\ 

Nederlog

 

8 Januari 2010

 

Crisis: Neerland's heerlijke CEOs

 

Er staat een aardig stuk van Hubert Smeets in de Boeken-bijlage van de NRC van heden, dat feitelijk vooral bestaat uit een recensie van drie boeken over de ondergang van drie belangrijke industrieŽn of bedrijven: De vastgoedfraude, de ondergang van PCM (het bedrijf waar de NRC onderdeel van is) en ABN/Amro.

Ik zal er een paar stukken uit citeren, wellicht voor behandeling later, want ik ben niet al te fris op het moment, maar wil dit wel bijhouden voor mijn reeks over de crisis, nu dus in het derde jaar.

Het stuk van Smeets heet "Overmoed en ondergang" en begint zo:

De wanhoop schreeuwde de lezer toe. 'Nationale elite moet de economie redden, liet NRC Handelsblad op 5 februari 1994 op de voorpagina weten. Vijf mannen hadden daartoe, uitgenodigd door de kant, vastgesteld dat Nederland zich opnieuw moest uitvinden nu de oude tegenstanders uit het Oostblok op de knieŽn lagen en nieuwe tijgers in AziŽ opdoken. Uiteraard op straffe van ondergang. Het vaderland maakte een monumentale crisis door, betoogde toenmalig bestuursvoorzitter Jan Timmer van Philips, een van de vijf. (...) Tijd dus voor een keurkorps van ondernemers, werknemers en denkers om een ultieme reddingsactie op gang te brengen. Want als politici zelfs niet naar de elite luisteren 'dan is er geen hoop meer voor het land', zei Timmer.

Dit is een goedgekozen begin, omdat volgens mij rond deze tijd de afbraak van de verzorgingsstaat begon, dus voor een flink deel op voordracht van grootmuilen als Timmer.

En zo geschiedde, met alle linguistische gevolgen van dien. Ouderwetse begrippen als beleid en bestuur of voorzitter werden vervangen door 'mission statement' en 'chief executive officer'. Loser werd normaal Nederlands. Het woord was aan de alfamannen, lieden die niet overleggen maar 'het verschil maken'.

Sindsdien zijn al die alfamannen mislukt, al zijn ze ongetwijfeld allemaal rijk gepensioneerd, en hun bedrijven naar de sodemieterij geholpen, dat dan weer is gedocumenteerd in diverse boeken, waarvan Smeets er drie bespreekt.

De dramatis personae [van die boeken - MM] zijn de gevallen (anti)helden, die de structuren naar hun hand willen zetten en geen ontzag hebben voor structuren waarin de mens zich van oudsher moet voegen. Ze zijn revolutionairen, die lak hebben aan tradities en conventies, al hunkeren zij in wezen naar erkenning door de zittende elite.

Dit lijkt me niet helemaal waar: Het betreft inderdaad alfamannen, dus grote ego's met grote muilen en een drift prominent te zijn, maar het betreft feitelijk delen van de bedrijfselite, die zich meer gedragen als criminelen dan wat anders.

Dat laatste is misschien geen (niet altijd) opzet:

Maar wat blijkt? Bankiers en krantenmannen, althans deze, maken er ook een potje van. Niet eens uit gecalculeerde slechtheid, eerder uit irrationele blindheid. Ontluisterend is hun gebrek aan rede. Zo gefixeerd zijn ze op hun persoonlijke leidersschap, dat ze juist op kritieke momenten niet in staat zijn tot breder en analytisch en strategisch denken. Sterker, hoe vlotter het gaat, hoe gevoeliger ze worden voor sterrewichelarij.

Ik vind dit aardig om te lezen, was het alleen omdat ik altijd heb gedacht: Ik kon en kan namelijk niet geloven dat personen als Rijkman Groenink of Jan Timmer werkelijk veel bijzonders in huis hebben, eenvoudig door de manier waarop zij spreken.

En ik zeg dit niet omdat ik denk dat managers per se niet veel bijzonders in huis hebben, want dat denk ik niet, maar omdat ik dat wel denk over de Nederlandse managers die prominent in het nieuws zijn geweest de laatste twintig jaar, in ieder geval.

Nu sla ik redelijk wat anecdotiek over om te arriveren bij een samenvatting:

Desondanks zijn ook Bouwfonds en PCM pars pro toto voor een vorm van decadentie. De volkshuisvesting was immers symbool van de verzorgingsstaat, zoals de kwaliteitskrant een uiting was van volksverheffing. Teloorgang is dan ook de grote gemene deler van deze boeken.

Die Smeets dus beschrijft, al meen ik zelf dat "de kwaliteitskrant" vanouds en nog steeds voor het hoogst opgeleide deel van de natie is, en weinig betrokken is bij volksverheffing.

Maar wat er ingezet werd rond 1994 was inderdaad de afbraak van de verzorgingsstaat; de uitverkoop van de maatschappelijke nutsbedrijven; en het prediken van al het fraais dat valt onder de termen "marktwerking", "efficiŽntie" en "transparantie".

Overigens lag dit niet alleen of voornamelijk aan zelfverklaard Neerlands talent: Het was voor een flink deel over komen waaien uit de VS.

Wat echter wel zo is dat de grootbemuilde Neerlandse alfamannen, die pretendeerden revolutie te maken, dat feitelijk op een koopje hoopten te kunnen doen - win-win-situatie, in hun apentaaltje - om de volgende reden:

De risico's leken bovendien beperkt. Bij ABN Amro bijvoorbeeld (..) waren de topbestuurders er van overtuigd dat de staat de bank nooit kopje onder zou laten gaan en zich er terdege van bewust dat de gemeenschap dus uiteindelijk voor hun goklust zou opdraaien.

En zo gebeurde dan ook, en Smeets vervolgt zo:

Dat afwentelgedrag is een overeenkomst met de gang van zaken in de openbare sfeer, waar de belastingbetaler ook altijd door de rekening krijgt. Zij het dat in het publieke domein soms electorale represailles volgen, terwijl in de private sector juist exitbonussen, fictieve winstdelingen en gecumuleerde jaarsalarissen volgen.

De achterliggende reden is in beide gevallen precies dezelfde: De feitelijke topbestuurders hebben teveel macht, en kunnen niet verantwoordelijk gemaakt worden, noch persoonlijk aangesproken - of als het dan gebeurt, met veel vijfen en zessen, dan blijken ze voor rechters te komen die ze vrij spreken of "straffen" met boetes van tienduizenden voor fraudes of bedrog met miljarden, kennelijk omdat Neerlandse rechters dat passend vinden, zoals ze het kennelijk ook in grote meerderheid passend vinden kinderen die niets gedaan hebben dan geen Neerlands paspoort hebben in Neerlandse gevangenissen op te sluiten.

Ook de bonussen waar Smeets terecht op wijst zijn betrekkelijk nieuw en ook al uit de VS over komen waaien, althans in de mate waarin ze plaatsvonden de afgelopen ca. 10 jaar.

Trouwens... gisteren was Amsterdams alfaman Cohen in het nieuws met de mededeling dat hij de dure gimpen van stelende jochies wilde af gaan pakken, als "Pluk Ze" regel (ook toegepast, zogenaamd of in werkelijkheid, op drugshandelaren), omdat die jochies bestraft moeten worden. Over de megafraudeurs uit zijn eigen alfatopmilieu hoor je zo een alfafiguur nooit.

Hoe het zij

Als er ťťn gezamenlijk beeld uit [de door Smeets gerecenseerde boeken - MM] opdoemt, dan is het een beeld van irrationele en infantiele daadkracht van cynische mannen zonder veel zelfkennis, die zich in tijden van nood verschuilen achter een benepen opvatting van individuele verantwoordelijkheid.

Feitelijk geloven ze, overwegend naar waarheid, in grote meerderheid dat ze die verantwoordelijkheid helemaal niet hebben, omdat zij - menen ze zelf - zulke excellente mannen zijn, in eigen perceptie, die niets fout kunnen doen, en die ook van dusdanig niveau zijn dat de samenleving op de knieŽn zou moeten liggen in dankbaarheid dat zij bereid zijn hun gigantisch talent te willen gebruiken voor iets maatschappelijks nuttigs. Vandaar ook weer die volkomen krankzinnige aan zichzelf toegekende bonussen.

Smeets zegt er dit over

Deze analytische en intellectuele armoede van de aanvoerders van BV Nederland is niet alleen hun ondernemingen, maar ook de samenleving duur komen te staan.

En hij neigt er aanmerkelijk meer toe dan ik doe heil te verwachten van de politieke of ambtelijke Neerlandse elites - die in feite volgens mij de gewillige uitvoerders van deze grootmuilige CEOs waren, in de kennelijke hoop zich er op termijn bij aan te kunnen sluiten, zoals ook gebeurde (Kok, Zalm, De Grave, Brinkman e.v.a.)

Om terug te komen op het Cohense beleid inzake 12-jarige diefjes: Een Pluk-Ze beleid van mislukkende CEOs als Groenink, Timmer, Tilman, en hoe ze allemaal verder mogen heten, lijkt mij een heel stuk rechtvaardiger, en ook maatschappelijk veel nuttiger en veel meer opbrengend.

Als bijstandsniveau goed genoeg is voor mij, is het zeker goed genoeg voor dergelijke types.

Maar ja, Neerland's "onafhankelijke" rechters willen het al niet - wel van die jochies natuurlijk, maar niet veel grotere, veel rijkere, maar ook veel machtiger schoften.

crisis-economie


P.S. Later wellicht meer over dit onderwerp en stuk, al geloof ik dat het uittreksel + commentaar adekwaat zijn. En zie overigens mijn Economie & managers: Uitkomende hypothese, Iets over managers-typen en Iets over bonussen uit maart vorig jaar over deze alfamannelijke grootmuilen en ellebogenwerkers zonder werkelijk verstand en zonder enige moraal dan zelfverheffing.

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ē