Nederlog        

   18 april 2009

 

De oncontroleerbare overheden

crisis-economie

Het houdt weer niet over met mijn gezondheid, mede als gevolg van wat mijn titel aangeeft, zoals u kunt nalezen in ME in Amsterdam, en ik zal me vandaag dan ook alleen kort met die oncontroleerbare overheden bezig houden.

Deze zijn er in soorten en maten, van deelraden en gemeentes tot staten en federaties, en de NRC van heden biedt inkijkjes op twee niveaus.

1. Het niveau van Poetin en Berlusconi
2. Het niveau van Hultman en Wolfsen

1. Het niveau van Poetin en Berlusconi

Het ene is dat van Berlusconi en Poetin, waaraan Hubert Smeets twee pagina's wijdt in Opinie & Debat in de NRC van vandaag, dat wel aardig is behoudens een voorbehoud aan het eind van dit stukje, en waarvan de kop, de onderkop en twee fraaie karikaturen van Woldhek de achterliggende zinnige gedachtegang geheel duidelijk maken:

Berlusconi en Poetin zijn leiders van een nieuwe staatsvorm: de machocratie

Ze zijn chef van hun volk, scheppen de politieke werkelijkheid en beheersen de media. Vormen deze macho's een politieke trend?

Ikzelf zou zeggen: In de vorige eeuw wèl en de karikaturen van Woldhek geven dat dan ook geheel terecht aan, want de koppen van de heren werpen de schaduwen van Mussolini en Stalin.

Dat is ook waar ik het niet eens ben met Smeets en wel met Woldhek, want het is geen nieuwe staatsvorm maar meer van hetzelfde, hoewel (nog) meer media-gemanipuleerd: Autoritair bestuur, met machthebbers die boven alle effectieve maatschappelijke controle staan, zonder revolutie of ineenstorting.

Het is ook van alle tijden en in zekere zin inherent aan machthebbers, machthebben, en belangengroepen, want die plegen te streven naar meer macht voor zichzelf, dus minder controle door wie aan hen onderworpen is of meer gecontroleerden, en zijn in een ingewikkelde maatschappij alleen van almacht te weerhouden doordat verschillende groepen elkaar beconcurreren, in evenwicht houden, kunnen aanklagen bij een objectieve rechtbank.

Maar dat vooronderstelt overheden die daarnaar streven en zoiets als een democratische rechtsstaat om het voor de meerderheid te bereiken en in stand te kunnen houden gedurende generaties.

Dat is echter niet te verenigen met topbestuurders met karakters en verlangens als Berlusconi en Poetin of als Mussolini en Stalin.

Smeets zet de gevaren van en de overeenkomsten tussen het eerste paar heren aardig uiteen, behalve dat het me te journalistiek is en teveel drijft op nogal ongefundeerde neologismes die ik alleen als journalistiek opleuken kan zien, zoals "machocratie", "machers en machos", "machocraten als Poetin en Berlusconi".

Het staat allemaal al bij Aristoteles - hier en hier - en Machiavelli - hier en hier - en wie het daar niet kan vinden vindt de rest bij Boétie - hier - en Orwell, voor de twintigste en wie weet de éénentwintigste eeuw En zie overigens Het Marxisme-Leninisme-Poetinisme en de links daar.

Maar ik verzet me wel tegen journalistiek opgeleukte terminologie en frases als "machocratie", "machers en machos", en "machocraten als Poetin en Berlusconi", want het is van waarachtig hydraterend (TM) niveau, als de vochtinbrengende crèmes voor domme wijfjes die denken dat h-y-d-r-a-t-i-e het wetenschappelijker en waarachtiger maakt, en daarom dagelijks voor 5 euro gehydrateerd water op hun huid smeren.

En Hubert Smeets zou ook beter moeten weten, want hij heeft in Rusland gewoond en wel eens wat sociologie gelezen. Daar komt bij dat het te leuk is, te actualiteiten-rubriek-taal ferm. Inderdaad richten de Berlusconi's en de Poetins zich aldus tot het volk

Macher en macho: dat zijn hun manifestaties. Alles of niets: dat is hun inzet. Bargoens taalgebruik omdat ze dat op de voetbaltribune ook spreken: dat is hun communicatievorm.

Waarom dan de voetbaltribunes nagesproken? Het zijn autocraten en ambiërende dictators, en spierballenrhetoriek gericht aan de domme meerderheid van de massa is van alle tijden, maar de terminologie is te vleiend, en te veel in de trant van hoe Ons Trots Volk Onze Leiders-Machers graag mag zien, want het is ook niet per se mannelijk of macho als wel pose (*), en het zijn niet zozeer Machers als Draufgängers, tegen iedere prijs in mensenlevens kennelijk, als ik hun soort goed inschat.

2. Het niveau van Hultman en Wolfsen

Het tweede niveau - veel lager, maar zelfde mechanismes van machtvorming, zelfde onderliggende (on-)karakterstructuren, zelfde sociale, politieke en media-gerichte technieken - is dat van Neerlandse gemeentelijke overheden.

Over de heer Hultman heb ik het eerder gehad, en ook de honourable man Aleid Wolfsen heb ik kort aangeduid, maar de NRC van vandaag geeft meer, met wat interessante informatie over, zeg maar, Berlusconi vervoegd op z'n burgemeesterlijks te Utrecht, alsof Nederland Italië is, of Utrecht Amsterdam.

Op de Binnenlandpagina staat een artikel over de kwestie onder de titel "De lokale journalistiek kijkt wel uit".

Hier is de kwestie:

Burgemeester Wolfsen van Utrecht liet deze week de oplage vernietigen van een huis-aan-huis-blad waarin hem een onwelgevallig stuk stond. Het is een extreem voorbeeld, maar het is duidelijk dat gemeenten en provincies in toenemende mate invloed proberen uit te oefenen op de lokale media, zegt hoogleraat journalistiek en cultuur Frank van Vree van de Universiteit van Amsterdam.

Het zijn Poetinse praktijken, zal ik maar zeggen, maar burgemeester Wolfsen is dan ook een PvdA'er. Hoe is dat mogelijk in Nederland? Het artikel vervolgt:

Soms doet de lokale journalistiek daar van harte aan mee. Van Vree: "In grote delen van Nederland bestaat de controle op de lokale macht uit vaak totaal onkritische huis-aan-huis-bladen die Hart van Nederland-achtige journalistiek bedrijven."

Ja en nee, en hier moest ik even bedenken dat de hoogleraar aan de UvA werkt, en waarschijnlijk net als ik "helaas Amsterdammer" is, en dus vast net als ik de blijde gedwongen ontvanger van Amsterdam.nl, waarin het voorlaatste nummer maar liefst drie fotoos van Job Cohen met een zwart fotomodel - de nieuwe AHA-ervaring? - half op schoot, en natuurlijk met zijn vertrouwenwekkende bruine bestuurdersogen en eerlijke blik.

Dat hele Amsterdam.nl, gedrukt door de drukkerij die vroeger het communistisch  dagblad "De Waarheid" uitgaf, is meer een Noordkoreaans propaganda-periodiek over de zegeningen van de heilstad Amsterdam en de zeer in menselijkheid, voortreffelijkheid en moraliteit uitblinkende Amsterdamse heilstedelijke stadsbestuurders, dan wat anders.

Maar wellicht dat de lokale professor ook wel uitkijkt, net als de lokale journalist, en de schrijvers van het stuk hebben even verder een menschlich-al-zu-menschliche verklaring:

Dat is niet verwonderlijk, zegt Piet Bakker van de Hogeschool Utrecht. "Huis-aan-huis-bladen blijven vaak op de been door overheids-advertenties. Daar gaan miljoenen in om. Dan houd je je wel koest als journalist."

In een democratische rechtsstaat, want die zijn er immers voor geschapen, bij sociaal contract ook, dat alle journalisten samen met alle burgers alle burgemeesters en premiers bejubelen, en dat deze laatste leidende deugdmensen hele kranten-oplages kunnen vernietigen ze dat willen, zonder dat iemand daar iets van weet ook, zodat de continue jubel maar door kan gaan.

Ik bedoel: Het is menselijk, het is niet verbazend, het is Nederlands, het is karakterloos - ik ben nog niet geheel in tautologie vervallen, tussen ons trots volk: er staat géén "dus" tussen - maar het is niet waar die journalisten zelf voor plegen voor te geven voor te werken, en liegen en bedriegen is trouwens ook niet iets waar ze toe gedwongen worden, in Nederland, tot nu toe, behalve dat deze bewakers van de democratische rechtsstaat, deze brengers van waarheid en licht (en geestesbeslijpstening en diepgaande duidingen in sommige dagbladen) in  goedbelegd brood en tevreden autoriteiten geïnteresseerd zijn - doch niet op straffe van Kolyma of KZ voor wie onwelvoeglijke meningen uit.

Even verderop stellen de schrijvers van het artikel dan ook de terechte vraag

Komt de lokale democratie in gevaar?

Ik zou zeggen: Die is in gevaar en al jaren, hoewel niet alleen door au fond corrupte c.q. karakterloze journalisten en geheel niet deugende burgemeesters en ambtenaren, maar ook door de ruïnering van het onderwijs en de daarbij passende achterlijkheid van de bevolking.

In het artikel wordt een Amerikaans onderzoek opgevoerd, dat het antwoord "ja" op levert, maar wel érg veilig vaag en ver van huis is, waarna het nieuwe bastion van mogelijke menselijke vrijheid (**) opgevoerd wordt:

Hoe zit het dan met internetpublicaties? De kwestie Wolfsen kwam aan het licht doordat de auteur zijn gewraakte artikel over de burgemeester op een lokale nieuwssite kwijt kon.

Feitelijk dus door een samenloop van omstandigheden: Was één van die dingen niet gebeurd, dan had de zo eerbare Poetinistische Wolfsen gewoon brutaal de pers kunnen breidelen, en naar het restant trouw voor hem kruipende journalisten een brede Berlusconi-lach kunnen grijnzen, alles brutaal ontkennen, en eventueel met rechtszaken dreigen, want ook dáár zijn de burgemeesters en wethouders van Utrecht goed in, tegen critici die maar niet dood willen.

Ik overdrijf? Weer wat verder komt een waarachtig kenner naar voren, die evident niet schoolgegaan is bij de B&Ws van Amsterdam, Utrecht of Rotterdam:

Jos van Rey, wethouder van Economische Zaken in Roermond en lid van de Provinciale Staten in Limburg (VVD), heeft voortlichtings-afdelingen "de vijf-, zesvoudige omvang zien krijgen" in de jaren dat hij als Tweede Kamerlid in Den Haag actief was, tussen 1982 en 1989.

En hier is in dit verband De Wet Van de Voorlichter, die ik na langjarige empirische studieën en een (briljant, dank u wel) doctoraal in een sociale én geestes-wetenschap aan de UvA heb weten te vinden:

Ambtelijke, bestuurlijke, organisationele, politieke en religieuze

Voorlichters = Voorliegers

Maar alle waarachtige gekheid op een stokje - en kenner Van Rey vervolgt

"Vanuit ambtelijke organisaties is er permanente druk om dat pr-apparaat verder op te tuigen."

Want dan kunnen ze de burgemeester, die altijd een eerbaar  en door en door eerlijk mens is in Nederland, beter dienen, nietwaar, loyaal en met respect ook, samen met de fiijne collega's, en trouwens de wethouders ook, terwijl de bevolking toch in democratische meerderheid meer dan dom genoeg om het allemaal heel blij, trots en dankbaar te laten gebeuren en te betalen uit de belastingen.

Welk gevaar dreigt er dan? Van Rey vervolgt:

"Op het moment dat de media-concerns beknibbelen, ontstaan ongelijke verhoudingen."

Dat vraagt ook om scherpte bij verslaggevers, zegt Van Rey."Ik heb van die misdienaren tegenover me die na een opname nog even vragen: dat is toch wat u wilde zeggenop camera? Dat lijkt me niet de zorg van een journalist."

Wel als het een postmoderne journalist met een postmodern geweten is, die graag carrière maakt, en weet dat er tegenover hem zes gemeentelijke en wel tigtig provinciale professionele voorliegers staan, tussen hem of haar en de waarheid in, en al die bestuurlijke deugdmensen hebben bovendien gratis rechtsbijstand van gemeentelijke advocaten, op kosten van de gemeenschap, tegen al te brutale journalisten of burgers.

Maar goed - de oncontroleerbare overheid tiert overal welig en is een zeer groot gevaar, ook véél groter dan Het Gevaar Van Het Terrorisme van Boze Baardmannen, zoals ik al in 2005 uiteenzette, maar dat pas sinds Obama tot de goede toon behoort, ook in Nederland.

crisis-economie


P.S. Wie zich afvraagt waarom ik dit in de reeks crisis-economie opnam:

Omdat economische maatschappelijke problematiek en bestuurlijk onvermogen twee kanten van één zaak zijn, waaraan in de doos van Pandora die geschiedenis heet ook de kanten van dictatuur en terreur plegen te zitten.

(*) Aangezien ik aan een feministiese sosialistiese milieu-bewuste universiteit gelijkwaardig demokraties geschoold ben: Het gaat er niet om wat ze tussen hun benen hebben, maar dat ze poseren.

(**) Zolang er iets als een rechtsstaat blijft bestaan: Daarna zal het subiet afgelopen zijn!

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail