#\ 

Nederlog

 

6 oktober 2009

 

Kox Kollum vindt het ook (Latijn is goed voor u)

 

"And now for something completely different" - want gisteren was het 40 jaar geleden dat Monty Python voor het eerst uitgezonden werd - en wel over Latijn en wat daarmee samenhangt, zoals klassieke en persoonlijke beschaving.

Ik kom erop vanwege het internet in verband met mijn interesses in klassieke teksten, die ikzelf overigens in het Engels of Duits pleeg te lezen omdat mij dat wel zo makkelijk valt ($); er zeer veel heel goed vertaald is; en ikzelf toch niet veel beter kan dan eenvoudige Latijnse teksten lezen op basis van twee jaar avond-gymnasium-b. Maar in het Engels ben ik heel behoorlijk belezen in het Latijn en Grieks, dat toch iets is (en dat trouwens geheel niet vanwege bijzaken als studiepunten of examens, maar eenvoudig vanwege hun intellectueel niveau).

Hoe het zij, een van mijn bevindingen met het internet is dat het beste materiaal - gemeten naar mijn normen en interesses, natuurlijk (*) - dat ik erop vind vrijwel onveranderlijk afkomstig is van ofwel intelligente individuen met een serieuze belangstellling, enig talent voor iets en de individuele Ausdauer, om het eens in goed Latijn te zeggen (**), om daar iets zinnigs mee te doen in de vorm van een website, ofwel alweer intelligente individuen als hiervoor, maar werkzaam in een universiteit of in vereniging, die gebruik kunnen maken van de voorzieningen die dat biedt, als bijvoorbeeld het Perseus-project (klassieke oudheid het Victorian web (Engeland 19e eeuw) of Eric Schechter's site (wiskunde).

Een andere bevinding, die in het verlengde hiervan ligt, is dat de beste sites afkomstig zijn individuen die zich serieus toegelegd hebben op iets dat althans enig individidueel talent en inzet vergt, als daar zijn wiskunde, natuurkunde, programmeren, Latijn en heel wel mogelijk, althans voor Europeanen e.d., Chinees of een andere moeilijke vreemde taal.

Deze bevindingen staan al een jaar of 12 overeind, en worden voor mij de afgelopen maanden, waarin ik eindelijk de status van ADSL-gebruiker verwierf, alleen maar beter onderbouwd.

Hier is een van de vruchten ervan die ik ca. een week geleden bij toeval vond, in verband met Latijn:

Dit is een alleraardigste, interessante en leerzame site van een Nederlandse leraar klassieke talen, waar u veel over de oudheid kunt leren, in uw vrije uurtjes Latijn kunt leren of opfrissen, interessante links vindt in samenhang met de klassieke oudheid (dus: de Grieken en Romeinen, vooral tussen -500 en +500 A.D.), en trouwen ook een stel ideeen of uitvallen over het verval van onderwijs en beschaving in Nederland die aan de mijne raken.

Hier is voor u delectatie en ter informatie een kolumpje van Kox, dat de deugd heeft het bovenstaande te illustreren en zijn site te verduidelijken (en de illustratie is ook van hem):

Kox vraagt zich wel eens af, waarom hij avond aan avond aan zijn computer zit te tikken.

Meestal vindt hij het eenvoudigweg leuk. Lekker tikken, zonder al te veel na te denken. Tekstje hier, plaatje daar, effe een link maken, hatsekiedee!

Soms heeft Kox geen zin. Toch gaat hij dan aan zijn scherm zitten en tikt en tikt... Is het plicht of roeping? Is het een neurose? Is het idealisme of een gewoonte, waar hij niet meer van los komt? Van alles een beetje, waarschijnlijk.

(kolumpje + illustraties)

Kox wordt vooral gedreven door ťťn gedachte: als hŪj niet zijn best doet een magnifieke webstek voor de klassieken te maken, wie dan wťl? Niet een paar plaatjes en een praatje, niet weer een lijst van links, waarvan er al honderd zijn, geen lappen tekst, waar niemand naar kijkt, nee, een site, die interessant is voor de leek en voor de gevorderde, waar je Latijn kunt leren, waar de Griekse mythologie uitputtend behandeld wordt, waar eindexamenleerlingen hun pensum kunnen bestuderen, waar iedereen met plezier iets kan leren over de klassieke oudheid.

Slaagt Kox waar anderen falen? De tijd zal het leren.

Geldingsdrang en ambitie zijn Kox niet vreemd. Elke hit ervaart hij als een schouderklopje. Per e-mail gemaakte complimenten laat hij zijn hele familie lezen. 'Hate'-mail maakt hem alleen maar vastbeslotener.

Voor Engels-sprekenden is er Perseus. Nederland heeft Kennisnet, bureaucratie, falende ministeries en on-line-euthanasie-adviesburo's. Is er nog hoop?

Er is zeer veel meer aardigs, interessants, bruikbaars of wetenswaardigs op zijn site, zoals

En wat zijn vraag "Is er nog hoop?" betreft heb ik alleen deze observatie - en zie ook mijn Een soort "oplossing" voor het Nederonderwijs plus Vervolg: De enige hoop die ikzelf zie voor werkelijk goed onderwijs - in Neerland, in de komende (vrees ik) 25 tot 50 jaar - is het internet en komt van sites als deze.

Trouwens... ook in verband met het modern onderwijs en met het fraais dat collegae heet citeer ik een deel het over KK's tips voor docenten:

Haa die collega! 

probleemstelling

Net als bijna al zijn collega's kan Kox het niet meer volgen. Zijn postvak zit steeds voller met papieren, die hij niet begrijpt. De basisvorming was al eng, maar de tweede fase is nog veel erger.
Kox ontmoet zijn leerlingen in de hogere leerjaren drie maal per week. Hij is dan blij hen te zien en wil graag aan de slag. Zijn leerlingen hebben daar echter geen tijd voor en zin in. Als hij aandringt, roepen zij, dat het een zelfstudie-uur is, en dat hij hen niet moet trachten te verhinderen te leren leren leren.
Wanneer Kox een proefwerk wil afspreken, halen de leerlingen allerlei paperassen tevoorschijn: pta's, studiewijzers, proefwerkroosters, examenreglementen, noem maar op... Dan blijkt, dat Kox de vorige les de mogelijkheid had een toets af te nemen, en dat hem de volgende gelegenheid na de Kerst zal worden geboden. Onthutst bedankt hij de leerlingen voor hun coŲperatief gedrag.

In de onderbouw is het allemaal nog wat eenvoudiger, gelukkig. Het voornaamste probleem waar Kox daar tegenaan loopt: terwijl de proefwerken steeds gemakkelijker worden, halen de leerlingen steeds lagere cijfers.

Kox leest ijverig de krant, dagelijks. Af en toe leest hij boeiende dingen over het onderwijs. De minister probeert de status van het leraarschap te verhogen door mensen die in het bedrijfsleven zijn mislukt naar het onderwijs te lokken. De staatssecretaresse verkleint de groepsgrootte, zodat er nog meer onvervulbare vacatures komen, om te bereiken dat de ouders van de kinderen die naar huis worden gestuurd omdat er geen onderwijzer is druk uitoefenen op de werkloze academici in hun kennissenkring om voor de klas te gaan staan. De Algemene Bond van Onderwijs Paria's ABOP stimuleert, delegeert en decentraliseert dat het een lieve lust is, sluit CAO's af of het niets kost, denkt mee over belangrijke zaken als salarisdifferentiatie, prestatiebeloning, strafkortingen voor pedoseksuelen, registers van bekwame docenten zodat de politie hen snel kan vinden, nog meer korting bij de Hema en het importeren van bevoegde neerlandici uit Oezbekistan.

De laatste link heb ik zelf ingevoegd, en is naar mijn De Hazes van de Nedereconomie uit 2005, waar ik een professorale economische gek (is dit (g)een pleonasme?) behandelde die iets dergelijks als Neerlands economisch ideaal voorstelde, zeg maar: koelie-economie, naar oud Neerlands gebruik ook.

Aanrader! 


P.S. Nota bene dat de site van KK ook heel leerzaam is als u helemaal niets van Latijn weet en er eigenlijk ook niet in geinteresseerd bent:

U kunt er behoorlijk wat over de klassieke oudheid leren en genieten, heel gewoon in goed Nederlands, en mijn gissing overwegen dat de mensheid de afgelopen 25 eeuwen alleen maar dommer en karakterlozer is geworden, gemiddeld (want er zijn - tot nu toe - altijd uitzonderingen geweest), eenvoudig omdat de intelligente karaktervollen een veel groter risico liepen en lopen door hun medemensen opgeknoopt of verbrand te worden voordat ze zich konden vermenigvuldigen. (***)

Wat u ook niet moet missen in dit verband is een site die Kox linkt:

Dit is de site van een goede tekenares, Magda van Tilburg, met o.a. fraaie stripboeken in het Latijn en een ook al verstripte cursus Latin for dummies.

Noten

($) Trouwens... ik verkeer sowieso voornamelijk in een Engelstalige intellectuele traditie, veel meer dan in een Nederlandstalige.

Dat is voor een deel omdat ik heel snel heel goed Engels sprak (verhoudingen met Engelse en Amerikaanse vrouwen) en het een prettige taal vind; gedeeltelijk uit noodzaak: het meeste dat ik wilde lezen was in het Engels gesteld; gedeeltelijk omdat ikzelf heel weinig met Nederlandse literatuur heb, altijd met uitzondering van Multatuli (wat minstens voor een deel komt omdat men mij op de HBS probeerde wijs te maken dat de Neerlandse coryfeeŽn van dat  moment - Schierbeek, Vogelaar, Polet, Campert e.d. - iets bijzonder zouden zijn, terwijl ik het saaie, slechte, valse aanstellerij vond); gedeeltelijk omdat ik (goed) Engels een betere, mooiere en handzamer taal vind dan het Nederlands; en gedeeltelijk omdat ik tamelijk snel uitvond dat de Engelse literatuur en filosofie veel beter is - minder provincieel, stukken beter geschreven - dan de nogal provinciale Neerlandse tegenhangers ervan; en gedeeltelijk omdat er nu eenmaal veel meer eersteklas werk van allerlei soort in prettige edities in het Engels vertaald zijn, vaak heel goed; en tenslotte omdat ik ook snel bevond dat de meeste Nederlandse vertalingen van buitenlandse klassieken die ik zag ofwel geen goede vertalingen waren ofwel geen goed proza waren, en vaak beide.

Ik geloof dat het meeste in de voorgaande alinea tamelijk objectief waar is, en dat het eenvoudig van doen heeft met de feiten dat Nederlands geheel geen wereldtaal is; dat er nooit een traditie van cultivatie van goed geschreven en gesproken taalgebruik was in Nederland; dat er geen echte elite-universiteiten zijn; dat zowel de markt voor het soort literatuur dat mij interesseert in Nederland veel kleiner is als de interesse ervoor en de capaciteit om het tot stand te brengen; en dat Nederland een klein en nogal provinciaal, bekrompen land is, waar excellentie eerder als ondeugd ofwijking telt dan als deugd (behalve als het excellentie betreft - uiterlijk, voetballen, rijkdom - die ook de heffe des volks kan waarderen en begrijpen en om geeft), en waar de (beste) opleidingen eenvoudig lang niet zo goed zijn als de (beste) opleidingen in grotere landen - Engeland, Frankrijk, VS - waar zowel meer geld is en mogelijkheden zijn, als waar meer waarde wordt gehecht aan zeldzaam talent, dat bovendien zowel vaker voorkomt, als grote kans heeft zich te ontwikkelen.

Ik denk dat dit de meeste gronden voor mijn veel meer Engelse achtergrond - ik weet meer van Engelse literatuur, Engelse en Amerikaanse filosofie, en weet bovendien van veel meer eersteklas schrijvers en denkers dan ik van hun Nederlandse pendanten weet - waarbij tenslotte komt dat ik zowel meer Engels gelezen als geschreven heb in mijn leven.

En ik schreef dit maar eens uit omdat ik ook op dit punt zeer waarschijnlijk nogal verschil van de zeer grote meerderheid van mijn Nederlandse tijdgenoten, die eenvoudig veel meer teruggrijpen en -grepen op Nederlandse bronnen voor hun ontwikkeling of vermaak.

De voornaamste redenen voor dit verschil, vanuit mij gezien, zijn ongetwijfeld dat mijn Engels zeer snel zeer veel beter was dan gebruikelijk is in Nederland; dat wat ik wilde lezen veel makkelijker (of alleen) en vrijwel altijd goedkoper te verkijgen was dan eventuele Nederlandse vertalingen of tegenhangers; dat de Engelse literatuur mij veel beter bevalt dan de Nederlandse; en tenslotte dat de Engelse teksten - althans die ik pleeg te lezen: er zijn ook schoolboeken voor lager en middelbaar onderwijs in Engeland die ik gezien heb, die even slecht zijn als hun Nederlandse tegenhangers - bijna altijd beter geschreven en gewoonlijk beter uitgegeven zijn.

Tsja... ik verklaarde een deel van mijn verschillen in oriŽntatie maar eens, vergeleken met meer gebruikelijke Nederlandse intellectuelen, verschillen trouwens die voor een deel toevallig zijn, en teruggaan op mijn snelle werkelijk goede, beheersing van Engels, die ik weer vooral dankte aan de verhoudingen die ik had met Engelstalige vrouwen, maar die waarschijnlijk, zeker nu ze al zo'n 40 jaar gelden, mij een onnederlands perspectief geven, en een idem ander referentie- en beoordelingskader.

Tenslotte is er iets dat geen toeval is in dit alles: Ik raakte er al heel snel van overtuigd, voor mijn 20ste al, dat Nederland een nogal provinciale natie is - dat gedeeltelijk komt omdat het land klein, de bevolking gering, en de landstaal geheel geen wereldtaal is, maar ook gedeeltelijk omdat er in Nederland eenvoudig geen traditie of voorkeur voor hoge beschaving is noch was (dit is een natie van kooplieden, handelaars, zeelieden en arbeiders, zonder echte adellijke stand, dus een groep mensen die zich op leisure-activiteiten, wetenschap, persoonlijke cultivatie, conversatie, kunst en cultuur kon toeleggen, mits voorzien van enige aanleg).

Maar goed - ik probeerde even snel een verschil uit te leggen tussen mij en de meeste andere gestudeerde Nederlanders, dat waarschijnlijk dieper gaat dan de meesten zich realiseren, waaronder ik ook, en dat omdat ik moeilijk buiten mijzelf kan stappen en een typisch Nederlands perspectief adopteren, vol van Schierbeek, Mulisch, Vestdijk, Vogelaar, en denkers als Bolland, Van Suchtelen, Mak, Campert, Jan Mulder en Den Uyl.

(*) Zoals onvermijdelijk is - maar mag ik nog eens suggereren dat er - althans, wellicht, een kans op - een kans van een mogelijkheid is dat sommigen wat beter in staat zijn te oordelen, ja zelfs in smaakzaken, dan anderen, onmodieus en ketters als dat klinkt in ons Neerland? 

(**) ""Waarde collegae's" is de beste manier om een speech te beginnen", Kox Kollum dixit, en zo is het maar net: Meer over collegae en wat daar weer mee samen pleegt te hangen vindt de geinteresseerde toekomstige leraar, professor of gelukkige ambtenaar hier: Hoe word ik een Nederlands Topambtenaar?

(***) U vindt me cynisch, lezer? Mmm.... lees Bowra, "The Greek Experience", Kitto, "The Greeks" en Burckhardt, The Civilization of the Renaissance in Italy (link naar een goede Engelse vertaling op mijn site, gedeeltelijk voorzien van mijn noten) en van idem, aber Deutsch, Griechische Kulturgeschichte, en denk er nog eens over. (De Atheners hadden Pericles; de Neerlanders hebben Balkenende, and thus it goes... and here I rest my case, your honor.)

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail