\ 

Nederlog

 

5 november 2009

 

De crisis-economie grootmeesterlijk "verklaard"

crisis-economie

Laat ik het weer eens over de economische hebben, die volgens mij nog niet over is, heel wel mogelijk nog lang niet, en die eigenlijk ook geen economische meer is maar een maatschappelijke, dat laatste vooral om de reden die ik eerder noemde:

De managements-ťlite van - vooral - de grote banken is erin geslaagd wie niet tot de ťlite van de samenleving behoort op te laten draaien voor de kosten van de beurs-instortingen door deregulering maar is zelf nog steeds aan de macht, terwijl ook de deregulering niet of nauwelijks is aangepakt c.q. vrijwel alleen met leugens en quasi-beleid is "bestreden".

Hier is veel meer over te zeggen, maar gedeeltelijk deed ik dat zelf al, en overigens wordt er ook door anderen zinnig nagedacht en geschreven over de , al zijn degenen waarvan ik weet geen Nederlanders maar Amerikanen, waarover wellicht meer in een ander Nederlog-stukje.

Maar nu wilde ik het over een verklaring van de economische hebben van de hand van de Nederlandse schaak-grootmeester Hans Ree, wiens stukjes in de NRC over schaken ik graag mag lezen, en die afgelopen zaterdag in de NRC een verhandelingetje afstak dat de huidige economische te wijten is aan ... schakers.

Ik denk niet dat hij het helemaal serieus neemt, maar er zit kennelijk ook een misverstand achter dat hij schijnbaar wel serieus neemt, en dat ik hier tegen wil spreken.

Ik citeer Ree, uit zijn wekelijkse column "Schaken" in de NRC van 31 oktober j.l.:

Een tijdje geleden legde de schrijver Calvin Trillin in The New York Times half serieus en half voor de grap uit dat de financiŽle crises van de [het - MM] decennium zijn veroorzaakt doordat slimme mensen voor Wall Street gingen werken. Schakers, denk ik dan.

Het is onzin, want zelfs als er tegenwoordig veel meer slimme mensen voor Wall Street c.q. in de bancaire wereld zouden werken dan vroeger, waarover straks wat meer, dan blijft het een feit dat ze hun slimheid niet hadden kunnen (doen, laten, whatever) misbruiken zonder de vergaande deregulering van de bankwereld over de afgelopen tien jaar (die overigens begonnen schijnt onder Clinton, maar voortgezet is onder Bush Jr.).

Ree vervolgt zo - en studeerde zelf af in de wiskunde, maar legde zich feitelijk toe in zijn leven op schaken, en is ongetwijfeld ook een slimme man, hoewel niet in dit stukje, voorzover ik eruit citeer:

Waren er op Wall Street dan niet altijd al slimme mensen? Nee.

O? The mind boggles: sinds wanneer willen slimme mensen niet makkelijk en snel rijk worden? Sinds wanneer werd er alleen of vooral in aandelen gespeculeerd door minder begaafden? Het lijkt me zowel volkomen kul als volkomen onwaar - en natuurlijk zitten en zaten er al vanaf de aanvang slimme mensen op Wall Street, en hetzelfde geldt voor alle beurzen sinds hun ontstaan - maar het is kennelijk waar dar Ree niet helemaal duidelijk opschreef  wat hem door het hoofd speelde, want het gaat hem kennelijk minder om "slimme mensen" als wel om "slimme mensen met een voltooide universitaire opleiding":

Vroeger was er een ijzeren wet dat afgestudeerden van goede Amerikaanse universiteiten minder geld gingen verdienen naarmate ze slimmer waren.

De slimmen werden bijvoorbeeld hoogleraar wiskunde of astronomie. Ze hadden een beroep dat hun lust en hun leven was en financieel gezien hadden ze een comfortabel burgermansbestaan. De minder begaafden gingen werken in de financiŽle sector en werden rijk. Iedereen was tevreden.

Hier valt iets voor te zeggen, maar niet veel.

In de eerste plaats konden de allerslimsten vroeger - voordat het postmodernisme toesloeg, zal ik maar zeggen, aan de universiteiten en in de samenleving, en alle waarheid en moraal wegdefinieerde tot puur persoonlijke opinie - wel degelijk behoorlijk verdienen aan of via een universiteit, zoals Feynman's carriere bijvoorbeeld illustreert (al is het waar dat geld hem niet erg interesseerde, kennelijk).

En in de tweede plaats leiden zelfs de postmoderne professoren van nu, ook die met een IQ van 115 of minder, nog steeds "een comfortabel burgermans-bestaan", met hun professorale salaris in de top 5 procent van de salaristrekkenden, als vroeger, maar nu inderdaad afgezien van de heel kleine groep van bankmanagers en een stel voor banken werkende beurshandelaren, waarvoor jaarverdiensten van miljoenen, soms van tientallen miljoenen, plotseling "vanzelfsprekend" heten, en wel omdat die mensen zo vreselijk slim zouden zijn, en het voor minder niet zouden willen doen, maar tevens "onmisbaar" zouden zijn voor het goed functioneren van moderne banken.

Dat laatste is volgens mij zeer welbewuste bankmanagers-spin, dus heel opzettelijke leugen, en Ree doet daar gewoon aan mee, al heeft hij het kennelijk niiet door. Hij vervolgt dan ook met meer blatante onzin c.q. onwaarheid:

Er kwam een eind aan doordat enerzijds het comfortabele bestaan van de middenklasse zwaar onder druk kwam te staan en aan de andere kant de rijkdom van de mensen in de financiŽle sector zo uitzinnig groot werd, dat die zelfs voor de begaafden verleidelijk was.

Sinds wanneer hebben universitair aangestelde academici gemiddeld geen "comfortabel bestaan" meer? Het is een bewering die geheel uit de lucht is gegrepen, net als het meeste dat Ree in dit verband beweert.

Sterker nog: het is bewijsbaar onwaar, als bijvoorbeeld in het geval Jo Ritzen, die aan de universiteit nog 300.000 extra euro's extra kon ritselen bij zijn aanstelling als professor, alsof dat vanzelf spreekt, en wel omdat deze  tere ziel - ťťn van de grote Nederschoften die het Nederonderwijs welbewust om zeep hebben geholpen als minister van onderwijs! een grage verrader van de beschaving! - anders aan "een pensioengat zou lijden", kennelijk vanwege zijn goedheid voor zijn professorale aanstelling af te willen zien van een aanstelling als topman bij Goldman Sachs o.i.d., en zoals ook in het geval van al die vervette hondse deurwaarders-managerstypes die tegenwoordig de top van de HBO's en schoolbesturen vormen en die zichzelf vrijwel mateloos kunnen verrijken uit de onderwijssubsidies van de regering die zij mogen beheren naar eigendunk.

En waarom zijn al die vermeende bijzonder hoogbegaafden, nu zogenaamd werkzaam in de bankierswereld, dan niet op eigen kracht rijk geworden, als ze dan zo vreselijk begaafd zijn? Bijvoorbeeld in de biochemie, de IT, of gewoon met een eigen bijna krankzinnig intelligent patenteerbaar idee? Waarom moesten ze, om dan binnen een paar jaar tien of twintig miljoen te kunnen verdienen, per se bij een bank zijn? Omdat daar plotseling de intellectuele top van de levende mensheid nodig was om de boel draaiende te houden?

Ree denkt van wel, of doet althans alsof hij dat denkt, want hij vervolgt (alsof hij er zelf bij stond, en niet hevig uit zijn duim aan het zuigen is):

De nieuwe generatie van slimmerikken op Wall Street bedacht ingenieuze en ingewikkelde financiŽle producten, ondersteund door haarscherpe computersoftware, die de brave ploeteraars van vroeger ver boven de pet gingen.

Lurk, lurk, lurk... lees ik soms de Glenn Beck van het schaakcolumnisme? Waarom is de schakende wiskundige slimmerik Ree dan niet al vele jaren zelf stinkend rijk, maar feitelijk aangewezen - naar ik begreep uit eerdere columns van hem - op een heel klein inkomentje via zijn vrouw, die redactrice bij de NRC is (*)?

Het is pure mythologie: De redenen dat er veel geld verdiend kon worden met die zogeheten "haarscherpe computersoftware" waren (1) dat deze op onware financiŽle modellen gebaseerd was (vandaar o.a. de economische : de gebruikte rekenmodellen voor risico's deugden eenvoudig niet) maar (2) op korte termijn wel hele hoge winsten beloofden en (3) een en ander ingevoerd kon worden (inclusief het geven van hypotheken aan talloos velen die daar feitelijk het geld niet voor hadden) vanwege de grote dereguleringen in de bancaire sector, en de bonushebzucht van de bankmanagers, inclusief (4) het moedwillig ongereguleerd overgaan van klassieke spaar- en lening-banken in op beursspeculatiewinsten gebaseerde zakenbanken.

Nu de laatste alinea van Ree in dit verband, die het zojuist geciteerde van hem aldus vervolgt:

Die ploeteraars konden alleen maar tevreden constateren dat ze slapend rijk werden door de nieuwe toverkunsten van hun slimme ondergeschikten.

Lurk, lurk, lurk, lurk! Wat een hopeloos dom gelul voor een slimme man als Ree toch ťcht is!

Wat er in feite gebeurde is dat talloos veel mensen leningen en hypotheken konden gaan afsluiten vanaf de negentiger jaren van de vorige eeuw, tegen schijnbaar heel lage rentes en kosten, met als inzet "alleen maar" hun eigen bezittingen, zoals het eigen huis waarop ze van de vriendelijke bankiers (zoals de Trouwe Waarachtige Vriend Van Ons Noordhollands Volk, de grote Neerlander Dirk Scheringa) zo een lekkere leuke hypotheek konden krijgen, en de tegoeden op hun eigen bankrekeningen, omdat vanwege de deregulering van het bankwezen alles mogelijk was geworden op het gebied van het aanbieden van leningen aan mensen die deze feitelijk niet zelf behoorlijk konden betalen, behalve met onderpanden, die ze gegarandeerd zouden verliezen bij enige of moeilijkheid met hun afbetalingen.

En dat werkte op de korte termijn; dat leverde grote winsten op, op de korte termijn; en daarom deden de bankiers het, want "na ons de zondvloed" c.q. "als we gewoon van die twintig miljoen per jaar bonussen de helft wegzetten in baar goud en diamanten, dan zijn we nog steeds zelf helemaal boven Jan al zakt de hele samenleving in - en dat geeft niet, zolang wij maar winst maken en prominent kunnen blijven". (**)

Het heeft allemaal niets te maken met de plotselinge toevloed van plotseling zeer hebzuchtig geworden zeer slimme mensen in de bancaire wereld, die er volgens mij helemaal niet was noch is (waarover hieronder nog wat), en alles met deregulering, stompzinnigheid en egoisme - want de hebzucht en de deregulering waren resp. de motor en de mogelijkheid, terwijl de feitelijke onderliggende stompzinnigheid de ontstaansreden van de was, want die zogenaamd zo knappe modellenbouwers van Ree's eigen soort hadden in hun modellen niet voorzien dat het praktiseren van hun modellen (met honderden miljarden aan onbetaalbare schulden aan mensen die op valse gronden en loze bancaire beloftes tot de aanschaf van hypotheken waren verlokt) tot beurs zouden leiden (of  - natuurlijk - een beurs kon ze geen donder schelen, en wel op basis van de overweging van de voorgaande alinea, die echt niet boven de vermogens van een hoogst modale leenhaai als Scheringa gaat, laat staan van iemand die even goed is in wiskunde als Ree).

Tenslotte dan: Hoe zit het nu echt met de slimheid, de intellectuele competentie, de briljantheid van intellect van de huidige financiŽle en bancaire en bestuurlijke ťlites?

Ik heb zelf geen enkele reden om aan te nemen dat deze ook maar iets anders is dan vroeger, in beginsel - behalve dan dat de moderne universitaire opleidingen in het Westen al minstens dertig jaar veel minder eisend zijn dan vroeger, zodat er veel meer mensen van laag intellectueel en van laag moreel niveau een nominale academische graad hebben kunnen verwerven.

En volgens mij komt het dus allemaal eerder op het omgekeerde neer van wat Ree stelde - en ik verwijs naar Kohlberg voor een onderbouwing van mijn stelling dat er een aanzienlijke positieve correlatie is tussen (werkelijk) hoge intelligentie en (werkelijk) hoge moraliteit:

Door de nivellering van de universiteiten bestaat de grote meerderheid van de moderne nominaal hooggekwalificeerden uit intellectuele en morele tiende- tot tienduizendste-rangers, precies van de soort die weet niet zelfstandig in staat te zijn tot briljante vindingen of ideeŽn, en ook precies van de soort geboren handelsreizigers, paardenhandelaars, of marktkooplieden die net wat slimmer of gewetenlozer zijn dan de doorsnee, en daar met zwendel, afzetterij, bedrog en loze praatjes van profiteren, leven en rijk worden, en tegenwoordig allemaal een MBA of MSc in financial trading or European studies with a minor in professional ethics enzo genieten, om hun carrierepad maar soepel en glad te maken.

Van deze soort zijn de moderne managers en moderne bestuurders, ook in de banken, ook in de politieke bestuurders, ook aan de universiteiten en hogescholen:

Het is het moreel en intellectueel tiende tot tienduizendste rangs volk dat zich naar positie van de ťlite heeft weten te vechten door nivellering van de universiteiten en het postmodern afschaffen van alle gehandhaafde hoge standaarden voor prestaties en handelen. (***)

En het is een grote leugen danwel een grote misvatting dat bankmanagers of valutahandelaren ook maar in de buurt komen van werkelijke genieŽn als Einstein, Brouwer, Von Neumann of Feynman - en het is dan ook heel waarschijnlijk dat het gemiddelde van de moderne bankmanagers of valutahandelaren, de nu gigantische persoonlijke bonussen-opstrijkers, zowel intellectueel als moreel een flink stuk lager is dan tot voor twintig of dertig jaar, en dat niet omdat bankiers toen zulke excellente lieden waren, maar omdat zowel de academische als de morele standaarden voor hun beroepsgroep gedegenereerd zijn (net als voor de groep van academici als geheel (****)).

crisis-economie


P.S. Kortom, zie: Over Orwell, Burnham en de managers, Economie & managers: Uitkomende hypothese, Iets over managers-typen, Iets over bonussen, Managers- en bankiers-salarissen.

(*) En de dochter van de wiskundige professor Heying, een leerling van de Nederlandse geniale wiskundige Brouwer, zodat Ree heel goed kan weten, is het niet van zijn vrouw dan wel uit Dirk van Dalen's biografie van Brouwer, dat de werkelijk hťťl slimme mensen, zoals Brouwer dan ook werkelijk was (anders dan de grote meerderheid van de voor banken werkenden wiskundig afgestudeerden, die echt gťťn wiskundige genieŽn zijn of waren), grote problemen op de universiteiten hadden, waardoor Brouwer feitelijk in de veertiger jaren van de vorige eeuw van de UvA is gewerkt).

(**) Ikzelf ben meer dan begaafd genoeg om een donkerbruin vermoeden te kunnen ontwikkelen dat een voor Noordhollanders evident financieel genie als Dirk Scheringa dat ook al heel lang geleden zelf bedacht heeft, en onzichtbaar geimplementeerd (in zijn eigen achtertuin, bijvoorbeeld). En ik zou dat ook doen, als ik dan een megamiljoenen aan bonussen verdienende manager was, of zelfs maar gewoon Gerrit Zalm heette, want dan zou ik echt ook in de wat verder weg liggende toekomst financieel de eerste willen zijn, en genoeg weten van economie om te weten dat beurzen soms ineenzakken, maar goud en diamanten waardenvast plegen te blijven, vooral in tijden van . En wie zoveel miljoenen per jaar vangt, kan zich makkelijk veroorloven wat weg te zetten, en doet dat ook, al is ie maar 10% zo slim als Hans Ree denkt dat dergelijke lieden zijn, tegenwoordig.

(***) Dit is de feitelijke reden dat zo ongelovelijk veel dat in het moderne Neerland "geproduceerd" wordt bestaat uit plannen, trajecten, streefcijfers, groeicijfers, controlecijfers, kul en managementsprietpraat: Van iedere twee 25-jarigen is er tegenwoordig ťťn zogenaamd academisch bekwaamd op modern HBO of universitair "denkniveau", en die wil dan een academisch betaalde baan - die hij of zij dan krijgt in de nieuwgeschapen laag van onderwijs-managers, hulpverleners-managers, thuiszorg-managers, enzovoort, en beleeft in een leven lang produceren van plancijfers, trajectmodellen, prestatiecijfers en kul, troep, waanzin en ellende, alles "transparant" en "efficiŽnt" geheten, want alles wat postmoderne managers en politici doen benoemen ze bij voorkeur met het tegendeel ervan, en ook altijd "klip en klaar" vanzelfsprekend "cruciaal", al zeggen ze er heel "transparant" en "efficiŽnt" nooit "optimaal" bij waarvoor.

(****) In de postmoderne wereld geldt het als redelijk en moreel dat ca. 50% van de mensheid een universiteit af zou lopen, terwijl tot voor veertig jaar dit alleen weggelegd was voor 2 tot 5%, en de opleidingen daarop ingericht waren.

Het resultaat is een nominale maatschappelijke en academische ťlite van zelfverrijkers en ellebogenwerkers van stompzinnig niveau, exact zoals twintig jaar geleden door mij voorspeld in Mandarijntjes met een IQ van 118:

Het resultaat zal zijn wat tot op aanzienlijke hoogte, na 25 jaar Mammoetwet, al zichtbaar is: Achterlijke academici; hele, halve en driekwarts charlatans doctorandussen psychologie en sociologie; getitelde quasi-intellectuelen die nauwelijks vreemde talen kennen en het "te druk" hebben om te lezen, niet kunnen schrijven, en geen redelijk Nederlands beheersen (genus geŽerd lid van de volksvertegenwoordiging - een dolhuis vol zelfverafgodende yahoos dat helaas maar een paar honderd minkukels onderkomen verschaft); semi-wetenschappelijk maar zwaar gesubsidieerd onderzoek dat nooit wat oplevert behalve bovenmodale inkomens voor "wetenschappers" met zeer modale gruttershersens en onleesbare onderzoeksrapporten in gruwelijk ambterlands "ten bate van de vrouwenbeweging, de vakbeweging, en de milieubeweging" (zoals de doelstelling van de UvA jarenlang luidde) - kortom, Nederland zal bestuurd worden door corrupte mandarijntjes met een gemiddeld IQ van 118. En de gebruikelijke schijnheilige poeha en achterbakse hebzucht, dus "in naam van onze voorbeeldige dommocratie, pardon democratie".

En niet alleen Nederland: in het hele Westen - de functionele academisch quasi-bekwaamde randdebiel als leider, professor, parlementariŽr, volkszanger, politiecommissaris, wethouder, kamerlid, media-persoonlijkheid, en premier, vice-premier,  minister, burgemeester, HBO-voorzitter, of Gezondheidszorg-manager. Het tiende- tot duizendsterangs-tuig aan de macht. Uit naam van Onze Democratische Gelijkwaardigheid.

En hťťft u minister prof.dr. Jacqueline Kramers wel eens horen spreken? Huishoudschool-afgestudeerden van 1962 deden en konden dat gemiddeld beter! Denkt u ťcht dat een MariŽtte Hamer het in 1950 verder dan de huishoudschool gebracht zou hebben? Of dat een Jee-Pee de Haa-Pee rond 1950 niet in de eerste klas in een behoorlijk klassiek gymnasium gestrand zou zijn vanwege een evident gebrek aan gymnasiale sjoege?

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail