictie) van het jaar was geweest, nog vóór Eddy Terstalls Simon en Theo van Goghs 0605. Toch is de kans groot dat u tot de uitzending gisteren van de documentaire door de NPS in de rubriek Dokwerk (of de aankondiging een dag ervoor in Nova) nog nooit van De prijs van overleven had gehoord."

Dat is allemaal nieuws voor mij, en gelukkig heb ik al 35 jaar geen TV, dus heb het schoons ook niet gezien. Het lijkt me dat de berekening van de Filmkrant minstens tendentieus is, want bijvoorbeeld 0605 kwam bijna een jaar later uit dan De prijs van overleven. Maar ik vermoed dat Beerekamp wat posthume rekeningen aan het vereffenen is, want Beerekamp had het niet op Van Gogh (alweer iemand die ik persoonlijk gekend heb), en wel op Van Gasteren, en Van Gogh had het juist niet op Van Gasteren.

In feite vond Theo van Gogh Van Gasteren een oplichter, en een slecht filmer die mooi weer probeerde te spelen met wat Theo 'de 5-mei industrie' noemde. Van Gogh kwam tot die meningen geheel onafhankelijk van mij, maar was dusdanig geïrriteerd door Van Gasteren dat hij een aantal feiten uit Van Gasteren's eigen zogeheten 'verzetsverleden' oplepelde die Van Gasteren wel aanvocht voor de rechter maar niet kon weerleggen: In de 2e W.O. zat Van Gasteren niet in het verzet, maar vermoorde wel een joodse onderduiker, mogelijk vanwege geld, en Van Gasteren's zuster Josephine was toen de minnares van Willy Lages, het hoofd van de SD.

Dit is niet zo'n frisse achtergrond voor 'een cineast' die films over aspecten van 'het verzet' maakt, alles van de meest nadrukkelijke Politiek Correcte signatuur.

Beerekamp's artikel vervolgt aldus:

"De eerste moraal is dus dat voortreffelijke en belangrijke documentaires - voorzover niet gewijd aan bekende Nederlanders als André Hazes of Johan Cruijff - pas door uitzending op televisie brede aandacht krijgen. De tweede les is dat de nu 82-jarige Van Gasteren niet zozeer een controversiële oude brombeer is als wel een filmmaker op de toppen van zijn kunnen."

Tsja. We worden getracteerd op vetopgelegde ironie van drs. Beerekamp (hij schijnt namelijk net als ik afgestudeerd, in zijn geval, anders dan het mijne, ongetwijfeld vooral op basis van z'n politiek zwaar correcte bezigheden aan de UvA, en niet vanwege z'n briljante verstand), en op een fraai voorbeeld van kontkruiperij: een "82-jarige" "op de toppen van zijn kunnen" - een soort Michelangelo van de Neerlandse filmkunst, wellicht.

Maar ja - wie journalist is in Neerland functioneert als kontjesgever van vrienden en bekenden, en het zal deze dag Van Gasteren's beurt zijn in de wiens-aarsgat-lik-ik-vandaag-schoon agenda van Beerekamp. Geeft niet, maar laten we het wel opmerken.

Beerekamp gaat zo verder:

"Het vervolg op Van Gasterens beroemde documentaire Begrijpt u nu waarom ik huil? (1972) - over de behandeling van oorlogstrauma's met LSD door psychiater Jan Bastiaans - is een veel betere film. Zoals Claude Lanzmanns Shoah in 1985 voor het eerst een monumentale vorm vond voor wat de meesten al wisten, zo beitelt Van Gasteren uit marmer een definitieve documentaire over de tweede generatie oorlogsslachtoffers. Ook wie Carl Friedmans Tralievader las, over een door een overlevende geterroriseerd gezin, staat verbijsterd over de aanblik van de werkelijkheid."

Opnieuw: Tsja. Ik heb géén van de aangehaalde verpletterende kunstwerken gezien of gelezen, maar weet daarnaast wèl een stuk beter dan de meesten van mijn generatie wat er werkelijk gebeurde in concentratiekampen.

Verder heb ik Bastiaans altijd als een charlatan beschouwd: Het hele idee een getraumatiseerd mens LSD te geven is wetenschappelijk geheel nooit en nergens onderbouwd en grenst bijzonder dicht aan sadisme. Inderdaad is deze therapie nooit uitgeprobeerd op enig mens, behalve enkelingen die daaraan onderworpen zijn door de charlatan Bastiaans - met een resultaat, of gevolg, of nasleep zoals uit de rest van dit artikel blijkt.

Ook geloof ik geen moment dat wat deze vermeende Michelangelo van de Nederfilm beitelde "uit marmer" iets als "een definitieve documentaire over de tweede generatie oorlogsslachtoffers" is, of zelfs maar kan zijn.

Er zijn drie redenen: Zoiets laat zich om te beginnen niet adekwaat behandelen in een documentaire; er is geen enkel behoorlijk wetenschappelijk onderzoek naar zogenaamde "tweede generatie oorlogsslachtoffers"; en àls er al zoiets is als een dergelijke groep van kinderen van getraumatiseerde ouders - zoals daar ook de groepen kinderen van alcoholici, pedofielen, sadisten of debielen zijn, allemaal ook groepen kinderen met een moeilijk bestaan - dan is ongeluk altijd persoonlijk en privé en niet generaliseerbaar, en dat zéker niet in een documentaire.

Ik keer terug tot film-kenner en TV-recensent drs. Beerekamp.

"De prijs van overleven begint met archiefbeelden uit 1971 van Joop (1919-2000) in behandeling bij Bastiaans. Hij gaat in de houding staan en roept in het Duits: "42.392 meldt zich, in preventieve hechtenis"."

Kortom: Joop - die bij mijn weten niet voor verzets-activiteiten maar wegens onderduiken naar het KZ werd gestuurd - werd na de oorlog nogmaals misbruikt, deze keer door een publiciteitsgeile medische charlatan en een publiciteitsgeile cineast, beide uit op roem en geld uit wat Theo van Gogh 'de 5-mei industrie' noemde, waar inderdaad miljoenen aan subsidies rondgingen, en waar velen zich probeerden omhoog te werken in de publiciteit via Politiek Correcte praatjes du moment over 'Het Nederlands Verzet'.

"Joops jongste zoon Reinier, geboren in 1954, is een leraar geschiedenis, die schampert over de Auschwitz-werkstukken van zijn leerlingen. Zelf koos hij ervoor kinderloos te blijven, want hij wilde geen ellende doorgeven. Tijdens de Cubacrisis wist hij dat het weer oorlog zou worden, en dat zijn vader hem en zijn moeder zou doodschieten, want dat had hij beloofd."

Ook Reinier en Joops andere kinderen heb ik oppervlakkig gekend. In contrast: Mijn communistische vader, geheel anders dan Joop T., was niet gebroken door zijn KZ-ervaringen; ik heb mijn vader nooit zien huilen behalve toen mijn jongere broer verdronk; en mijn vader poneerde nooit dergelijke waanzin als Joop T. kennelijk deed gedurende de Cuba-crisis. Die crisis kan ik me wel heugen, maar o.a. omdat mijn vader er bevestiging aan ontleende dat Chroestjov de wereld behoed zou hebben voor een atoom-oorlog, want mijn vader was een gelovig communist - en dat hielp hem ongetwijfeld in en na de oorlog.

"Reiniers oudere broer, die naamloos aan het woord komt in geschreven tussenteksten, zegt: "Emotioneel ben ik vermoord door mijn ouders." Zijn zuster, ook buiten beeld, schrijft dat ze het definitieve afscheid van haar ouders als een zegen had ervaren."

Ook dat klinkt bepaald niet gezond, en voor mij en mijn broer geldt iets dergelijks geheel niet. Dit betekent niet dat de kinderen van Joop T. liegen - maar het betekent wel dat hùn privé-ervaringen niet gegeneraliseerd mogen worden naar 'kinderen van oorlogsslachtoffers' a.k.a. 'TGOs'.

"De directeur van de gedenkplaats Sachsenhausen vertelt dat veel ex-gevangenen er begraven zouden willen worden, omdat het de enige plek is waar ze zich thuisvoelen. Dat mag niet, maar asverstrooiing wel. Dus zien we de weduwe Dina, in 2002 ook overleden, aan het slot van de film Joop naar 'huis' brengen. Ze zegt ook: "We hebben die kinderen zonder meer vergiftigd. Af! Alleen hebben we dat nooit geweten." De oudste zoon schrijft dat het altijd de verantwoordelijkheid van anderen was, en dat de uitvluchten leken op wir haben es nicht gewusst."

Het spijt me, maar dit klinkt min of gestoord. Ik ken wijlen 'Dina' als 'Dien T.', en vermoed dat ze napraat wat Bastiaanse haar heeft wijsgemaakt, of latere hulpverleners. Maar goed - het kan zijn dat de familie T. heel slecht functioneerde, anders dan de mijne. In ieder geval kreeg ik nooit uitvluchten te horen van mijn ouders, en voel ik mij geheel niet 'vergiftigd' of zelfs maar mishandeld in enig opzicht door mijn ouders. En mijn vader is normaal gecremeerd, en had geen wens om z'n as in Sachsenhausen te doen uitstrooien.

Het tragische echter is dat een publiciteits-geile moordenaar van een ondergedoken jood, en broer van de minnares van het hoofd van de SD in de Tweede Wereldoorlog, na de oorlog de specifieke pijn, ellende en moeilijkheden van de familie T. kon misbruiken om er zelf beter, bekender, en schijnbaar nobeler mee te worden.

En sindsdien - dus sinds 1972 - is het specifieke leed van de kennelijk disfunctionele familie T. in de ogen van velen maatgevend geworden voor DE 'kinderen van oorlogsslachtoffers'. Immers, heeft niet de Michelangelo van de Nederlandse 5-mei-industrie "in marmer gebeiteld" hoe doorsnee Nederlandse men (nooit afkomstig uit families met leden moedig genoeg om verzet te plegen in de Tweede Wereldoorlog, want dergelijke mensen waren zeldzaam en bijzonder) over "de tweede generatie oorlogsslachtoffers" zou moeten denken, zeker als doorsnee hij of zij Politiek Correct wil doen?

Ik ben bij de laatste alinea van Beerekamp aangeland, kennelijk een soort cri de coeur van een filmgek:

"Veel uitgebeender en confronterender, ook door het gebruik van teksten en stiltes als stijlmiddelen, kan film niet meer worden."

Wel, het zal ongetwijfeld theatraal zijn: Van Gasteren is een theatrale persoonlijkheid, die het leed van anderen niet alleen licht vindt te dragen, maar ook makkelijk te misbruiken.

2. Andere TGO's

Zoals gezegd, en schrijvend als wetenschapsfilosoof en psycholoog: Ik geloof niet zo aan de hele notie van TGO's. Ik heb mijn redenen boven al gegeven: Er is geen behoorlijk wetenschappelijk onderzoek naar gedaan (wel onbehoorlijk, maar dat laat ik onbesproken); het hele begrip is typisch een Politiek Correcte slogan; het hele redeneren over de groep van kinderen van oorlogsslachtoffers is vergiftigd door de film van Van Gasteren uit 1972 en de LSD-charlatanerie van Bastiaans; en de hele Nederlandse hulpverlening plus propaganda voor subsidies - waar jaarlijks miljarden in rondgaan als we de medische stand meerekenen - bestaat vooral om de hulpverleners goede inkomens en in de publieke smaak vallende praatjes en slogans te bieden, en niet of slechts als secundaire afgeleide, om wie hulp nodig heeft te helpen.

Hiermee ontken ik niet dat er statistische gronden zijn om aan te nemen dat kinderen van oorlogsslachtoffers een gemiddeld grotere kans hebben op problemen - maar hetzelfde geldt kinderen van alcoholici, van pedofielen, van sadisten, van debielen, en van politici, bijvoorbeeld, en tot nu toe heb ik nog geen categorie gezien voor Tweede Generatie Alcoholici, Pedofielen, Sadisten, Debielen, of Politici, terwijl ik toch van allemaal wel een voorbeeld kan bedenken, en zelfs van een paar die wellicht (bijna) àlle kenmerken van al die groepen hebben.

Maar: Die problemen kun je niet generaliseren, want alle ongeluk en leed is privé en persoonlijk, en zeker niet via een TV-documentaire of film, omdat dit juist middelen zijn waar je niet behoorlijk mee kàn generaliseren, al zou je willen.

Toch is er een interessante vraag over een welbepaalde groep zogeheten TGO's waartoe ikzelf óók al niet behoor: De prominente PvdA-politici die - in Oudkerk's woorden - pretenderen 'ik ben joods, maar heb niet het joodse geloof', en die dat deden om er carrière mee te maken in post-tweede-wereldoorlogs Nederland: Van Thijn, Cohen, Oudkerk en meer van dergelijken.

Uit wat voor geschifte, vergiftigde, zieke, disfunctionele families komen Van Thijn, Cohen en Oudkerk eigenlijk? Van Thijn was al gek in z'n puberteit, toen hij naar z'n eigen verhaal ('Het Verhaal' geheten: de man is ook megalomaan) gemarteld werd door z'n moeder met electrische schokken. Oudkerk is een kennelijke sado-masochist en psychopaat die z'n gerief zoekt en vindt als wethouder van Amsterdam bij hordes junkie-hoeren. Cohen gaat door voor fatsoenlijk, maar functioneert al jaren als feitelijke opper-S.S.er voor de drugsmafia van Amsterdam én heeft z'n eigen carrière en burgemeesterschap geplaveid door 'met mijn joodse identiteit' wetgeving door de Kamers te helpen liegen en manipuleren die hij nóóit en te nimmer had geschreven voor toepassing op zijn soort 'joden', maar waarmee nu al wel 6500 mensen uit Nederland verwijderd zijn als ongewenste vreemdeling, ongetwijfeld met tientallen of meer doden als gevolg.

Hoe bekwaam om te besturen zijn TGO's als Van Thijn, Cohen en Oudkerk eigenlijk? Volledig onbekwaam - maar hun carrières stonden altijd 'in het teken van het hakenkruis': Hoewel alledrie atheïst en socialist kregen alle drie hoge en zeer goed betalende bestuursfuncties omdat ze 'joods' zouden zijn, en wellicht ook omdat hun families zoveel hebben geleden in de 2e W.O. In Nederland van 1975-2000 was het meer dan voldoende om je als brave PvdA-conformist te gedragen en te roepen dat je 'joods was al heb ik het geloof niet' om de burgemeester- en wethouder-schappen nagedragen te krijgen.

Kortom: Ik moet aannemen dat de mafia in Amsterdam de macht heeft, sinds dekaden, omdat Van Thijn, Cohen, en Oudkerk daar dekaden lang niet tegen op durfden te treden (bang om afgeschoten te worden, wellicht met recht) én te slap, immoreel en karakterloos waren om de banen op te geven die ze niet volgens de wet wensten uit te voeren, en dat dit weer teruggaat, voor een deel althans, op de gestoorde, disfunctionele, asociale, onbehoorlijke families waar ze uit stammen als TGO's.

In Amsterdam heersen al dekaden politieke psychopaten als feitelijke hoofden van de SS van de drugsmafia, "uit naam van de idealen van de Februaristaking" en "met mijn joodse identiteit al heb ik het joodse geloof niet", want ze hebben de macht verworven met leugens over hun identiteit, en met poses over hun humaniteit, maar feitelijk gedreven door hun eigen machtsgeilheid en geschiftheid, kennelijk mede veroorzaakt door hun ellendige jeugd als tweede generatie oorlogsslachtoffer.

Dit lijkt me een in beginsel adekwate verklaring voor zowel de machtsgeilheid en publiciteitsgeilheid als het misdadig incompetente beleid van Van Thijn, Cohen en Oudkerk. Wel, ik heb goed nieuws voor ze: Ik geef ze graag LSD - als psycholoog, en deskundige op hun gebied van politiek liegen en TGO-schap; als 'toevallig besneden' atheist ook - om ze te ondervragen over de tientallen zo niet honderden miljarden die ze de Amsterdamse drugsmafia hebben helpen verdienen "uit naam van de idealen van de Februaristaking", door jaar in jaar uit en dekade in dekade uit te weigeren de Nederlandse wet te handhaven én te weigeren ontslag te ontnemen - en Van Gasteren (of een andere integere cineast) mag het op film zetten voor het nageslacht.

Het lijkt me een recept voor een véél interessanter, nuttiger, zinniger en eerlijker film dan Van Gasteren's pogingen de werkelijkheid te herdefiniëren via valse filmpjes gebaseerd op de immorele, onwetenschappelijke en au fond sadistische 'therapie' van een medische charlatan. En wie me niet gelooft over die therapie: Herlees de woorden van de familie T. hierboven en dank Jan Bastiaans, LSD-'psychiater', en Louis van Gasteren, 'ex-verzetsman' ervoor.


Zo. Dat was genieten, nietwaar?

Het beste,

Maarten.

 

Nedernieuws 4 maart 2005