Nederlog        

 

21 februari 2009

 

Wang Xiaoping vindt het ook (over het onderwijs)

 

'Als een edel man de waarheid kent, zal hij hem volgen. Als een ambtenaar de waarheid kent, zal hij hem volgen als het hem uitkomt. Als een onwetende de waarheid hoort, zal hij heel hard lachen.'
    Lao Tzu

Het houdt weer eens niet erg over met mijn ME en o.a. vandaar eerst een rechtzettinkje van een eerder gemaakt foutje:

De aardige site die ik op 16 februari besprak is ten rechte en ten volle geschreven van Cosma Rohilla Shalizi (van Afghaans-Tamils-Italiaanse achtergrond en vandaar, maar Amerikaan) en er staat nog veel meer fraais op dan ik dacht, en geheel niet alleen wanneer uw hart verpand zou zijn aan natuurkunde of waarschijnlijkheid, wat Shalizi's academische specialismes zijn. Hier is de link naar de hoofdpagina van zijn - grote, uitgebreide, interessante, welgeschreven - site.

Ik geef dit trouwens door omdat ik het zelf aardig en interessant vind en niet omdat ik hem ken want dat doe ik niet. Het is eenvoudig een plezier een waarachtig denkend mens te treffen.

Trouwens, in dat verband.... er staat een heel aardig artikel van Bettine Vriesekoop (één van de NRC-correspondenten in China) in de NRC van heden, dat me mijn titel in het toetsenbord gaf, en waar ik nogal wat in meen te herkennen.

Het heet - bereid u voor paf te staan - " 'Gemankeerd onderwijs maakt Chinese jeugd dom' ", met onder de link voor uw denkgemak dat het CITO dat ook vindt, of althans tennaaste bij, en minus "Chinese" en het berust op een interview van de schrijfster met Wang Xiaoping (*), vanwaar dus mijn titel.

Hier is een uittreksel met wat commentaar. Het begint zo:

Ze heeft een fotografisch geheugen, leest drieduizend karakters per minuut en dacht als kind dieper na over levensvragen dan al haar levensgenoten.

Dat klinkt bekend, hoewel ik geen echt fotografisch geheugen heb, en dat ik 0 karakters lees per minuut, maar wel ongebruikelijk snel als ik de taal ken (net als bovengenoemde Cosma, trouwens, die op zijn 9e begon met Russell's "Human Knowledge: Its scope and limits" en op zijn 10e met programmeren), en één van de hoopgevende zaken voor (zeer) intelligente mensen is dat dergelijke mensen er de hele menselijke geschiedenis geweest zijn, in feite als kernen en zaaiers van wetenschap, cultuur en beschaving, en natuurlijk als grage en vanzelfsprekende afnemers van wat eerder op dat terrein gedaan is.

Vriesekoop vervolgt:

Op haar vijftiende besloot ze van school te gaan. "Ik dacht wat doe ik hier. Ik verveelde me stierlijk en werd gepest omdat ik weigerde dingen zomaar aan te nemen maar steeds dingen ter discussie stelde. Op de hele school was ik de enige onafhankelijk denkende geest."

Ik ken dat ook, met deze kwalificatie dat alles naar vermogen gaat, en ik wel hier en daar opstandige geesten vond - ik was immers tussen mijn tiende en twintigste van 1960 t/tm 1970 - maar nauwelijks of geen verstandige, laat staan goede van de kwaliteit als ik vanaf mijn 14e à 15e wist dat ik in boeken en bibliotheken kon vinden, toen ik trouwens ook bevond dat dit vrijwel niemand anders interesseerde.

De rest is ongeveer hetzelfde maar je moest in Nederland toen tot en met je 16e schoolgaan, en ik werd niet gepest door leerlingen maar door leraren (die mij dingen niet konden uitleggen, waaronder wiskunde - door een aan de wal geraakte ex-tweede-stuurman ter koopvaardij - wat toch echt niet aan mijn domheid lag, zoals ik toen al meende, en wellicht wat naïef niet verborg).

Maar het is een bekend verhaal van veel hoogbegaafden, zij het dan wellicht vooral van kinderen van niet-hoogopgeleide niet-welstaande ouders.

In China zal het wat anders liggen, maar Wang is nu 24, dus haar rebelse puberteit viel rond 2000, en niet in Mao's tijd, toen je aan zo iets kon komen te overlijden, zoals bijvoorbeeld uitgelegd in Jung Chan's uitstekende "Wild Swans".

Vriesekoop vervolgt:

Verlegen, ingetogen maar toch zelfbewust ontvangt de Chinese schrijfster Wang Xiaoping (24), auteur van onder meer drie bestsellers, haar gast in een grauw betonnen huis aan de voet van de Geurige Heuvels, de bergketen die Peking omringt.

Chinese couleur local: "Geurige Heuvels", u wellicht ook bekend uit Robert van Gulik's rechter Tie-verhalen.

Trouwens, terzake gesproken: ikzelf weet niet zoveel van China, al las (en bezat ik ooit) diverse delen van Needham's zéér fraaie en indrukwekkende "Science and Civilization in China" (er bestaat een goede populaire samenvatting in één deel, met Needham's imprimatur, in "The Genius of China" van Robert Temple, met veel fraaie kleurenfoto's).

Ik las wel redelijk wat Chinese filosofie in vertaling - Nederlands (van Duyvendak), Duits (Wilhelm), of Engels (Giles, Waley, Wing-tsit Chan) - en inleidingen daarweer toe of in, maar een probleem blijft dat ik geen - nou ja, een paar karakters - Chinees lees, dat waarschijnlijk minstens enig relevant verschil maakt, omdat het zo'n geheel ander type taal is dan het Indo-Germaans etc. dat ik lees. Maar ik vind het al heel lang een interessante cultuur, sinds ik Lao Tzu en Chuang Tzu las op mijn 19e, en Needham enkele jaren later. (**)

Maar terug naar Wang en Bettine Vriesekoop:

Aan de muur hangt een enorm langwerpig spandoek waarop Wang als Le Penseur van Rodin is afgebeeld: intelligente ogen kijken uitdagend over de rand van een klein zwart brilletje. Met haar 1,80 is Wang in China een opvallende verschijning.

Aangezien ik toch enigszins persoonlijk digresseer: ik heb een klein zwart(ig) brilletje, en tel 1,95 of ca. 2,00 inclusief krullen en schoenen, maar inderdaad: voor een Chinese vrouw lijkt me dat inderdaad lokaal opvallend lang.

Haar vader was hoogleraar aan de plaatselijke mijnbouwuniversiteit en haar moeder was arts.

Dus feitelijk intelligentsia althans behorend tot een onderwijs-élite. Alweer een terzijde: Wat zouden die ouders te vertellen hebben over de maoïstische tijd? Wordt daar veel over gepubliceerd in China? En kan dat wel probleemloos? Ik vermoed van niet, o.a. omdat Jung Chang die ik noemde bij mijn weten nog steeds verboden is in China, en Zhisui Li (zie mijn "Menselijk-al-te-menselijk") en Liu Binyan (van "Een kwestie van karakter" c.q. "A higher kind of loyalty") allebei in de VS verkozen te wonen (en daar stierven, naar ik me meen te herinneren).

Terug naar Wang en Bettine Vriesekoop:

Haar boek Capability Panic over de uitsluitend op kennis-overdracht gerichte onderwijsmethode in China geldt als baanbrekend. Ze neemt een exemplaar uit het boekenrek, strijkt over de kaft: "Capability Panic is een slogan van Mao waarmee hij wilde zeggen dat we maar een vijand hebben namelijk onszelf."

Ikzelf roep dit al dertig jaar in Nederland - zie bijv. Hoeren van de Rede en Mandarijntjes met een IQ van 118 - maar hoon, scheldwoorden en herhaalde verwijdering van de universiteit vanwege "uw uitgesproken gedachten" en "ondanks de ernst van uw ziekte" (***) werden mijn deel, maar het is leuk te zien dat het in China wat beter geregeld lijkt, in sommige opzichten.

En het probleem in Nederland is veeleer dat er géén kennis overgedragen wordt, of althans: veel te weinig, veel te slecht, veel te saai, en veel te laat vaak of geheel niet.

Ook veronderstel ik dat een deel van het probleem in China teruggaat op het autoritaire systeem dat daar lang geheersd heeft en nog steeds gedeeltelijk bestaat, en wellicht ook op de nadruk op uit-het-hoofd-leren in samenhang met het leren van Chinese karakters. (De uitvinding van het alphabet heeft westerse kindertjes véél problemen bespaard!)

En overigens heeft Mao eens overwegend gelijk, al komt het niet uit zijn brein: Iedereen pleegt de eigen beste en liefste vijand te zijn en alleen zijn of haar eigen gevoelens werkelijk te voelen.

Verder met Wang en Bettine Vriesekoop:

De Chinese jeugd heeft angst om zijn eigen talenten te benutten. Dat komt door het gemankeerde onderwijssysteem. Elke authentieke gedachte wordt kapot getrapt.

In Nederland ligt het anders maar vergelijkbaar: De Nederlandse jeugd heeft weinig kans om zijn eigen talenten te benutten. Dat komt door het gemankeerde onderwijssysteem. Elke nieuwsgierigheid wordt dood verveeld.

Hier staat natuurlijk tegenover dat waarachtig begaafde zeg 16-jarigen natuurlijk veel meer kansen hebben om zichzelf zelfstandig te ontwikkelen dan ze in China zouden hebben, al wordt het gunstige potentiële effect daarvan kennelijk voor een groot deel tenietgedaan door gebrek aan zelfstandigheid.

Ikzelf had daar weinig last van, om welke reden ik bijvoorbeeld als 14-jarige alleen niet uit de DDR gezet werd als ongewenste vreemdeling omdat ik ondertussen in het ziekenhuis lag (zie mijn Hoe ik tot de filosofie en de psychologie kwam), maar niet iedereen heeft daar aanleg voor of is zo opgevoed als ik ben (maar het illustreert dat ik, als Wang, zaken ter discussie stelde als ik dat nodig vond).

Terug naar de bron:

Einstein zei ooit: 'Je weet pas wat je op school hebt geleerd, als alle feitenkennis in de loop van de jaren is weggezakt.'

Inderdaad - iets gechargeerd, weliswaar - en de onderliggende reden is dat de meeste werkelijke kennis gebaseerd is op werkende methoden (van allerlei soort - zie ook het item Knowledge in mijn Philosophical Dictionary).

De meeste studenten staan nu met lege handen en weten niet wat ze moeten doen. Het onderwijs in China heeft ervoor gezorgd dat er na Confucius geen nieuwe authentieke denker is opgestaan.

Ik vrees dat de eerste zin ook waar zal blijken in Nederland, voor Nederlanders die afgestudeerd zijn in zo'n wetenschap als European Studies of die onder een mortarboard Master of Business Administration zijn geworden, en in de werk zoeken met hun zozeer aan de universiteit bekwaamde talenten.

De tweede zin houdt ook stand (met de substituties Nederland|China en Cals&Veringa|Confucius), though I beg to differ about Chinese philosophers - Chuang Tzu bijvoorbeeld, of de Chinese Ch'an meesters (****). Ook vermoed ik dat dit teveel van de school van Whitehead is - "All of Western philosophy is a footnote to Plato" - waar ook iets in zit, naast veel overdrijving.

Terug naar de bron:

In haar boek richt Wang zich direct tot de Chinese jeugd en behandelt zij onderwerpen als: Waarom moet je studeren? Wat moet je studeren en hoe doe je dat eigenlijk? Wat is zelfbewustzijn, het vermogen te creëren, te ontwerpen, te communiceren en samen te werken?

Juist: Dat zijn zowel hele wezenlijke vragen, als vragen die je heel goed met - althans intelligente - tieners kunt behandelen, heel zinnig bovendien. Ik vrees echter dat dit vrijwel niet gebeurt in Neerland, op enig niveau, op enige plaats, wellicht met uitzondering van een enkel gymnasium of montessori-lyceum.

Aan de andere kant: Aannemende dat Wang hoogbegaafd is (lijkt me moeilijk anders te kunnen), is een nogal voor de hand liggende fout je eigen soort vermogens en interesses aan anderen toe te schrijven, vooral als die daar verbaal mee instemmen. Helaas is dat niet zo.

Terug naar de bron, die nu wat vertederend wordt:

Bijna verontschuldigend zegt Wang: "Ja, voor jullie Westerlingen zijn dit vanzelfsprekende begrippen maaar voor de Chinese jeugd is het volstrekt nieuw (..)"

Ik breek een beetje tendentieus af (zie het origineel in de nrc of de site daarvan), maar helaas zijn dit "voor jullie Westerlingen" in grote meerderheid hooguit lege frases - en men leze mijn 39 vragen en het volgend vonnis van mijn professoren en universiteitsbestuurders: Democratisch tolerant Nederland anno 1988 (tegen een invalide, zoals hun plezier deed).

Hoe het zij, Wang is populair in China en verdient dat kennelijk. Ik sla wat over en kom tot:

Langzaam dringt het besef door dat China op de drempel staat van een cruciale (*****) overgang die alleen met vertrouwen tegemoet kan worden gezien wanneer het onderwijs rigoreus verandert.

"Er kan genoeg werkgelegenheid worden geschapen, maar het probleem is het gebrek aan goed opgeleide, assertieve en initiatiefrijke mensen."

Kennelijk geldt het "cruciale" dus de strijd tegen de economische in China, maar overigens is de analogie weer opvallend, met als enig máár dat "assertief" in Nederland zelden met talent en gewoonlijk met horkerigheid à la Paul de Leeuw e.a. mediagrootheden gepaard gaat, en "initiatiefrijke" in Nederland kennelijk vooral waar is over drugscriminelen, bouwfraude-criminelen, en bestuurlijke kasgraaiers.

Volgende parallel

Volgens Wang zijn niet alleen arbeidsmigranten onbruikbaar bij de opbouw van een moderne duurzame industrie, zelfs het niveau van de meeste academici is te laag.

Exact hetzelfde geldt voor Nederland, zoals men zal uitvinden als de diep genoeg bijt: De overgrote meerderheid van de Neerlandse academici kan al een generatie vrijwel niks, weet vrijwel niks, en vindt dat gelijkwaardig-demokraties-post-modern práchtig - en ja, er zijn een paar uitzonderingen, bij wis- en natuurkunde bijvoorbeeld, en in andere bèta-wetenschappen, en zelfs een paar alfa-studies voor getalenteerden c.q. geïnteresseerden zoals Grieks en Chinees, maar overigens: "het niveau van de meeste academici is te laag", en volgens mij een stuk lager dan van een gewone gymnasium-afgestudeerde van zeg 1965 en de 100 daarvoor gaande jaren.

Ik sla weer wat over dat wel zinnig is maar strijdt met mijn moeheid, en kom tot alweer een belangrijk punt:

Wang ziet het gebrek aan keuzemogelijkheden als de wortel van het probleem. "Hoe kun je verantwoordelijkheid dragen als je nooit geleerd hebt te staan voor je eigen keuzes?"

Hetzelfde probleem heerst in Holland, zij het in andere vorm:

Er zijn niet veel Nederlanders - voorzover mijn ervaring en kennis reikt - met een werkelijk individueel en authentiek gevoel voor persoonlijke verantwoordelijkheid, of inderdaad rechtvaardigheid, maar wellicht heeft dat minder met een "gebrek aan keuzemogelijkheden" van doen dan met de aard van het beestje.

Kortom, ik vrees dat het meer een kwestie van aangeboren aanleg en/of opvoeding thuis is, dan dat dit gekweekt wordt in scholen en universiteiten, die vooral noden tot conformisme, en waarachtige individualiteit eerder pogen te breken dan op te bouwen. (Zie Multatuli's ideeën 73, 74, 136 en 276 in dit verband, want hij klaagde over hetzelfde als Wang en als ik, ieder in de eigen context.)

Voor Wang is het wat zonniger dan voor mij:

Wang wil een bijdrage leveren aan de omslag van het Chinese onderwijs. Ze heeft een dagtaak aan het beantwoorden van brieven, geeft lezingen en zelfs vooruitstrevende lokale overheden kloppen bij haar aan [voor - MM] advies.

Als ik het mag zeggen, op mijn relatieve grootvaderlijke leeftijd: Meid, maak een site! Dat is sowieso de beste plaats voor verbeteringen van het onderwijs, vanwege de vrijheid, het gebruiksgemak, hypertext, en opensource samenwerking, bijvoorbeeld aan - eindelijk! - goede schoolboeken. (Zie de Wikipedia voor wat ik bedoel, maar dan voor onderwijs, zeg van VWO t/m universiteit. 't Kan, met voldoende intelligente en werkwillige medestanders.)

Terug naar Wang en Vriesekoop:

Ze realiseert zich dat velen haar ideeën bewonderen maar weet ook dat velen haar vijandig gezind zijn of zelfs uitlachen. "De grootste taoïst Lao zei ooit:"

Waarna het citaat van Lao Tzu volgt waarmee ik opende, en Wang vervolgt en afsluit

"Elk wereldschokkend of baanbrekend nieuw idee zal eerst worden weggehoond. Maar ik ben er van overtuigd dat je de onwetendheid in China alleen kunt bestrijden met nieuw creatief onderwijs."

Ja, maar het zal érg moeilijk zijn de mensen te vinden die het kunnen en willen geven, en zoals ik hierboven opmerkte lijkt mijzelf het internet verreweg de beste hoop en manier om het aan te pakken.

En overigens heeft Wang volgens mij gelijk, om hetzelfde soort redenen als ik gelijk had, met dit verschil dat ik wat pessimistischer ben over haar kansen op werkelijk succes (dus niet alleen in de publiciteit, maar in termen van werkelijke onderwijs-hervormingen of -verbeteringen) dan zij, want ik ben wat ouder, heb wat meer ervaring, en had kans over de zaak tamelijk uitgebreid te reflecteren, uitmondend in stukjes als Morele rekenkunde I, Morele rekenkunde II, en ook het lemma Mens en mijn Spiegeloog-stukken (en Human nature voor wie van de Mens is geschrokken)

Maar ik wens haar veel succes, want de mensenwereld verdient niet tenonder te gaan aan de stupiditeit, het egoïsme en het conformisme van zovelen, en kan, alleen al op basis van de bestaande wetenschappelijke kennis, zéér veel beter dan ze doet.

Met goede leiders en integere échte academici.

Maar ja...


P.S. Mijn Spiegeloog-columns van twintig jaar geleden - nog steeds behoorlijk veel gelinkt en gelezen - geven wat achtergronden. Ikzelf zou optimistischer zijn indien intelligentie en beschaving per pil toe te dienen waren, maar ja: lieverkoekjes plegen niet gebakken te worden, in deze beste van alle mogelijke werelden, volgens Leibniz, tot groot vermaak van Voltaire (zie zijn "Candide", voor een karakterstudie van de meeste mijner Nederprofessoren, behalve dat dr. Pangloss evident een stuk ondernemender, intelligenter en eerlijker was).

En zie voor Neerland Het CITO vindt het ook.

(*) Mij natuurlijk tot heden volstrekt onbekend, en ik ben zelfs zo onwetend met de niederländische Rechtschreibung van het Chinees, maar heette de eertijdse sluwe Chinese topbestuurder niet Deng Xiaoping? (Maar wellicht is Xiaoping te China wat Jansen of De Vries of Pieterse hier zijn: Moi, je n'y sais rien.)

(**) Voor mensen geneigd tot Westers chauvinisme - à la Fortuyn of Wilders bijvoorbeeld, maar niet alleen in díe zin - is het wellicht interessant te weten dat Needham uitgebreid en zeer geleerd en zeer goed laat zien dat de deze in vrijwel alle wetenschappelijke opzichten wat er toe deed vaak vele eeuwen eerder dan de Westerlingen vonden, van de boekdrukkunst tot de driehoek van Pascal, en zéér veel meer. (Zie ook bovengenoemde Temple, korter, populairde, en beter geïllustreerd.)

(***) Overige de frase die me voor het eerst op het expliciete idee bracht van de nauwe band tussen sadisme en bureaucratie (die teruggaat op het feit dat bureaucraten gewoonlijk véél meer macht krijgen over anderen dan ze verantwoordelijk en behoorlijk kunnen uitoefenen - als ze dat al willen om te beginnen).

(****) Ch'an = thee = Zen, maar het laatste doet u vást teveel aan motorfietsen of andere debielige Americana denken. De geïnteresseerde denker of denkster raadplege Chang-Cheng Yuan "Original Teachings of Ch'an Buddhism" - en NB het "original", gezien waar deze noot bij annoteert.

(*****) Zou dat "cruciale" tot het zogeheten "stijlboek van de NRC-redactie" behoren? Ik klaag niet écht, want ik vind het stuk en de parallelen alleraardigst, maar registreer het in het voorbijgaan, als eerder en als NRC-lezer sinds ca. 40 jaar.

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail