Nederlog        

 

8 november 2008

                                                                 

De gelijkwaardigheid van Obama (Lob der Partei)

 

 

Zoals u misschien weet ik ben ik dol op - het proza van - de weledelzeergeleerde prof.dr. Paul Scheffer, één van de meest gelijkwaardigen van alle genieën die er ooit waren, ook naar eigen inzicht, zoals u hieronder zult leren, die sinds vele jaren met zoveel logisch en stylistisch talent hoogleraar is in De Wetenschap der Grootstedelijke Problematiek aan mijn eigen alma mater meretrix, en tevens vérreweg de grootste kenner van Althusser die deze universiteit ooit voortbracht.

Ik heb reeds eerder aandacht besteed aan zijn nog steeds niet voldoende gewaardeerd genie maar ben nu alweer vele maanden verstoken geweest van zijn schier onnavolgbaar proza.

Maar gelukkig was daar dan de NRC van vandaag, in de redactie waarvan de hooggeleerde tal van vrienden en vriendinnen heeft, allen gelijkwaardig begaafd, zodat ik weer eens - schijnbaar - twee paginaas Schefferiaanse genietingen opgediend heb gekregen.

Ik schreef "schijnbaar", want jammer genoeg verbergt de schier geniale hooggeleerde in de Grotestedelijke problematiek, tevens deze grote Neerlandse leerling van de Franse meesterdenker Althusser, deze keer zijn vrijwel onnavolgbare dialektiese, logiese en prozaïese talenten achter een brede keur aan citaten, voor een flink deel - u bent verbaasd over zijn durf en originaliteit! - van Obama, die toch geen maitre penseur is.

Heláás dus, voor u en voor mij!

Leek mij daar wéér een moment van verlichting aangebroken door het Schefferiaanse denken - en hij besteedt het aan het omstandig citeren van anderen! Hoe zou dat toch komen? Voor zó een voldragen meester van het Neerlandse Grotestedenproblematiek-proza?

Maar toch heb ik, voor uw en mijn instructie, minstens één Schefferiaans inzicht weten op te diepen uit vrijwel twee paginaas Schefferiaans proza + illustratie, en wel het volgende, dat ik weergeef nadat ik opgemerkt heb dat de hoogleraar het heeft over "Velen in de Bijlmer" en Obama:

Het zou mooi zijn wanneer zijn verkiezing ook in de Bijlmer de ambitie zou versterken om dit land dichter bij zijn ideaal van gelijkwaardigheid te brengen. Inderdaad: 'dit land is ook van ons' en dus 'wij zijn ook van dit land'.

U mag dit desgewenst herhaaldelijk lezen, en ik gaf reeds aan dat het Schefferse intellect iets met de logica heeft:

Dat de verkiezing van O te V ook in B te N de ambitie zou versterken om ook N (niet alleen U!) dichterbij het ideaal van O over U te brengen zou ... mooi zijn. Grootstedelijk-dialekties-professoraal-waarachtig!

En u ziet de diepte van de gedachtegang ongetwijfeld.

Niet alleen is zijn proza schier onnavolgbaar van diepgang, het is ook rijk aan onvermoede consequenties: Net als de zeer hooggeleerde prof.dr. Scheffer blijkt ook Obama een leerling van de, ongetwijfeld ook al geniale, Neerlandse ex-parlementariër Marcus Bakker te zijn, de man die "de gelijkwaardigheid" de Nederlandse grondwet inkreeg.

Althans, dat moeten we begrijpen, want - zoals de hooggeleerde ook citeert - de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring heeft het niet over "equivalent" maar over "equal".

Wat zeg ik? U krijgt daar toch nóg een puur Schefferiaans zeer diepzinnig citaat van mij:

De openingszinnen van de onafhankelijkheidsverklaring - all men are equal - vormen een uitnodiging om vooroordelen van meerderheid en minderheden kritisch te overdenken en waar mogelijk te overwinnen.

Ik wil het desnoods wel geloven - maar zijn er dan geen rationele vooroordelen? Zoals 2+2=4? Of wellicht zoals all men are equal? Of is dat laatste oordeel niet - immers helemaal vooraan in die verklaring - ook al een vooroordeel? Dat vooral "kritisch" - Habermass, Adorno, Althusser - overdacht moet worden om "waar mogelijk te overwinnen"?

