Prev-IndexNL-Next

Nederlog

October 17, 2012

Over Multatuli's Volledig Werk

Sections
Introduction
1. Over Multatuli's Volledig Werk
     
Introductie Oktober 2012
      Overzicht

      Nawoordje 2012
PS. My eye problems


Introduction:

This is a follow-up of yesterday's Dutch piece about 'Meerkerk's 'Multatuli' and in fact is a somewhat updated version of something called  
Opmerkingen bij het "Volledig Werk" van Multatuli
that I wrote 10 or 11 years ago.

So it is again about the Dutch writer Multatuli, of whom there is much on my site, that also is quite popular: See Multatuli-section, if you read Dutch, for apart from the introduction, it is almost all in Dutch, although some Multatuli's finest work has been translated into English: Walter Pieterse.

If you don't read Dutch I can only refer you to the last link - since what follows is in Dutch, and also presumes some knowledge
about Multatuli in my readers.




Introductie Oktober 2012

Ik heb dit vrijwel ongewijzigd overgenomen uit een tekst die uit 2001 stamt, sinds wanneer ik veel van Multatuli's teksten op mijn site uitgegeven heb, waaronder zijn IdeŽn 1 - 7 met mijn commentaren.

Hier zijn de links naar de indexen er heen - en de links in de indexen zijn de onderstreepte nummers, iets wat veel Neerlandici niet begrepen, of voorgeven niet te begrijpen, om welke reden nog steeds gedaan wordt alsof ik niet besta:



Overzicht

 
       Multatuli          Maarten Maartensz

                              - Multatuli en de filosofie 
                             
      
Multatuli's eigen Inleiding bij de Ideen.

       Index IdeŽn 1  -  Inleiding IdeŽn 1
       Index IdeŽn 2  -  Inleiding IdeŽn 2
       Index IdeŽn 3  -  Inleiding IdeŽn 3
       Index IdeŽn 4  -  Inleiding IdeŽn 4  |  Vorstenschool 1 (etc.)
       Index IdeŽn 5  -   Inleiding IdeŽn 5
       Index IdeŽn 6  Inleiding IdeŽn 6
       Index IdeŽn 7  Inleiding IdeŽn 7

       Woutertje Hfd  -  Woutertje Punten | Walter Pieterse 


Bovendien heb ik mijn commentaren bij de
IdeŽn eruit gelicht, voor het grootste deel, tot ergens rond idee 1050, en wel hier

       Commentaren index 1 A
   |  Commentaren index 3 E
       Commentaren index 1 B   |  Commentaren index 3 F
       Commentaren index 1 C   |  Commentaren index 4 A
       Commentaren index 1 D   |  Commentaren index 4 B
       Commentaren index 2 A   |  Commentaren index 4 C
       Commentaren index 2 B   |  Commentaren index 4 D
       Commentaren index 3 A   |  Commentaren index 5 A
       Commentaren index 3 B   |  Commentaren index 5 B
       Commentaren index 3 C   |  Commentaren index 6 A
       Commentaren index 3 D   |  Commentaren index 6 B

E.e.a. geeft een overzicht van zowel - mijn reacties op - Multatuli's IdeŽn als mijn kritiek op het Nederland waarin ik leefde, en niet uit kon vluchten vanwege ziekte en discriminatie.

Er is niemand die iets vergelijkbaars deed en ook niemand met de kwalificaties daarvoor: Uiteindelijk ben ik briljant afgestudeerd bij psychologie (eindgemiddelde: 9,3) en met een bijzonder goed kandidaats-examen (formeel 3 jaar, indertijd: eindgemiddelde: 8), voor mijn verwijdering kort voor mijn doctoraal op Multatuli's IdeŽn vanwege het stellen van de eerlijke, terechte, in mijn omstandigheden zeer moedige, publieke 39 Vragen, van de faculteit voor filosofie van de UvA:

        Brief faculteits bestuur
        Brief College van Bestuur

Niemand is op een dergelijke schunnige manier verwijderd van enige Nederlandse universiteit sinds 1945. Niemand is eerlijker geweest over het verval en de ondergang van het Nederlandse onderwijs en de Nederlandse universiteiten:

       Spiegeloog-columns

Ik weet van niemand die deed wat ik deed, schreef zoals ik schreef. Als dank is mij alleen dekaden van discriminatie deel geworden, vanwege mijn moed en karakter te zeggen wat ik denk, en mij te beroepen op het geschreven Nederlands recht en normen voor wetenschappelijk en ethisch denken en doen.

Maar goed... zie overigens ME in Amsterdam
- het is een voor mij zeer verbitterend thema: In Nederland floreren de schoften in bestuur, politiek en publieke instituties als gemeenten en universiteiten - iedereen met beschaving en integriteit is zus of zo eruit gewerkt, weggejaagd of verwijderd: Daudt, Staal, Van der Grinten, Wesley, W.F. Hermans .... allemaal persoonlijke tragedies, maar allemaal met dit verschil dat zij tenminste lichamelijk gezond waren, en niet spraken en protesteerden als student maar als hoogleraar of lector.

En alles ten gunste van kwasi-links politiek intrigerend bestuurlijk tuig uit de Asva, de CPN, de PvdA - het ras van de Stalinistiscge uitvreters, bedriegers en parasieten dat ook "het reŽel bestaand socialisme" al in de 20er jaren in de Sovjet-Unie en inde 50er jaren in China om zeep hielp:

       Over Mei 1968
      
me: A realistic numerical look at human morality + 12 references
       Kohlberg on morality
      

Hier is dan wat ik in 2001 schreef, vrijwel ongewijzigd. Zie mijn Nawoordje van 2012 voor enig commentaar.


 

 
1.
Over Multatuli's Volledig Werk
1. Inleiding
2. Positieve recensie VW
3. Negatieve recensie VW
4. Vervolg

1.1. Inleiding

Na 45 jaar zwaar gesubsidieerde arbeid rolde in 1995 eindelijk het 25ste en laatste deel van Multatuli's "Verzameld Werk" bij Uitgeverij van Oorschot van de persen.

Zes jaar later, in Maart 2001, werden de 18 delen "Brieven en Documenten" daaruit, met een originele prijs van 1500 gulden tesamen, door Van Oorschot, in kennelijke wanhoop, vrijwel tegen de oudpapier-prijs van 149,00 aangeboden: Er was kennelijk in de voorgaande 6 jaar nauwelijks een Nederlander te vinden geweest die 1500 gulden over had voor deze "Brieven en Documenten", en ik heb er zelf - afgezien van enkele recensies van W.F. Hermans - ook nergens iets werkelijk zinnigs over gelezen van enig persoon. (N1)

En kennelijk was de vraag naar Multatuli's "Verzameld Werk" zo buitengewoon gering dat Van Oorschot 1100 setjes van 18 delen aangeboden heeft met een boekverlies van zeg 1100 * 1350 gulden, dus ca. anderhalf miljoen gulden.

Hoe het zij, ik ben nu de trotse bezitter van twee sets van de delen "Brieven en Documenten" van Multatuli's Verzamelde Werken, waarvan ik de eerste deeltje bij deeltje door de jaren gekocht heb tegen de nieuw-prijs, gelezen, gestreept en geannoteerd heb, en de tweede sinds kort in maagdelijke staat klaar staat voor een herlezing.

Bij mijn weten ben ik sinds het overlijden van W.F. Hermans de enige Nederlander, wellicht met uitzondering van prof.dr. H. van den Bergh - al betwijfel ik of bijv. zijn kennis van het Frans zo allerbelabberdst is als blijkt uit de "vertalingen" van de zogeheten "Wetenschappelijke Uitgevers" - die alle delen van de Verzamelde Werken gelezen heeft. (N2)

Over deze delen en over Multatuli's Verzameld Werk is zeer veel te zeggen, en als mij de tijd en de minimale gezondheid (N3) gegeven is dan zal ik proberen een deel daarvan ook te zeggen op deze website.

Laat ik beginnen met twee verschillende korte inleidingen op het Volledig Werk van Multatuli, namelijk een positieve en een negatieve.

Er is namelijk gegronde reden zeer positief te zijn over de 25 delen die er nu zijn, en ook gegronde reden er zeer negatief over te zijn, en voor het gemak van de lezer, en om deze niet al teveel te verwarren, zal ik de twee scheiden.

1.2. Positieve recensie (uit een e-mail van mij)

Verreweg het beste dat ik ooit in de Nederlandse literatuur gelezen heb zijn de VW van Multatuli, die ik me ooit deel voor deel heb aangeschaft tegen een totaal van 1500 gulden of zo. Het beste uit de VW zijn de delen 8 t/m 25, de zogenaamde "Brieven en Documenten", waaruit je meer kunt leren over Nederland in het algemeen, Nederland in de 19e eeuw, en de hoogst uitzonderlijke man en schrijver die Multatuli was dan uit enig ander boekwerk.

De zeer begaafde en geinteresseerde ambtenaar of staatsburger van goede wil heeft zich de afgelopen weken tegen de oudpapier-prijs van fl. 149,00 de 18 delen Brieven en Documenten uit het Verzameld Werk van Multatuli kunnen aanschaffen - o.a. bij Atheneum op het Spui - wat uiteindelijk naar mijn weten de verreweg beste inleiding is over de vraag "Hoe krijgt Nederland een verantwoordelijk, aansprakelijk, rationeel en redelijk bestuur?". (N4)

En dat niet alleen vanwege de bijzonder heldere behandeling door Multatuli van tal van menselijke en Nederlandse en bestuurlijke kwesties; en niet alleen vanwege het schitterend inzicht dat de 18 delen geven in Nederland, Nederlander zijn, Nederlandse hoedanigheden en gebreken, en - vooral - Nederlands, van ieder niveau en alle affectaties; maar ook en vooral vanwege dat Nederlands, zowel wat betreft stijl als scherpzinnigheid indien geschreven door Multatuli - die, wat er overigens ook van hem waar is, een van de scherpzinnigste, helderste, fraaist schrijvende en moedigste Nederlanders was die er ooit geweest zijn, en dus ieder Nederlander met minimale vermogens of pretenties zou moeten interesseren - wat erg moeilijk blijkt zonder z'n papieren leven te verramsjen.

Ik heb me erop ingeschreven voor nog een versie, en heb overigens weer een reden waarom Nederland wat mij betreft in de Noordzee kan verdwijnen: De Nederlanders zijn miljoenvoudig te dom, te onbeschaafd, te lui en te oppervlakkig om hun verreweg grootste schrijver te lezen. (N5)

1.3. Negatieve recensie

De VW zijn slecht uitgegeven. Ze zijn redelijk fraai gebonden en gezet, maar de pretentie "een wetenschappelijke uitgeve" te zijn is volkomen onzin.

Wat betreft de delen 8 t/m 25 is dat - afgezien van talloos vele vermijdbare misvertalingen, onzinnige "informatie", gedupliceerde documenten etc. - tamelijk begrijpelijk voor wie enig benul heeft van hoeveel werk er zit in het uitgeven van duizenden teksten van allerlei aard, in de chronologische volgorde, met vertalingen, verwijzingen en noten, en hoe makkelijk het is daarbij fouten te maken.

Wat betreft de delen 1 t/m 7 is dat een onbegrijpelijke schande, waar overigens buiten mijzelf alleen W.F. Hermans moeite mee schijnt te hebben gehad: Er waren werkelijk fraaie, volledige, op het zetsel van Funke en de correcties van Multatuli teruggaande uitgaves, waarvan de bekendste de Garmond-uitgave uit het begin van de 20ste eeuw is, waarvan de deeltjes zeer veel mooier gezet, beter gecorrigeerd en prettiger leesbaar zijn dan de geuniformeerde puinhopen in de VW 1 1/m 7.

De Garmond-uitgave is kennelijk later gebruikt door Querido onder andere voor een paperback-uitgave van Multatuli's Ideeen, die typografisch heel goed is maar aan een droevige en nogal radikale tekortkoming lijden: De paperback deeltjes vallen bijzonder makkelijk uit elkaar.

In de Van Oorschot-uitgave van de Volledige Werken is vooral de uitgave van Multatuli's Ideeen een grof schandaal: Alle opmaak van Multatuli en Funke is verdwenen; al Multatuli's notities staan op de verkeerde plaatsen of staan er helemaal niet in; en wat in het Volledig Werk overgeleverd wordt als "Multatuli's Ideeen" is feitelijk een wrede  typografische verkrachting ervan.

Wie dus werkelijk geinteresseerd is in het bezit van een behoorlijke en volledige editie van Multatuli's werk is feitelijk gedwongen de volgende uitgaven te kopen:

1. De Garmond-editie van Multatuli's uitgegeven werk (antiquarisch ca. 150 gulden - in 2001)
2. De Oorschot-editie 8 t/m 25 voor de Brieven en Documenten
(antiquarisch ca. 150 gulden
- in 2001)
3. Een editie van de 10 delen Multatuli - BRIEVEN  bezorgd door zijn weduwe (antiquarish, ca. 70 euro
- in 2012)
4. De zogeheten "Multatuli-encyclopedie" van Ter Laar (antiquarisch ca. 15 gulden
- in 2001).

In 2001 is mij gebleken dat - met enig geluk, vanwege het vrijwel totale gebrek in Nederland aan intelligente belangstelling voor Nederland's grootste schrijver - men zich (1) t/m (3) antiquarisch kan aanschaffen voor een totale prijs van rond de 315 gulden.

Men heeft dan voor zeer weinig geld Neerland's mooiste literaire en geschiedkundige documenten, waaruit meer over Nederland, Nederlanders en Nederlands geleerd kan worden dan uit enige andere verzameling Nederlandse teksten; begrijpt dan wellicht meteen waarom "Nederlandse beschaving" een contradictio in terminis is; en mag zich, desgewenst, gelukkig prijzen Nederlander te zijn: In geen land worden groter schrijvers gruwelijker of goedkoper verramsjt.

1.4. Vervolg

Het is mijn bedoeling op deze site veel van en over Multatuli te plaatsen, maar het kan - vooral gezien mijn ziekte - tamelijk lang duren en veel moeite kosten. Ondertussen zijn hier wat links


Noten

Noot 1: Helaas is dat zo, maar ik spreek - altijd, overal - strikt en alleen over mijzelf als ik het niet heb over andere zaken die mij interesseren. De op Multatuli carriere makende Neerlandici hebben vast een heel ander oordeel dan ik, die ook geen Neerlandicus is, en geen carriere op Multatuli maakt.

Het is daarom wellicht zinnig op te merken dat ik een voor Nederlandse begrippen  aristocratisch en pessimistisch perspectief heb, dat ik hier geen zin heb nader toe te lichten. Terug.

Noot 2: Ik geloof niet dat dit sterk overdreven is, als het al overdreven is. En wat vertalingen en opmerkingen in de VW aangaat:

Er staat een hoeveelheid missers, misvertalingen, en onzin in de VW die tamelijk spectaculair is, veelal van het type dat me in dl 25 ook weer opviel: De "Wetenschappelijke Uitgevers" vertalen uit het Franse handschrift van Multatuli, o.a. "on fait ce qu'on peut et nous ce qu'on veut", en vertalen dat trouwhartig als "men doet wat men kan en wij doen wat wij willen" wat geen Frans idioom is - want "nous" moet "non" zijn, zoals Multatuli heel goed wist en vrijwel zeker schreef, maar zijn Wetenschappelijke Uitgevers in grote meerderheid evident niet wisten. Nu, het blijkt dan des Wetenschappelijke Multatuli-Uitgevers - duizendvoudig, door de 25 delen - hun onbegrip ganz und gar wetenschappelijk mee te delen op een dergelijke manier. Dit zou natuurlijk prachtig en hoogst humoristisch geweest zijn als het ironie zou zijn geweest en geen domme kwasi-wetenschappelijke pedantheid.

Ik neem aan - vriendelijk als ik ben - dat prof.dr. Van den Bergh zijn vreemde talen nog gewoon redelijk op een behoorlijk gymnasium geleerd heeft, maar dat dit voorrecht zijn aanmerkelijk jongere medewerkers systematisch ontnomen is in de afgelopen 35 jaar systematische ruinering van het wetenschappelijk en voorbereidend wetenschappelijk onderwijs, zodat het in het geheel niet meer verwonderlijk is dat men tegenwoordig Neerlandicus (m/v) kan worden zonder enige vreemde taal behoorlijk te kennen, en trouwens ook zonder behoorlijke kennis van het Nederlands.

In deze omstandigheden dus alleen dit: Zou het misschien niet wat - tsja - Wetenschappelijker zijn geweest om in een Wetenschappelijke Uitgave, waar 45 jaar aangewerkt is door talrijke Neerlandse Literatuur-Wetenschappers, allen zwaar gesubsidieerd door ZWO, om uit het Frans te laten vertalen door personen die de Franse taal machtig zijn - al geef ik toe dat die tegenwoordig zeer veel moeilijker te vinden zijn in genivelleerd Neerland dan 35 en meer jaren geleden, toen redelijke kennis van diverse buitenlandse talen nog tamelijk normaal was, ook voor afgestudeerde Neerlandici?

Terug.

Noot 3: Zoals de lezer elders op mijn site kan nalezen ben ik sinds 1 januari 1979 invalide - wat menselijkerwijs, als Neerlander, een interessante positie is, zeker gepaard met een bijstandsinkomen, zoals in mijn geval, om Neerland, Neerlandse gewoontes, gebruiken, ideologieen en schijnheiligheden te leren kennen. Laat ik het zo zeggen: Het is me pijnlijk duidelijk geworden wat de Neerlandse karaktereigenschappen zijn die het slavenhalen en het Javaanuitbuiten zo vanzelfsprekend fatsoendelijk maakten: De enige morele waarden die in Nederland massaal gehandhaafd zijn, de afgelopen eeuwen, zijn geldelijk gewin en schijnheiligheid. Terug.

Noot 4: Dit - "Hoe krijgt Nederland een verantwoordelijk, aansprakelijk, rationeel en redelijk bestuur?" - lijkt me een fundamentele vraag over Nederland. Wie meent dat Nederland een verantwoordelijk, aansprakelijk, rationeel en redelijk bestuur heeft denkt wellicht aan verre landen zonder 1000 jaar voorafgaande beschaving die evenmin of nog minder verantwoordelijk, aansprakelijk, rationeel en redelijk bestuurd worden - en vergeet de rampen te Volendam en Enschede, de IRT- en overige affaires, en zou eens een blik kunnen slaan op mijn verhaal over mijn eigen ervaringen in Amsterdam.

En nee: Nederland heeft geen een verantwoordelijk, aansprakelijk, rationeel of redelijk bestuur, en ook al zou de rest van de wereld irrationeel, onredelijk, onverantwoordelijk en onaansprakelijk bestuurd worden en zijn (wat een redelijke hypothese is om een begin te maken met een zinnige verklaring van vele van de gruwelen van de geschiedenis), dan nog is dat geen reden waarom dat "dus" in Nederland ook zou moeten. Terug.

Noot 5: Voor wie dit wat bitter mocht vinden: De Nederlanders zijn er niet te lui voor gebleken om zich al minstens 35 jaar lang in te spannen per persoon minstens 25 uur TV per week te consumeren - een totaal aan cultuur, beschaving en algemene ontwikkeling dat meer is dan 3 hele werkdagen per week! - tot groter glorie van henzelf, hun kennis, vermogens, en ontwikkeling van hun eigen aangeboren talenten.

Dit schijnt de vrij exacte waarheid voor minstens 95% van het - nominaal gezonde, vergelijkenderwijs hoog opgeleide - Nederlandse volk levend in het laatste derde deel van de 20ste eeuw.

De optimistische lezing is dat de Nederlanders miljoenvoudig in het geheel niet te dom, niet te onbeschaafd, niet te lui en niet te oppervlakkig zijn om wel 25 uur Nederlandse TV per week te kunnen kijken en overleven, vele jaren achter elkaar, en dat eminente tijdgenoten als Paul de Leeuw en Hans van der Togt bekend, bewonderd en bemind zijn bij vele duizenden keren meer Nederlanders dan Multatuli lezers heeft gehad de afgelopen 140 jaar. Dat is post-moderne beschaving, a la mode Neerlandaise!

Terug.




Nawoordje van Oktober 2012:

Ik heb in de bovenstaande tekst uit 2001 alleen de referentie aan de uitgave van Multatuli's BRIEVEN in 10 delen uit 1912 toegevoegd.

De meeste links werken - en de "
Korrekties en notities Volledig Werk - dl 8" zijn nooit gelinkt, maar het is mogelijk dat e.e.a. op mijn site stond rond 2001. Wellicht is hier nog een versie van te vinden voor mij, ergens op een oude CD.

Tenslotte:

Alles in het bovenstaande Overzicht is origineel en voorzover niet van Multatuli van mij, met als enige uitzondering
Walter Pieterse dat mijn eigen ontdekking is, maar feitelijk een bijzonder goede Amerikaanse vertaling uit 1904 is van het grootste deel van de Wouter Pieterse door Hubert Evans Ph.D.

En ik hoorde gisteren op de radio dat de Multatulianen in Nederland Arnon Grunberg en A.F.Th. van der Heijden zouden heten, en overigens overwegend in de US leven of geleefd hebben, als Philip Roth .... het is dat ik niet makkelijk misselijk wordt als Multatuli, die op mijn leeftijd de dag aanving met overgeven, naar het schijnt, maar ik heb er minstens zo goede redenen voor.

Misschien verklaart dit waarom ik al jaren vrijwel geen Nederlands schrijf of lees. Hier heersen de BoeŲtiers, met de bek vol idealen, en het hart vol huichelachtigheid.

En zie mijn Commentaren in het Overzicht: Twee redenen om de IdeŽn indertijd te wilen commenteren zijn omdat ik er op af wilde studeren bij filosofie, na gezien en gehoord te hebben hoe gruwelijk het onderwijs erin was - de Engelse versie is recentelijk door honderden mensen neergeladen, o Neerlanders! - en omdat ik er aanleiding in vond mijn eigen reacties op Nederland, Nederlanders en Nederlandse toestanden uit te schrijven, opdat men kon vergelijken.

Ach ja...


P.S. My eye problems

I'll leave the the text on my eye problems for the moment as a P.S., to clarify why I use such colors as I do, and why I have, for the time being, mostly stopped editing my site.
Version October 15, 2012: My eye problems are the reason this page has the colors it does have: It is very difficult to look at white and light backgrounds with such eyes as I presently have. See also: Why are the colors as they are?

The diagnosis is keratoconjunctivitis sicca (possibly as a part of Sjoegren's syndrome). It is less than it was, for months, but not as I should like it to be.

The present settings of NOTEBOOK aka NB seem the best compromise between what my eyes can handle, and what most readers like to see.

And they have been changed repeatedly, as have the links below to change the background (but not the color of the text box).

As of October 13, 2012, the standard setting for the text box is white text on a darkslategrey background while the standard background is maroon.



---

Maarten Maartensz


P.S. My eye problems


                  PS: Any necessary corrections have to be made later.