Nederlog        

 

8 december 2008

                                                                 

Over de NRC en Nederlog


 

 

Eerst had ik een algemener titel in gedachten, als "Nog wat over weblogs en kranten", omdat dit in zeker opzicht mijn onderwerp is in dit stukje, maar aangezien ik Nederlog en de NRC het best ken, als respectievelijk weblog (of a kind - zie hieronder) en krant en er ook een aantal specifieke opmerkingen over heb, de meer particuliere titel.

Mijn aanleiding is dat ikzelf eerder schreef over bloggers en blogs en over de toekomst van de krant, en dat hoofdredacteur Birgit Donkers van de NRC dat zaterdag in de NRC-bijlage Opinie & Debat deed.

1. De NRC: Het relaas van Birgit is - het juiste woord moet eruit - een strijdbaar verhaal, onder de titel "Stel de krantenbegrafenis nog maar hl lang uit" en het begint zo:

Het is een misverstand dat met bloggers en de burgerjournalistiek de rol van de professionele journalist is uitgespeeld. In alle informatiechaos blijft de journalist die het nieuws selecteert en duidt cruciaal. De Tweede Kamer debatteert volgende week over de media.

Tja - en u gaat heel wat meer "tja"s zien, helaas, maar u moet dat maar (desgewenst) als lezersservice, duiding, interpretatie, of commentaar zien, in de beste journalistieke tradities, desnoods.

Terzake.

De eerste zin is wat vaag, bij gebrek aan definities van de termen waarover het misverstand zich uit zou strekken en wat hun feitelijke bereiken zijn. De tweede zin voert "de journalist" in als was het dominee Okke Jager, uw eigen dagsluiter en duider, en vergeet te vermelden waar dat "cruciaal" voor zou zijn. Maar dat van de Tweede Kamer was voor mij nieuw, dus iets leerde ik wel.

Birgit vervolgt c.q. opent haar eigenlijke stuk aldus:

De kwaliteitskrant doorstaat een revolutie. Decennia-, ja zelfs eeuwenlang had de krant n verschijningsvorm, papier, en meestal n deadline per 24 uur. Daar is internet bijgekomen en dat betekent elektronisch publiceren op een website waarvan het nieuws nonstop doorgaat.

De eerste zin is waarop Birgit hpt - en ik trouwens ook: dat de kranten zus of zo blijven bestaan, maar juist dat is tegenwoordig minstens wat twijfelachtiger dan de afgelopen eeuw, vanwege het internet. Ikzelf snap niet zo goed waarom het nieuws per se "nonstop" door zou moeten gaan, maar het is waar dat er een ander soort deadline is, en een ander soort medium.

Birgit vervolgt

Internet is voor dagbladen een verrijking: het biedt mogelijkheden voor snel nieuws en interactie en er kan worden geput uit eerder verschenen artikelen, die vroeger in de krantenbak belandden. Internet is niet gekomen in plaats van, maar als aanvulling op de papieren krant.

Tja - dit is minstens wat ... dagbladcentrisch geformuleerd en gezien.

Afgezien daarvan: De verrijking bestaat vooral in hypertext, en dat vooral - zoals het is en de afgelopen ca. 15 jaar was - in de vorm van html, en dat betekent in de praktijk n een nieuwe vorm van omgaan met teksten, vanwege de mogelijkheden alles overal met alles te linken, n een mogelijkheid vanuit n website, zelfs als dat een hl dagbladcentrisch georinteerde kwaliteitskrant zou zijn, te linken naar andere sites, ja zlfs naar niet-dagbladen.

Hoe het zij, om het maar even zelfstandig te analyseren:

Het probleem c.q. de mogelijkheid c.q. de verrijking voor de papieren dagbladpers is dat er een nieuw medium is waarop een groot deel van wat een dagblad deed ook gedaan kan worden, en sneller en beter dan op papier, en ook met meer mogelijkheden en dimensies (links, geluid, film, TV).

En de kracht van "de dagbladpers" is vooral dat het werkverbanden van ervaren journalisten zijn, die mr weten dan de meeste mensen over de onderwerpen waar ze regelmatig over schrijven, en daar mr ervaring mee hebben dan de meeste mensen, en die bovendien gezamenlijk en dagelijks een bepaald informatief medium hebben leren leveren, te weten een papieren krant, die als door een getrainde en uitgebreide staf gemaakt informatiemateriaal gericht op een brede groep van lezers, allerlei voordelen biedt die meer gespecialiseerde media met minder medewerkers of minder goed getrainde medewerkers niet hebben.

Birgit vervolgt

De krant is ook inhoudelijk veranderd door de komst van het internet, heeft er haar voordeel mee gedaan. Het kortlopende nieuws is er nog wel, maar de krant is veel meer betekenisgever van dat nieuws. Ze graaft dieper en wordt daarmee spannender. Daarnaast is de krant op zoek naar nog nieuwere kanalen, zoals iPhone en ePaper.

Alweer: tja.

Maar weer in mijn termen: Er is een nieuw medium, en papieren kranten en hun makers en uitbaters zullen daar (ook en mede, of misschien vooral of alleen) hun weg en bestaan op moeten leren vinden, of anders verdwijnen bij gebrek aan voldoende opbrengsten of vraag.

De Donkeriaanse dialectiek over de krant als "betekenisgever" en als nog spannender diepergraver vind ik ook nogal winderig, zij het vast goed bedoeld, en een deel van de rationele inhoud gaf ik hierboven al aan: grote getrainde staven, die enigszins kunnen schrijven en specifieke kennis over hun onderwerpen hebben. Maar wat iPhone en ePaper er mee te maken hebben, op dit moment? Ikzelf prefereer me te beperken tot de papieren krant en het internet.

Birgit vervolgt

Al die verspreidingsvormen van kwaliteitsjournalistiek [iPhone en ePaper? - MM] bieden kansen om nieuwe groepen te binden. Dat is nodig, want de jongere generaties nemen niet automatisch een abonnement op een papieren krant.

En opnieuw: Tja.

Wat is er zo heerlijk of aanlokkelijk aan het "binden" van "nieuwe groepen"? En hoezo "is nodig"? Voor het gelukkig en welvarend voortbestaan van de redacteuren van de NRC en hun familie zoals ze gewend zijn, maar overigens? Hebben "de jongere generaties" wellicht minder behoefte aan een "betekenisgever" dan de NRC-redactie hoopt?

Ik sla het een en ander over en arriveer bij een konstatering van Birgit, die het bovenstaande aanvult:

Wat bij al die vernieuwing niet verandert is de behoefte bij lezers n bij journalisten aan een bepaald soort, solide informatie. De eigenschappen van de kwaliteitskranten - nieuwsgierig, onafhankelijk, diepgravend - gelden ook voor de informatie die zij via internet leveren.

Zij zegt het - nieuwsgierige informatie - en ik begrijp het wel ongeveer maar - solide informatie - niet echt vreselijk erg.

Laat ik het dus maar weer op eigen kracht proberen:

Het zou prettig zijn als er op het internet organen als kranten zijn, in de zin dat ze geschreven c.q. gemaakt worden door een flinke staf aan getraind en kundig personeel, dat - voor kwaliteitskranten althans - behoorlijk kan schrijven, rekenen, spellen en redeneren; ja zlfs "op academisch niveau schriftelijk kan communiceren" (NRC-advertentietaal); en dat een bepaald soort visie op de samenleving en het nieuws in de samenleving uitdraagt, dat gericht is aan een bepaald soort lezers - voor kwaliteitskranten dus: hogeropgeleiden.

Maar niet "alle eigenschappen van de kwaliteitskranten" hoeven toe te komen aan de "informatie" die deze leveren, al is dat "via internet" - zolang de informatie die ze leveren maar gewoonlijk en gebruikelijk waarachtig, goed geschreven, en - voorzover het informatie is of pretendeert te zijn - overwegend onpartijdig en feitelijk, en van een minimale rationaliteit en redelijkheid is (zoals men van - althans klassiek, en tot voor kort - academisch bekwaamden ook mag verwachten en eisen).

Birgit vervolgt haar eigen proza blij als volgt:

Ik zie overal om me heen dat die behoefte blijft [aan nieuwsgierige informatie en verwante kwaliteitskrant-aanbiedingen - MM] omdat de functie van de krant, het nieuws brengen en duiden, bij uitstek past bij een samenleving waar een overdaad aan nieuws uit alle hoeken van de wereld op iedereen afdendert. Kranten geven daar betekenis aan.

Birgit zegt het, maar ik ontken het: Nego!

Wat mij betreft is de functie van een krant in de eerste plaats het aanbieden van nieuws, van diverse soorten, in n formaat en n exemplaar, iedere (werk)dag weer, en ze mogen daar commentaren aan vast knopen of andere zaken bijhalen, maar ik doe de duiding en geef de betekenis, en voor andere (min of meer verstandige) lezers geldt hetzelfde - want op z'n allerbest stelt een krant een lezing voor, geeft een visie weer, en rapporteert feiten, en een lezer neemt kennis van de feiten en weegt de lezing en visie, en denkt er het zijne of hare van, naar vermogen, interesses en preferenties.

O ja, die "overdaad aan nieuws": Dat is natuurlijk ook maar wat je als lezer of internetconsument toelaat en is niet of nauwelijks een relevant argument, behalve voor het lezen van alle kranten en dan gelijktijdig. Nee: In de beperking toont zich het meesterschap.

Maar Birgit is een blij betekenissen-duidster:

De krantenredactie, kortom, is levenslustiger dan ooit tevoren.

Het doet me plezier te lezen, natuurlijk, en Birgit heeft ook meer in dit verband:

Degenen die kranten beschouwen als monument, redeneren dat ze worden bedreigd door de zogeheten nieuwe media. Maar ze vergeten: die nieuwe media zijn de kranten ook zelf. Het verschil tussen internet en papier is kleiner dan het zo graag wordt voorgesteld.

Alweer tja - en ik sprak immers al van een dagbladcentrische visie.

Hoe het zij: "die nieuwe media zijn" niet "de kranten ook zelf", zo min als chips papier of loodletters bits zijn, en ook de rest lijkt meer wensdenkerij dan analyse.

Wat de redacteuren van krantenredacties willen is natuurlijk - iets als - kranten schrijven en produceren voor en op het internet n daarvan te kunnen blijven leven en eten.

Ik geef ze geen ongelijk en ik hoop dat het ze lukt - voorzover het kwaliteitskranten zijn, tenminste - maar of dat kn moet nog gaan blijken, zou ik zelf zeggen.

Wat verderop heeft Birgit een dieper inzicht, konstatering, vaststelling of ontdekking:

Niemand kan volhouden dat mensen op het internet zelf wel uitzoeken wat het belangrijkste nieuws is en dat even in een context plaatsen.

O? "Speak for yourself", zeggen de Britten in dit soort situaties, en Birgit vervolgt:

Op het web is evengoed expertise nodig voor verklaring en analyse. Als bezoeker google je zelf de achtergronden niet zo maar bij elkaar - tenzij je naar een krantensite surft. En wat meningen betreft, die zijn er in overvloed op het internet. Maar waar vind je een cht deskundig oordeel over boeken, film, toneel, de plannen van Barack Obama en het softdrugsgedoogbeleid?

Wel... op de site van de BBC-World Service? Op de site van Maarten Maartensz? Ik bedoel: Het zijn toch niet alleen de Telegraaf en Trouw die de waarheid, het verstand, de stijl, de geest en de informatie in pacht hebben? O ja, en de NRC, "voor wie de nuance zoekt" of "een slijpsteen voor de geest" nodig heeft?

Dagbladcentrisch, ik zei het al. Maar Birgit babbelt blij verder:

Het is een misverstand gebleken dat met bloggers en burgerjournalistiek de rol van professionele journalist is uitgespeeld. In de moderne informatiechaos blijft de journalist die het nieuws selecteert en duidt cruciaal.

Ik zeg geen nee tegen de eerste zin, maar heb mijn eigen redenen daarvoor hierboven gegeven en die zijn - mag ik het zeggen? - (in mijn ogen) iets "diepgravender" en trouwens ook wat meer "onafhankelijk" en toch misschien ook minstens wel even "nieuwgierig" (style de Birgit).

De tweede zin is weer van de vorm "In deze barre tijden zoekt de kudde toevlucht bij de herder" c.q. "de professionele journalist als moderne ds. Okke Jager, interpreet, duider en wichelaar van De Tekenen Van Onze Tijd". Ikzelf zag journalisten nooit in die mantel, maar - ook met kennis van wijlen mr. G.B.J. Hiltermann en Geniale Gijs - ik ken het type en de pretentie wel.

Maar nu slaat de realiteit toe, ook in Birgit's proza:

De grote kunst voor de kranten is nu om geld te verdienen met hun publicaties op internet. Geld dat ze nodig hebben, omdat kwaliteitsjournalistiek niet gratis kan worden geproduceerd. Een wetenschapsredactie, experts op het gebied van kunst, een politieke redactie, een correspondentennetwerk - dat is allemaal kostbaar.

Inderdaad. De vraag is of het de betaalde papieren kranten zal lukken samen te bestaan met het internet en geld te blijven verdienen.

Birgit konstateert wat verderop in dit verband:

Maar het lijkt onhaalbaar om bij een krantensite voldoende advertenties te werven om kwaliteitsjournalistiek te kunnen betalen, al was het maar omdat de advertentiemogelijkheden op internet zoveel harder groeien dan het mediabudget van de adverteerders.

Mmmm ... korter en krachtiger: Kranten hebben een probleem zolang het internet overwegend gratis is. En ook Birgit is zover:

Al te vaak wordt aangenomen dat alles op internet gratis moet zijn. Dat klopt niet: ja, nieuws is gratis, maar betekenisvolle informatie (duiding en context) niet - althans zou het niet moeten zijn want kwaliteitsinformatie kost geld en is dat waard.

Quality time, quality brain, quality information ... ik begrijp de schrijfster niet erg, behalve dat de bestaande papieren kranten achteruitgaan in betalende lezers en dat de bestaande websites van kranten overwegend gratis dan wel zelden bezocht zijn.

Ik zie het probleem, maar ben minder hoofdredactioneel begaafd in circulaire bezweringsformules.

Trouwens... hoezo "kwaliteitsinformatie kost geld en is dat waard"? Is dat een bij de NRC ontdekte a priori natuurwet + Kantiaanse morele grondwaarheid in n? Bied ik soms geen "kwaliteitsinformatie"? Omdat ik geen HBO-vakjournalistiek-diploma heb en geen geld vraag? Biedt Shakespeare geen "kwaliteitsinformatie" terwijl hij toch gratis verkrijgbaar is tegenwoordig? Of bieden alle filosofische en literaire klassieken op het internet geen "kwaliteitsinformatie"?

Maar goed - ik zie het probleem, en Birgit ook, zij het wellicht wat hoofdredactioneel begaafder (*) dan ik, en wat verder zegt zij dan ook manmoedig, qua hoofdredacteur:

Bij de overheid gaan wij niet aankloppen om 'monumentenzorg' want dat brengt de schijn van verplichtingen met zich mee. Wat echter niet helpt is dat om duistere redenen over inkomsten uit digitale informatie het hoge btw-tarief geldt van 19 procent terwijl op de papieren krant het tarief zes procent is.

Wat als die lepe Plasterk nu tegen Birgit zegt: Weet je wat, meid - wij maken er zes procent van als jullie een meeschrijvend PvdA-commissaris accepteren, wl met een bonusregeling ook?

Ik bedoel: het klinkt niet erg rechtvaardig, dat BTW-tarief - maar wat als iets als uitgebreide krantenredacties van geschoolde en bekwame journalisten in de toekomst alleen blijken te kunnen bestaan met een staats- of gemeente-subsidie?

Doet dat er dan werkelijk toe als er feitelijk geen verplichtingen zijn - BBC-model! - om staatsinformatie uit te dragen of in te kleden? Of waarom zouden er geen betaalde werkverbanden kunnen ontstaan die veel losser dan een krant zijn, maar die toch een goed onafhankelijk journalistiek product van overwegend freelancers leveren, hoe ook betaald?

Ik weet het niet, maar Birgit is er behoorlijk stellig over, want ze sluit aldus af:

De kwaliteitskrant is nooit een massaproduct geweest. NRC Handelsblad en nrc-next blijven op weg naar de toekomst waar we de mooiste kranten maken die er bestaan - op papier en via al die andere kanalen. Omdat we vinden dat onze lezers niet zonder kunnen.

En alweer en ten laatste in dit verband: Tja!

Was het niet aardiger, of zinniger, of redelijker geweest, en trouwens ook wat minder kwaliteitsjournalistiek betuttelend, om te stellen:

Omdat we vinden dat we onze lezers iets bijzonders te bieden hebben?

Dt is althans het motief voor het bestaan van mijn site, en ook daar wilde ik wat over opmerken, zodat ik me daar nu toe zet, na deze au fond -  als ik het als niet-kwaliteitskrantsvakjournalist of zelfs maar would be burgerjournalist mg zeggen - nogal teleurstellende hoofdredactionele meditatie.

2. Over Nederlog: Ik vergeleek Nederlog laatstelijk met weblogs, en gaf daar zelfs een definitie van, maar het is wellicht verstandig en dienstig voor goed begrip bij mijn lezers om een paar verschillen op te noemen tussen Nederlog en veel andere zogeheten blogs:

  • (1) Er is geen publiek discussie-forum:

    Veel
    blogs hebben onder hun teksten commentaren van lezers (met daarop regelmatig weer commentaren van lezers) of hebben anders een link naar een dergelijke voorziening.

    Ik heb dat overwogen, maar besloten dat niet te doen vanwege het extra werk en de geringe waarde die ik er zelf aan toe ken, en overigens vanwege de serieus toegenomen kans op spam en overige troep die ik niet wil op mijn site.
     
  • (2) Mijn site draait niet om Nederlog:

    Integendeel,
    Nederlog is een relatief klein en onbelangrijk deel van mijn site, die vooral over filosofie, logica, programmeren en M.E.
    gaat, en die dan ook zeer veel uitgebreider is en veel langer bestaat dan Nederlog.
     
  • (3) Nederlog heeft geen politiek of maatschappelijk doel:

    Mijn site en Nederlog geven mijn meningen en ideen weer, en dienen natuurlijk mijn eigen belangen c.q. drukken een deel van mijn interesses uit, maar alles is vooral en in de eerste plaats persoonlijk en overigens in het algemeen filosofisch (zoals ik die term begrijp).

    Ik ben gn lid van enige politieke of religieuze organisatie, en was dat niet sinds 38 jaar. Wat ik te bieden heb aan visies, ideen, opvattingen, commentaren of interpretaties ontspruit aan mij (of ik geef de bronnen, of minstens referenties) en is persoonlijk.

    Voorzover ik normen handhaaf of idealen nastreef komen die vooral neer op dit (uit Notes):

    t
    he shortest summary of what this site is about: 

       Think rationally!
        Act reasonably! 
       (And do not pretend
        that i
    s easy!)

    Dutch readers are referred to Multatuli's IDEE 136: "The vocation of human beings is ... to become humane." Maartensz' addition: Few succeed, and few indeed want to succeed: "Video meliora proboque; deteriora sequor" (Ovid).

    Ik denk overigens dat mijn site erin slaagt mr van een menselijk perspectief te ontvouwen dan de meeste boeken die ik las of de meeste sites die ik zag, maar niemand hoeft het daar mee eens te zijn, zoals ik van niemand eis dat hij of zij het met mij eens is, al wens ik wel zelfstandig denkende lezers.
     

  • (4) Nederlog is geen journalistiek, bedoelt dat niet te zijn, en is niet geschreven door een journalist.

    Daar staat tegenover dat ik zo vrij ben mijzelf voor een zinniger duider, interpreet of denker te houden dan de journalisten of literatuur-schrijvers waar ik weet van heb - maar dat hangt dan samen met mijn niet-journalistieke belangstellingen en bekwaamheden: Ik leg me nu al ruim 40 jaar heel welbewust toe op filosofie, redeneren en wetenschap.

    En als ik voorbeelden heb dan zijn dat nooit en nergens journalisten tenzij van de kwaliteit, inspiratie en geestelijke helderheid van Hazlitt, Cobbett of Multatuli.
     

  • (5) Er is helemaal niemand die bepaalt wat ik schrijf of waarom of waarvoor of wanneer ik schrijf, behalve ik.

    Ik zeg het zo omdat ik het zo zie, omdat het zo is, en omdat ik daarnaast ook in de positie ben dat ik als jarenlange invalide zonder hulp weinig of niets kan garanderen en regelmatig maar moet zien of en hoe ik de dag doorkom.
     
  • (6) Ik schrijf - vrijwel altijd - snel en voor het moment; ik kan alleen schrijven wat ik denk of voel; alle onderwerpen die mij zinnig voorkomen en waar ik tijd en energie voor heb breng ik ter sprake als dat zo uitkomt; en de enige eis die ik aan mijn lezers stel is dat ze zelfstandig na kunnen en willen denken.

    Het enige waarvan ik weet heb dat op Nederlog of (in mindere mate) mijn site lijkt zijn Multatuli's Iden, die op mijn site staan, met mijn uitgebreide commentaren - maar er zijn natuurlijk meer zinnige weblogs van andere mensen, en meer zinnige sites, ook over mijn eigen onderwerpen.

    Maar ik vermoed wel dat ik - als Multatuli trouwens - mr kanten opga dan de meeste schrijvers en schrijvenden, dat overigens zowel een kracht als een zwakte is, en samenhangt met mijn zeer brede belangstellingen en belezenheid.
     
  • (7) Een verschil tussen Nederlog en andere weblogs die ik zag is dat ik zeer veel meer argumenteer en redenen geef dan anderen.

    Dit komt overeen met zowel mijn aard als mijn opvattingen, maar ikzelf vind het verschil nogal opvallend: Andere webloggers zijn aanzienlijk meer van de vorm "Z is het!". En dit is niet omdat ikzelf geen oordelen van die vorm heb, maar omdat ik de oordelen die ik geef pleeg te proberen te onderbouwen (is het niet in het stuk zelf dan in de links).
     
  • (8) De links in Nederlog spelen een belangrijker rol dan in de meeste andere weblogs.

    Dit hangt met het vorige punt samen en het is een relevant feit dat ik gewoonlijk link naar mijn eigen site (waar
    Nederlog onderdeel van is) of waar ik dat niet doe dat aangeef.

    Hoe het zij: U heeft vaak maar een deel van mijn bedoelde argumentatie als u de links niet gevolgd heeft.
     
  • (9) Nederlog is geen onderdeel van een commercile blog-onderneming maar staat geheel op zichzelf, zij het als onderdeel van een veel grotere persoonlijke en filosofische site.

    Dit vloeit voort uit het eerder gestelde, maar is de moeite van het registreren waard, omdat het een verschil is met veel weblogs.
     
  • (10) Uiteindelijk zijn zowel Nederlog als mijn site vooral een uitvloeisel van mijn filosofische ideen en bezigheden.

    Dit merk ik alleen op voor de duidelijkheid en volledigheid, en omdat het alweer een verschil is met de meeste weblogs. En overigens maak ik het hier gestelde waarschijnlijk het best duidelijk in mijn Philosophical Dictionary, dat een ander extra is dat de meeste weblogs niet hebben: Een helder gearticuleerde filosofische en logische terminologie.

    En overigens - ook vanwege het bovenstaand proza van hoofdredacteur Donkers - er zijn toch echt individuele mensen die wat beter in staat zijn tot zinnig redeneren en schrijven dan veel journalisten, zlfs als dat zogeheten kwaliteitsjournalisten van een zogeheten kwaliteitskrant zijn, en ik reken mijzelf tot die groep.

Maar goed - ik hoop dat dit wat verduidelijkt.

Nederlog is meer een weblog dan niet, maar er zijn verschillen en eigenaardigheden, en ikzelf vind mijn site - die ook vl uitgebreider is dan Nederlog - belangrijker dan Nederlog, en ook een stuk interessanter en leerzamer dan om het even welke krant, al mag ik overigens hopen dat zogeheten kwaliteitskranten nog lang blijven bestaan, in enig passend formaat, eenvoudig omdat het zinnig brengen van dagelijkse informatie van allerlei aard over wat in de wereld gebeurd is inderdaad een vak is, dat ik ook niet pretendeer te beheersen.

Doch commentaren leveren en ideen produceren kan ik wel, bij voldoende resterende energie en gezondheid, en ik ben ook zo vrij te denken dat ik dt toch wat beter kan dan wie er bij de NRC rondloopt, hoogst integere kwaliteitsjournalisten als dat ongetwijfeld allemaal zijn.

(*) Ik type haar proza over, en knip en plak niet van de nrc-site, en vandaar dat opa wat knorrig wordt, laborerend aan of met een nog steeds niet gedoofde kwaliteitsgeest.

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail