Nederlog        

 

 13 mei 2008

                                                                 

Oud Links en Nieuw Postmodern Links - 1

 


 

Nature has left this tincture in the blood
That all men would be tyrants if they could.
    Daniel Defoe (*)

Er is een groot verschil tussen Oud Links en Nieuw Postmodern Links, en het heeft vooral met waarheid en moraal te maken. Hoe kom ik hier op? En wat bedoel ik hiermee?

Wel, ik kom erop vanwege het eind van dr. Eric van Ree's boek "Wereldrevolutie", waar ik gisteren en eergisteren van verhaalde, waarvan de laatste twee alineaas van het nawoord zó luiden, na twee voorbereidende zinnen van de op vijf na laatste alinea:

Het heeft de communisten ook altijd ontbroken aan een ontwikkeld rechtsgevoel. Ook dat van Marx en Engels liet te wensen over. (p. 481)
(..)
Eigenlijk hadden de leninisten geen moraal. Ze geloofden niet dat er zoiets als goed en kwaad bestond, maar alleen nut en schade voor de zaak. Hun tactiek was hun moraal. Ze waren hun eigen maat en alles was hen toegestaan.

Overigens gaf de uitoefening van geweld de communisten geen vreugde. Ze zagen het als een kwestie van gezond verstand. Over de fascistische cultus van het geweld maakten zij zich al even vrolijk als over het christelijk pacifisme. Gandhi en Mussolini waren voor hen één pot nat. De brutale Italiaan maakte zich even belachelijk met zijn lofzangen op het geweld als de Indiase heilige met zijn geweldloosheid. Als het doel de middelen heiligt, is geen enkel middel heilig van zichzelf. Geweld noch geweldloosheid hebben enige intrinsieke waarde, maar worden slechts ingezet naar gelang de omstandigheden en de vereisten van de beweging. (p. 482)

Tussenwerping: Dr. van Ree beschreef in de laatste alinea vooral de visie van nogal wat meer intellecuele communistische leiders, waaronder Lenin, Trotski, Stalin, Mao en Pol Pot, en dan vooral in hun publieke uitingen, waar het inderdaad vaak neerkwam op de stelling dat De Wereldrevolutie én noodzakelijk moet komen ("heeft Marx onweerlegbaar bewezen") én dat alles wat daaraan meehielp ipso facto goed was, en wat daar niet aan meehielp "dus" slecht, dom  of beide.

Dr. van Ree besluit zijn zojuist geciteerde alinea, zijn Nawoord, én zijn boek "Wereldrevolutie" als volgt:

Het is moeilijk te zeggen aan welke moraal, de fascistische of de communistische, men, indien men voor de keus werd gesteld, de voorkeur zou moeten geven. (p. 482)

En hier staat althans deze lezer, die toch wel wat gewend is op dit gebied, nogal paf.

Ik zal u zometeen wat feitelijke, logische en morele redenen proberen te geven voor mijn paf staan, maar ik wil u eerst, omdat dit ook relevant is, een meer persoonlijke reden geven, die samenhangt met de reden waarom ik in Van Ree's "Wereldrevolutie" geïnteresseerd was.

Dit komt vooral omdat ik Van Ree ken (alleen als lezer) uit de bundel "Alles moest anders" (**), uit 1991, waarin tal van eertijdse Grote Linkse Neder-Revolutionairen zich trachtten schoon te wassen, de val van De Muur, en de opheffing van de CPN, kennelijk vooral met het oog op hun verdere carrière, want ze hadden immers vrijwel allemaal allang - sommigen al 15 of 20 jaar - een "wetenschappelijke aanstelling" (Van Ree toen bij het Oosteuropa-Instituut) of waren  ondertussen min of meer geslaagd journalist of politicus geworden, en dat is dan wat moeilijk volhouden uit naam van een failliete waanleer en een ingestorte gruwelijke dictatuur uit naam van de hoogste idealen.

En wat ik mij vooral herinnerde van Van Ree was het laatste deel van de één na laatste alinea (u ziet: Ik geef referenties!) van zijn stuk "De muis die brulde" in "Alles moest anders", omdat me dit een stuk eerlijker voorkwam over zijn eigen persoonlijke motieven dan de meeste anderen in die bundel:

Sommige voormalige communisten kunnen hun vroegere sympathie voor linkse dictaturen verklaren uit hun utopische naïviteit. Slechts geleidelijk doorzagen zij dat hun utopie tot dood en verderf leidde, waarop zij het gezonde hazenpad verkozen. Voor mij lag de zaak, denk ik, niet zo. Reconstruerend vermoed ik dat wat mij in het communisme aantrok minder de utopie was dan juist het dood en verderf zaaien zelf. Het communisme met zijn 'volksoorlog' was mijn vernietigingsfantasie.
   (p. 46, op. cit.)

Dit leek mij namelijk behoorlijk eerlijk en helder, en overigens tamelijk normaal voor jonge mannen: Eertijds was het immers al zo in Neerland dat wie niet kon studeren als jonge man makkelijk tendeerde naar hooliganisme ("Alle Jo-den Aan Het Gas!"); en dat wie dat wel kon vaak de marxistische revolutie wilde, en veel universitaire bezettingen, en barricades in de straat, en fijne gevechten met de gemeentepolitie, en minstens een wetenschappelijk medewerkerschap in een hoge ambtelijke salarissschaal voor het leven, of anders een redacteurschap om het volk eerlijk, integer en geleerd voor te kunnen lichten, of een baan als politiek leider. (Zie ook mijn Yahooisme en democratie.)

Nu terug naar het eerder geciteerde Van Reese proza.

Eerste alinea:

Het heeft de communisten ook altijd ontbroken aan een ontwikkeld rechtsgevoel. Ook dat van Marx en Engels liet te wensen over. (p. 481)

De tweede zin is niet waar in de zin dat Marx en Engels wel degelijk rechtsgevoel hadden, hoewel ze daar inderdaad - "niets menselijks is mij vreemd", was Marx' favoriete citaat - vaak een zeer selectief gebruik van maakten, en is logisch nogal irrelevant voor de eerste zin (tenzij natuurlijk "de" volgelingen van "de" leiders altijd en overal zijn zoals "de" leiders zijn c.q. alle katholieken pedofiel omdat sommige priesters dit zijn).

De eerste zin verwart "de" communistische volgelingen met de meeste communistische leiders, een zeer relevant onderscheid waar ik het op 11 mei al over had.

Hoe het zij: Geheel ànders dan Eric van Ree, die in zijn leven zelden een arbeider zag, naar ik begrepen heb uit zijn teksten, heb ikzelf vele tientallen authentieke Nederlandse communisten uit de CPN gekend, meestal als vrienden of kennissen van mijn communistische ouders, die allemaal een zeer ontwikkeld rechtsgevoel hadden, en die, voorzover ik ze gekend heb, vaak voorbeeldig, verfrissend en individueel rechtvaardig waren, grote morele moed hadden, en meestal, net als mijn ouders, overlevenden van het anti-fascistische verzet waren.

Tweede alinea:

Eigenlijk hadden de leninisten geen moraal. Ze geloofden niet dat er zoiets als goed en kwaad bestond, maar alleen nut en schade voor de zaak. Hun tactiek was hun moraal. Ze waren hun eigen maat en alles was hen toegestaan. (p. 482)

Wéér dat "de", en de impliciete gelijkstelling van enkele bewijsbaar schofterige en in eigen opgang geïnteresseerde leiders, en velen van hun zeer veel minder goed opgeleide, veel eerlijker en ethischer volgelingen.

Dan de tweede zin: Als filosoof kan ik vele filosofen noemen die geheel geen marxist of leninist waren, en aanzienlijk groter filosofen dan M of L, die óók al vonden dat "zoiets als goed en kwaad" niet bestaat buiten het menselijk oordelende brein, zoals bijvoorbeeld Hume en Russell. (Zie "On The Logic Of Moral Discourse" voor wie in het onderwerp geïnteresseerd is, en hoofdstuk 3, "The error theory" voor mijn reactie daarop.)

De rest van de alinea geldt ook weer véél meer de leiders dan de volgelingen, al is het waar dat nogal wat van die volgelingen - bijvoorbeeld Mao's Rode Jeugd in China - veel kwaad konden doen bij gelegenheid.

Derde alinea:

Boven toegelicht.

Vierde alinea:

Het is moeilijk te zeggen aan welke moraal, de fascistische of de communistische, men, indien men voor de keus werd gesteld, de voorkeur zou moeten geven. (p. 482)

En hier sta ik eerst logisch paf, omdat dr. van Ree mij zojuist verzekerd heeft dat "de" communisten geen (ontwikkeld) rechtsgevoel hebben, en "de" leninisten geen moraal.

Vervolgens sta ik nogmaals logisch paf, vanwege twee keer "de" voor respectievelijk "fascistische" en "communistische": Is er zo'n "de" moraal van "de" fascisten of "de" communisten als beide politieke bewegingen veel vormen, veel pretenties, veel leden, en veel leiders telden?

Aangezien ik me meer op logica toegelegd heb dan de meesten, sta ik alweer paf van de veronderstelde "men" en de vérgaande, zéér academische hypothese "indien men voor de keus werd gesteld".

Bedoelt dr. Van Ree met "men" misschien: Integere eertijds maoïstische academici, vijfentwintig jaren verwend aan de UvA als "wetenschappelijk medewerker"? Of - ik noem maar wat: "men" kan zéér veel zijn - een analfabete uitgebuite hongerige boer van 21 in Haïti, die door Sophie Hillebrands, in een speciaal voor haar gemaakt programma, Ethische Vragen En Dilemmas voorgelegd krijgt?

Dan begint mijn ethische paf-staan (gecombineerd met logica):

Nèt heeft dr. Van Ree mij en u verteld "Over de fascistische cultus van het geweld", en beweerd dat, in ieder geval, "de uitoefening van geweld de communisten geen vreugde" bood - en in konklusie besluit de zeergeleerde ex-Maoïst dat "het is moeilijk te zeggen" hoe "men" moreel zou moeten kiezen tussen "het" fascisme" en "het" "communisme".

Ik bedoel: Als je het dan écht niet weet, na 8 jaar actief Maoïsme, en 25 jaar zeer welbetaalde academische studieën in het Maoïsme, Marxisme, en tal van andere idolen van Van Ree's adolescentenjaren, is het dan moeilijk een dergelijke malle keus af te wijzen, of te kiezen - àls je dan de duimschroeven aangelegd zou krijgen - voor de minst sadistische, volgens het principe van het minste kwaad kiezen?

Ik heb u nu uitgelegd hoe ik er op kwam, of althans wat mijn aanleiding was, om een groot verschil tussen Oud Links en Nieuw Postmodern Links te behandelen, maar nog niet wat ik ermee bedoel.

Dat komt morgen of later, maar als u een voorproefje van mijn  gedachtengang wilt dan kunt u op het instructieve Postmodernism klikken, dat naar mijn Philosophical Dictionary linkt.

De twee grote verschillen, in ieder geval, tussen Oud Links en Nieuw Postmodern Links zijn dat "Oud Links" voor een groot deel geïnspireerd werd door een geloof in objectieve waarheid en in echte wetenschap, en ook door een humanistische moraal (gehuicheld als die vaak was, door de leiders), en dat "Nieuw Postmodern Links" dat allemaal afwees, ontkende, weigerde, relativeerde, en verving door een algeheel relativisme van kennis en moraliteit, gekoppeld aan een totalitaire bevrijdingsideologie: de wens als vader van de gedachte, en wensdenkerij als maatlat van de werkelijkheid, met zegen van Foucault en Derrida, en ademloze bewondering bij Van Rees academische kameraad, de dialektiekus Scheffer e.v.a. eertijdse Neder-Revolutunaire Marxisten.

Het verschil is echt groot, was het alleen al logisch: Iemand die Oud Linkse ideeën en idealen heeft is in beginsel rationeel te weerleggen, en kan in beginsel ongelijk hebben; iemand die in Nieuw Postmodern Links is cognitief in beginsel niet beter af dan een Bagwan-volgeling (óók al een relativist met een bevrijdingsideologie, trouwens), kàn principieel geheel geen ongelijk hebben ("waarheid bestaat niet" c.q. "is relatief"), wordt in alles gesanctioneerd door z'n eigen publieke pretenties over z'n eigen goede bedoelingen, en kan alleen van z'n geloof vallen, of erdoor omgebracht worden.

Later meer, want het betreft echt een belangrijk en principieel verschil.

Nota bene: "Links", althans in Europa en de VS, is en was sinds de zeventiger jaren vooral Postmodern Links, was het alleen vanwege de grote voordelen dat de aanhangers van een dergelijke leer principeel geen ongelijk te kùnnen hebben ("iedereen weet dat waarheid niet bestaat"), en niet rationeel weerlegd kùnnen worden, terwijl de leer zelf niet het minste talent, niet de geringste inspanning, en geen enkele wetenschappelijke kennis vergt.

Je hoeft er alleen maar brutaal voor te kunnen liegen - en een mediageniek gezicht of een populaire afwijking van de norm (vrouw,. zwart, homofiel) helpt zeer - en je vindt zeer veel medestanders, want je hoeft er niets voor te kunnen of weten, terwijl je je wel, en dat ook alweer zonder de minste inspanning behalve huichelen, hoogst moreel kunt profileren, als Nobele Bevrijder van De Vrouw, De Zwarte of De Homo.

Het lag en ligt ook al dertig jaar héél goed bij de meeste Westerse niet-élite-universiteiten, vooral bij letteren, bij sociale "wetenschappen", bij "filosofie" en bij "psychologie", en het is tot de dag van vandaag nogal  moeilijk aan de UvA enig "wetenschappelijk" medewerker in die studieën te noemen die niet zowel Postmodern Links als eertijds Revolutionair Marxist was, en sindsdien bijzonder integer, en zèlfs niet meer in staat

"te zeggen aan welke moraal, de fascistische of de communistische, men, indien men voor de keus werd gesteld, de voorkeur zou moeten geven." (p. 482, Wereldrevolutie, dr. Eric van Ree).

(*) Geciteerd naar "Thucydides on the Nature of Power", A.G. Woodhead, Harvard University Press, 1970, pag. 78.
(**) "Alles moest anders - het onvervuld verlangen van een linkse generatie", Max Arian et al, Nijgh en Van Ditmar, 1991.

Vervolg -

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail