Nederlog        

 

10 februari 2007

                                                                 

Spelling en onderwijs

 

 

Wie mij een wat misantropisch wereldbeeld wil verwijten - ik spreek wel eens van mijn aristocratisch pessimisme - mag dat, en heeft een beperkt gelijk, en moet meewegen dat mijn meningen over Nederland samenhangen met "mijn carrière" in Nederland, waar ik onverbeterlijk briljant ben afgestudeerd, maar aanzienlijk minder geld en hulp krijg dan een Tokkie of een junk, en dat al een generatie lang, kennelijk omdat mijn "uitgesproken gedachten" niet deugen volgens de machthebbers van de stad waarin ik helaas woon, en van de universiteit waar ik helaas studeerde.

Aan de andere kant is er een fraai antwoord op dat beperkte gelijk, namelijk van Chamfort:

"Pour avoir une idée juste des choses, il faut prendre les mots dans la signification opposée à celle qu'on leur donne dans le monde. Misanthrope, par exemple, cela veut dire Philanthrope; mauvais Français, cela veut dire bon Citoyen, qui indique certains abus monstrueux; Philosophe, homme simple, qui sait que deux et deux font quatre, etc."

Ach, wat jammer is het nu als u modern VWO-onderwijs genoot, zonder Frans!  (*)

Maar goed - hier en daar is er nog wel een Nederlander die wel na kan denken bij gelegenheid, en kennelijk is Corine Vloet, die in de NRC columneert er één van.

In ieder geval maakt ze in haar column van heden een fraaie fabel over het Neder-onderwijs af die ze verleden week begon, "Het kleine koninkrijk en de verdwenen spelling" geheten, waarin ze nogal wat dat in Nederland verkeerd gaat aardig beschrijft en diagnosticeert, op een vriendelijker manier dan ik gewoon ben te doen, en waarschijnlijk o.a. daarom wat verteerbaarder voor de grote meerderheid.

Hier is één alinea eruit, met links van mij:

"Maar nu, zo wilden de geruchten in het kleine koninkrijk, wisten zelfs de blondste kinderen niet meer hoe ze moesten spellen. Blijkbaar was er ergens iets mis gegaan. Nu konden weliswaar slechts weinig onderdanen van het kleine koninkrijk nog spellen, ondanks de glasheldere regels van het Geleerde Genootschap dat waakte over taal, maar bij de blonde kinderen bleek meer aan de hand. Ook hun woordenschat, grammatica, zinsopbouw, tekstverklaring, redeneringsvermogen en analyses bleken gebrekkig. In feite konden de jongelingen in het geheel niet meer lezen en schrijven, of nadenken - al durfde men dat laatste niet hardop te zeggen."

Juist! En voor de goede orde: De gebruikte stijlfiguur is ironie (van de meer bittere en waarachtige soort), en moderne VWO-meisjes en jongens moeten zich realiseren dat het géén verwijt aan hen is, en hun schuld niet is dat de generatie van hun ouders niet in staat of niet bereid waren ervoor te zorgen dat hun kinderen tennaastebij even goed opgeleid werden als hun grootouders.

Chapeau pour mademoiselle Vloet, in ieder geval! Het is te hopen dat het schrijven van de waarheid haar niet nagedragen wordt zoals dat mij al vijfentwintig jaar gedaan wordt en is.


(*) Opa vertaalt het wel voor jullie arme van goed VWO-onderwijs bestolen tieners, twintigers, dertigers en veertigers van nu, hoor:

"Om een juiste kijk op de dingen te verkrijgen behoren de woorden in de tegengestelde betekenis begrepen te woorden van die ze in het gewone publiek gebruik hebben. Misantroop, bijvoorbeeld, wil zeggen filantroop; slechte Fransman wil zeggen goede Fransman, die monsterlijke misbruiken heeft aangewezen; filosoof, eenvoudig man, die weet dat twee plus twee vier is, enz."

Ik ben dus een heel slechte Nederlander en ook een filosoof, kennelijk de enige van mijn generatie, bovendien, althans in Nederland. Want ik was - bijvoorbeeld, en er zijn méér redenen om mij voor geheel uniek te houden, wat overigens geen plezier is in Neerland-nivelleerparadijs - de enige die de waarheid over het Nederlands onderwijs durfde te schrijven en spreken toen dat gevaarlijk was.

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail