Nederlog        

 

13 februari 2009

 

Echte economische recessie

crisis-economie

Gisteren stond hier geen stukje omdat het toen het af was - over Geert Wilders' Engelse avonturen - en ik het wilde opslaan Frontpage + mijn computer weer eens godje van het toeval gingen spelen.

Weg was het en ik was daarna veel te moe om het nog een keer te proberen, en vandaar.

Het was - geloof ik - best een aardig stukje, waarvan de portťe was dat ikzelf het wel leuk vond dat Wilders een koekje van eigen deeg kreeg (het heette dan ook "Geert Wilders = ongewenste vreemdeling"), maar dat hij van mij wŤl naar het Hogerhuis had gemogen met z'n domme propaganda-filmpje, vooral als de lords aldaar hem schuddebuikend hadden uitgelachen, of 'm eens grondig de maat hadden genomen in direct debat, zoals dat bij gelegenheid in het Lagerhuis gaat, maar waar in Nederland niet genoeg verbaal talent voor rondloopt, in de Tweede Kamer tenminste.

Maar ja.

Vandaag zal ik het weer over de economische hebben, omdat ik mijzelf beloofd had dat enigszins bij te pogen te houden, en heb voornamelijk over het hoofdartikel van de vandaagse NRC, al kan ik voor uw informatie meedelen dat er ook nog een best aardig stukje in staat over Chinese arbeidsmigrantes (in China, van het platteland naar de grote stad) en op de voorpagina, ook vanwege het geboden perspectief, een artikel onder de kop "In Zimbabwe heb je niets aan 68 quadriljoen", dat zo begint:

Als zakenbankier verdient Fidelis 68 quadriljoen per maand (68 met 24 nullen), dus probeert de 28-jarige Zimbabweaan in zijn vrije tijd bij te verdienen als autowasser.

U ziet maar waar de wiskunde goed voor is: Zoveel nullen zijn bij natuurkundigen niet nodig voor de niet-menselijke werkelijkheid, en trouwens ook waar de logica goed voor is, want ik mag dat lakonieke "dus" wel.

In Zimbabwe gaat het dus zeer slecht, en hier nog niet, maar wie weet welk leerzaams de Neerlander nog wacht. (Er is mij verteld - Robert van Gulik? - dat de Chinezen die een hekel aan iemand hebben deze toewensen "dat je in interessante tijden moge leven!", maar ook dit is een terzijde.)

Hoe het zij, de NRC opent met "Nederland in recessie, fors tekort begroting", en begint zo:

Nederland verkeert sinds april 2008 officieel in een recessie.

Het verbaast mij niets, en ikzelf konkludeerde dit al in Nederlog in oktober, maar in diezelfde maand liep Wouter Bos nog na te genieten van zijn presentatie van de miljarden-rekening ("hij schijnt licht uit bij zoiets", registreerde vrouwelijke radio- presentatrices, naar ik hoop minstens licht monkelend, als vrouwen dat nog kunnen) en was er volgens Balkenende niets of vrijwel niets aan de hand. Maar nu is het allemaal anders, voorzienbaar als dat toen al was:

Als de coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie aan de eigen begrotingsregels vasthoudt, zijn voor volgend jaar ombuigingen van 20 miljard euro nodig en is er geen geld voor extra uitgaven.

Het "als" is nogal absurd, omdat al die begrotingsregels opgesteld zijn in nogal  andere tijden, maar het is heel wel mogelijk dat het - als het alleen aan hem zou liggen - wel een jaar of wat kan duren voordat CDA-voorganger Van Geel dat ook inziet, want dat is zo'n soort man, althans in mijn ervaringen van hem: Principieel stavastig als dat zinloos is, en maar wat zeggend als hij to the point zou moeten spreken.

Maar goed - hier zijn de beroepskenners:

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maakte vanmorgen bekend dat de economie in het tweede, derde en vierde kwartaal van 2008 is gekrompen ten opzichte van de kwartalen ervoor, een negatieve bijstelling van eerdere cijfers. In het vierde kwartaal kromp de economie met 0,9 procent, de snelste achteruitgang in 25 jaar.

In de laatste maand van datzelfde "vierde kwartaal" liet hetzelfde CBS weten voor 2009 als geheel een krimp te voorzien van 0,75%, maar het is waar dat ik niet de enige was die dit met enige hoon ontving.

Ondertussen hebben ze echter ook bij het CBS hun kennis van economie bijgespijkerd:

Volgens het CBS is de Nederlandse economie door het open karakter ervan extra gevoelig voor veranderingen in de wereldhandel.

U hoort mij hier geen nee roepen - maar ik leerde dit al op de HBS, volgens mij, zodat ik het wat vreemd vind dat het CBS er pas na december 2008 zicht op kreeg, naar het schijnt.

Nu is vergissen menselijk, maar het zou leuk zijn als althans controlerende en feiten-verzamelende instituties als het CBS en de Algemene Rekenkamer het gewoonlijk bij het rechte eind hebben, was het alleen maar om de realistische cijfers te hebben om een realistisch beleid te kunnen voeren.

Op het ogenblik echter wordt er weinig beleid gevoerd in Nederland inzake de economie (staat niet in de NRC, maar hoorde ik gisteren in "Het Oog"), en wel omdat

Volgende week komt het Centraal Planbureau met zijn officiŽle prognoses voor 2009 en 2010.

Dit is een legitieme reden om pas op de plaats te maken, maar het is wel te hopen dat dit CPB althans enig intellectueel licht in huis heeft (waarvan u trouwens ook moet weten dat dergelijk schijnsel in ambtenaren, als ze het al hebben, wat in hun kringen gevaarlijk is voor ze, snel pleegt te doven).

Ondertussen gaat het elders in Europa ongeveer als in Nederland:

Er werden vanochtend meer sombere cijfers gepubliceerd. In de zestien landen van de eurozone kromp de economie het laatste kwartaal 1,5 procent. In Duitsland krom de economie het laatste kwartaal van 2008 met 2,1 procent. Dat is de grootste krimp sinds de politieke hereniging van de twee Duitslanden in 1990.

Dus inclusief - neemt de oplettende lezer mee - de problemen rond de dot.com .

Dat was dan het hoofdartikel, en nu spring ik naar het hoofdartikel in de Economie-bijlage dat zo begint en het bovenstaande vervolgt of aanvult:

Dat ze zouden komen, wist iedereen op het Binnenhof. Maar de tegenvallers die nu opdoemen voor Balkenende IV zijn toch van een omvang waar zelfs de meest praatgrage politici sprakeloos van kunnen worden. Na de slordige 90 miljard euro die minister Bos (FinanciŽn, PvdA) uitgaf om banken en verzekeraars te redden, stevent het kabinet nu af op een ongekende ombuigings-operatie van meer dan 20 miljard euro.

Maar die 20 miljard komen weer van die begrotingsregels uit economisch beter tijden die ik hierboven al noemde. Er zit trouwens ook een wat cynisch kartelrandje aan, blijkt:

Wouter Bos rekende critici de afgelopen maanden graag voor dat de begroting ruwweg 20 miljard euro moet verslechteren voordat er ingrepen nodig zijn.

Terzijde: Dit verbaast me, maar ik neem het over zoals het er staat. Het verbaast me omdat het onzin is (ŗ la: "M'neer Jansen! U mag bij de huisartsenpost terugkomen als u allebei uw benen kwijt bent, maar niet voor minder"), maar het is waar dat ik Bos en Balkenende maandenlang heb horen roepen dat alles goed ging en dat Nederland wel tegen een paar stootjes kon.

Het bovenstaande vervolgt:

Het zegt genoeg over de ernst van de situatie: in een interne notitie wordt nu geschat dat er alleen al in 2010 voor een vergelijkbaar bedrag - de overeenkomst [met Wouter Bos' 20 miljard - MM] is geheel  toevallig - moet worden omgebogen (..)

Het stuk legt de redenen voor de hoogte van het bedrag zo uit:

Dat de tegenvallers zo groot zijn komt mede door de aannames in september vorig jaar: een olieprijs van 125 dollar per vat Brent-olie en een economische groei van 1,25 procent.

Toch schreef ikzelf in die zelfde maand Krediet en Economische (?) en - met een toenemend gevoel van bevreemding, omdat ik de man zelfs nog helemaal nergens had horen noemen - Over Keynes en de economische -beheersing.

U moet maar denken: Dat komt omdat Schrijver Dezes 420 euro in de maand te besteden heeft, want dŠn heb je pas de tijd om dat allemaal zelfstandig te bedenken en op te schrijven, wat je natuurlijk van een drukbezet beleidsambtenaar bij EZ geheel niet kunt vergen, niet mag eisen, en niet van kan verwachten.

Maar er zijn meer redenen, want het boven geciteerde vervolgt:

De gasbaten werden dit jaar ingeschat op ruim 16 miljard euro. Maar de olieprijs, die maatgevend is voor de gastarieven, noteert nu tweederde lager dan begroot en de economische groei blijkt krimp te worden. Gevolg: tegenvallende gasbaten en een daling van belastinginkomsten.

En er zijn natuurlijk "de begrotingsregels", uitgedokterd lang voordat het was.

Maar zijn die afspraken houdbaar bij de tegenvallers die nu dreigen? Wil het kabinet 3 miljard euro bezuinigen op uitkeringen terwijl mensen het juist moeilijk hebben? De uit de hand lopende uitgaven op het ministerie van Sociale Zaken schrijven het wel voor.

Nog wat verder haalt de schrijver van het stuk u en mij eindelijk uit de spanning:

Een schending van het regeerakkoord en het laten vieren van de financiŽle teugels lijkt met de jongste cijfers onafwendbaar geworden. Dit is de voornaamste reden dat de denktank van topambtenaren ook alle taboes bestudeert.

Tsjee! Ikzelf ben van de semantische school die "denktank van topambtenaren" rekent tot de allerzuiverste der oxymorons, en kan u melden dat er waarachtige kenners van deze soort zijn, die er zelfs aan ontspruiten, die dat (the mind boggles) met me eens zijn, want - alwťťr in september vorig jaar - ik schreef daarover in De debilisering van Nederland - 1 en behandelde de ongerustheid van een voormalige hoge ambtenaar, die een stuk had geschreven met de titel  "Ambtelijke top weet haast niets".

Ik vrees dat dit geheel waar is, want ken uit eigen ervaring geen enkele grond om het anders te zien (en zeer vele om het zo te zien), om welke reden ik een ideetje heb, al weet ik niet of het veel zal helpen, al zijn alle Nederlandse universiteiten top-universiteiten (zeggen hun bestuurders en Balkenende en Bos zelf):

Ikzelf zou wel eens doortimmerde economische plannen wil horen, rekenmodellen willen zien (bij voorkeur programmatisch, en ik kan de code waarschijnlijk lezen, maar spreadsheets zijn ook goed), van verkenningen van alternatieven ("What if"-extrapolaties) willen weten, en wel zoals deze verschijnen aan ŗl dat Neerlands intellect dat aan de Neerlandse universiteiten economie doceert.

Hier zouden al die economie-faculteiten, inclusief dat heerlijke Nijenrode, eens hun beste beentje kunnen voorzetten en eens kunnen laten zien wat ze zelf allemaal vermogen en in huis hebben, was het alleen om hun studenten en mij wat zinnigs voor te pogen te schotelen, en tegelijk aan de ouders van de studenten duidelijk te maken waarom ze zoveel geld voor moeten betalen voor de opleiding van hun kinderen.

Of dit zal gebeuren? Ik vermoed van niet, maar toch zijn ook dit soort dingen waar echte onafhankelijke universiteiten vol van "the brightest minds" voor bestaan.

Sorry: ooit bestonden.

crisis-economie


P.S. Ik ben redelijk serieus, en ben geen econoom maar kan wel programmeren en ik begrijp de wiskunde waar economen in plegen te gloriŽren. Vandaar: Můcht een lezer van mij enige kennis hebben van zoiets op het internet - behoorlijk geprogrammeerde economische modellen van de , en spreadsheets zijn ook goed genoeg - dan ben ik geÔnteresseerd daarvan te weten, vooral als daarin de aannames, parameters en formules duidelijk aangegeven zijn. (Alweer niet omdat ik hier wonderen van verwacht, maar eenvoudig omdat dit soort benadering zowel mogelijk is als in beginsel zinnig is, en ik geen gezondheid heb om dit soort wielen zelf te pogen uit te vinden, en daar trouwens ook niet de kennis voor heb.)

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail