\ 

Nederlog

 

11 december 2009

 

Over groepsdenken, waarheid, ethiek en moraal

 
      "If we believe absurdities,         
        we shall commit atrocities."    
                                          Voltaire        

Secties

1. Inleiding
2. De lemmas Groep en Groepsdenken
3. Aantekeningen bij het lemma Groep
4. Aantekeningen bij het lemma Groepsdenken
5.
Groepsdenken, waarheid, ethiek en moraal
6. Morele normen in de feitelijke dagelijkse praktijk (English)
7. Summa

1. Inleiding

Dit vervolgt eerdere stukjes over groepsdenken, zoals Over Groepsdenken (en Joodse identiteit), en bestaat uit een paar begripsverhelderingen en toevoegingen daarbij inzake waarheid, ethiek en moraal.

Een en ander begint met definities van groepen en groepsdenken die ik eerder gaf in het boven genoemde en gelinkte stuk, en veronderstelt voor goed begrip meer kennis van wat in mijn Philosophical Dictionary staat, zoals de lemmas over rollen en totalitairisme, en ook, althans voor wie dieper wil graven of werkelijk wil begrijpen wat bedoel, lemmas daarin over Cooperation, Power, Moral Norms en Propositional Attitudes.

Maar eerst dan twee broodnodige herhalingen, die ik herhaal omdat ze zinnig zijn en wat ik vandaag te zeggen heb hierbij aansluit, en e.e.a. ook mijn eigen ervaringen in en konklusies over het bestuur van Amsterdam, de UvA, Nederland en de gemiddelde Nederlandse bureaucraat, bestuurder en medemens sterkt ondersteunen.

En overigens is me een paar dagen geleden gebleken, tot mijn plezier, dat de Engelstalige originelen van de volgende lemmas - namelijk Groupthinking en Groups - redelijk veel neergeladen worden van mijn site.

2. De lemmas Groep en Groepsdenken

Hier volgen de lemmas Groep en Groepsdenken, zoals ze eerder verschenen in september 2009 in Nederlog en op mijn site, overigens vertaald uit originele Engelse lemmas, die weer uit mijn notitieboeken komen, waar zeer veel meer in staat over deze onderwerpen en vragen daaromheen, dat ik nooit gepubliceerd heb, en dat vooral vanwege mijn slechte gezondheid; vanwege het feit dat het voor een flink deel, in de versies in mijn notitieboeken, redelijk veel originele formele logica bevat; en vanwege het feit dat het geen opvattingen zijn waarmee een mens zich populair maakt in de postmodern verleugende, vervalste en gedegenereerede wereld waarin wij allen proberen te overleven - en ik bedoel hier inderdaad met "wij": met z'n meer dan zes miljarden, want de postmoderne kanker, die voor een klink deel bestaat in de Newspeak die reclametaal heet, en al dekaden wereldwijd via de TVs de doorsnee gemoederen kapot gemaakt heeft met waanzinnige idealen en konstant volgehouden opzettelijke leugenpraat en infotainment.

In dit verband wil ik later vandaag, of morgen, of de komende week (ja: mijn gezondheid is beroerd, en nee: iedere vorm van doelmatige hulp wordt mij opzettelijk onthouden), nogmaals terugkeren tot Hermans' "Door gevaarlijke gekken omringd", met besprekingen van wat meer citaten uit dat werk, deze keer in verband met politiek en de modale medemens.


Groep - in de maatschappij: Menselijke maatschappijen zijn samengesteld uit menselijke groepen, in de zin van verzamelingen mensen die elkaar persoonlijk kennen en die rollen in de maatschappij en de groep spelen.

Het is van enig belang in te zien dat de term "maatschappij" een abstracte en theoretische term is, en dat het maatschappelijke dat mensen uit hun eigen ervaring kennen bestaat uit wat ze meegemaakt hebben in groepen van bekenden (face-groups).

Het meeste dat de meeste mensen geloven over de maatschappij is feitelijk propaganda of wensdenken, en gewoonlijk slecht geÔnformeerd. Slechts weinig mensen realiseren zich dat wanneer ze 75 zijn dat - in de 21ste eeuw - er ca. drie keer meer mensen in de wereld dan seconden in hun leven zijn (namelijk 2,365,200,000 voor een 75-jarige).

Het is ook de moeite waard te registeren dat de meeste mensen zich niet erg bewust zijn van hun zoogdierlijke en aapachtige natuur, alhoewel hier zowel amusante als bittere evidentie voor verzameld door o.a. Stanley Milgram en Desmond Morris. Enkele relevante punten zijn:


Groepsdenken: Het soort denken, voelen, waarderen en wensen dat mensen in menselijke groepen samenhoudt.

Veel van dit denken etc. dat groepsdenken is is totalitair in beginsel, en is samengesteld uit principes gebaseerd op wensdenken van de volgende soort:

De leden van een menselijke groep zijn zich gewoonlijk nauwelijks bewust dat hun lidmaatschap van de groep in belangrijke mate is gebaseed op principes als hierboven geformuleerd, zelfs als het ze erg makkelijk valt te zien dat dergelijke principes het gedrag van de leden van andere groepen, zoals politieke partijen, religieuze organisaties, voetbalsupporters, maar ook bedrijven, scholen en universiteiten, heel redelijk verklaart in veel gevallen.

Het is ook de moeite waard op te merken dat de bovenstaande principes die het feitelijk fundament schijnen te vormen van het meeste groepsdenken betrekkelijk onschuldig zijn, maar dat de meeste groepen ook principes als de volgende handhaven:

  • Wie niet tot Onze Groep behoort is minder goed (voortreffelijk, humaan, religieus of raciaal behoorlijk) dan iedereen die er wel toe behoort
  • Wie tegen Onze Groep, Onze Leiders, Onze Ideologie of Ons Geloof is, is daarom en daardoor moreel of menselijk of intellectueel minderwaardig
  • Wie zich niet conformeert aan de praktijken en principes die op het moment in Onze Groep heersen is immoreel of gestoord

Het meeste groepsdenken berust op vooroordelen van allerlei soort, waarvoor het beste excuus is dat aangezien mensen sociale dieren zijn ze een instinctieve motivatie hebben om tot een groep te willen behoren en deze te ondersteunen.


3. Aantekeningen bij het lemma Groep

Drie essentiŽle overwegingen staan in het begin van het lemma, namelijk dat (1) dat menselijike maatschappijen uit groepen bestaan, en dus niet uit meer omvattende statistische abstracties als klassen, naties, rassen, culturen etc.; dat (2) mensen leven als groepsdieren, dus feitelijk tribaal, als stammen, in hordes, en noch als individuen noch als anonieme radertjes in de zojuist genoemde abstracties; en dat (3) de overgrote meerderheid feitelijk nauwelijks iets weet van vrijwel iedereen die in dezelfde tijd leeft, omdat daarin (nu) meer dan drie keer zoveel levende mensen zijn als er seconden in een voldragen mensenleven gaan, en men van al die miljarden mede-levenden alleen kennis van heeft via de zwaar gemanipuleerde immer vervalsende media, of middels statistische of verbale samenvattingen van het denken, doen, streven en nalaten van talloos veel miljoenen of miljarden menselijke individuen die men als ander menselijk individu onmogelijk allemaal kan spreken, horen, zien of de hand schudden, was het alleen bij gebrek aan tijd daarvoor in ieder mensenleven.

Hiermee bedoel ik dus o.a. ook het volgende

  • Het denken in termen van statistische abstracties als klassen, naties, rassen, culturen etc. gaat vrijwel altijd terug op ideologische propaganda en wensdenkerij, niet omdat deze zaken in z'n geheel niet zouden bestaan, maar omdat ze niet rationeel bespreekbaar zijn in de termen waarin dat vrijwel altijd gebeurt: Als gepersonificeerde abstracta - "de Fransman", "de vrouw", "mannen", "ons volk" - vrijwel altijd losgezongen van alle logische terminologie zoals behoorlijk gebruikte lidwoorden en kwantoren, en vrijwel altijd bezielt, alsof corpora minstens zo voelend en denkend zouden zijn als menselijke individuen: "de Fransman denkt", "de vrouw wil", "mannen geloven", "ons volk eist".

    Dit kromme taalgebruik, dat opgetrokken en samengesteld is uit blatante redeneerfouten,  is in de meeste gevallen waarschijnlijk slechts zeer gedeeltelijk bewuste opzet, omdat dit taalgebruik het zo bijzonder makkelijk maakt de eigen groepsnormen en groepsvooroordelen uit te dragen en in stand te houden.
     
  • Het feitelijk individueel menselijk leven speelt zich vrijwel volledig af in de contexten van een paar heel beperkte feitelijk heel kleine groepen: de eigen familie; de klas op school; de voetbal- of kaart-club; de collega's op het werk; een handvol partijgenoten, vakbondstypes, priesters of ouderlingen uit de politieke of religieuze organisaties waartoe het individu behoort.

    De zeer grote meerderheid van de mensheid kent niet meer dan enkele tientallen mensen meer dan oppervlakkig en kan enkele honderden herkennen door gezicht of stem, zodat de rest van de zes miljard feitelijke abstractie of toevallige anonieme voorbijganger of passant is.
     
  • De feitelijke meningen, opvattingen, idealen en kennis van "de menselijke beschaving" van de zeer grote meerderheid zijn in irrationeel composiet van media-propaganda en infotainment; wat men in de eigen zeer beperkte groepen en omgevingen meegekregen c.q. opgedrongen heeft gekregen aan dogmaas en waanvoorstellingen; en eventueel wat men overnam van de politieke of religieuze waanleren waarin men gelooft en/of in groepen waarvan men meedraait.

    Hierbij komt dat dit irrationeel composiet van feitelijke meningen, opvattingen, idealen en kennis gewoonlijk samengelijmd is uit (vaak heel welmendend onderwezen) gruwelijk vooroordelen en gebaseerd zijn op vrijwel totale onwetendheid omtrent vrijwel de gehele menselijke hoge cultuur en beschaving.
     

  • Vrijwel alles wat vrijwel iedereen gelooft, voelt, denkt en zegt over de menselijke beschaving, cultuur, politiek, geschiedenis, religies, rassen en naties, is vrijwel volstrekt irrationeel, feitelijk ongefundeerd, en opgebouwd uit waandenkbeelden, wensdenkerij en vooroordelen.

    Er zijn zeldzame uitzonderingen, maar dat zijn altijd unieke afwijkende individuen, en ook zij hebben het erg moeilijk allerlei alledaagse door de dagelijks wereldwijd verspreide waanvoorstellingen, onzinnige terminologie en als geheel waarachtige heilige koeien gekoesterde elementaire redeneerfouten te vermijden. (Alles en bijna iedereen in Neerland spreekt en schrijft bijvoorbeeld vanzelfsprekend in termen van "Wij" en "Ons", en denkt en praat over maatschappij en medemens in termen van totalitaire abstracties, ficties, en van de logica losgezongen kul-terminologie, die gewoonlijk bestaat in het beschouwen en betitelen van algehele abstracties alsof het denkende, voelende en willende menselijke individuen zouden zijn.)
     
  • De beperkingen waaraan het denken en voelen van de overgrote meerderheid van mensen in de overgrote meerderheid van groepen leidt, weergegeven in de punten

zijn niet te vermijden, want de overgrote meerderheid heeft daarvoor niet het verstand, niet de kennis en niet de wil, en dat laatste niet omdat alle groepen waarin doorsnee men functioneren, als geschetst in de gegeven punten, feitelijk overwegend totalitair - als stammen, als horden - functioneren, en de groep als geheel feitelijk meer weet en veel machtiger is dan enig normaal individu erin, dat zelf ook groot belang heeft de leden van de groepen waarin hij of zij leeft niet tegen zich in te nemen met ongebruikelijke meningen of waarden.

  • Er zijn zeldzame individuele uitzonderingen, maar die hebben het altijd moeilijk, en ook zij hebben niet vanzelfsprekend gelijk, en er zijn zelfs zeldzame groepen die zich op het vinden en spreken van de waarheid over bepaalde onderwerpen toeleggen, namelijk in het bijzonder groepen echte wetenschappers en onderzoekers.
     
  • Maar deze groepen zijn zeldzaam onder groepen; dergelijke individuen zijn zeldzaam onder mensen; en ook de meeste groepen van wetenschappers en de individuele leden daarin blijken in de alledaagse praktijk toch weer voornamelijk in termen van hordenmoraal te denken en voelen, en in termen van persoonlijke belangenbehartiging te handelen.

Om deze aantekeningen over het lemma Groep af te sluiten:

Aan de genoemde feiten en punten valt heel weinig te doen en is ook niet op te lossen zonder dat de mensheid gemiddeld een stuk intelligenter en weldenkender wordt dan deze feitelijk is en kan zijn. En zie verder mijn Een fundamenteel menselijk probleem, voor de enige bestaande kans op een oplossing ervan

4. Aantekeningen bij het lemma Groepsdenken

De essentie van vrijwel alle menselijk groepsdenken en kennelijk alle dierlijk (inclusief: menselijk) groepsvoelen staat aan het begin en herhaal ik hier als punten:

  • Alle menselijkgroepsdenken is totalitair in beginsel, en is samengesteld uit principes gebaseerd op wensdenken en op gewoonlijk door zowel de groep als geheel, als de leiders van de groep, als alle loyale leden van de groep zeer zorgvuldig onderhouden en bestendigde vooroordelen en onwetendheid.
  • In vrijwel iedere groep behoort vrijwel ieder lid (voor leiders en hun entourage gelden gewoonlijk enigszins andere regels) loyaal te denken en loyaal te voelen volgens wat de groep accepteert als eigen versie van de werkelijkheid waarin en de mensheid waartussen de groep functioneert, en de idealen en doelen van de groep te bestendigen om er maar bij te mogen horen.
  • Dit betekent dat vrijwel iedere menselijke groep feitelijk opereert in de termen die Orwell als volgt omschreef:
     
    • "Actions are held to be good or bad, not on their own merits but according to who does them, and there is almost no outrage - torture, the use of hostages, forced labour, mass deportations, imprisonments without trial, forgery, assassination, the bombing of civilians, which does not change its moral colour when it is committed by 'our' side."

      (The Collected Essays, Journalism and Letters vol 3, p. 419)
  • De mensheid bestaat, vanuit het perspectief van de grote meerderheid der leden van de grote meerderheid der groepen, in de feitelijke praktijk (die zeer kan verschillen van het feitelijk taalgebruik dat Politiek Correct is in de groep, en heel makkelijk het volstrekte tegendeel kan beweren) uit drie groepen, aldus:

    De belettering is opzettelijk, en de feitelijke normen inzake waarheid en moraal zijn deze - waarbij u dus moet bedenken dat de feitelijke verhoudingen in het soort orde van WIJ : ONS : anderen = 1 : 100 : 1 000 000 000, of om het anders te stellen en tot Nederland te beperken, in orde van grootte van WIJ = 10 (ikke en mijn collegaas in ONS bedrijf, ONZE kerk, of ONZE partij); ONS = 1000 (het bedrijf, de kerk, de partij); en anderen = 16 miljoen.

    • Groepsleden onder elkaar, behorend tot WIJ, zijn - voorzover erkende, legitieme, door de leiders bevestigde, niet afwijkende, loyale, deugende en fatsoenlijke leden - gewoonlijk verplicht de waarheid over voor de groep of de leiders relevante feiten te spreken, en morele normen, als elkaar niet besteden, beliegen, pijnigen, beledigen of discrimineren, te handhaven
    • Groepsleden functioneren gewoonlijk in grotere gehelen, als instituties, waarin sommige of de meeste groepsleden ook weer lid zijn van andere groepen, zoals in bedrijven, partijen en kerken, die tot ONS worden gerekend te behoren, en waarvoor dezelfde morele en waarachtige regels gelden, maar wel afgezwakt, en voorzover ze niet strijdig zijn met de groepsvisies en groepsbelangen waarvoor een lid van een groep op dat moment (!) werkt
    • Alle mensen die niet tot WIJ of ONS behoren zijn, in de feitelijke praktijk en beschouwing van de leden van WIJ en van ONS, minder menselijk, met minder rechten, minder geldige aanspraken op enige menselijke behandeling, minder behoorlijk (want minder zoals WIJ en ONS soort), en zijn heel vaak de feitelijke slachtoffers waartegen WIJ en ONS ons richten voor onze inkomsten en macht.
    • Het geldt in de meeste groepen als zeer moreel, zeer wenselijk, zeer menselijk, en gewoonlijk verplicht om mensen die tot de anderen (vreemdelingen, fout gelovigen, onze klanten, het kiesvee, de doelgroep) behoren te bedriegen, beliegen, misleiden, en gebruiken, omdat de groep waar WIJ toe behoren op deze manieren in inkomsten voorzien en macht verwerven of in stand houden, zodat leden van de groep die de anderen  niet beliegen, misleiden, gebruiken of - in veel heel menselijke contexten - uitbuiten, uitschelden, slaan, trappen, afschieten, opsluiten of doodmartelen, gewoonlijk als verraders gelden, die de groepsnormen schenden ten behoeve van minderwaardigen die niet eens tot ONS behoren.
       
  • Er is een grote uitzondering, binnen iedere menselijke groep op het gestelde, en deze bestaat uit de Leiders, hun entourage bestaande uit Bazen, en hun Bewakers, in ongeveer de volgende proporties, zij het lang niet altijd met de gegeven termen:



    Zoals de lezer kan zien bestaat de top ook weer uit een groep of groepen, en is altijd een kleine minderheid vergeleken met de grote meerderheid van gewone groepsleden, die altijd het feitelijke werk van de groep doen, wat dat ook mag zijn - klanten beliegen, joden door het hoofd schieten (zie Browning's "Ordinary Men"), hooligans van andere klubs inelkaar slaan, de muziek in het orkest maken, de leiders staand beapplaudiseren op bijeenkomsten, de lopende band produktief houden etc. etc.

    Niet alleen dat: Leiders + Bazen + Bewakers (of: Ministers + Provinciaal Bestuurders en B&W-leden + Politie en AIVD, of: De klubleiding + de trainers en profs + de supporters, of: De burgemeester + de wethouders + de gemeentepolitie, of: De Mafia-capo + de Dealers + de Beroepsmoordenaars, of: De arts + de assistentes + de patienten) zijn altijd, in iedere enigszins normale menselijke groep, van ander menselijk niveau ("more equal than the others"), inhoud en status dan de gewone leden van de groep die WE vormen, en nog eens zeer veel beter dan alles die tot de anderen behoort:
     
  • De Leiders worden van vrijwel alle groepen worden door de leden van WE vrijwel altijd beschouwd als een soort Uebermenschen, die veel meer mogen, toegestaan is, en kunnen dan normale mensen, ook als het verwoorden hiervan in althans deze termen geheel niet Politiek Correct is, en vrijwel hetzelfde geldt de Bazen (CEO's, directeuren, provinciebestuurders, wethouders, bedrijfsleiders, voetbaltrainers, media-persoonlijkheden - you name them), die alleen gekritiseerd mogen worden door de Leiders, maar niet door anderen (of alleen met het risico door de Bewakers ernstig onderhouden te worden over hun gebrek aan respect en onbehoorlijke meningen en taalgebruik).

    Onveranderlijk geldt dan ook voor vrijwel iedere menselijke groep wat Max Weber schreef over en definieerde als politieke partijen:

    "Parteien sollen heiszen auf (formal) freier Werbung beruhende Vergesellschaftungen mit dem Zweck, ihren Leitern innerhalb eines Verbandes Macht und ihren aktiven Teilnehmern dadurch (ideelle oder materielle) Chancen (der Durchsetzung von sachlichen Zielen oder der Erlangung von persŲnlichen Vorteilen oder beides) zuzuwenden." (Wirtschaft und Gesellschaft I, p. 167)

    Het zijn belangenverenigingen die de belangen van de leden indirect dienen (uitbetaling van salaris, bescherming door de groep, status in de groep) door de belangen van de Leiders (winst, macht, geld, territorium, overwinnen van tegenstanders, onderwerpen en uitbuiten van anderen) te pogen te realiseren.
     
  • De Bewakers medieren tussen de Leiders en de Bazen en het gewone volk van de groep dat uit WIJ bestaat, en hebben gewoonlijk een positie halfweg tussen de effectieve (groeps-)Uebermenschen die Leider of Baas zijn, de effectieve halve mensen die gewoon groepslid zijn, en beschermen de gehele groep tegen de effectieve Untermenschen uit de vele groepen die de anderen vormen.

    De reden dat de Bewakers een halfweg-positie innemen is omdat hun werk met zich meewerkt dat ze niet systematisch als halfgoden zoals de Leiders en de Bazen beschouwd kunnen worden, die immers zelf nooit enig vuil werk doen, en het volk dat WIJ samen vormen altijd alleen in zorgvuldig geregisseerde contexten ziet en hoort, en de Bewakers dus soms opgeofferd moeten worden door de Leiders en Bazen ten behoeve van de groeps-propaganda, maar aan de andere kant zijn zij gewoonlijk degenen die het praktisch monopolie op geweld en wapens hebben in de groep, en het praktisch recht deze te gebruiken tegen anderen, van buiten Onze Groep, en tegen leden in de groep die zich misdragen.

Ik heb e.e.a. geprobeerd enigermate scherp, helder, cynisch en in alledaagse termen te omschrijven, maar wat ik bedoel is van alle tijden en plaatsen waar mensen maatschappijen en groepen vormden de afgelopen 5000 jaar minstens, voorzover ik deze kan overzien, want exact dezelfde principes zijn altijd weer herkenbaar, ook in de beschrijvingen van Herodotus, Thucydides, Plutarchus, Tacitus, Machiavelli, Gibbon en Burckhardt, en in alle zinnige sociologie of sociale psychologue, als van Mosca, Weber, Orwell, Packard, Goffman of Zinoviev.

Het is kennelijk universeel menselijk - ook in China en India, ook onder Papoea's, moslims, boeddhisten, nu en in de meeste grijze bekende tijden in het verleden - en hang zoologisch samen met de biologisch status van de mens als aap, hordendier, en omnivoor, vanzelfsprekend in staat tot solidariteit tussen groepsleden, en tot massamoord of velen tientallen generaties van uitbuiting en slavernij van anderen.

5. Groepsdenken, waarheid, ethiek en moraal

Voor vrijwel alle groepen - inclusief van wetenschappers, gewoonlijk en meestal: zie ME in Amsterdam en mijn Spiegeloogcolumns - krijgen waarheid en ethiek een heel bijzondere rol in de groep en het groepsdenken, want ze worden vrijwel altijd geheel ondergeschikt gemaakt aan het groepsbelang zoals de Leiders en Bazen dat uitdragen:

De waarheid is niet wat zich middels rationeel objectief onderzoek laat vaststellen, maar wat de Leiders en zijn voorgaande Bazen (priesters, dominees, autoriteiten, media-persoonlijkheden) publiek uitdragen dat de waarheid zou zijn.

In vrijwel iedere groep - inclusief van wetenschappers - wordt de waarheid, althans voorzover deze de door de Leiders bepaalde groepsbelangen raakt, systematisch, opzettelijk, en met de grootste morele vanzelfsprekendheid geloochend, vervalst, aangepast, kromgeluld, gespindokterd, tot reclametaal gemaakt, en waar het maar kan dwingend opgelegd aan iedereen, eventueel middels bedreigingen en beschuldigingen, zoals van onwil, van onwetendheid, van perversie, van waanzin, van egoisme, en van onbehoorlijk taalgebruik bij iedereen die twijfel uit of tegenspreekt. (*)

De waarheid staat in dienst van de groep, en geldt vrijwel alleen in enige realistische praktische zin voor zich conformerende groepsleden onderling, want de groep heeft er groot belang bij dat de eigen groepsleden hun groepstaken behoorlijk uit kunnen voeren, en daarvoor moeten coopererende groepsleden althans tegen elkaar en althans over groepstaken, gewoonlijk de waarheid spreken en elkaar ook behandelen alsof ze elkaars medemensen zijn.

Het gevolg is dat er feitelijk in vrijwel iedere groep geen objectieve waarheid uitgesproken of bediscussieerd kan worden, behalve waar dit het feitelijk falen van groepsleden tegenover groepsleden betreft: Wie de Leiders tegenspreekt liegt, is gek of is slecht, en verdient stevige correctie door andere groepsleden of de Bewakers, in het belang van ieder ander in de groep, want anders gaat deze falen in het doelmatig uitvoeren van de door de Leiders en Bazen gestelde doelen en taken.

Het gevolg is ook dat er feitelijk in vrijwel iedere groep geen werkelijke ethiek mogelijk is, maar dat de gehele ethiek vervangen is door moraal, waarvan de hoofdgeboden zijn: Wie geen lid van de groep is, is functioneel minderwaardig en vogelvrij (zoals klanten van marktkooplieden en drugsdealers c.q. zoals leden van andere politieke partijen, andere religies, of andere rassen of nationaliteiten), en (op z'n Mussolini's): Alles voor de groep, niets zonder de groep, en niets tegen de groep, en natuurlijk: Doe - denk, oog, spreek, waardeer - gewoo-oo-oo-oon, zoals geldt als normaal, moreel, fatsoenlijk en deugdzaam in de groep, voor een gewoon loyaal lid van jouw groepsstatus, of anders leren onze Bewakers je onze mores.

Medemenselijkheid tegen niet-groepsleden is dus alleen verplicht ten behoeve van de schijn (de verkoop, de communicatie, de buitenwereld, om onze status te behouden) en dat alle ethiek die tegen de groepsnormen ingaat of deze overstijgt als volledig immoreel in de groep beschouwd wordt en gewoonlijk geldt als verraad of als zeer verwerpelijk gebrek aan fatsoen, deugdz en behoorlijkheid, zo geen teken van naderende of reeds begonnen waanzin. Wie bij Ons hoort, die doet, denkt, oogt en spreekt als Wij, en wie dat niet doet die behoort niet bij Ons (en is daarmee opzichzelf al van geringer menselijkheid) of is een verrader, bedrieger, of gewoon een gek.

En als eerder gezegd, is in iedere groep vrijwel alle ethiek, die zich richt op wat goed en kwaad zouden zijn voor mensen in het algemeen, vervangen door moraal, die zich richt op wat goed en kwaad zouden zijn voor mensen in onze groep, gecontrasteerd met mensen buiten onze groep (geloof, ras, geslacht, klub, partij, bedrijf - you name it).

Het uiteindelijk resultaat is dat de moraal van de groep en relativistische fictie en leugenbrei wordt, die alleen de propaganda voor eigenzaak en het zwartmaken van tegenstanders dient, dit alles natuurlijk onder voortdurende publieke pretentie van het volstrekte tegendeel, van de eigen goede wil, van de eigen grote ethische voortreffelijkheid, van de eigen vele goede werken voor de mensheid, en van de algehele slechtheid van sommige zeer valse zeer slechte demoniseerders van onze vele evidente voortreffelijkheden bij de sowieso (voor weldenkende mensen) evident minderwaardige tegenpartijen (die het ook zelden aan iedere onmenselijkheid ontbreekt, naar onze eigen stellige kennis).

Dit heb ik eerder en in het Engels omschreven in mijn Philosophical Dictionary, waarmee ik dit rijke onderwerp nu afsluit:

6. Morele normen in de feitelijke dagelijkse praktijk

Dit is geciteerd naar Moral norms - features of in mijn Philosophical Dictionary, en wordt redelijk uitgebreid toegelicht door mijn "On "The Logic of Moral Discourse"", inzonder hoofdstuk 11 daarvan, dat een fraaie samenvatting van een en ander bevat.


Features of moral norms: There are at least 9 features involved in very many moral judgments people make in fact that should be mentioned and should be reckoned with and indeed accounted for, since they make  moral judgments rather different from most non-moral judgments, and also tricky and difficult in quite a number of respects.

Here is a list of these nine features, with some brief comments:

1. Hypocrisy: Wherever there are moral norms in a society, there will be hypocrisy: Many of the supposed adherents of a moral code, which they defend by word of mouth and occasional public action when this is neither dangerous nor onpopular, do not in fact adhere at all or for the most part to the codes they pretend to adhere to. They merely act as if because doing so profits them or because not doing so would hurt them, and lie while falsely pretending to practise moral norms they know that they do not practise.

2. Lies: Wherever there are moral norms in a society, there will be lies, and not only because of hypocrisy but to mislead people. Already Plato discussed seriously the possibility and desirability for the political leaders of the type of society he preferred to lie to and mislead the ordinary people by pleasing myths, deceitful terms etc. Most succesful politicians since have been succesful liars, though it should be added this may, at times, have been motivated honorably.

3. Fraudulence: Very often the moral norms in a society are defended and maintained by people who are fraudulent and know themselves to be frauds. Three well-known examples of the types of men and fraudulence I have in mind are the Borgia-pope Alexander VI and the socialist humanists Stalin and Mao. But indeed there are and have been far more of such men and women, and it would seem that no well-known political party or religion is without its leading frauds, who to a large extent preach what they do not practice nor believe in to acquire power or influence over those they mislead or deceive. (See e.g. Machiavelli, Mandeville and De la Boťtie.)

4. Bias: Wherever there are moral norms in a society, there will be bias: In normal cases the vast majority of both the proponents and the opponents of given moral norms or judgments will have a biased view of the evidence, and indeed of what should count as evidence, while the vast majority of those contending about popular moral issues tend to be only informed about such evidence as they believe would strengthen their own point of view or weaken the case of their opponents.

5. Prejudice: Wherever there are moral norms in a society, there will be prejudice: Not only will most proponents and opponents of contentious moral issue be biased, they will also be prejudiced, in that they hold points of view and censure points of view not on the basis of relevant knowledge and objective evidence, but on the basis of whether the supposed knowledge or evidence conforms to or weakens the ethical or other assumptions they already have.

6. Propaganda: Wherever there are moral norms in a society, there will be propaganda: The moral norms will be defended and popularized by means that the popularizers know are slanted, biased, partial, prejudiced, improperly informed, or simply misleading, false or lies.

7. Wishful thinking: Wherever there are moral norms in a society, there will be a lot of wishful thinking about what these moral norms would produce if only all or most men believed or practised them, and also usually a lot of wishful thinking about how bad, inferior, stupid or otherwise reprehensible the opponents (or non-comformers) are. Likewise:

8. Chauvinism: Wherever there are moral norms in a society, there will be chauvinism, for moral norms are meant to serve and express the interests, norms, values, practices and ends of a certain society or group, and this tend to be combined with much that may sound more noble, moral and honorific than "Us is Good, Them is Bad", but which does not amount to much more than this.

9. Conformism: Wherever there are moral norms in a society, there will be conformism: Many persons, rather than oppose what they disagree with or question what they don't see the rational point of, will conform rather than oppose or publicly disagree, simply because this is easier, more profitable, socially more popular, or indeed because they know that opposition or disagreement with the norms they conform to will be punished by the authorities. (The main difference between a conformer and a hypocrite is that the hypocrite lies in addition to being a conformer, and for the most part knows he lies, and knows he does so for some advantage to himself or his group. And it should be noted that there may be very good reasons in a totalitarian society or religion for people to conform.)

It seems to me these 9 features are quite important in the rational discussion of actual moral discourse, and it also seems to me they are not often taken seriously to the extent they deserve to be taken seriously.

After all, the yield of these 9 features is that very much about moral discourse and moral acting is neither what it seems nor what it is claimed to be nor what people pretend it is:

Much of moral discourse and moral acting is play-acting, role-playing, acting as if, external conformism, hypocrisy, and based on prejudice while furthered with propaganda. And it seems this aspect of morals has not often been seriously dealt with, though there are some examples of texts which do, if not in the context of a philosophical or logical discussion of moral discourse. I refer to E. Goffman's "The Presentation of Self in Ordinary Life" and to E. Berne's "Games People Play" and also to Machiavelli's "The Prince", which is quite clear and outspoken about this, and which is on my site with my own extensive notes and comments.

And I say something about a few of the above features and the reason why they exist in my "Fundamental Principles of Invalid Reasoning". Also, there is on my site an interesting moral poem about the role and importance of moral vice in ordinary life to ordinary people: Mandeville's "Fable of the Bees".


Kortom: Waar gemoraliseerd wordt wordt bijna altijd gelogen, bedrogen, gemanipuleerd en geposeerd, en de meeste publiek morele normen zijn leugens uit eigenbelang of groepsbelang - in excuus waarvan mag gelden dat de meeste groepen hun leden kort houden en gruwelijk kunnen bestraffen; de meeste groepsleden echt niet veel beter kunnen dan ze doen, en trouwens vaak hun beestachtigheden geleerd hebben te bedrijven en beleven als dienend tot heil van God, Ons Volk, en/of De Partij; en dat vrijwel ieder mens zonder menselijke groep om in samen te werken zeer snel heel ellendig krepeert van dorst, honger, pijn, ziekte en teveel inspanningen met te weinig profijt.

7. Summa

Mijn summa van het voorgaande is die van Voltaire, waarmee ik dit stuk en mijn sites sinds 1996 opende:

      "If we believe absurdities,         
        we shall commit atrocities."    

met de toevoeging dat WE - alle we, overal, altijd, van ieder geloof, iedere politieke overtuiging, van alle staten, alle verenigingen, alle bedrijven - in absurditeiten geloven omdat die ONS eigenbelang, zoals we dat in onze partijdige, bevooroordeelde visies geconstrueerd en gedefinieerd hebben, zo vreselijk doelmatig, fraai, goed en nobel lijken te dienen, zodat WE vrijwel overal en vrijwel altijd, zodra WE als loyale groepsleden in groepen meefunctioneren, ONS als beesten hebben gedragen, omdat WE dat nu eenmaal in overgrote meerderheid in overgrote mate nu eenmaal genetisch zijn, en WE individueel en zelfstandig gesproken niet veel beter zouden kunnen, en overigens zonder ONZE groep snel tenonder zouden gaan, was het alleen door de medemenselijkheid van de anderen, die immers ook in groepen denken, voelen, leven en handelen:

Human history is full of atrocities
because human kind is full of absurdities.

Er zijn individuele uitzonderingen op deze algemene menselijke regels, maar dit zijn heel zeldzame uitzonderingen, en ze staan feitelijk altijd alleen, zoals Multatuli en Hermans in Nederland, of Epicurus, Diogenes, of Socrates erbuiten.

En er zijn er natuurlijk aanzienlijk meer dan de zojuist genoemden waarachtig menselijke invididuen geweest, want met enig optimisme is er in de meeste grote ongesorteerde menselijke groepen wellicht wel 1 min of meer rationeel denkend en min of meer redelijk handelend individu per 10.000 nominaal menselijke nominaal rationele medemensen te vinden, waarvan u er in Nederlog en Nedernieuws diverse genoemd kunt vinden bij gelegenheid, maar ik vrees dat dit wel ongeveer de menselijke top is, en dat de overige 9999 van de 10.000 als geldig excuus hebben dat ze het niet zouden kunnen als ze het al zouden willen, dat ze zelden doen, omdat dit in hun groepen zo bijzonder slecht geacht wordt en vaak ook streng bestraft wordt. (**)

Ook is het zo - om een eventuele misvatting te weerspreken - dat dit zeldzame menselijke vermogen tot waarachtige medemenselijkheid, rationeel redeneren, en redelijk handelen niet noodzakelijkerwijs teruggaat op een bijzondere intelligentie of opvoeding: Zeldzame enkelingen zijn overwegend rationeel, redelijk en waarachtig (dus niet: schijnheilig, vals berekenend, of populair liegend) vriendelijk, en worden kennelijk zo geboren, naar ik aanneem doordat de proporties van hun capaciteiten net wat anders verdeeld zijn dan bij de grote meerderheid van de meer normale menselijke yahoos.

Mijn uiteindelijke konklusie echter is dat zoals de mensheid helaas gemiddeld, in grote meerderheid, en bij onontkoombaar genetisch noodlot nu eenmaal is gebleken te zijn, de afgelopen 2500 jaar minstens, de enige realistische oplossing waarvan ik weet heb die is zoals geschetst in mijn Een fundamenteel menselijk probleem en ook dat dit, zoals de mensheid kennelijk nu is en bezig is, ook met de verheffende Leiders en Bazen die zich overal in machtsposities hebben weten te manipuleren, bijna altijd vanwege hun eigen slechtheid, leugenachtigheid, egoisme, en machtsgeilheid, pas zal kunnen geschieden na een heel grote menselijke ramp, die steeds waarschijnlijker wordt vanwege het gemiddelde menselijke, intellectuele en morele niveau van de heersende Leiders en Bazen van alle soorten en maten en plaatsen, en de blindheid, domheid en onwetendheid van de zeer grote meerderheid van hun eigen Trots Volk.

Het grootste probleem van de mensheid is het niveau van de menselijke doorsnee.


                                             Noten

(*) Echte wetenschappers verschillen hierin, maar weten uit eigenbelang de verschillen gewoonlijk te beperken tot hun vakpublikaties, die immers ook repliceerbaar en objectief testbaar behoren te zijn in de echte wetenschap, maar niet tot de menselijke omgang, want daarin plegen wetenschappers minstens even slecht als niet-wetenschappers te zijn, en volgens het normale Groepsdenken te redeneren (dat hun eigen wetenschap, naar u wellicht niet zal verbazen, tot de belangrijkste aller wetenschappen maakt, en de eigen voorgangers erin tot de belangrijkste aller wetenschappers, en dat iedereen die deze wetenschap niet beheerst tot tweederangs mens bestempelt, enzovoort enzoverder).

Wie hier meer van wil weten verdiepe zich in de zogeheten wetenschaps-sociologie, die naast een boel onzin soms een aantal redelijke op feiten gebaseerde inzichten over hoe wetenschappers werkelijk functioneren, met elkaar omgaan en hoe ze elkaar beschouwen oplevert.

(**) Zie voor de opstelling der meerderheid tegen de zeldzame minderheid met echte menselijkheid mijn Hoe "de samenleving" omgaat met dissidenten (Minnebrieven).

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail