Nederlog        

 

6 december 2007

                                                                 

Mensenrechten à la mode de Heldring

 



J.L. Heldring, ondertussen héél oud maar nog steeds columnerend voor de NRC, is geen domme man en schrijft regelmatig behartenswaardige dingen.

Maar in zijn column van heden staat een zeer grote misser:

"Wat echter links én rechts vaak uit het oog verliezen is dit: mensenrechten is een typisch westers concept, dat andere volken en culturen vaak volkomen vreemd is. Als wij door missie bezield zijn de mensenrechten overal te verbreiden, dan is dat natuurlijk heel mooi, maar moeten we wel beseffen dat anderen dit als een soort imperialisme zien - vooral als dit met wapens gebeurt. En eerlijk gezegd: is een moreel imperialisme ook niet een imperialisme?"

Ocharm!

Laat ik eerst even een onderscheid trekken tussen mij, en de regering Bush, die graag uit naam van de mensenrechten en overig fraais de eigen oliebelangen en mondiale heerschappij bestendigt, en daarmee alleen liegt en propaganda pleegt, en tot nu toe veel kwaads en weinig goeds heeft gedaan.

Vervolgens, wat het Heldringse proza betreft:

In de eerste plaats: Vervang "mensenrechten" door "moderne medische wetenschap" en herlees de hele bewering.

Moet men soms weigeren patiënten tegen Aids te behandelen omdat een of andere president - Mbeki! - gelooft dat het niet bestaat, een westerse illusie is, of hij belieft het "westers imperialisme" te noemen?

In de tweede plaats: Dit "typisch westers concept" van mensenrechten is sinds 1948 een expliciet en juridisch gecodificeerd onderdeel van de Verenigde Naties.

Het mag ondertussen - na 59 jaar, dus meer dan 2 generaties - algemeen bekend verondersteld worden door iedereen met een hogere opleiding, waar ook ter wereld, terwijl iedereen met een computer, waar ook ter wereld (behalve wellicht in China en Noordkorea) een en ander in zijn eigen landstaal kan opzoeken en overdenken.

In de derde plaats: Zéér vele dissidenten in de voormalige Sovjet-Unie en in China hebben zich expliciet beroepen op hun mensenrechten, en op de desbetreffende verklaringen van de Verenigde Naties.

Is het soms een morele of menselijke overweging ze te zeggen: Ach kom, dames en heren dissidenten! Die mensenrechten-verklaring geldt alleen voor westerse mensen, en niet voor jullie! Kom nou, het is helemaal nooit bedoeld voor spleetogen of russische querulanten! En wat wij jullie mogen bidden: "Doe gewóón, dan doen jullie al gek genoeg." Immers, is het niet veel ouder dan de mensenrechten om "If in Rome, do as the Romans do" en "if among cannibals do as the cannibals do"? Nou dan!

In de vierde plaats: Sinds wanneer zijn mensenrechten "een typisch westers concept"? ALLE grote godsdiensten - Christendom, Islam, Hindoeïsme, Boeddhisme, Jaïnisme, Sikhisme, Confucianisme - hebben een grondnorm als de gulden regel, hoe vaak ze deze ook tegen vermeende afvalligen of heidenen mochten en mogen breken: "Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet!".

En zou het "een typisch westers concept" zijn, quod non, so what? Zijn niet-westerse mensen soms géén mensen? Hoeven ze geen meetkunde te kennen omdat de Grieken deze codificeerden? Voelen niet-westerse mensen pijn, discriminatie, vervolging, of marteling soms minder dan westerse mensen? Moet men accepteren dat deze of gene regering een stelletje bloeddorstige gekken is omdat ze "niet-westers" zouden zijn, en dat nu eenmaal "hun cultuur" zou zijn? O, wat een heerlijk excuus voor tirannen en beulen!

In de vijfde plaats: De term "imperialisme" betekent "wereldheerschappij" en wordt gewoonlijk in politieke of militaire zin gebruikt (ongeacht rechtvaardiging). Het is een redeneerfout dit gebruik te vermengen met morele of juridische idealen, zoals het een redeneerfout is een chirurg voor "slager" of "vleessnijder" uit te maken.

En dan, opnieuw: Wat is er zo vreselijk aan een "moreel imperialisme" als dit bestaat in het willen toekennen van dezelfde grondrechten en mensenrechten aan Indiërs, Chinezen, Zuid-Amerikanen en Afrikanen als aan Nederlanders, Engelsen of Noord-Amerikanen? Sinds wanneer staan morele en juridische idealen op één lijn met politieke en militaire praktijken? Sinds wanneer is het relevant dat deze of gene niet-westerse tiran als Castro of Mugabe weigert zijn bevolking behoorlijke rechten te geven op basis van het argument dat dit "westers imperialisme" zou betekenen?

In de zesde plaats: "Als wij door missie bezield zijn de mensenrechten overal te verbreiden, dan is dat natuurlijk heel mooi"... zou Heldring hier ironisch proberen te zijn? Zo van lekker laatdunkend: Ach lieve beste brave Christen-missionarissen, wat is het toch mooi en lief van jullie wollen kinderkleertjes en bijbeltjes aan Nieuwguineese kannibalen te geven!

Wat hebben de mensenrechten trouwens met "missie" te maken (afgezien van politiek en commercieel propaganda-proza)? En wat is er immoreel, onzedelijk, westers aan het willen toekennen van gelijke rechten aan iedereen; het willen opheffen van kastes; het willen handhaven van habeas corpus voor allen, en van eerlijke publieke processen, vrijheid van meningsuiting, en regelmatige eerlijke verkiezingen? Is dat soms immoreel of dwaas omdat het niet bedacht is door een Papoea of Chinees, en "dus" op hen niet van toepassing zou zijn, omdat "hun cultuur", om van hun regering maar te zwijgen, dit ideaal niet eerder formuleerde? En sinds wanneer loopt er een fundamentele menselijke scheidslijn tussen mensen hier en mensen daar? Waarom dan niet gewoon gelijk gezegd dat wie niet blank en europees of amerikaans is niet geschikt is voor het soort rechten dat hier bestaat?

Kortom, en nogmaals: Ocharm! Ocharm! Ocharm!

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail