Nederlog        

 

   8 maart 2009

 

De economische experts vinden het ook ("reddingsplan" etc.)

crisis-economie

"But, soon or late, it is ideas, not vested interests, which are dangerous for good or evil."
--
  Keynes
"If you put two economists in a room, you get two opinions, unless one of them is Lord Keynes, in which case you get three opinions."
--  Churchill

Op 24 februari kreeg ik het meesterstuk van vijf Neerlandse economische professoren te lezen in de NRC en verhaalde daarvan - "Hier is een reddingsplan voor de economie" - en in de NRC van 7 maart staat een ingezonden brief van een econoom die dat ook wel (ongeveer) zo ziet en las als ik deed, en wordt elders in dezelfde krant een voorstel over managers-bonussen gedaan dat ikzelf al heel wat maanden geleden - en sindsdien herhaaldelijk - deed.

Ik klaag niet, maar ik registreer in het voorbijgaan dat er nu zélfs hooggeleerde Nederlandse economen zijn die vinden wat ikzelf al eerder vond en suggereer - natuurlijk - geen causaal verband.

1. "Vijf economen schreven een pijnlijk slecht stuk"
2. "Schaf bonussen helemaal af"

1. "Vijf economen schreven een pijnlijk slecht stuk"

Ik citeerde dat reddingsplan - dat is namelijk wat bedoeld wordt met dat "pijnlijk slecht stuk" zoals het in de NRC getiteld werd, met toevoeging van mijn aanhalingstekens, en doe dat nu weer, nu "Dr. Ton Mulder, Oud-hoofddocent economische politiek Erasmus Universiteit" een ingezonden brief in de NRC heeft staan onder de zojuist geciteerde titel die zo begint:

Ondemocratisch, pijnlijk onjuist, pijnlijk contraproductief en pijnlijk nietszeggend. Zo moet de bijdrage van de vijf economen en hun reddingsplan voor de economie (NRC Handelsblad, 24 februari) worden bestempeld.

Dat beargumenteert de schrijver vervolgens, en hij eindigt dan zo:

Pijnlijk nietszeggend, want Nederland staat aan de vooravond van wellicht een depressie. De auteurs merken slechts op dat er gesaneerd en gestimuleerd dient te worden. Het plan blijft volstrekt onduidelijk.

Tussenwerping: "Precies myn idee!" - ik bedoel: ik las het twee maal om het plan te zoeken, maar nee: ik vond niets wat ik een plan zou noemen - en de oud-hoofddocent zwaait af met:

Je zou je bijna schamen econoom te zijn. Maar gelukkig ben ik een goede en een realistische.

Waaronder zijn titel, naam en (Oud-)functie. Ik denk dat hij overwegend gelijk heeft, over "het reddingsplan", en wat mij direct opviel en irriteerde was het feitelijk plan- en koploze van het stuk - en natuurlijk is het in mijn geval zo dat ik vanaf het begin van mijn reeks over de krediet geen bijzondere economische begaafdheid gepleit heb, maar alleen een helder verstand en enige kennis van het onderwerp.

2. "Schaf bonussen helemaal af"

Enkele pagina's daarvóór in dezelfde NRC staat een stukje gepresenteerd als één van twee "fragmenten uit expertdiscussies, te lezen via nrc.nl/expert" (wat ik niet en nooit deed tot nu toe, want ik koop de papieren NRC) met de zojuist geciteerde titel, van ene De Waal en Jansen, "Respectievelijk associate professor Maastricht School of Management en directeur Center for Organizational Performance", maar liefst, waarvan ik het leerzame middendeel citeer:

Waarom nemen we niet de ultieme consequentie van alle misstanden rondom de geldelijke bonusbeloning en schaffen we de bonus helemaal af, nu direct en voorgoed?

Juist, en de auteurs geven een stel goede redenen, die zometeen volgen, maar missen er minstens één, en wel deze: Het bestaande bonussen-systeem is een corrupt en corrumperend persoonlijk arbitrair belonings- en omkoop-systeem van topdogs voor topdogs door topdogs.

Dus wat het geheel afschaffen van bonussen betreft:

Het heeft alleen maar voordelen. Het conceptuele voordeel: ik hoef mensen niet meer extra te belonen voor het doen van het werk waarvoor ik ze heb aangenomen en al een goed salaris betaal. Het morele voordeel: ik beledig mensen niet langer meer door te denken dat ze alleen in beweging komen als ze extra betaald worden. Het organisatievoordeel:ik hoef niet een ingewikkeld en kostbaar apparaat in stand te houden (of in te huren) om bonussen te monitoren. Het maatschappelijk voordeel: niet langer worden kortetermijnbelangen nagejaagd om toch vooral aan het einde van het jaar de bonus te verkrijgen. En vooral het motivatievoordeel: managers moeten nu op zoek naar echte waarderingsvormen en blijken van erkenning richting hun medewerkers (..)

Nou ja enzovoort, en ik breek af vanwege Balkenendiaanse wendingen, maar het is natuurlijk (desondanks) wel zinnig - en het essentiële punt blijft waarmee ikzelf opende: Omdat het uiteindelijk een corrupt, arbitrair, persoonlijk, oncontroleerbaar systeem van persoonlijke verwenning is, bovendien alleen voor de top, alsof die het echte werk in een bedrijf zouden doen.

En zie overigens mijn Uitkomende verwachtingen van 21 oktober 2008, met onder andere

Er moet snel een eind komen aan bonussen voor managers, zeker zolang er geen bonussen voor werknemers zijn, en er moet een eind komen aan managersposities die het voor managers aantrekkelijk maakt, hetzij door bonus-regelingen, hetzij door participatie in aandelenpaketten, op beurzen te speculeren met (of tegen) de bedrijven waar ze managers van zijn.

Preciezer gezegd: Een manager is en hoort een loonslaaf te zijn "gelijkwaardig", om deze heerlijke Nedernorm eens te citeren, aan alle werknemers, en behoort geen bijzondere beloningen te krijgen zolang het overig personeel niet minstens evenredig beloond wordt. En als ze dan zo vreselijk graag grote bonussen willen dan moeten ze die zelf maar verdienen, met hun eigen managers-inkomsten, via eigen beleggingen, nét zoals zoveel van hun veel armere werknemers, en ook zonder dat dit ten laste of ten voordeel kan komen van het bedrijf dat ze managen.

en Over Keynes en de economische -beheersing van 17 september 2008 met o.a.

Of de manager-parasieten die ze exploiteren - Bent u daar nog, Jeroen van der Veer en Louis van Halderen? - want tegenwoordig gaan grote delen van de speculatiewinsten naar de managers van bedrijven eerder dan naar de aandeelhouders, of naar de ondertussen vrijwel uitgestorven grootaandeelhouder-kapitalisten van weleer. (Leest Burnham over The Managers, o economisch en politiek onwetenden! Of Orwell over Burnham in Orwell's Collected Essays, deel 3 of 4. Kennis is vaak géén macht, maar het behoedt wel voor illusies en tegen bedrogen worden door de marktkooplieden die tegenwoordig politici zijn.)

En u ziet, ook in verband met gisteren, dat ik Burnham eerder noemde.

crisis-economie


P.S. Trouwens, omdat ik het nakeek: Hier is de link naar "George Orwell" in de Wikipedia, dat goed gedaan is, en hier is wat mij voor de geest zweefde toen ik gisteren naar Burnham zocht. Het komt uit JAMES BURNHAM AND THE MANAGERIAL REVOLUTION (1946) dat u ook in Australië kunt vinden in een goede html-uitgave en het begint zo:

James Burnham’s book, THE MANAGERIAL REVOLUTION, made a considerable stir both in the United States and in this country at the time when it was published, and its main thesis has been so much discussed that a detailed exposition of it is hardly necessary. As shortly as I can summarise it, the thesis is this:

Capitalism is disappearing, but Socialism is not replacing it. What is now arising is a new kind of planned, centralised society which will be neither capitalist nor, in any accepted sense of the word, democratic. The rulers of this new society will be the people who effectively control the means of production: that is, business executives, technicians, bureaucrats and soldiers, lumped together by Burnham, under the name of “managers”. These people will eliminate the old capitalist class, crush the working class, and so organise society that all power and economic privilege remain in their own hands. Private property rights will be abolished, but common ownership will not be established. The new “managerial” societies will not consist of a patchwork of small, independent states, but of great super-states grouped round the main industrial centres in Europe, Asia, and America. These super-states will fight among themselves for possession of the remaining uncaptured portions of the earth, but will probably be unable to conquer one another completely. Internally, each society will be hierarchical, with an aristocracy of talent at the top and a mass of semi-slaves at the bottom.

In his next published book, THE MACHIAVELLIANS, Burnham elaborates and also modifies his original statement. The greater part of the book is an exposition of the theories of Machiavelli and of his modern disciples, Mosca, Michels, and Pareto: with doubtful justification, Burnham adds to these the syndicalist writer, Georges Sorel. What Burnham is mainly concerned to show is that a democratic society has never existed and, so far as we can see, never will exist. Society is of its nature oligarchical, and the power of the oligarchy always rests upon force and fraud. Burnham does not deny that “good” motives may operate in private life, but he maintains that politics consists of the struggle for power, and nothing else. All historical changes finally boil down to the replacement of one ruling class by another. All talk about democracy, liberty, equality, fraternity, all revolutionary movements, all visions of Utopia, or “the classless society”, or “the Kingdom of Heaven on earth”, are humbug (not necessarily conscious humbug) covering the ambitions of some new class which is elbowing its way into power.

De rest moet u zelf maar lezen, desgewenst (Orwell heeft - als heel vaak - gelijk over Sorel, zeg ik u maar meteen, want ik las The Machiavellians en kan dat ook u aanraden, al weet ik op het moment niet waar u het handzaam toegankelijk zou kunnen vinden) en hier zijn wat links naar gerelateerde stukjes die ikzelf begin september verleden jaar schreef, die nominaal over corporatisme, de staat, en de bureaucratie gaan:

Dit zijn feitelijk de stukjes in Nederlog voor de eerste vijf dagen van september en het laatste heeft ook met Orwell's en Burnham's thema van doen.

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail