Nederlog        

 

12 januari 2008

                                                                 

Een moment van verlichting

 

 

Even géén B&W van Amsterdam, lezer(es)! (Diepe zucht...)

Ik wil u een enkel moment van verlichting schenken, minstens, dat ik zojuist terugvond op één van mijn boekenplanken, tot mijn en uw geluk en lering.

Wat namelijk volgt is proza van één der allergrootste denkers, filosofen, psychologen, grote-stads-kenners én Althusser-specialisten die Nederland en de UvA rijk is, de weledelzeergeleerde professor dr. Paul Scheffer.

Reeds 27 jaar geleden, moet u weten, onderkende hij vele van de problemen en oplossingen die hem tot de dag van vandaag blijvend inspireren, en die voor Onze Nederlandse Beschaving, en het juiste begrip van Onze Nederlandse Cultuur, dat zo bijzonder belangrijk is, en waarmee de hooggeleerde zich reeds aanmerkelijk langer dan drie dekaden mee bezig hield, en waar hij tegenwoordig in onderwijst, aan de UvA, als hoogleraar, voorzover hij niet voor de NRC of minister Vogelaar schrijvende én denkende is.

Hier is derhalve, omwille van dat wijsgerig dieper doordachte begrip, één enkel continu citaat, dat weliswaar onderbroken wordt door mijn commentaren, die in de "beste" Foucault-Derrida traditie "de interpretatie" van de text gelden, vanuit een "épochale" épistème... pardon, ook ik studeerde aan de UvA, helaas...

... maar goed: hier is de Grote Kenner zelf, geciteerd naar zijn onvolprezen bijdrage aan "Wij Wereldverbeteraars" (*), in zijn daarin verschijnende zo bijzonder leerzame kul-tuur-filosofies esseej:

Niet alleen is het idee van een "arbeiderskultuur" een mythe, maar elke kulturele "vrijplaats" is altijd tijdelijk en lokaal. Het failliet van globale veranderingsstrategieën maakt dat ook het begrip "tegenkultuur", opgevat als koherent alternatief, onhoudbaar is geworden.

Naar u ongetwijfeld volmaakt duidelijk is ... en nee, het hieraan voorafgaande is alleen méér van hetzelfde, in duidelijkheid. De hooggeleerde denker, psycholoog en wijsgeer vervolgt, voor uw en mijn denkgemak:

Het is ook precies het idee van een homogene tegenkultuur - "proletariese kultuur" - dat op theoreties nivo binnen het marxisme ravage heeft aangericht in de vorm van de "twee wetenschappen".

Wahrhaftig! En de professor legt het uit:

De stelling dat het marxisme (lees: het zogenaamde dialekties en histories materialisme) een in zich gesloten theoreties systeem is dat slechts "toegepast" hoeft te worden op allerlei deelterreinen, vormde de achtergrond van de Lyssenko-affaire (1948-1952).

U ziet, we worden warmer en warmer, hoewel misschien niet duidelijker!
Maar het doel, of althans een konklusie, een apotheose is in zicht:

Een van de belangrijkste elementen in het werk van de franse filosoof Althusser is nu juist de polemiek tegen de folosofiese

er stáát "folosofiese", maar neemt u vooral notie van "de franse filosoof Althusser" en zijn hoogst belangrijke polemiek tegen

de folosofiese grondslag van het "Lyssenkisme".

Hetwelk ook, naar u onmiddellijk begrijpt niet gelijk is aan het "Lyssenkisme", en zeker niet aan het Lyssenkisme "noch" - Althusser betere het! - 't zo verwerpelijke Lyssenkisme, welke allen onderling verschillen, naar u "ziet", en verder als hierboven én "hieronder", ook.

Meer specifiek, met name, vervolgt de "denker", zonder de minste pauze of aarzeling, met grote logische gestrengheid, in een waarachtig bevlogen wijsgerige stijl, met diep-dialektiese categoriale specificiteit ook:

Talloze van zijn filosofiese stellingen (bijvoorbeeld de autonomie van de wetenschappelijke praktijk, de befaamde epistemologiese cesuur, het marxisme als wetenschap van het kontinent geschiedenis met een specifiek objekt en dus geen universele pretentie)

Ik houd van dat "dus", lezer(es) ... maar "de" "denker" vervolgt nog immer ademloos, al is hij nu toch bijna klaargekomen ...

universele pretentie) hebben tot doel het marxisme te "vrijwaren" van het stalinisme.

Ziedaar! Voilà! Die zit! " "vrijwaren" "!! "van het stalinisme"! Ergo:

Daarbij is duidelijk dat men niet van een dergelijke filosofie moet eisen (..) dat ze "toepasbaar" is op wetenschappelijk onderzoek.

U ziet: ""vrijwaren"" en ""toepasbaar"" edoch "wetenschappelijk onderzoek"! Dasz ist die "wahre" Philosophie! Nicht "wetenschappelijk" " "toepasbaar" "!

De meeste "Althusseriaanse"

..en moet ik u dialekties verzekeren dat dit "géén" Althusseriaanse zijn?..

De meeste "Althusseriaanse" kategoerien

en er staat "kategoerien", ontkwoot dan..

De meeste "Althusseriaanse" kategoerien  hebben tot doel bepaalde onderzoeksstrategieën uit te sluiten.

Er stáát "uit te sluiten", en zie boven pour la mode de Maitre Derrida Etcetera. Immers: de "tekst" is ons thema, deszelfs "interpretatie" is onze epistemologies-"dialektiese" opdracht!

uit te sluiten. Bijvoorbeeld de term "determinatie in laatste instantie" bevat geen wetenschappelijke theorie over kausaliteit, of een programma voor histories onderzoek, maar sluit louter een vorm van "ekonomisme" uit.

Ik had u minstens één moment van verlichting beloofd, nietwaar? Nog niet inzichtelijk verbluffend genoeg? De "denker" vervolgt

"ekonomisme" uit. Slechts door dergelijke problemen uitputtend te bespreken kan een reële beoordeling

Er staat "een reële beoordeling"!

een reële beoordeling van Althusser worden gegeven. Niet door gemakkelijk te appelleren aan allerlei weerstanden en karikaturen

Er "stáát" "weerstanden en karikaturen"!

allerlei weerstanden en karikaturen, noch door de presentatie van Althusser door Te elfder ure

.. een fameus-vermaard "marxisties" "theoretisch" tijdschrift, in kringen waar de denker verkeerde, en voor een deel verkeert, aan de Ufa ..

Te elfder ure (waarin ook de m.i. onjuiste idee van een "marxisties wetenschapsbegrip" wordt verdedigd)

"Nóg" niet verlicht, o lezer?!

wordt verdedigd) gelijk te stellen aan het werk van Althussser.

Wat "de" dialektiek verhoede! En gelukkig:

Misschien is de grootste verdienste van Althusser wel dat hij duidelijk heeft gemaakt dat het marxisme dwarsverbindingen met andere disciplines

als daar zijn Grote Stads Problematiek, Feministiese Epistemologie, Marxistiese Seksuologie en zo meer

met andere disciplines, waarbij hijzelf veel nadruk heeft gelegd op de psychoanalyse heeft gelegd (ISA-opstel).

en zo meer

(ISA-opstel). Meer in het algemeen kan men zeggen dat alle theoreties interessante ontwikkelingen binnen het marxisme in de afgelopen jaren tot stand zijn gekomen door verbindingen van het marxisme met de "burgerlijke" wetenschappen.

deelt de toekomstige professor u mee (en NB het zéér dialektiese ""burgerlijke""! En het zo subtiele "de"!)

de "burgerlijke" wetenschappen. En verder heeft het debat rond

wie dacht u, o lezer(es)?

rond Althusser in Nederland onder linkse intellectuelen de weg vrijgemaakt voor de receptie van

encore une fois: wie dacht u, o lezer(es)?

de receptie van Foucault, Lévi-Strauss, Lacan, Derrida enzovoorts.

Als dat u geen verlichting bezorgd heeft, dan spijt me dat werkelijk!
Maar de grote UvA-"denker" vervolgt, in grote scherpzinnigheid en grootste stijl, nog steeds dialekties-ademloos:

Ten overvloede: Dat betekent absoluut niet dat

o lezer(es)?

dat Althusser kritiekloos overgeschreven moet worden.

"Derrida" verhoede! En Nota Bene, "linkse" en andere "intellectuelen"!

Er is veel aan te merken op

wat dacht u?

op Althussers leninisme, bijvoorbeeld.

Bijvoorbeeld sed non bijvoorbeeld, bij "voorbeeld"...

bijvoorbeeld. Daardoor verliest zijn stalinismekritiek op sommige punten

niet "alle" ("Daardoor"), "niet" bij Althusser noch Althusser. Dus...

op sommige punten aan kracht, omdat het probleem van de samenhang van het leninisme en stalinisme nergens gesteld wordt.

Laat dat u een "les" zijn! Of zoals De "Wijsgeer", heden UvA-professor zelf vervolgt

De ongeproblematiseerde verdediging van de "diktatuur van het proletariaat"

hetwelk - Althusseriaanse "filosofie" á la Scheffers is niet (geheel "niet", met name) vanzelfsprekend dialekties-evident - geheel niet zomin als "niet" hetzelfde (noch ook "hetzelfde") "is" als "diktatuur van het proletariaat", ik bedoel diktatuur van het proletariaat, omdat immers..

"diktatuur van het proletariaat" wijst daar op.

Zoals u ongetwijfeld evident en eminent duidelijk is. Vanwaar

daar op. Ook geeft

o dialekties-scherpzinnig lezer(es)?

Ook geeft Althusser in zijn "Ce qui ne peux plus durer" (1978) toe aan de verleiding om een uitweg uit de "krisis"

quod non est krisis vel krisis...en parlant La Philosophie Dialectique, "Ce qui ne peux plus durer" ..

een uitweg uit de "krisis" te suggereren. Zijn oproep om "het oor te luisteren te leggen"

quod non est "etc" sic non " "Feind" hört "mit" ! ", 'uiteraard' ...

te leggen" is dan ook nogal formeel.

Gelukkig maar! Scherpzinnig geredeneerd ook!

Een laatste opmerking.

.... en nu sla ik alles over tot exact de laatste 5 regelen van deze zozeer verlichtende "analyse" van één van de allergrootste academici die de Universiteit van Amsterdam ooit gesierd heeft, een inspirator ook van minister Vogelaar en haar academische kameraden aan de Universiteit van Utrecht...

Een laatste opmerking. (...)

(Nescio, De uitvreter)

Nijmegen, 25 maart 1981

Paul Scheffer.

U moet toegeven, lijkt me, dat u "genoten" heeft, nietwaar?
Een waarachtige "denker" van mijn alma mater meretrix a.k.a. UfA!

En als u wel eens meer recente "stukken" van prof.dr. Scheffer doorgenomen heeft, bijvoorbeeld in het ("kapitalistiese") NRC-"Handelsblad", dan weet u dat zijn stylistische en logische vermogens, ondanks zijn rijpere leeftijd, nog geheel en al "dezelfden" zijn!!

Het kan toch zó mooi geregeld zijn in de wereld, n'est-ce pas?

(*) Bron:

      eddie korlaar             paul scheffer
      max van weezel         sjef bogman
      johan heilbron           anthony mertens

      Wij Wereld-beteraars

SUA AMSTERDAM 1981
(117 p., fl. 12,50)

Het - continue, volledige, behalve waar zulks expliciet aangegeven is - citaat is van p. 108-9.

U kunt mijn eigen minderwaardig proza uit dezelfde "épochè" vinden in "Aan de Universiteitsraad". Ik moet u echter waarschuwen dat dit een geheel andersoortig taalgebruik is, dat naar ik begrepen heb, zéér "grievend en/of beledigend" is voor alles en iedereen die werkzaam is of was aan de UfA, die zich allen in die tijd dan ook veel liever bogen over het Schefferiaans wijsgerig proza, en dat is tot op de dag van vandaag ook zo gebleven. Gelukkig maar!


P.S. 17 januari 2008: Ik zou niet willen dat u mij minder goed begreep dan nodig is. Vandaar, ook om u te laten zien waarom ik het Schefferiaanse psychologische, filosofische prachtproze af en toe onderbroken heb met enkele verklarende woordjes, hier het originele citaat, in z'n geheel, zoals het geinterlinieerd is, in het lettertype waarin het gedrukt is:

Niet alleen is het idee van een "arbeiderskultuur" een mythe, maar elke kulturele "vrijplaats" is altijd tijdelijk en lokaal. Het failliet van globale veranderingsstrategieën maakt dat ook het begrip "tegenkultuur", opgevat als koherent alternatief, onhoudbaar is geworden.
Het is ook precies het idee van een homogene tegenkultuur - "proletariese kultuur" - dat op theoreties nivo binnen het marxisme ravage heeft aangericht in de vorm van de "twee wetenschappen". De stelling dat het marxisme (lees: het zogenaamde dialekties en histories materialisme) een in zich gesloten theoreties systeem is dat slechts "toegepast" hoeft te worden op allerlei deelterreinen, vormde de achtergrond van de Lyssenko-affaire (1948-1952). Een van de belangrijkste elementen in het werk van de franse filosoof Althusser is nu juist de polemiek tegen de folosofiese grondslag van het "Lyssenkisme". Talloze van zijn filosofiese stellingen (bijvoorbeeld de autonomie van de wetenschappelijke praktijk, de befaamde epistemologiese cesuur, het marxisme als wetenschap van het kontinent geschiedenis met een specifiek objekt en dus geen universele pretentie) hebben tot doel het marxisme te "vrijwaren" van het stalinisme. Daarbij is duidelijk dat men niet van een dergelijke filosofie moet eisen (..) dat ze "toepasbaar" is op wetenschappelijk onderzoek. De meeste "Althusseriaanse" kategoerien  hebben tot doel bepaalde onderzoeksstrategieën uit te sluiten. Bijvoorbeeld de term "determinatie in laatste instantie" bevat geen wetenschappelijke theorie over kausaliteit, of een programma voor histories onderzoek, maar sluit louter een vorm van "ekonomisme" uit.
Slechts door dergelijke problemen uitputtend te bespreken kan een reële beoordeling van Althusser worden gegeven. Niet door gemakkelijk te appelleren aan allerlei weerstanden en karikaturen noch door de presentatie van Althusser door Te elfder ure (waarin ook de m.i. onjuiste idee van een "marxisties wetenschapsbegrip" wordt verdedigd) gelijk te stellen aan het werk van Althussser. Misschien is de grootste verdienste van Althusser wel dat hij duidelijk heeft gemaakt dat het marxisme dwarsverbindingen met andere disciplines, waarbij hijzelf veel nadruk heeft gelegd op de psychoanalyse heeft gelegd (ISA-opstel). Meer in het algemeen kan men zeggen dat alle theoreties interessante ontwikkelingen binnen het marxisme in de afgelopen jaren tot stand zijn gekomen door verbindingen van het marxisme met de "burgerlijke" wetenschappen. En verder heeft het debat rond Althusser in Nederland onder linkse intellectuelen de weg vrijgemaakt voor de receptie van Foucault, Lévi-Strauss, Lacan, Derrida enzovoorts.

Ten overvloede: Dat betekent absoluut niet dat Althusser kritiekloos overgeschreven moet worden. Er is veel aan te merken op Althussers leninisme, bijvoorbeeld. Daardoor verliest zijn stalinismekritiek op sommige punten aan kracht, omdat het probleem van de samenhang van het leninisme en stalinisme nergens gesteld wordt. De ongeproblematiseerde verdediging van de "diktatuur van het proletariaat" wijst daar op. Ook geeft Althusser in zijn "Ce qui ne peux plus durer" (1978) toe aan de verleiding om een uitweg uit de "krisis" te suggereren. Zijn oproep om "het oor te luisteren te leggen". Zijn oproep om "het oor te luisteren te leggen"is dan ook nogal formeel.

Een laatste opmerking.

Ziet u? U begrijpt nu ook waarom onze Revolutionaire Marxist van weleer tegenwoordig heel integer minstens 10 keer zoveel ontvangt uit de Nederlandse belastinggelden als ik: Hij is het boven geciteerde proza machtig, en ik niet; hij is moreel en intellectueel voorbeeldig goed en integer, en ik het tegendeel; hij kan schrijven en denken, ik - vergeleken met zijn genie - alleen krabbelen en stamelen.

Het is niet anders, helaas.

P.S. Zie voor meer Schefferse genietingen De gelijkwaardigheid van Obama (Lob der Partei).

 Meer Lob der Partei 

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail