Nederlog        

 

12 oktober 2007

                                                                 

Uniek?

 



Een mevrouw Merel Boer recenseert vandaag in de NRC Saul Friedländer's "Het Derde Rijk en de joden. Deel 2: De jaren van vernietiging. 1939-1945."

Ik ken het boek niet, maar weet redelijk wat van het onderwerp, en zeker meer dan moderne VWO-"opgeleiden" of de grote meerderheid van mijn generatie. Ook heb ik er op deze site wel eens over geschreven, zoals o.a. Goldhagen en "de Holocaust, uit 1996, en ook in Nederlog: Holocaust-ontkenning.

Volgens mevrouw Boer - en ik neem aan dat ze daarin gelijk heeft - geldt:

"Friedländer vertegenwoordigt de school die de Holocaust als uniek, onbegrijpelijk en onvergelijkbaar ziet, en hij wil de lezer die onbegrijpelijkheid laten voelen. De discussie over 'uniciteit' versus 'universitaliteit' speelt in Nederland (nog) niet zo sterk, maar is elders (Duitsland, Frankrijk, Engeland, VS, Israël) een scherp twistpunt tussen historici. Het gaat vooral om de vraag of de daders 'universeel menselijk gedrag' vertoonden, of dat de omvang en machinale uitvoering van de Holocaust wijzen op iets ongekends.

Een beroemde universalist is de Amerikaanse historicus Christopher Browning, wiens boek Ordinary Men (1992) beschrijft hoe een Duits politiebataljon een moordeenheid werd. Friedländer is een zogeheten particularist. Voor hem zijn de gruwelen van de Holocaust te diep en te donker voor 'gewone' historische verklaringen."

Eerst iets over de evidentie van "de gruwelen van de Holocaust", die inderdaad, zoals iedere historische gebeurtenis en ieder mens, nogal wat unieke kenmerken heeft, waaronder een uitgebreider documentatie dan over eerdere historische gruwelen, inclusief fotoos.

Wie van deze gruwelen een goed en objectief beeld wil hebben verwijs ik naar Walter Laqueur, Ed.: "The Holocaust Encyclopedia" dat het gebeurde tracht samen te vatten in 765 paginaas, die ongetwijfeld veel niet verklaren, maar ook veel duidelijk maken over wat werkelijk gebeurde.

Vervolgens, wat Friedländer betreft - één van de "Contributors" aan het zojuist genoemde boek - althans inzake de geponeerde uniciteit van de Holocaust: Ik ben het niet met hem eens.

Natuurlijk zijn veel aspecten van de Holocaust - de omvang, de snelheid, de gebruikte middelen, de geburokratiseerdheid, de jodensterren, de stilzwijgende collaboratie van zeer vele niet-joden - betrekkelijk tot geheel uniek, maar zoals ik al zei geldt dit feitelijk iedere gebeurtenis of complex van gebeurtenissen.

Mijn probleem geldt vooral frases als

"uniek, onbegrijpelijk en onvergelijkbaar"

Dat is een goddelijke (of duivelse) status, en met het expliciet invoeren van unieke raadselen is nog nooit iets rationeel verklaard (individuum ineffabile est) én wordt bovendien impliciet afscheid genomen van kennis van de menselijke natuur zoals deze opdoemt uit de menselijke geschiedenis, die de beste kenbron vormt voor het leren van wat mensen, in doorsnee en individueel, wel en niet vermogen.

Hier is het oordeel van een groot historicus uit de 18e eeuw, gevolgd door een soortgelijke samenvatting van een illusieloos Fransman, ook uit de 18e eeuw:

"History is little else but the register of the crimes, follies and misfortunes of mankind"
   (Gibbon)

"Presque toute l'Histoire n'est qu'une suite d'horreurs."
   (Chamfort)

De Holocaust is geen uitzondering op deze diagnose, maar veel eerder een gruwelijke bevestiging ervan. En er zijn véél te veel parallelen - Stalin's concentratiekampen, Mao's heropvoedingskampen, Pol Pot's martelcentra, Idi Amin's praktijken etc. - die erop wijzen dat gewone doorsneemensen, zodra ze in ongewone, onvreedzame omstandigheden verkeren, met een geïdentificeerde vijand, waarvan het heel patriottisch (of religieus, of politiek) verantwoord is deze te verdelgen, dit verdelgen met grote vaderlandsliefde en vanzelfsprekendheid ter hand nemen, vaak ook met aanzienlijke vreugde of voldoening, en op basis van de meest nobel en menselijk klinkende overwegingen.

Hier is afsluitend de ook boven genoemde Christopher Browning, wiens boek "Ordinary Men" in dit verband zeer aan te raden is, en uit het nawoord waarvan ik citeer:

"It would be very comforting if Goldhagen [of Friedländer - MM] were correct, that very few societies have the long-term, cultural-cognitive prerequisites to common genocide, and that regimes can only do so when the population is overwhelmingly of one mind about its priority, justice and necessity. We would live in a safer world if he were right, but I am not so optimistic. I fear we live in a world in which war and racism are ubiquitous, in which the powers of government mobilization and legitimization are powerful and increasing, in which a sense of personal responsibility is increasingly attenuated by specialization and bureaucratization, and in which peer-group exerts tremendous pressures on behavior and sets moral norms. In such a world, I fear, modern governments that wish to commit mass murder will seldom fail in their efforts for being unable to induce "ordinary men" to become their "willing executioners." " (p. 222-3)

Ook ik vrees dat dit de realistische inschatting is - en ikzelf heb daar veel indirect bewijs voor, dat de geïnteresseerden kunnen doornemen in ME in Amsterdam, dat teruggaat op dezelfde doorsnee-menselijkheid van Amsterdamse ambtenaren en bestuurders die de moord op meer dan 100.000 Nederlanders mogelijk maakte vanwege hun vermeende ras.

Maar Nederlanders en Amsterdammers willen dit niet lezen of horen, want dit beschadigt hun illusies, weerlegt hun pretenties, en is niet respectvol genoeg voor de moderne Amsterdamse ambtelijke en bestuurlijke  gelijkwaardigen van het politiebataljon dat Browning beschrijft in zijn boek.

Mundus vult decipi. Want dat houdt de vooroordelen in stand, bijvoorbeeld over de hoge moraal van de doorsnee, en de vele excellenties van Onze Leiders, die ons voorgaan in het rein en schoon-maken van Onze Rechtsstaat, opdat Onze Kinderen maar Gelukking kunnen Leven in een maatschappij zonder menselijk ongedierte van niet-correct ras, minderwaardige ethniciteit, of incorrect geloof.

Mensen zijn zo, in grote meerderheid, tot groot voordeel van hun leiders en voorgangers, en grote schade voor zichzelf en anderen. En ikzelf vrees - kennelijk met G.B. Shaw en Alan Greenspan - dat alleen eugenetica dit definitief zou kunnen verhelpen, want het is uiteindelijk een direct uitvloeisel van de gemiddelde menselijke aangeboren domheid.

Maar ik geloof dat dit onder doorsnee-Nederlanders, van Hazes-talent, Brood-grootheid, en Karremans-moraal weer eens als Politiek Incorrect zal gelden, onder de zeer grote democratische meerderheid van gelijkwaardigen van genoemden.

Liever nog een paar Holocausts dan iets behoorlijks ondernemen om de wortels daarvan aan te pakken, nietwaar?

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail