\ 

Nederlog

 

3 Januari 2010

 

Een klein beetje Principia Mathematica poŽzie



Ik vermeldde gisteren dat ik de Tao Te Ching op de site heb, en opende met Chinese calligrafie - waarvan ik maar aanneem dat de de vertaling is zoals eronder staat, want weten doe ik het niet - en eindigde (na diverse leerzame verwijzingen) met (zwartzetting van vandaag)

In any case, the Tao Te Ching can also be read as poetry and there are very many translations in many languages mostly - it would seem to me - because of its poetical qualities.

De laatste dag van vorig jaar was ik erg blij met de ontdekking dat Whitehead en Russell's Principia Mathematica (Wikipedia link) op het internet staat in drie - voor de liefhebber natuurlijk - heel bruikbare pdf-bestanden.

Ondertussen heb ik mijn eigen exemplaar van de paperback versie van de P.M. gevonden en daarin bevonden dat deze van het jaar 1973 dateert en de titel draagt "Principia Mathematica to *56".

Wel... hier is nog wat poŽzie of wat daar op lijkt:



 


Mijn redenen om dit af te drukken zijn vooral omdat ik het zelf leuk vind - en het bovenstaande trouwens moeiteloos lees (dat ook lang zo moeilijk niet is als Chinees) - en ook omdat het net als Chinese calligrafie op diverse manieren iets poŽtisch heeft.

Het P.M. citaat is trouwens van de paginaas 219-220 van de pdf-versie en staat op p. 207 in mijn paperback versie (wat suggereert dat de laatste niet geheel hetzelfde is als de pdf-versie, die wellicht van een andere druk is (*)) en behandelt de beginselen van de verzamelingen-leer.

Maar daar gaat het me hier niet om, want het gaat me hier vooral om de poŽtische kwaliteiten van diverse vormen van calligrafie, want zowel de Chinese ideogrammen als de formules van de P.M. zijn - onder andere - vormen van schoonschrijfkunst. (**)

Waar ligt het poŽtische hier aan?

Gedeeltelijk aan de verhoudingen tussen de delen, zoals alle schoonheid (en lelijkheid), maar ik vermoed vooral omdat je weet of kunt zien dat er iets staat, weergegeven of afgebeeld wordt terwijl je niet goed, direct en gemakkelijk kunt zien wat er precies staat. Dat geeft een gevoel van een betekeniszwangere duisterheid of idem halfdonker, en daar begint de poŽzie, of althans dat deel dat erin bestaat dat de lezer probeert iets te zien in of te begrijpen van het meegedeelde, door er z'n fantasie op los te laten.

Hier is aanmerkelijk meer over op te merken, zoals dat een dergelijke poŽtische indruk of walm ook behoort bij gruwelpoŽzie en slechte Heideggeriaanse filosofie, die er hun faam ook aan danken, en dat waarachtige poŽzie niet alleen (of altijd) drijft op schijnbaar veelzeggend en diepgravend betekeniszwanger halfduister, maar het ging me hier vooral om het registreren van een parallel waar ik aardigheid in heb.

En u heeft nu ook enig idee hoe de Principia Mathematica oogt, als calligrafisch of typografisch kunststuk, dat het ook is.


P.S. Wat heeft u uit het bovenstaande kunnen leren, zeker als u niet om wiskunde of Chinees geeft? Dat er in veel zaken poŽzie zit, en waar dat o.a. aan kan liggen.

Noten

(*) En inderdaad (bevond ik wat later op 3 januari): De paperback is van de tweede druk van de P.M.; de internet versie is de eerste druk.

(**) Hetzelfde geldt trouwens veel wiskundige notaties, die natuurlijk ook zowel poetisch als ongelukkig gekozen kunnen zijn. Een (ander) fraai voorbeeld in dit verband is (en zie eventueel de volgende twee Wikipedia-links, al wordt u daar niet het genot gegeven van een hele of halve pagina notatie ervan) Frege's Begriffschrift, waarin de logica geschreven staat waar de P.M. voor een groot deel op gebaseerd is.

Een en ander wordt dubbel interessant, ook i.v.m. het menselijk kenvermogen, voor wie zich realiseert dat zowel Frege als Whitehead & Russell een soort notationele kathedraal opbouwden voor hun onderzoekingen naar de grondslagen van de logica en de wiskunde, die vrijwel volledig overbodig is gebleken, en vervangen kan worden door iets veel eenvoudigers.

Wie zich hiervan wil overtuigen, of dit wil tegenspreken met redenen, zou zich eens moeten verdiepen in Raymond Smullyan's "Theory of Formal Systems" en in zijn "First Order Logic" (de laatste is verkrijgbaar als Dover Paperback). Vooral het laatste fraaie boekwerk - gefundeerd op ideeŽn van de Nederlandse logicus en wiskundige Beth (Wikipedia-link) - laat zien hoeveel er welbeschouwd overbodig is in de P.M.

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ē