Nederlog        

 

31 december 2006

                                                                 

Over literatuur

 

 

Alweer een jaar voorbij, en reeds 14 dagen gepasseerd zonder een toevoeging aan mijn Nederlog!

Wel, de reden voor het laatste feit is dat ik weer eens wat minder fris ben de laatste tijd, en de energie die mij resteert voornamelijk heb geïnvesteerd in mijn noten bij Mill's "Utilitarianism", waarvan  nog maar weinig is opgeladen.

Overigens lees ik veel, aangezien ik geen televisie heb sinds 1970, wat mij in de gelegenheid heeft gesteld 365*3*36 (dagen maal uren maal jaren) = 39,420, of zeg 40,000 uren (minstens duizend werkweken!) méér te lezen dan de Nederlandse doorsnee, die allemaal in die 36 jaren minstens evenzoveel meer uren TV hebben gekeken dan ik. En vandaar o.a. dat Nederland, met minstens 1600 maal zoveel inwoners als Athene, ca. -450, en iedere inwoner met minstens 1600 maal zoveel productie-kracht (gemeten in joules, niet in intelligentie, natuurlijk), in staat zijn een moderne zogeheten beschaving te creëren rondom zulke genieën als Cruyff, Hazes, Brood, Barends, onder leiding van staatslieden als Verdonk en Balkenende, en filosofen als Palmen en Boomkens. Alles naar vermogen, nietwaar, en dit is wat Nederland tegenwoordig te bieden heeft aan intellectueel, politiek, filosofisch en literair talent.

Maar ik wilde het over literatuur hebben, en niet over de gedebiliseerde en genivelleerde horreur - "Presque toute l'Histoire n'est qu'une suite d'horreurs": Chamfort - die de Neerlanders voor "Nederlandse beschaving" houden.

Het zal de lezer niet verbazen dat ik, altijd met uitzondering van Multatuli, niet écht veel weet en ook niet zo héél veel las van het in Neerland vermeende godenvoedsel dat "Nederlandse literatuur" heet.

Ik houd van Reynaert de Vos, moest Hildebrandt lezen, heb genoten van Multatuli, en er staan diverse delen Hermans, Komrij en Wolkers in mijn boekenkasten, maar dat is het wel ongeveer, want wat ik overigens inkeek, gedwongen was te lezen voor examens, of met stijgende verbazing en weerzin doorlas omdat het voor iets bijzonders werd uitgemaakt, heeft mij alleen een aanzienlijke weerzin bijgebracht tegen Nederlandse literatuur en poëzie.

Toch ligt dat - meen ik - niet aan mijn domheid, gebrekkig gevoel voor literatuur,  vooringenomenheid of aangeboren gebrek aan smaak, maar vooral aan wat de Nederlandse literatuur, natuurlijk altijd met uitzondering van Multatuli, te bieden heeft. Maar daarover wil ik het óók al niet hebben.

Het geval wil dat ik echt goed Engels ken, en zelfs in Engeland gewoond heb, met een heuse vrouwelijke lecturer in English literature, wat waarschijnlijk een déél van de reden is - afgezien natuurlijk van het verbazingwekkende niveau van de Nederlandse literatuur, altijd met uitzondering van Multatuli en wellicht nog enkelen (als Willem, de schrijver van de Reynaert) - dat ik àls ik dan literatuur lees voornamelijk Engelse literatuur lees, en dan weer vooral beschouwend proza.

Door de jaren heen ben ik, alleen gedreven door mijn eigen smaak en preferenties, iets van een kenner, en zeker een liefhebber, geworden van de Engelse literatuur van ca. 1700 tot 1830.

Waarom die tijd? Misschien dat het iets met de verlichting van doen heeft, en zeker heeft het veel met mijn eigen smaak en voorkeuren te maken, maar overigens vooral vanwege de persoonlijkheden en schrijvers die in dat tijdsbestek in Engeland te vinden waren, zoals Swift, Pope, Defoe, Johnson, Boswell, Gibbon, Coleridge, Wordsworth, Hazlitt, Shelley, Byron, Keats. (Ik noem hier alleen wie ik werkelijk las, en wie bekend staat om z'n stijl, en sla o.a. daarom Berkeley, Hume, Smith, Burke, Reid, Godwin en Wollstonecraft over: Wel goed, maar veel minder literair dan filosofisch.)

Alweer met uitzondering van Multatuli: Ik weet van helemaal niemand in de Nederlandse literatuur die kon schrijven als de genoemden, of - want dit heeft er ook een boel mee te maken - zo een bijzondere persoonlijkheid had, of - nog steeds met dezelfde uitzondering - kennelijk een even goed verstand had. (Ja, ik geef toe dat Wordsworth niet zo'n héél goed verstand had, maar ook dan blijft het waar dat z'n tijdgenoot Bilderdijk, in Nederland versleten voor genie, niet in z'n schaduw kan staan.)

Zou het alleen maar komen door lokaal chauvinisme gecombineerd met het normale Nederlandse intellectuele niveau, de feitelijk zeer gebrekkige beheersing van het Engels en de zeer geringe kennis van de Engelse literatuur, dat vrijwel niemand in Nederland dit lijkt te kunnen inzien?

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail