Nederlog        

 

 7 mei 2008

                                                                 

Basisbibliotheek: Project Gutenberg

 



Eerder besprak ik hier de zogeheten Basisbliotheek van de Nederlandse letteren, en daarna de Basisbibliotheek die Everyman's Library heet, waar ikzelf veel aan te danken, veel van gelezen, en veel van geleerd heb.

Het verschil tussen beiden, althans voor mij, is dat de eerste digitaal en via het internet toegankelijk, gratis en recent opgericht is, en dat de tweede gedrukt en via de gewone en antiquarische boekhandels te verkrijgen is of was, geld kost (niet veel, helemaal gezien de kwaliteit van het gebodene), en al meer dan 100 jaar bestaat.

Een gemeenschappelijk puntje van beide basisbibliotheken is dat ze een weloverwogen keus van rond de 1000 delen zijn, die bedoelen het beste van respectievelijk de Nederlandse literatuur en de Engelse en wereld-literatuur te omvatten, waar de term "literatuur" in beide gevallen ook wetenschap, filosofie en geschiedenis omvat, zoals geheel juist is.

Deze keer wil ik een andere basisbibliotheek kort behandelen, namelijk het zogeheten Project Gutenberg, dat ook in de eerste plaats bestaat uit een gedigitaliseerde basisbibliotheek, maar dat op een paar punten nogal verschilt van de twee andere literaire beschavings-projecten.

Ik citeer uit een heel lezenswaardige tekst van Marie Lebert:

Here is the story in a few lines.

In July 1971, Michael Hart created Project Gutenberg with the goal of making available for free, and electronically, literary works belonging to the public domain. A project that has long been considered by its critics as impossible on a large scale. A pioneer site in a number of ways, Project Gutenberg was the first information provider on the internet and is the oldest digital library. Michael himself keyed in the first hundred books.

When the internet became popular, in the mid-1990s, the project got a boost and an international dimension. Michael still typed and scanned in books, but now coordinated the work of dozens and then hundreds of volunteers in many countries. The number of electronic books rose from 1,000 (in August 1997) to 2,000 (in May 1999), 3,000 (in December 2000) and 4,000 (in October 2001).

30 years after its birth, Project Gutenberg is running at full capacity. It had 5,000 books online in April 2002, 10,000 books online in October 2003, and 15,000 books online in January 2005, with 400 new books available per month, 40 mirror sites in a number of countries, and books downloaded by the tens of thousands every day.

Whether they were digitized 20 years ago or they are digitized now, all the books are captured in Plain Vanilla ASCII (the original 7-bit ASCII), with the same formatting rules, so they can be read easily by any machine, operating system or software, including on a PDA or an eBook reader. Any individual or organization is free to convert them to different formats, without any restriction except respect for copyright laws in the country involved.

In January 2004, Project Gutenberg had spread across the Atlantic with the creation of Project Gutenberg Europe. On top of its original mission, it also became a bridge between languages and cultures, with a goal of one million eBooks in 2015, and a number of national and linguistic sections. While adhering to the same principle: books for all and for free, through electronic versions that can be used and reproduced indefinitely. And, as a second step, the digitization of images and sound, in the same spirit.

Dat is dus wat ànders dan 1000 delen: "a goal of one million eBooks in 2015", met ondertussen in 2008 meer dan 25.000 gratis titels, en maandelijks meer dan 3 miljoen gecopiëerde exemplaren, gebaseerd op IP-nummers, en afgezien van web-robots.

Er zijn nu ook werken in meer dan 40 talen beschikbaar, en veel van de titels, die in het begin - heel verstandig - in 7-bits ASCII gemaakt en gepubliceerd worden zijn tegenwoordig ook vaak in andere formaten te krijgen, zoals html en pdf. In 2006 werden 360 boeken per maand gedigitaliseerd; er zijn CDs verkrijgbaar met keuzes van het beste uit de collectie; en er zijn ook geassocieerde specifiekere projecten, zoals audioboeken, een project voor bladmuziek, voor skandinavische literatuur en andere projecten.

Een en ander wordt nog steeds geredigeerd door Michael Hart, over wie de boven geciteerde mevrouw Lebert schrijft

34 years after the beginnings of Project Gutenberg, Michael Hart describes himself as a workaholic who devotes his entire life to his project, because he thinks eBooks will become the "killer ap(plication)" of the computer revolution. He considers himself a pragmatic and farsighted altruist. For years he was regarded as a nut but now he is respected. He wants to change the world through freely-available eBooks that can be used and copied endlessly. Reading and culture for everyone at minimal cost. Project Gutenberg's mission can be stated in eight words: "To encourage the creation and distribution of eBooks," by everybody, and by every possible means. While implementing new ideas, new methods and new software.

Het werk wordt nog steeds door vrijwilligers gedaan (tegenwoordig, met automatische scanners, vooral door proeflezers, die alle automatische fouten proberen te vangen en corrigeren), en zoals de lezer ondertussen heeft begrepen is een en ander op tal van manieren - 3 miljoen gratis verspreide teksten per maand - een groot succes.

Project Gutenberg toont ook aan, net als de Wikipedia trouwens, dat het wel degelijk mogelijk is iets groots en goeds tot stand te brengen met vrijwilligers, zonder commercialisatie, en zonder ingewikkelde hiërarchische instituties.

Voor wie er meer van wil weten - en als ik u was zou ik zeker de eerste link bezoeken, want het is - zou ik zeggen - onmogelijk dat u, temidden van die 25.000 gratis boeken, niets van uw gading treft, zijn hier een stel links:

De enige nogal minimalistische bedenking die ik heb is dat, omdat een en ander allemaal door vrijwilligers wordt gedaan, er nogal veel gedigitaliseerd is voor Project Gutenberg waarvan ikzelf de dringende noodzaak niet bijzonder voel.

Wie wil zien wat ik bedoel kan de link "Browse by language: Dutch" bekijken, waar veel te vinden is dat vertaald is in het Nederlands, nogal wat (mij) geheel onbekende auteurs te vinden zijn, en ook zéér vele jaargangen van "De Aarde en haar Volken", van 100 en meer jaren gelden, waaronder, om één enkel voorbeeld uit vele te geven, het ongetwijfeld prachtvolle werk en voor de ware liefhebber zeer verrukkelijke "Bezoek aan den berg Athos, De aarde en haar volken, 1873" (zou dit nu alles ingevoerd zijn door J.J. Voskuil op 't bureau?), en zo nog het een en ander.

Maar daartussen vindt u ook Huizinga's "Herfstttij der Middeleeuwen", Multatuli's "Woutertje Pieterse", "Max Havelaar", en "Specialiteiten" en meer (dat ik las en interessant vond, genre Nederlandstalige literatuur).

Dit is dus een aanrader, en een waarachtig beschavingsproject voor miljoenen, of miljarden.

 Maarten Maartensz

        home - index - top - mail