Eén van mijn problemen met de geciteerde Amerikaanse frase is namelijk dat ik de bedoeling wel ongeveer meen te vatten - zeg:

  • De VS kent geen verschillende standen met verschillende rechten;
  • iedere burger geldt als gelijke voor de wet en gelijke in rechten; en
  • verschillen in behandeling van individuen behoren te berusten op verschillende individuele kwaliteiten, en niet op een of ander groepslidmaatschap.

- maar dat ik die bedoeling dan wel érg Schlagwortartig vind samengevat met all men are equal.

Een van mijn redenen daarvoor - er wás toch sprake van "een uitnodiging om vooroordelen (..) kritisch te overdenken", nietwaar - is dat àls dan alle mensen gelijk zijn - u bent gelijk mij bijvoorbeeld, en ook zes miljard anderen - we allemaal samen gelijk één zijn en 1=2=6 miljard. (*)

Dit maakt de oplossing van het wereldklimaat-probleem natuurlijk wel een stuk makkelijker, afgezien van de logica dan, maar in kringen waar een Scheffer pleegt te verkeren is dat eerder een voor- dan een nadeel.

Afgezien daarvan: Ik heb méér bezwaren tegen de Amerikaanse formulering en had gewild dat de Founding Fathers wat helderder waren geweest, maar het is helaas niet anders.

Hoe het zij, de essentie van de gedachtegang is zinnig en komt in de wet neer op de stelling dat iedere burger geldt als gelijke voor de wet en in rechten - wat onder andere belangrijk is om iedere burger een zo eerlijk mogelijke kans te geven om zijn individuele talenten te kunnen ontplooien en zijn individuele wensen en idealen na te kunnen streven.

Maar ik moet nu terugkeren naar het Schefferiaanse en Bakkeriaanse "ideaal van gelijkwaardigheid" dat de voldragen geleerde voor deze  gelegenheid maar eens vrijmoedig en stellig aan Obama toeschreef.

Dit gelijkwaardigheidsideaal deugt nog een heel stuk minder dan het ideaal van "gelijkheid" - in de formulering, lezer(es), in de formulering! - omdat het weliswaar toelaat dat er 6 miljard niet-gelijken kunnen zijn - mits ze natuurlijk allemaal "gelijkwaardig" zijn, en deze ook dwingend oplegt, althans logisch gesproken, zodat u en Einstein, ik en Eichmann, en ook Einstein en Eichmann tesamen vier geheel gelijkwaardige individuen zijn. (**)

Nu wil ik direct toegeven dat dit heel wel mogelijk een waarachtig ideale toestand is volgens Scheffer en Bakker (al weet ik niet wat er zich dan tussen hun oren afspeelt, en ook niet hoe ze zich dat voorstellen), maar ikzelf heb er problemen mee.

Niet alleen dat, want ik tel immers maar voor één: Ik kan u verzekeren dat 100% van de Amerikaanse kiezers, voor of tegen Obama, het met mij en niet met Scheffer en Bakker eens zijn: Was immers Obama "gelijkwaardig" geweest aan McCain, dan was er niets te kiezen geweest. Toch?

In feite dacht iedere kiezer dat zijn of haar kandidaat een stuk beter was dan de andere kandidaat, en vandaar ook dat kiezen, moeilijk als de gedachte wellicht te volgen is voor dialektiese breinen van de kwaliteit van Bakker en z'n leerling Scheffer (tevens leerling van Althusser).

En van mij mógen al die kiezers dat denken, want ik denk dat het essentiële punt van een behoorlijke rechtsstaat is dat burgers gelijk zijn voor de wet - maar niet dat burgers "gelijk" of "gelijkwaardig" zijn, want waren ze immers gelijk of gelijkwaardig dan hoefde die hele gelijkheid voor de wet immers ook niet.

Maar dit is wel weer een overweging die kennelijk ver boven (of onder: u mag kiezen, in alle gelijkwaardigheid) de vermogens ligt van een Amsterdams universitair hoogleraar Grootstedelijke problematiek (één van de voornaamste adviseurs van de zo succesvolle Ella Vogelaar).

Dan arriveren we bij één van die werkelijk flitsende Schefferiaanse dialektiese gevolgtrekkingen uit die vooronderstelde "gelijkwaardigheid" van alles en iedereen aan Lindsay England of Abu Ghraib fame:

Inderdaad: 'dit land is ook van ons' en dus 'wij zijn ook van dit land'.

Wat het logisch verband met de vóórgaande zin (of zinnen) is ontgaat me weer eens, maar dit onvermogen komt ongetwijfeld omdat ik niet geboren ben met hersens geschikt voor hoogleraar Grootstedelijke problematiek.

Terzake het geciteerde.

De frase 'dit land is ook van ons' komt van Kader Abdollah, is de lezer eerder meegedeeld door de, volgens Scheffer's eigen in de NRC uitgedragen idealen, aan allen gelijkwaardige hoogleraar (u bent dus gewaarschuwd!!), en doet herinneren aan het Amerikaanse lied met de regels "This land is your land/This land is my land" - maar zijn helaas opnieuw weer van een verbluffende vaagheid.

Ik bedoel: Alweer kan ik met enige inspanning een bedoeling raden, die weer in de buurt komt van mijn eigen driepunts-opsomming hierboven, maar letterlijk genomen is het onzin, en ook in strijd met de wet, want zowel in Nederland als de Verenigde Staten is het meeste land van een rijke of anders van de staat, gemeente of provincie, en niet van mij,  niet van Abdollah, en ook niet van Scheffer (al verdient deze zelfverklaarde gelijkwaardige van alle genieën die er ooit waren ongetwijfeld heel goed, en veel beter dan de meeste van zijn vermeend gelijkwaardigen). (Zie P.S.)

En àls het dan Schlagwortartig moet, dan dunkt mij dat, eerder dan een claim die letterlijk op landje-pik neerkomt, iets als "iedereen heeft recht op een plaatsje onder de zon" beter is, eventueel aangevuld met het ook hier weer véél betere: Iedere volwassen burger behoort gelijke rechten te hebben, in een echte rechtsstaat.

Nu ben ik dan aangeland bij wat mij uiteindelijk dit stukje in het toetsenbord gaf:

Het Schefferiaans-dialekties-revolutionaire

"en dus"

dat zo bijzonder fraai en grootstedelijk van "A is B" via "en dus" naar "B is A" weet te komen. Dialekties, lezer! A la mode d'Althusser ook!

Ik citeer een specialist uit den vreemde, die deze kwestie reeds meer dan een eeuw geleden logisch behandelde, ook voor kleine Scheffertjes, mits van het vrouwelijk geslacht (ook zo geheel gelijkwaardig: denkt u maar aan aan de ook al zo dialektiese meesterschrijver Mulisch' "Twee vrouwen"), en die er op aan mocht dringen dat men, zélfs dialektiese hoogleraren Grotesteden-problematiek, zeggen wat ze bedoelen te zeggen, en er niet prozaïsch maar een slag naar slaan:

  "Then you should say what you mean," the March Hare went on.
  "I do," Alice hastily replied: "at least - at least I mean what I say - that's the same thing, you know."
  "Not the same thing a bit!" said the Hatter. "Why, you might as well say that 'I see what I eat' is the same thing as 'I eat what I see'!"
  "You might just as well say," added the March Hare, "that 'I like what I get' is the same thing as 'I get what I like'!"
  "You might just as well say," added the Dormouse, which seemed to be talking in his sleep, "that 'I breathe when I sleep' is the same thing as 'I sleep when I breathe'!" (***)

En volgens de onvolprezen Amsterdamse universitaire dialektiese logicus Grotestedenproblematiek prof.dr. Paul Scheffer:

"You might as well say," added the dialectical Dutchman, "that 'I also belong to this land' means 'This land also belongs to me'!"

al vervolgde Lewis Carroll - u kent Lewis Carroll toch, anders dan onze dialektiese draaier? - aldus

"It is the same thing with you,", said the Hatter (..) (***)

en zoals u gezien hebt geldt dit inderdaad voor de hooggeleerde Scheffer.

 Meer Lob der Partei 


P.S. En laat ik voor uw lees- en denkgemak ook even één van Multatuli's behandelingen van de kwestie citeren, die redelijk duidelijk maakt waar het werkelijk om gaat - al weet ik niet zéker of hij het werkelijk over de overgrootvader van Scheffer had, zoals in zekere kringen verhaald wordt:

Pygmee was klein van statuur en hield er van heen te zien over anderen. Dat zelden lukte omdat-i zo bitter klein was.

Hy ging op reis en zocht mensen die kleiner waren dan hy maar hy vond ze niet. En z'n begeerte om heentekyken over anderen, werd al heviger en vuriger.

Hy kwam in Patagonië waar de mensen zoo groot zyn dat 'n kind, terstond na de geboorte, heenziet over z'n vader.

Dit beviel Pygmee niet... in 'n ander. Maar uit wanhoop om menschen te vinden, kleiner dan hy, bedacht hy een middel. Hy vond 'n deugd uit, die voorschreef als eerste beginsel : wie grooter is dan Pygmee, moet zich bukken tot onder de gezichtslyn van Pygmee, en de nieuwigheid vond ingang. Alle Patagoniërs werden deugdzaam. Als iemand zondigde door rechtopgaan tegen de "eerste beginselen" van Pygmee's deugd, werd hy op eigenaardige wyze gestraft . Al wat gebogen was en deugdzaam, sprong den hardnekkige om den hals, en trok hem naar beneden, tot z'n hoofd het peil bereikte van patagonische braafheid. En wie heel Patagonië op z'n schouders droeg zonder deugdzaam te worden, werd te pronk gesteld met 'n bordje waarop 'n patagonisch woord geschreven stond, dat eigenlyk betekent: deze man stond Pygmee in den weg.

Of om het met Oprah Winfrey te zeggen, al heeft die natuurlijk het grote tekort geen Grotestedenproblematisch-geschoold Denker te zijn:

"I never vote for someone because of his race or his gender. I voted for Obama because he is brilliant."

Ik hoop dat hij dat is, en ikzelf geloof dat hij in ieder geval een stuk slimmer is dan de meesten, ongelijkwaardig en ongelijk als hij daarmee aan velen is.

- Voorgaand                                                   Meer -


(*) Er zijn aanzienlijke logische problemen met het begrip gelijkheid - en meer dan de hooggeleerde Scheffer weet van heeft of aankan.

Zie de link, maar het onderliggende probleem is dat Scheffer propaganda-frases en metaforisch verwoorde idealen behandelt alsof het analyses of natuurwetten zouden zijn.

En de bewering dat "alle mensen zijn gelijk" is ofwel een blatante onwaarheid zodra er sprake is van het bestaan van meer dan één mens (zelfs als het tweelingen zouden zijn) ofwel een nogal problematische bewering, waarin zelden of nooit op echte of strikte gelijkheid gedoeld wordt, maar van een gelijkheid van ... voor het doel --- of een gelijkheid in termen van .-.-.

Maar dit zijn logische subtiliteiten ver voorbij de Schefferse vermogens tot onderscheidingen - "Discrimination is the beginning of all wisdom." Aristoteles - dus ik laat ze voor wat ze zijn, ook in deze voetnoot. Zie de link voor wie er wat meer van wil weten.

(**) Ik hoop voor u dat u dit niet écht gelooft, maar in mijn ervaring deed vrijwel iedereen aan de UvA tussen 1977 en 1995 alsof zij dat allemaal wel deden, vrijwel net zo, en om vrijwel dezelfde redenen, als de dieren op Orwell's "Animal Farm" leerden en uitdroegen dat "all are equal (and some more equal than others)" - de laatsten trouwens meestal naar eigen zeggen socialist, net als de hooggeleerde Scheffer.

(***) Geciteerd naar Martin Gardner's uitgave met aantekeningen in "The Annotated Alice", p. 95. dat de beste uitgave is, vanwege Gardner's leerzame en amusante noten.

 Maarten Maartensz

        home - index - top - mail