Nederlog        

 

 11 mei 2008

                                                                 

Wereldrevolutie in de ramsj

 



De titel hierboven is strikt waar, of althans het boek "Wereldrevolutie" ligt in de ramsj, en u kunt er zomaar, bij Scheltema en Holkema in Amsterdam bijvoorbeeld, grote stapels van aantreffen bij De Betere Boekhandel, waar u zich voor de weggeefprijs van slechts Ç 9,90 in het bezit kunt stellen van maar liefst 511 ingebonden paginaas over het onderwerp, met een omslag waarop Kameraad Lenin De Massaas toespreekt in waarachtige socialistisch-realistische heldenpose.

Waar gaat het dus over? Wel - ik citeerde op 9 mei een vraag of stel vragen (plus meer tekst) van mij uit 1989, die ik stelde (en publiceerde)  rond de val van de muur:

Waarom geloofden zovele miljoenen mensen, inclusief zeer vele prominente intellectuelen, tegen alle feitelijke evidentie in dat het bestaande socialisme een overwegend bewonderenswaardig maatschappelijk systeem was? Wat is de reden dat letterlijk tientallen miljoenen mensen, zo niet honderden miljoenen, geloofden dat dictators als Stalin en Mao, ieder verantwoordelijk voor de dood van minstens 20 miljoen mensen, de grootste genieŰn en weldoeners van de mensheid waren die er ooit geweest zijn? Wat beweegt mensen om zich evident grootheidswaanzinnige dictators als menselijk ideaal voor te spiegelen, en hun politiestaat te beleven als heilstaat waar de mensheid sinds haar ontstaan naar gesmacht heeft?

Het geval wil dat de schrijver van Wereldrevolutie daar in 511 paginaas de antwoorden op zegt te hebben.

Preciezer:

"Erik van Ree [1953] is als universitair docent verbonden verbonden aan de opleiding Europese Studies aan de Universiteit van Amsterdam. In 1988 promoveerde hij aan dezelfde universiteit. Van 1973 tot 1981 was hij actief in diverse mao´stische organisaties. Daarna is hij zich met de studie van het communisme en stalinisme blijven bezighouden."

Uiteraard - voor wie de verhoudingen aan de UvA tussen 1972 en 1995  kent - als eertijdse mao´st werkzaam aan de Universiteit van Amsterdam, en wel minstens tot 2005, want toen publiceerde hij "Wereldrevolutie - De communistische beweging van Marx tot Kim Jong Il", en ik mag met een gerust hart aannemen dat dr. Van Ree al die 24 jaren sinds 1981 welverzorgd en welbetaald zijn studie van het communisme en stalinisme heel aangenaam heeft kunnen voortzetten, dankzij de UvA, waar zovele andere revolutionaire kameraden van weleer ook zo lang zo goed en integer emplooi vonden als "wetenschappelijk ambtenaar" in de waanleer van hun adolescente ontsporingen en avonturen.

Maar wat heeft de gearriveerde bekeerling de mensheid te melden? Niet minder dan Een Antwoord, onder de titel Verantwoording:

 "In dit boek probeer ik een antwoord te geven op de vraag waarom in de twintigste eeuw tientallen miljoenen mensen van over de hele wereld hun lot verbonden aan het communisme. En waarom zij er, verenigd in straf georganiseerde partijen, in slaagden een substantieel deel van de wereld in hun greep te krijgen. Elk antwoord op zulke grote vragen blijft noodzakelijkerwijs beperkt en eenzijdig. Wat blijft is het beeld van een beweging die in naam van het Verlichtingsideaal van de gelijkheid moord en doodslag zaaide; een groep mensen die, in de vaste overtuiging het historisch gelijk en de rechtvaardigheid aan haar kant te hebben, voor niets of niemand terugdeinsde en het ene na het andere land aan zich onderwierp. In de communistische beweging verzamelden zich door machtshonger gedreven romantici, dichtende massamoordenaars en cynische fanatici, bureaucraten en jaknikkers die droomden van de grote utopie. De vraag waar in deze van paradoxen doortrokken beweging het idee eindigde en het eigenbelang begon, is niet meer te beantwoorden. De kameraden wisten het zelf niet meer." (p. 9)

De laatste vraag is echter wel vrij makkelijk en helder te beantwoorden, bovendien in verantwoorde Marxistische termen, in dit geval ook de termen van Machiavelli en Weber:

De leidende kameraden, dus zij die aanwijsbare persoonlijke voordelen in termen van macht, status, inkomen en kansen voor persoonlijke verbetering genoten door hun partijwerk, deden het (na hun allereerste jeugd) vrijwel of geheel zonder uitzondering uit eigenbelang, logen, en wisten te liegen; de niet-leidende kameraden deden het vaak uit idealisme, uit verblindheid, uit onwetendheid, uit armoede of uit wanhoop, en geloofden vaak dat Marx (en Engels en Lenin en Stalin en Mao) allerlei dingen en voorspellingen "onweerlegbaar en wetenschappelijk bewezen" zouden hebben, die door hun leiders als zodanig werden uitgedragen.

Ik heb verder tot nu toe nog niet veel gelezen in "Wereldrevolutie", dat feitelijk een overzicht is van de geschiedenissen van de machtigste communistische partijen, bewegingen en leiders, gezien door de ogen van Eric van Ree, eertijds gelovig Mao´st, tegenwoordig welbetaald wetenschappelijk UvA-medewerker met fikse desillusies ondanks maatschappelijke gearriveerdheid, en derhalve met redelijk wat scherpe be(ver)oordelingen van eertijdse idolen.

Als u niet echt ge´nteresseerd bent in de geschiedenis van de communistische beweging, dan is dit lijvig deel waarschijnlijk niet echt  voor u, maar in het andere geval kunt u nu de Van Reese visie, die de vrucht moet zijn van zo'n 25 jaar wetenschappelijk ambtenaarschap aan de UvA, en van de al die tijd zo bijzonder gerijpte kennis over Wereldrevolutie, tot u nemen, voor maar 9 euro 90, ingebonden en al, en in de stellige kennis dat de schrijvende ex-mao´stische zogeheten "wetenschappelijk ambtenaar" althans een kenner van een en ander behˇˇrt te zijn.

Uit wat ik er tot nu in las heb ik alleen geleerd dat er geen groot historicus of schrijver in hem is teloor gegaan of opgestaan, en dat hij inderdaad, als boven aangegeven, de leiders en de volgelingen nogal systematisch lijkt te verwarren - wat een redeneerfout is, waarmee hij bovendien een deel van de dynamiek van de communistische bewegingen mist: Grote schares gelovige, vaak onwetende, vaak welmenende idealisten, in staat tot grote offers; geleid door kleine cliques van "door machtshonger gedreven romantici, dichtende massamoordenaars en cynische fanatici, bureaucraten en jaknikkers".

(*) Eric van Ree, "Wereldrevolutie - De communistische beweging van Marx tot Kim Jong Il", ISBN 90 5330 395 2.

Vervolg -

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail