Nederlog        

 

16 december 2006

                                                                 

"Woutertje Pieterse" hertaald

 

 

Volgens een interview in de NRC van heden heeft Ivo de Wijs Multatuli's "Woutertje Pieterse" hertaald, ongetwijfeld in "modern levend Nederlands", vermoedelijk in witte spelling, en ook bewerkt, vooral door weglatingen, en bovendien een nieuw eindhoofdstuk toegevoegd, waarin Femke en Wouter trouwen.

Het gebeurde op verzoek van een uitgever, en omdat De Wijs vindt dat

"Ik heb geprobeerd Woutertje Pieterse toegankelijk te maken voor een breed publiek. De Woutergeschiedenis zoals die eerder uit Multatuli's IdeeŽn is gedestilleerd door Multatuli's weduwe Mimi en later door Stuiveling is, zeker wat de tweede helft betreft, niet om door te komen. Multatuli heeft het er echt bij laten zitten en zijn lezers weggejaagd.

Overigens heeft De Wijs het werk - hertalen, inkorten, nieuw eindhoofdstuk schrijven - in z'n eentje gedaan, ook zonder overleg met het Multatuli Genootschap.

Wat moet een Multatuli-kenner als ik hiervan denken?

Eigenlijk niet zo veel. Het doet me het meest denken aan de in het Engelse taalgebied ooit tamelijk gebruikelijke bewerkingen van Shakespeare, bijvoorbeeld voor kinderen, of zonder vieze woorden.

Het is waar dat de originele tekst integraal op het internet staat (ik gaf zojuist een link naar mijn samenvatting in punten, die naar mijn editie van de IdeŽn linkt); dat deze originele tekst tegenwoordig weinig gelezen wordt, en zelden geheel; dat de tweede helft van Woutertje Pieterse minder levendig en humoristisch is dan de eerste; dat het verhaal dat Multatuli schreef geen einde heeft; dat Multatuli's Nederlands, zeker voor de huidige VWO-leerlingen, die meestal evenmin kunnen spellen als rekenen, dankzij 40 jaren voortdurende Nederlandse vooral PvdA-geÔnspireerde onderwijshervormingen - die heel wel mogelijk en au fond verdiend Nederland tot ontwikkelingsland zullen maken in de nabije toekomst, als het land tenminste niet onderloopt en in de zee verdwijnt, wat wellicht beter is voor de menselijke beschaving - nauwelijks te volgen is voor de moderne gemiddeld begaafde VWO'er; en dat het overigens een klassiek boek "van Nederland's grootste schrijver" is, dat welbeschouwd nog steeds alleraardigst is, minstens, en veel beter dan wat er overigens in het Nederlands werd geschreven in de 19e eeuw, of over opgroeien.

En misschien dat - deze bewerking van - Wouterje Pieterse wat mťťr gelezen zal worden dan het origineel, en dat dan waarschijnlijk weer vooral omdat het niet gepresenteerd wordt als Een Belangrijk Klassiek Meesterwerk, en niet meer geschreven is, vanwege hertaling, in 19e eeuws Nederlands. Wie het echt leuk vindt kan dan het origineel erbij zoeken - en doet er dan wijs aan een goede editie op het internet te raadplegen, zoals de mijne of die van de dnb.nl, en niet de gruwelijke en verminkte editie in Stuiveling's uitgave van de VW, omdat deze schandalig slecht is.

Tenslotte hoop ik dat er in deze nieuwe uitgave, die toch vooral noodzakelijk is omdat de moderne VWO-leerling niet langer in staat geacht mag worden iets enigermate ingewikkelds zelfstandig te kunnen lezen, herhaaldelijk en duidelijk gesteld wordt dat het een bewerking en hertaling is van een origineel, dat voor werkelijk intelligente, nadenkende en nieuwsgierige mensen in z'n geheel, en gratis, en in mijn editie bovendien copieus voorzien van zinnige noten en commentaren, op het internet is te vinden, waar de zeldzame werkelijk intelligente Nederlands VWO-leerling ook ongetwijfeld zal kunnen vaststellen dat, hoe aardig en geslaagd de hertaling en bewerking van De Wijs ook mag zijn, het oorspronkelijke Nederlands van Multatuli, althans voor wie daar de nodige hersens en smaak voor heeft, stukken beter, welluidender, sierlijker en lopender is dan welke hertaling ook. Het is vrijwel zeker ook sarcastischer en scherper, omdat aangenomen mag worden dat De Wijs veel van de sarcasmes over Hollanders en het Nederlands Volkskarakter (zie bijv. in IdeŽn VI) zal onderdrukken, in deze kennelijk vooral voor het Moderne Nederlandse Onderwijs bedoelde bewerking.

 

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail