\ 

Nederlog

 

25 augustus 2009

 

Over zielsverwantschap en Freigeisterei



Even iets anders dan gisteren en eergisteren, al heeft het er mee te maken, en wel over een groep verwanten, of althans althans over Wahlverwandschaft - mannen die schreven en dachten op een overeenkomstige manier als ik, en zelfstandige individuen waren.

Dit laatste namelijk is zeer zeldzaam - nog zeldzamer dan de 16-miljoenvoudige pretentie ervan in dit land - want de meeste mensen, ook de tamelijk zeldzamen van onbetwijfelbare hoge intelligentie, zijn zelden werkelijk zelfstandige individuen, omdat ook zij meer volgelingen en conformisten plegen te zijn dan werkelijk zelfstandige individuen - en wel omdat zij hun moed af te wijken en voor zichzelf te denken, voelen en willen beperken tot een klein gebied, uit angst voor de hen omringende doorsnee, of uit gebrek aan talent of wilskracht. (*)

Hoe kom ik op dit thema?

Ik ben Nietzsche aan het (her)lezen, en wel Die Fröhliche Wissenschaft en Also sprach Zarathustra - en als u wilt weten wat ik van Nietzsche denk, in korte samenvatting, dan moet u de link raadplegen. (**)

Het thema is uiteindelijk iets als vrijdenkerij, Freigeisterei: Individueel en zelfstandig willen, denken, kiezen en formuleren - en het hebben van de vermogens daartoe en op deze wijze excelleren.

De toevoegingen zijn essentieel, althans voor goed begrip van wat ik bedoel, want in deze kleine tijd houdt de meerderheid van de zogenaamde intellektuelen zich voor vrije geesten, dat een misvatting of leugen is, want velen mogen zich geroepen voelen, maar slechts weinigen hebben het talent die roep door iets anders dan een valse pose te beantwoorden. (***)

Wie bedoel ik dan wel? Hier is een lijstje van twintig van dergelijken - die dus wel allemaal zeer fraai konden schrijven, zeer goed konden denken, en de moed hadden zichzelf te willen zijn, op tijd gerangschikt:

   Chuang Tzu
    Epicurus
    Lucretius
    Lucian
    Machiavelli
    Montaigne
    De la Boétie
    Butler
    Swift
    Mandeville
    Voltaire
    Chamfort
    Lichtenberg
    Hazlitt
    De Morgan
    Multatuli
    Nietzsche
    Russell
    Lin Yutang
    Feynman

Ik zal van alleen één tekst noemen, zodat u desgewenst kunt nakijken wat ik bedoel - en de teksten die ik noem zouden in veel gevallen ook andere kunnen zijn, maar delen allen één grote deugd: ze zijn uitstekend geschreven.

  • Chuang Tzu: Inner Chapters - waarmee ik de in het Engels gebruikelijke naam geef van zijn teksten. Een meer rationele (en niet geheel gelijke) versie vindt u bij Mencius en Lin Yutang. NB dat Chuang Tzu veel vertaald is, want hij was een zeer goed schrijver, en dat de vertalingen onderling nogal verschillen. Chuang Tzu was een soort Taoist, maar zoals met allen in deze lijst gaat het meer om zijn eigen originaliteit en taalvermogen dan om de school of leer waartoe hij gerekend wordt.
  • Epicurus: Hier zijn alleen delen van overgeleverd, en er zijn redelijke vertaalde selecties daaruit op het internet te vinden.
  • Lucretius: Romeinse interpretator van Epicurus - De Rerum Naturae. Hiervan - een zeer fraai en scherpzinnig Latijns leerdicht - zijn zeer vele vertalingen van verschillend niveau, inclusief rijmende vertalingen in het Engels. (De Loeb-editie is goed.)
  • Lucian: De Paul Taylor-vertaling, onder de link kort besproken door mij.
  • Machiavelli: Discourses (on the first ten books of Livy). Dit is beter dan Machiavelli's The Prince, en ook een stuk langer, en geeft de beste versie van Machiavelli's ideeën.
  • Montaigne: Essays - III. Er is een uitstekende Engelse vertaling uit 1608 van John Florio in de Everyman's Library.
  • De la Boétie: De Vrijwillige Slavernij - inderdaad ook een boek dat tot de kern komt van waar het hier om gaat (Freigeisterei)
  • Samuel Butler: Hudibras - een satirisch leerdicht van een bijzonder scherpzinnige en scherp formulerende Engelse 17e eeuwer, met weinig illusies over zijn modale medemens, van welke sociale rang of individuele pretentie ook.
  • Jonathan Swift: Gulliver's Travels, en vooral Voyage Four.
  • Mandeville: The Fable of the Bees, proëem en proza.
  • Voltaire: Candide.
  • Chamfort: Maximes
  • Lichtenberg: Aphorismen. Lichtenberg was een bijzonder slimme 18e eeuwse Duitse natuurkundige, met een zeer onafhankelijke geest en een zeer fraaie stijl van formuleren.
  • Hazlitt: Selected Essays of William Hazlitt, Ed. Geoffrey Keynes. Ik noem dit werk omdat het de beste verzameling van Hazlitt in één band is.
  • De Morgan: The Encyclopedia of Eccentrics. Dit was een 19e eeuwse Engelse wiskundige en vriend van Boole. Het betreft de uitgave uit 1914 van zijn hertitelde A Budget of Paradoxes. Het is heel fraai, maar het zou kunnen dat u van wiskunde moet houden om het geheel te lezen, want een flink deel gaat over cirkel-kwadrateerders e.d. De betreffende editie uit 1914 heeft een zeer goed notenapparaat.
  • Nietzsche: Die Fröhliche Wissenschaft.
  • Multatuli: Ideën I.
  • Russell: History of Western Philosophy. Ik noem dit omdat het mij beter voorkomt dan Russell's meer maatschappij-georiënteerde teksten, en heel leesbaar (en behoorlijk dik) is, en duidelijk maakt wat Russell van de meeste grote Westerse filosofen dacht.
  • Lin Yutang: The importance of living. Dit is een heel fraai geschreven visie op het menselijk leven door een zeer intelligente en geleerde Chinees, die zijn persoonlijke versie van een combinatie van Taoisme, Confucianisme en Westerse vrijdenkers geeft.
  • Feynman: The characteristics of physical law - en ik noem dit, naast andere teksten van hem die ik zou kunnen noemen, omdat dit in een kort bestek z'n onderwerp helder weergeeft, voor niet-natuurkundigen, dat lang niet zo goed begrepen wordt als wenselijk is.

U moet zelf maar verder zien en zoeken, desgewenst, want geen ander kan werkelijk voor u denken en voelen, en alles dat ik noem hoort vindbaar te zijn via een behoorlijke universitaire bibliotheek, en is voor een deel ook vindbaar op het internet.

Tenslotte in verband met vrije geesten: Ze zijn feitelijk zeer zeldzaam, tenminste indien het gaat om mensen met een eersteklas geest - want er is natuurlijk een overmaat aan poseurs en trouwens ook een overmaat aan criminele Freigeisterei, want ook dat plegen types te zijn die zich voor laten staan op hun individuele onafhankelijkheid en bijzonderheid.

De reden dat ze zo zeldzaam zijn is dat groot talent zeldzaam is, en dat de mensheid zo is, gemiddeld, dat ze de grote individuele talenten, in het bijzonder wanneer deze evidentie geven zelfstandig na te denken en dat anders te doen dan lokaal voor gepast deugdzaam en fatsoenlijk geldt, pleegt om te brengen, op te sluiten, of - "in hun eigen belang", "Jedem das Seine" - heroptevoeden.

En de enige mij bekende maatschappijen waar dergelijke individuen enige realistische kans op zelfstandig bestaan en vrij spreken hadden waren de Griekse Oudheid, de Renaissance en de Verlichting, en dan nog alleen in Engeland en Frankrijk, en met mate, in of rond de hogere standen.

Ik wens u veel leesplezier met de genoemden: Ze schreven allemaal bijzonder goed!


P.S. Trouwens wat betreft dat "enige realistische kans op zelfstandig bestaan en vrij spreken": Ik vind het opvallend dat de vrijheid van spreken in het huidige Amerika zeer veel groter is dan in de Neerlandse heilstaat van verkrampte conformistische fatsoensrakkers van alle gezindten ("alles Gesindel" - ich lese ja Nietzsche), en dat dit tot een veel zinniger publieke behandeling op TV biedt van religieuze krankzinnigen en fanaten van allerlei soort.

Hier is een voorbeeld dat ik gisteren vond, van een man die ik eerder noemde, die de moed heeft tot vrij spreken en dat goed kan

Ikzelf zag dit niveau nooit op de Neder-TV, uit Nederlandse monden - en ik raad de lezer aan alle drie bestanden te bekijken, want twee van de sprekers, namelijk Cenk Uygur (****) en the Reverend Richard Martin, reduceren de ook uitgezonden pretenties van een Amerikaanse zwarte christelijke Wilders- of Ayaan-volgeling zeer snel, zeer effectief en zeer welsprekend tot wat het is: waanzin, fanatisme, of de ziekelijke wens op te vallen en carriere te maken met plat populisme, gekoppeld aan persoonlijke talentloosheid en incompetentie.

Gun Geert Wilders een half uur prime-time-TV tegenover Uygur (liberale moslim) en Martin (liberale protestant en dominee) and he'll be properly skinned, skewered and served up for all to see and savour.

Maar ik vermoed dat dit niet mag van Donner en Balin, omdat de niet-Wildersen zich veel te goed en vrijmoedig kunnen en durven uitdrukken en Don en Bal vrezen dat als ze dat toelaten zij de volgende zijn om zo'n soort beurt te krijgen.

En verdomd: ze verdienen dat, net als Wilders en Ali.

(*) Een goed voorbeeld - ik noem geen namen - is dat van enkele heel goede wiskundigen-met-verzekerde-academische-aanstelling (doch, wat geheel geen schande is, niet van Eulers of Von Neumann's formaat), die in korte broek lopen tot op hoge leeftijd, wellicht omdat de inderdaad geniale maar persoonlijk eigenaardige wiskundige John Conway (de uitvinder van Life: zie het internet) dat graag doet.

(**) Andere samenvatting: Half genie, half warhoofd - en ik bedoel niet dat zijn genie half was, maar dat hij niet in staat was zijn inspiraties te temmen in een koherent systeem, en vrijwel altijd als woorddronken woordkunstenaar schreef - maar inderdaad wel met een geniaal talent voor lopend proza en aforismes.

O, en noch een terzijde in dit verband dat wellicht nodig is voor goed begrip:

Jezus, Marx en Nietzsche - bijvoorbeeld: voorgangers plegen misbegrepen te worden en dat het meest door hun eigen (beweerde, vermeende) volgelingen - waren niet verantwoordelijk voor de waanzin die in hun naam gecreëerd of verricht werd.

In feite is wat we Christendom, Communisme en Nazisme noemen het product van een nogal vreemd en ziekelijk soort volgelingen: St. Paul, Lenin, Hitler, die hun eigen Wille zur Macht - het Nietzscheaans is hier echt angemessen! - ophingen aan zeer veel groter denkers en individuen dan zij, die ze bovendien én niet begrepen én niet wilden begrijpen, het eerste uit gebrek van ieder talent als hun beweerde leermeesters, en het tweede als met mijn generatie van verraders, die Marx zomin als echte filosofie zomin als echte wetenschap lazen, behalve in de jacht op zeer veel fraaier fraseologie dan zij zelf bij machte waren te creëren om hun tegenstanders mee om de oren te slaan en - natuurlijk! - om zichzelf een roep van Denker en Volgeling van hun meesters te verschaffen, en daardoor op te klimmen in status, rang en inkomen.

(***) U kunt, als u daar behoefte aan zou hebben, vele duizenden van dergelijke phoneys vinden als academische filosofen, en verder ook, zonder academische graad in de feelosophy ($), bij het Humanistisch Verbond. Hun uiteindelijke tekortkomingen zijn altijd weer dezelfde twee: Gebrek aan talent en onwil dat toe te geven - of, bij de humanisten: trots op dat gebrek aan talent en vol van het vuur van gelijkwaardigheid dat ook hun het recht zou geven mee te praten met en - vooral - tegen de waarachtig getalententeerden, vanwege hun "gevoel van betrokkenheid", zeg maar: hun spiritualiteit en zo meer. Ocharm!

Om dit enigermate persoonlijk uit te leggen: Ik ben nóg niet volledig hersteld van de maagkrampen en hoofdpijnen die mij troffen toen ik in 1987 met de Denkers van het Humanistisch Verbond in aanraking kwam vanwege Multatuli, waarover zij toen publiek confereerden, omdat hij 100 jaar eerder gestorven was.

Wat een zooitje ijdele poserende randdebiele geitewollensokken-schoolmeesters waren dat! Hun pretentie toen, omdat Ietsisme de mode van de dag was, was dat zij, hoewel humanisten, naar eigen zeggen, heel wel in staat en bereid waren het bestaan van Iets als God te erkennen, was het alleen maar omdat waarheid toch relatief was, en zij geesten vol durf en karakter zouden zijn, met het uiterlijk en lamme Neerlands van schoolmeesters aan het MBO.

Zie verder voor dit type denker zonder hersens vergeven van pretenties mijn Hip, spiritueel, modern, lefdasje:  Spinoza.

($) Noot bij de noot: Carlyle's term, maar hier bijzonder toepasselijk vanwege de waarachtige Feelosopher of all Feelosophers UvA-Ethiek-Professor dr. Frans Jacobs, die mij nog steeds niet - meer dan een maand van zijn gepijnigd gepeinzen verder - weersproken heeft, ook niet middels een advocaat: The end of academic feelosophers is to feel up their students - of om The Feelosopher Himself te citeren, anno 1988, met zijn reden voor mijn verwijdering van de UvA - ik bedoel dat ik dit proza, gepubliceerd aan de UvA, in universitaire publicaties, gericht aan zijn studentes, publiek en persoonlijk durfde te kritiseren:

"Die voldoende krijgt ze op de koop toe, als ze mij eerst neemt. Maar als ze niets van me wil weten, ben ik onomkoopbaar. Hoe maak ik dat haar duidelijk?"

"Ik kan me best in de psyche van die lustmoordenaars indenken: zoiets fraais doet pijn aan je ogen, je kunt het maar het beste kapotgooien."

                     Prof.dr. Frans Jacobs
                     UvA-Ethicus.

En u begrijpt hieruit dat sindsdien aan de UvA het College van Bestuur alleen feitelijke pooiers - van studiepunten voor sexuele gunsten: de Viagra-filosofen van de UvA - toelaat (en verdedigt) als docenten filosofie, want anders zouden ze immers wel anders gereageerd hebben. Nietwaar?

Ze willen dat, heel waarschijnlijk ook zelf, en inderdaad ken ik geen CvB'er van de UvA met een dragelijk uiterlijk: Ook uiterlijk zijn het allemaal, minne, vaak kleine en vette, in ieder geval uiterlijk oerlelijke en innerlijk horkerig-onbeschofte lieden, die - met recht en reden, blijkt o.a. uit mijn site - menen dat ze boven wet, verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid staan, en kunnen doen en laten wat ze willen, dat zelden goed en nooit beschaafd is.

(****) Dit is een interessante man: zeer scherpzinnig, zeer goed pratend en argumenterend, en - by goodness gracious, at my age - eindelijk TV waard om bekeken en (waar het om gaat) beluisterd te worden.

Hier is een ready-made link naar een onderdeel van een lijst met de VW van Cenk Uygur stand nu on Youtube.

That I've come to this!

P.P.S.: Cenk agrees on TV, I see. Well worth watching! (It starts slowly, but the rest and the analysis is worth the boring evidence it starts with.)

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail