Nederlog        

 

19 januari 2009

 

Nederlandse en Noordhollandse bestuurlijke corruptie


 



Zoals regelmatige lezers van Nederlog wellicht begrijpen ben ik, althans bij gelegenheid, nogal moralistisch, en daarin ook geheel geen relativist, en onder andere daarom, en vanwege mijn eigen ervaringen met de  besturen van de gemeente Amsterdam en de gemeentelijke Universiteit van Amsterdam, ben ik vandaag weer eens beland bij het thema van de Nederlandse bestuurlijke corruptie, die volgens mij groot is, maar zich ook grotendeels in het geheim afspeelt. (*)

Daarover zometeen, en wel wat betreft twee onderwerpen die ik allebei herhaaldelijk eerder behandelde in Nederlog, namelijk de besluitvorming van de regering over militaire deelname aan de oorlog in Irak en de uitgebreide toelages of giften aan Den Helder's burgemeester uit de Helderse belastingpot.

Maar eerst twee inleidende opmerkingen over moreel relativisme en over corruptie.

Eerst over de vraag waarom het mij niet moeilijk valt daarover niet relativistisch te zijn:

Omdat ik veel morele kwesties pleeg te beoordelen vanuit het oogpunt van rechtvaardigheid, dat er uiteindelijk in de meeste gevallen op neerkomt dat mensen beloond en bestraft worden in proportie of evenredigheid met hun prestaties of gebreken, en overigens zonder aanziens des persoons.

Dit "zonder aanziens des persoons" - herinner u de spreekwoordelijke blinddoek van de godin van het recht - is wat bloemig-officiële taal voor: Zonder dat, behalve met goede redenen zoals ziekte, jeugd, ouderdom, of onvermogen, iemand extra beloond of bestraft wordt omdat hij of zij lid is van enige bepaalde menselijke groep (kaste, ras, geslacht, geloof).

Wie hier meer van wil weten verwijs ik naar Aristoteles' Ethica en Hume's Inquiries into Morals, allebei op mijn site met mijn uitgebreide aantekeningen, en in het bijzonder naar mijn noten 18 en 19 bij hoofdstuk 5 van de Ethica, die althans de deugd hebben duidelijker en geïnformeerder over deze kwestie te zijn dan enige Nederlandse bestuurder of ambtenaar (inclusief professoren ethiek) die ik ooit trof, hoorde of las.

En het is de moeite waard ook te registreren dat in de grote meerderheid van de gevallen waar werkelijk bekend is wat individuen deden of nalieten er onder mensen géén grote problemen plegen te zijn wat rechtvaardig is voor een bepaald individu die iets deed of naliet: Een soortgelijke behandeling als eerder gold voor mensen in dezelfde soort omstandigheden.

Tweeds over de vraag wat corruptie is:

Etymologisch betekent het "verrotting", maar juridisch en moreel komt het gewoonlijk neer op één van twee zaken:

Ofwel het gaat om gezagsdragers - ambtenaren of bestuurders - die extra persoonlijke voordelen verwerven (vaak maar niet noodzakelijk financieel) bovenop de betaling en voordelen waar ze op grond van hun functie recht hebben, doordat ze de wet die ze uit behoren te voeren en te handhaven selectief toepassen of handhaven c.q. selectief niet toepassen en niet handhaven.

Ofwel het gaat om gezagsdragers die, vaak vanwege een politiek doel, afzien van het uitvoeren van de wet zoals dat behoort bij een dergelijk doel, en dat dan vaak omdat ze menen (of daarvoor betaald krijgen om te menen) dat het doel het middel van wetsontduiking heiligt.

Hieronder volgt van beide vormen van corruptie een verheffend Neerlands voorbeeld, maar het is de moeite waard te registreren dat de gedefinieerde vormen van corruptie (**), althans volgens mij, en na dekaden van mijn ervaringen inclusief klachten, zéér veel gebruikelijker zijn in Nederland dan niet-ambtelijke en niet-bestuurlijke Nederlanders, weten, denken of geloven (want het wordt vanzelfsprekend geheim gehouden).

Mijn voornaamste redenen hiervoor zijn trouwens - naast dertig jaar van telkens weer dezelfde ervaringen, die alleen rationeel verklaard kunnen worden door de aanname van ofwel een zeer beperkte menselijkheid en moraliteit bij betrokkenen ofwel een grote mate van corruptie en onverschilligheid bij idem, gecombineerd met aanzienlijke arrogantie - in de eerste plaats de algemeen menselijke grond dat

"All power corrupts and absolute power corrupts absolutely" (Lord Acton)

en de overweging dat alle ambtenaren en bestuurders in Nederland de afgelopen ca. vier dekaden, in ieder geval, effectief boven de wet hebben gestaan, en vaak - op hun terrein, in hun gemeente of ministerie - effectieve almacht hadden en hebben (afgezien van enormiteiten).

De tweede hoofdoverweging op de achtergrond - en beide overwegingen  gelden trouwens volgens vrijwel alle Nederlanders voor alle vormen van buitenlandse bestuurlijke en ambtelijke corruptie - is deze:

"De mens [en vooral de menselijke machthebbers en hun gewillige ambtelijke uitvoerders - MM] is geneigd tot alle kwaads en gewillig tot weinig goeds.
(Heidelberger Katechismus)

En meer Neerlands trouwens, als u mij toestaat:

Een Nederlander die niet een groot gedeelte van de dag aan z'n eigen portemonnee en z'n eigen voordeel denkt geldt al eeuwen lang - ook volgens zeer vele objectieve buitenlanders - als een behoorlijk grote zeldzaamheid, en Nederlanders zijn, alweer zeldzame uitzonderingen daargelaten, zelden scherpzinniger dan in het bedenken van redenen waarom juist zij bijzonder voordeel zouden moeten trekken van iets.

Trouwens... daarom ook is een in beginsel heel behoorlijk stelsel als de WAO in Nederland niet te handhaven: De grote meerderheid misbruikt het ijskoud, welbewust, egoïstisch, brutaal en vanzelfsprekend, "want een mens moet wel gek zijn om een dief van z'n eigen portemonnee te zijn, nietwaar?".

Maar terzake.

1. Nederlandse bestuurlijke corruptie: Irak

Eerst dan de kwestie Irak, waar ik in Nederlog het laatst over schreef op 17 januari.

Ondertussen heeft de NRC-redactie het bedoelde stuk op de NRC-website gezet in pdf-formaat, à raison van 1,18 MB. U vindt de link in deze alinea, want het is een heel redelijk en zinnig stuk, dat volledig relevant is, en behandeld had moeten worden, in een behoorlijk bestuurde rechtsstaat, met integere en competente bestuurders en ambtenaren.

Aangezien ik hier eerder over schreef kan ik hier tamelijk kort over zijn:

Ofwel de toenmalige SG (Secretaris-Generaal) Frank Majoor heeft de toenmalige verantwoordelijke M (Minister) Jaap de Hoop Scheffer opzettelijk relevante juridische overwegingen onrechtmatig onthouden ("onrechtmatig" gezien het belang van de zaak, nl. deelname aan een oorlog op een ander continent, de argumentatie, en de kwaliteit van de juridische overwegingen, die goed en helder is);

ofwel de de toenmalige SG en M hebben een opzettelijk spel gespeeld om deze relevante juridische overwegingen onrechtmatig te onthouden aan het parlement.

Mij lijkt het 't één of het ander, en waarschijnlijker wel dan niet het laatste - al heb ik al opgemerkt dat ikzelf aanneem dat dit niet dan met waterboarding o.i.d. - electrische veestokken bijvoorbeeld - aan te tonen is (wat mijzelf niet als een goed bewijs voorkomt, en dat niet omdat het geen bewijs zou zijn, al is dat vaak ook waar, maar omdat het niet goed is een bewijs zo te leveren).

Als u méér van de kwestie wilt weten kunt u in de vandaagse NRC terecht, met artikelen op de voorpagina en in het hoofdredactioneel commentaar.

Uit het eerste stuk citeer ik, om de zaak en het belang te verduidelijken:

De juristen, gespecialiseerd in volkenrecht, zetten nog eens op een rij waarom er in hun optiek geen goede juridische onderbouwing is voor de politieke steun aan de inval. Die vond plaats zonder een VN-Veiligjeidsraadresolutie die geweld toestond.
(...)
En, meest saillant: het is geen 'algemeen advies', maar het bekritiseert het hart van de juridische redenering van het kabinet (..)
De redenering van het kabinet houdt kortweg in dat geweld gebruiken in Irak, zonder een aparte resolutie, wél kon.

Mij verschijnt het achteraf, nu ik het stuk gelezen heb, dat de juristen die het schreven gelijk hadden; dat ofwel ook de verantwoordelijke minister en de Kamer ofwel alleen de Kamer moedwillig de kennis van dit stuk ontnomen is; en dat de toenmalige regering, danwel ambtenaar Frank Majoor, de Kamer in de Irak-oorlog gerommeld hebben door zeer terzake juridische overwegingen moedwillig te verzwijgen en onderdrukken. (***)

2. Noordhollandse bestuurlijke corruptie: Den Helder

Hedenavond wordt er te Den Helder vergaderd over burgemeester Hulman - zie ook Nederlog van zes en van negen januari - en liggen er voorstellen aan de gemeenteraad om zowel de wethouders als de burgemeester van Den Helder te ontslaan.

Ondertussen was de kwestie vandaag op de radio bij Radio Noordholland, waar ik onder andere leerde dat intussen bevonden is dat de burgemeester nóg meer inkomsten heeft (of had) die hij verzweeg, en meldt de NRC vandaag onder de kop "Toelage Den Helder mag niet" (met hun vetzetting):

De woonkostenvergoeding die wethouders in Den Helder wilden geven aan burgemeester Stefan Hulman is onwettig. Dat schrijft minister Guusje ter Horst aan het college van B en W in Den Helder.

Het is niet toegestaan burgemeesters bovenop hun salaris en toeslagen extra geld te geven.

Dat is duidelijk genoeg (en zo luidt de gemeentewet ook, leerde ik ondertussen), naar u moet dat "bovenop hun salaris en toeslagen" wel met enig cynisch begrip lezen:

Er zijn allerlei bijzondere "toeslagen" voor personen die in Nederland tot de kaste der burgemeesters zijn gaan behoren. Zo schijnt Hulman ondertussen, bovenop zijn salaris van burgemeester, de volgende "toeslagen" te genieten, naast de gift van 76.400 van zijn wethouders vanwege zijn persoonlijke financiële problemen, in samenhang met zijn onjuist aan de wethouders opgegeven financiële situatie:

  • hij krijgt 700 euro per maand (ruim één Den Helderse volledige maandelijkse bijstandsuitkering) extra van de gemeente Rotterdam als zogenaamd "wachtgeld" omdat ... zijn Helderse burgemeesters-salaris 700 euro per maand lager is dan meneer als wethouder van Rotterdam ving;

  • hij krijgt een bijzonder royale eindejaars-uitkering, en vanaf dit of volgend jaar krijgt de hele kaste van Neerlandse burgemeesters vanzelfsprekend een gehele 13e maand extra op hun salaris;

  • hij heeft een royale uitkering van het ABP die hij niet opgaf;

  • zijn vrouw heeft een uitstekend inkomen (maar daar wil meneer Hulman de huur van de kapitale panden van hem en mevrouw Hulman te Rotterdam en Spanje niet van betalen, want dat dunkt hem onrechtvaardig);

  • hij krijgt, alweer bovenop zijn salaris, en bovenop alle "toeslagen" 600 euro per maand (één Den Helderse volledige bijstandsuitkering) extra vanwege zogeheten "beroepskosten".

U ziet: Wie in Neerland eenmaal verheven is tot de bestuurlijke kaste van burgemeesters en wethouders, die krijgt de gemeentebelastingen door zijn/haar beminde collega's nagedragen - nee: nagesmeten, alsof de gemeentekas geen bodem kent, en alsof de burgemeesters en wethouders van Neerland geen bodem in hun corruptie en financiële hebzucht hebben.

Maar u moet wel bedenken dat ikzelf dit allemaal volledig verkeerd zie, en heel wel mogelijk op een moreel, stylistisch en menselijk zeer kwalijke wijze, want iets dergelijks meent de pasja van Noordholland die Harry Borghouts heet (ook bekend van de Noordhollandse miljoenenverliezen bij Landsbanki), en daar namens Groenlinks zichzelf verrijkt, en die op de radio was met een zeer arrogant verhaal dat erop neerkomt dat zijn goede vriend Hulman "een prima burgemeester" is; dat het "doodzonde" zou zijn zo "een prima burgemeester" te verliezen; en dat het enige dat de man en zijn wethouders verweten zou kunnen worden - maar niet écht in de ogen van een zo begripvolle Noordhollandse politieke opperpasja - is dat er ... "wat slordigheden zijn begaan".

Ik ben het met dat laatste eens, en dat hangt ook samen met mijn bij gelegenheid wat steile moralisme, zoals inzake Nederlandse bestuurlijke corruptie, Nederlandse bestuurlijke misdadigheid, en ondertussen ook de variant van het menselijk ras dat in Nederland zo vanzelfsprekend wethouder, burgemeester of Noordhollands opperkakelaar mag worden:

Er zijn "wat slordigheden zijn begaan" omdat gewoonlijk, zoals ook te leren valt uit het geval Herfkens, één van die zeldzame gevallen waar het ook toevallig uitkwam door een combinatie van hebzucht, arrogantie en stompzinnigheid bij de betrokken bestuurlijke graaier, deze "slordigheden" succesvol geheim gehouden worden, maar overigens - gis ik, en neem ik aan tot het tegendeel bewezen is - geheel normaal en vanzelfsprekend zijn voor iedereen die in Nederland bestuurt en ambtenaart: De geliefde collega's zetten gewoon de rijks- of gemeente- belastingpotten open voor hun eigen geliefde collega's, wetende dat dit alles toch alleen maar gecontroleerd wordt door de eigen geliefde collega's en hun gewillige ambtenaren, voor wie gewoonlijk ook wel een speciaal verwenpotje of wat te vinden is.

U kunt dit een cynisch idee van mij vinden, maar één van mijn eigen  moeilijkheden in dit verband is te begrijpen waarom iemand die zo evident zo verbaal begaafd is als ik géén carrière kon maken aan de UvA, waar ik toch behoorlijk hoog steeg, zowel in status, als in cijfers, als in bekendheid, als in "betrokkenheid bij het bestuur" (dus - in mijn geval - deelname in universitaire ambtelijke werkgroepen).

Wel, mijn verklaring is nu vooral deze:

Ik maakte géén carrière aan de UvA - onder andere, en wellicht vooral - omdat ik me zo duidelijk en zo vaak en zo welsprekend en honend uitliet over de zelfverrijking en zelfbevoordeling die ik zo vaak om mij heen zag, van zogenaamde linkse revolutionaire Asva-bestuurders en van o zo radikaal-linkse zogenaamde wetenschappelijke medewerkers van de universiteit.

Kortom, ik werd gewogen door de reeds gearriveerde kaste van graaiers en oplichters, en ik werd al heel snel véél te licht bevonden c.q. geheel niet van hun eigen soort.

Ondertussen denk ik dat deze graaierij en zelfverrijking - die ik persoonlijk heb meegemaakt en gezien in ambtelijk Amsterdam en in de UvA, allebei op grote en stinkend brutale schaal, dat laatste vooral omdat bijna niemand er ooit iets van zei, behalve ik - in Nederland onder de bestuurders DE norm en DE waarde zijn waar het voor de meerderheid feitelijk om draait; dat dan ook al dekaden geheel normaal is; dat evenlang geheel welbekend is bij iedereen die meebestuurt of meeambtenaart boven de laagste niveaus; dat ook geheel vanzelf spreekt voor alle bestuurlijke en ambtelijke betrokkenen (****); en door exact dezelfen al dekaden vanzelfsprekend en succesvol geheim gehouden wordt, omdat "ons kent ons" en "ons dekt ons heel collegiaal, loyaal en met respect", bijzonder moreel ook, bovendien.

Ik citeerde hierboven de portée van een schrijven van de minister van Binnenlandse Zaken over de Den Helderse corruptie, dat overigens nauwelijks anders kón omdat de gemeentewet in deze heel helder is (een burgemeester heeft geen recht op extra's naast zijn of haar salaris, zo luidt deze vrijwel letterlijk), maar dit is een schrijven van  Guusje ter Horst, die ik haar carrière heb zien beginnen aan de UvA door daar de zeer gewillige uitvoerster van de corrupte universitaire bestuursvoorzitter Jan-Karel Gevers te zijn. (Mevrouw Ter Horst kent mijn 39 vragen vrijwel zeker sinds 1988, moet u zich ook realiseren, en heeft sindsdien, daardoor gesterkt, hoge carrière gemaakt.)

Dat is een extra reden voor mij om te menen dat als er iemand van de hoed en de rand van de Neerlandse bestuurlijke en ambtelijke corruptie is het Guusje ter Horst is, de Minister van Binnenlandse Zaken - om welke reden het eerder geciteerde NRC-artikel als volgt eindigt, ongetwijfeld:

Een woordvoerder van Binnenlandse Zaken zegt dat geen andere zaken worden onderzocht. Gemeenteraden moeten erom vragen, vindt BZ. "Het ministerie gaat niet op zoek naar misstanden", aldus een woordvoerder.

Begrijpt u? Waarvoor is een ministerie er anders dan om te zorgen dat de eigen minister, de eigen ambtenaren, en alles wat daar bestuurlijk, partijpolitiek, of aangetrouwd, of mee verwant is vrijelijk uit de belastinggelden kunnen graaien?

Nederlandse ministeries zijn er helemaal niet om Nederlandse bestuurlijke misstanden aan te pakken, schrijft de minister immers zelf.

Welaan dan... hier is mijn hypothese, in twee delen:

H1. Grote aantallen van de Nederlandse wethouders en burgemeesters steken al tientallen jaren hun handen in de gemeentelijke belastingpotten om zichzelf, hun collega's en hun loyale gewillige ambtenaren extra's van allerlei soort (niet alleen financieel) uit te keren, en dit is algemeen bekend bij àlles wat in Nederland bestuurt en ambtenaart sinds dekaden, want het gebeurt al dekaden, en dit is één van hun hoofdmotieven dergelijke functies te ambiëren.

H2. Hoewel het in beginsel heel makkelijk is uit te doen vinden via een ministeriële oekaze hoe het feitelijk zit met extraatjes voor wethouders, burgemeesters en hoge ambtenaren bij alle Nederlandse gemeentes (boekhouding opvragen en door laten vlooien door de Algemene Rekenkamer), sinds dekaden, zal dat niet gebeuren in Nederland (tot na de revolutie, in ieder geval).

Ik merk alleen nog op dat mijn hypotheses in beginsel zowel makkelijk toetsbaar als weerlegbaar zijn (dus geheel wetenschappelijk in de haak) en dat deze toetsing betrekkelijk weinig geld kost (daarvoor bestaat de Algemene Rekenkamer immers) - maar dat het vrijwel zeker niet zal gebeuren, was het alleen maar omdat Guusje waarschijnlijk veel beter dan ik weet hoeveel tientallen miljoenen of miljarden er de afgelopen tientallen dekaden in bestuurlijke en ambtelijke zakken als de hare, en van haar vrienden en kaste-genoten zijn gegleden, o zo zachtjes, vanzelfsprekend, en zonder dat daar ooit een haan naar kraaide, omdat alle eventuele controleurs hoopten op eenzelfde behandeling, en die gewoonlijk ook kregen.

Het is - geef ik prompt toe - ongetwijfeld een schandelijke gedachte, maar het is één die verreweg het best spoort met mijn veertig jaar ervaring in en rond bestuurlijk Amsterdam en ambtelijk Nederland, en die overigens ook de grote deugden heeft geheel en al te rijmen met alles wat ik weet van Machiavelli, Mosca en andere politieke wetenschappers; met alles wat ik weet van de ontsporingen van het socialisme (ook vooral tenonder gegaan aan de doorsnee menselijke corruptie, zeker onder ambtenaren en bestuurders); met alles wat ik weet van de menselijke geschiedenis; en zelfs met Het Gedachtegoed waar Neerland op gebaseerd heet te zijn, namelijk het Calvinisme, dat al evenmin hoopvol gestemd is over de te verwachten integriteit, eerlijkheid, compassie en moraliteit van bestuurders, inzonder Neerlandse, gristelijke of socialistiese (*****).


P.S. Of (ik denk dat) Nederland zo corrupt is als Thailand, vraagt u misschien? Nee ... maar mijn reden is niet dat Neerlandse bestuurders of ambtenaren betere mensen zouden zijn dan Thaise idems, maar omdat Nederland een nogal ander land is. Anders gezegd: De typische Neerlandse ambtelijke en bestuurlijke corruptie is een ander soort corruptie (minder blatant, meer verborgen, beter georganiseerd, bijvoorbeeld) dan de corruptie in ontwikkelingslanden, en ik denk ook dat er minder geld in om gaat - althans, buiten de bouw en de drugs, want in die opzichten is Neerland bijzonder voorbeeldig, corrupt bedoel ik, op zeer grote schaal. Immers, twee parlementaire enquetes bewezen het onweerlegbaar - en nóg wordt daar jaar in jaar uit niets mee gedaan.

(*) Nog iets in dit verband en voor goed begrip, ook omdat ik Neerlanders na 58 jaar redelijk meen te kennen: Ik denk dat bestuurlijke corruptie - dus het zichzelf bevoordelen uit publieke middelen door bestuurders en ambtenaren - heel wijd verbreid is in Nederland, maar ik gis ook dat het - meestal - vergelijkenderwijs om kleine bedragen gaat: Honderden of duizenden euro's, in de meeste gevallen, eerder dan een veelvoud daarvan (zoals in ontwikkelingslanden).

Merk overigens op dat de Bouwfraude om miljarden corruptie ging - en dat de man die deze mega-corruptie blootlegde als dank, afgescheept met een minimum-uitkering, met een hartkwaal in een camper moet zien te overleven, bovendien voortdurend blootgesteld aan ambtelijke en ministeriële laster.

(**) Aangezien ik een logische geest heb: Perfecte definities zijn moeilijk en ingewikkelder dan wat ik gaf in dit stukje, dat toch beter is dan ik pleeg te lezen.

(***) De kopie die de NRC biedt is interessant ook omdat deze laat zien wat de schriftelijke ambtelijke notitie (ik gis: mr. F. Majoor's) op dat rapport, namelijk deze:

"Goed opbergen in de archieven voor het nageslacht, de discussie is hiermee voor dit moment gesloten!"

kennelijk losmaakte, namelijk de overweging van de juridische schrijvers van het stuk dat

"Graag wil DJZ op hgg. memo reageren, niet alleen - net als DGPZ - uit een oogpunt van professionele integriteit en van aandacht van het nageslacht voor de onderhavige kwestie, maar ook in verband met de volkenrechterlijke onderbouwing van mogelijke toekomstige Nederlandse bijdrages aan militaire operaties."

U ziet waarschijnlijk even goed als ik dat de handgeschreven ambtelijke notitie kennelijk vooral honend bedoeld is, en overigens wijs ik u in verband met de overweging van de juristen op mijn overwegingen uit 2006, die zeer soortgelijk zijn, alleen minder juridisch geschoold, en niet op de hoogte van de link.

(****) Al in 1970-1 leerde ik, in de context van werk voor de gemeente Amsterdam i.v.m. de zogeheten Sleep-Ins, dat je voor gek, stom en een dief van je eigen portemonnee doorging bij ambtenaren als je niet op zeer creatieve wijze "onkosten" en "reiskosten" declareerde. Later bleek het op de UvA ongeveer net zo te gaan, behalve dat de beloningen daar anders waren, namelijk in de vorm van voordelige baantjes of prettige, mooie heel betaalbare of gratis behuizing of reizen (zoals voor de top van de zeer revolutionaire Asva).

(*****) Het zal regelmatige lezers van Nederlog ongetwijfeld al eerder opgevallen zijn, maar ik deel het maar mede vanwege de helderheid en het goede begrip: Als ik uitgangen zoals "ische" schrijf als "iese" e.d. dan ben ik minstens voor een deel ironisch, en verwijs ik vaak naar politiek links, dat dekaden zo schreef.

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail