Nederlog        

 

27 oktober 2006

                                                                 

Verkiezingen 2: "Balans mei '68"

 

 

Dit vervolgt het stukje van gisteren, en betreft feitelijk wat Komrij "het verraad van mijn generatie" noemde. Aangezien "mijn generatie" aan de macht is, of kortelings is geweest, is het thema van hun beweegredenen en vermogens niet geheel anachronisch in deze dagen waar iedere volwassen Nederlander weer democratisch mag kiezen - samen met 1 1/2 miljoen functioneel analfabeten en 1 1/2 miljoen zelfverklaarde rassisten - wie "ons Land" mag gaan besturen, uit naam van "de democratische meerderheid".

Kortom, achtergrondsinformatie - maar wel relevant voor wie iets meer van politiek wil begrijpen dan alleen de oppervlakte, de illusies, de schijn, de poses, en de praatjes. (Dat is helaas gn "democratische meerderheid", en vandaar enige maatschappelijke problemen.)

NB: De links hren bij het argument, voor wie dat wil begrijpen. De meeste zijn naar items in mijn Philosophical Dictionary en de meeste andere naar item in ME in Amsterdam c.q. MEinAdam.


Beste P,
 
Hier is nog iets n.a.v. de voordracht van Komrij waar ik je eerder over mailde, dat ook weer gaat over een stukje in de NRC, deze keer van Heldring. Ik zal deze keer niet het hele stuk overnemen, maar alleen wat citaten van commentaar voorzien. Maar vooraf een paar opmerkingen die om te beginnen bestaan uit een viertal citaten van mijzelf uit mijn vorige verhandelingetje over Komrij.
A. En overigens is het grote geheim van zowel "mijn generatiegenoten" als Fortuyn dat het feitelijk in zeer grote meerderheid een totalitair angehaucht zooitje was. Ik heb veel geleerd van zowel de studentenbeweging als de opkomst van Fortuyn, en die lessen komen allemaal op hetzelfde neer: Mensen denken en voelen in meerderheid totalitair, niet alleen in "mijn generatie" maar altijd en overal. Het is Onze Groep die het best is; Onze Leiders die voorbeeldig zijn; Onze Waarden en Normen die de mensheid zal verlichten - en wie in dergelijke totalitaire onzin gelooft of eraan meedoet, wat het verdere geloof dat uitgedragen wordt ook mag zijn, is geen werkelijk zelfstandig individu.

B. Het waren schijnheilige conformisten die zich voor revolutionaire maatschappij-veranderaars uitgaven omdat een dergelijk ideaal toevallig modieus was, en dat dan voornamelijk door de pop-muziek en vanwege de Vietnam-oorlog. En omdat ik hun valselijk uitgevente idealen met de paplepel had ingegoten gekregen n mijzelf daar individueel en serieus mee bezig had gehouden, had ik vrijwel onmiddellijk door dat al die revolutionaire studenten feitelijk deden alsof. Was het immers anders geweest dan hadden ze zichzelf net als ik vl meer verdiept in het indertijd zo populaire Denken van Marx en co.

C. Wel, ik voel me niet verraden, al ben ik zo ongeveer de enige van mijn generatie, althans van dat deel dat aan een universiteit studeerde, die alle verwijten van Komrij naast me neer kan leggen als geheel niet op mij van toepassing. Wat ik heb geleerd is dat k mijn generatie in grote meerderheid bestond uit conformistische huichelaars en totalitaire zielen, feitelijk vooral genteresseerd in eigen opgang en status, en gewillig en in staat daarvoor ieder willekeurig ideaal te verhoereren. Maar ik wijt het vooral aan aangeboren domheid en lafheid.
D. Wat mij raakt is niet zozeer het gebrek aan allure, stijl en gebaar als het intellectueel achterlijke klimaat waarin ik moet overleven en de stuitende nivellering van alles en iedereen tot een geconformeerd gemiddelde van "gelijkwaardigen". Wat IK mis zijn individuen van geest, met moed en karakter, die werkelijk primair geinteresseerd zijn in de werkelijkheid en de wetenschap in plaats van in de populaire ideologische mythes en de eigen carrire en status.
Ik citeerde hier voor jouw en mijn gemak, en om duidelijk te maken waar het mij om gaat - want ik heb er geen enkele illusie over dat ik door een meerderheid van Nederlanders ook maar enigermate begrepen zal worden, zelfs ls ze mij begrijpen. Dan zullen ze dat namelijk niet toegeven, en in plaats van hun eigen begrip te etaleren of serieus en eerlijk met mij in discussie te gaan .... mij voor "fascist" uitmaken (hl populaire academische techniek, en het voornaamste wat "mijn generatie" geleerd heeft aan de gamma-faculteiten: Wie het niet met Ons eens is, die is "dus" een fascist), en mij van de universiteit werken en anderszins trachten te discrimineren.
 
Vervolgens. Mijn kritiek op "mijn generatie" stond tot voor kort op mijn site, is overwegend geschreven in de 80-er jaren, en is zowel erg scherp, eerlijk en moedig als leesbaar. Maar ik heb e.e.a. eraf gehaald omdat het geen zin blijkt te hebben: Ik word alleen ng meer gediscrimineerd of voor gek uitgemaakt. (In dat laatste heeft "men" gelijk: Wie zich als geboren Hollander tussen Hollanders niet aanpast aan de doorsnee en meeprofiteert moet een naar Hollandse begrippen gestoorde geest en gestoorde moraal hebben. Immers, voor wie zich aanpast en, als ik, erg bij de pinken is, valt met gemak per uur of half uur te verdienen wat ik nu per maand ontvang. Ik moet dus wel heel vreemde, naar echt-Neerlandse begrippen volmaakt krankzinnige ideen over waarheid en waarachtigheid hebben, die vrijwel geen Neerlander heeft, anders dan valselijk, verbaal, en gehuicheld, en dan alleen als daar een maatschappelijke premie op staat.)
 
Tenslotte wat inleidende punten betreft: Je vindt mijn kritiek ook in mijn commentaren bij Multatuli, die nog steeds op mijn site staan, en waar ik nog steeds mee bezig ben, namelijk aan het corrigeren en aanvullen. Ik denk niet dat je het ermee eens zult zijn, want het is scherp, illusieloos, aristocratisch, pessimistisch, en regelmatig neerbuigend, zelfingenomen en sarcastisch. Maar ik meen wat ik schrijf, en ben laf noch dom, terwijl ik ook stukken beter schrijf dan in Neerland gebruikelijk, zelfs als ik daar geen enkele moeite voor doe.
 
Trouwens, wat betreft "aristocratisch" en "pessimistisch": Bij mij slaat dat vooral op mijn overtuiging dat maar heel weinig mensen enig behoorlijk talent hebben, en dat er wel een aristocratie van talent is, die overigens bestaat uit individuen die zich niet in groepen verzamelen, en verder dat de wereld niet veel beter kn zijn dan het niveau van de doorsnee nkan, en dat het niveau van de doorsnee ampel gellustreerd is door de laatste 25 eeuwen geschiedenis.
 
Maar ik wend me tot Heldring - die schreef onder de titel in de mailheader - en begin met een citaat.
"Maar is verraad wel het juiste woord om die generatie te kenmerken? Zijn warhoofderij, klaploperij, onverdraagzaamheid, eventueel terreur niet juistere omschrijvingen? Of "mengeling van fanatisme en gemakzucht", zoals Komrij's karakterisering luidt? Niettemin is het waar dat die generatie nu tot het establishment behoort waar zij dertig jaar geleden zo tegen te keer ging, onderweg de idealen van maatschappij- zo niet wereldhervorming, waardoor ze toen bezield zei te zijn, verloochenende."
Heldring's vraag is terecht, en ik vond de term "verraad" ook nogal onzinnig. Heldring's kwalificaties - warhoofderij, klaploperij, onverdraagzaamheid, eventueel terreur - zijn beter maar mijn diagnose (totalitair conformisme gebaseerd op domheid en luiheid, zich uitdrukkend in massieve en massale schijnheiligheid) lijkt mij verreweg het zinnigst en meest waarachtig, ook en vooral omdat het recht doet aan het fundament van het hele gebeuren: De gemiddeld geringe intellectuele en morele vermogens, ook van nominaal academisch intellect; de totalitaire motieven, tendenzen, aandriften en uitingen; en de grote schijnheilige rollenspelerij waaruit het maatschappelijke leven opgetrokken is en uit bestaat. "In Nederland regeert de leugen", al vele eeuwen lang - de leugen van conformisme, nivellering en aanpassing, uit onvermogen, egosme en lafheid.
 
Ik geloof dan ook dat die diagnose van een idealen verloochenende generatie vl te veel eer toekent aan de doorsnee: Ze hadden geen idealen; ze deden alsof, in grote meerderheid. Ze conformeerden zich. Ze praatten mee. Hadden ze werkelijk ooit de idealen gehad die zo massaal gehuicheld werden dan hadden ze zich werkelijk anders gedragen - maar (en hier komt mijn aristocratisch pessimisme even boven: Tout comprendre c'est tout pardonner) ze waren in meerderheid gewoon te dom en te laf geboren en getogen om radikaal anders en beter te handelen dan ze feitelijk deden. En het is niet rechtvaardig een pygmee te verwijten dat ie geen top-basketballer is: Non posse nemo obligatur.
"En het is ook waar dat die generatie de cultuur veel schade heeft toegebracht (Komrij zegt: "een einde heeft gemaakt aan een beschaving"), zonder een eigen cultuur te hebben geschapen."
Ik houd niet zo van het begrip 'cultuur', zeker niet in krantenkolommen, omdat het zo vaag en poly-interpretabel is. Bovendien heeft iedere mensenmaatschappij, ook die van kannibalen en piraten, allerlei vormen van cultuur, was het alleen omdat zonder gedeelde illusies, doelen en waarden een mensenmaatschappij niet kan bestaan, en omdat een cultuur van leugens en bedrog op een fundament van domheid en lafheid k een cultuur is.
 
Daarom beperk ikzelf me liever tot onderwijs en wetenschap, en die zijn in de afgelopen 30 jaar grondig kapotgemaakt, wat zeg ik: met sadistische wellust genivelleerd uit naam van de universele gelijkwaardigheid waar geen Nederlander in geloofd maar die 16 miljoen Neerlanders fanaat belijden als geloofsartikel juist omdat ze weten zelf niets bijzonder te zijn, tot een volstrekt achterlijk niveau dat vrijwel niets meer voorstelt (n vreemde taal in het VWO! Ternauwernood wiskunde of natuurkunde! Drie jaar universitaire opleiding, feitelijk van een instroom die begint onder het niveau van de ULO van 1955, bekroond met een academisch diploma! Enzovoort enzoverder) - en wel in de mate dat ik de vrees heel realistisch vind dat over 30  50 jaar Nederland en Europa ontwikkelingsgebieden zullen zijn, en de Indirs en Chinezen de toon aangeven in de wereld, en het geld zullen hebben, eenvoudig omdat ze hun intellectuele lite niet gestupificeerd en gediscrimineerd maar geholpen en beschermd hebben.
"Maar verraad? Nee, dat woord past dan beter op de generatie die dit allemaal over haar kant heeft laten gaan; sterker: heeft gecapituleerd voor het quasi-revolutionaire geweld van de generatie van mei '68."
Nee, ook daarvoor geldt het niet - en ik vind het aardig op te merken dat de meer dan 80-jarige Heldring, naar eigen zeggen "een conservatief", niet scherp genoeg ziet om de feitelijke achtergrond te zien, die opnieuw veel meer gebrek aan vermogen is en daarmee samenhangend conformisme, schipperen, meedrijven met de stroom, dan kwade wil. Doorsnee men kn gewoonlijk niet veel beter dan doorsnee men doet - hoe gruwelijk neerbuigend deze diagnose ook mag klinken in doorsnee oren. (Namelijk, in Multatuliaanse termen: Gemiddeld, o mensengeslacht, bestaan jullie uit intellectuele en morele pygmeen, die er zelf ook niets aan kunnen doen dat ze zo geboren te zijn.)
"Misschien is ook voor de houding het woord verraad te sterk, maar laf was het wel, en van die lafheid heeft de generatie van mei '68 natuurlijk geprofiteerd om haar wensen door te drijven en tenslotte het pluche en de macht te veroveren. Daarbij was harerszijds, anders dan bij sommige echte revoluties, niet veel moed nodig."
Ja, maar er is een betere term dan "verraad" en ook dan "laf", die behoorlijk precies weergeeft waar het allemaal om ging en gaat, voor wie maatschappelijk succes wil: collaboratie. En dan mt de connotatie van minderwaardigheid (anders dan "samenwerken", wat nominaal een vertaling is van "collaboratie"). Wie met mijn achtergrond in de studentenpolitiek van rond de 80'er jaren heeft gezeten heeft - als ik - honderden, nee: duizenden staaltjes daarvan meegemaakt, en kon zien dat het de quasi-revolutionairen vanaf het allereerste begin alleen om macht, status en baantjes ging, en dat de machthebbende generatie van PvdA'ers (Cammelbeeck, Poppe, De Hon in Amsterdam aan de UvA) dit hrfijn aanvoelde want precies uit hetzelfde soort menselijk materiaal opgetrokken was. Iedereen speelde komedie; bijna iedereen wist komedie te spelen; maar de enige die het durfde te verwoorden (ikzelf, si vous m'excusez) werd massaal voor "fascist" uitgemaakt. Ook dt meenden ze niet cht .... maar in een enigszins ander klimaat hadden ze me precies even onecht gemeend naar een echt concentratiekamp afgevoerd om me "voor je eigen belang" te heropvoeden, altijd met het gerust geweten zelf veilig mee te doen met de meerderheid en "dus" moreel goed te zijn en waar en rechtvaardig te oordelen.
"De gewilligheid waarmee de gevestigde orde op de wensen van die generatie inging, ontsloeg deze ook van de plicht diep na te denken over haar eigen strategie (geliefd woord in die jaren). Zo had ze helemaal niet door dat het vermaledijde kapitalisme haar langzaam maar zeker inpakte"
O nee. Zoals ik boven opmerkte: Ik heb er allemaal bijgezeten, bovendien voorzien van een uitstekend perspectief om het te beoordelen (mijn communistische achtergrond en eerlijk-revolutionaire ouders, zo geheel anders dan - favoriete uitdrukking van mijn vader in dit verband - "de wildgeworden kleinburgers" die de quasi-revolutionaire studenten feitelijk bijna allemaal waren) en mijn bevinding was dat vrijwel alle revolutionaire studenten die ik gekend heb vanaf het begin aan het carriremaken en netwerken waren.
 
En ze hadden dat zelf verdomd goed door, net zoals de lokale PvdA-machthebbertjes van de voorgaande generatie dat doorhadden, die precies zo in elkaar staken. Ze wilden ingepakt worden, wisten ingepakt te worden, hielpen ingepakt te worden, en waren daar trots op. Had Leider Dutschke niet "de lange mars door de instituties" aanbevolen? Gaven Koot en Bie, Vrij Nederland, De Groene, de Haagse Post, de Volkskrant en overig gebruikelijk leesvoer van academici ze niet dagelijks enthousiast gelijk? Beleed niet bijna iedereen de morele voortreffelijkheid en het intellectueel gelijk van de heersende ideen? Nou dan!
 
Kortom: Men was corrupt, wilde corrupt zijn en wist corrupt te zijn. Alleen htte het anders: Het heette "solidair", "demokraties", "strijdbaar", "maatschappelijk relevant" etc. En ja, onder Stalin ging het ongetwijfeld precies zo, en ook daar heette het anders, en mocht het niet bij de ware naam genoemd worden.
 
Was er een excuus? Ja, wel twee. En: Mensen zijn zo, in grote meerderheid. "Wie by 't schilderen van den Mensch, zondeloosachtigheid vooropstelt, kan nooit juist treffen. De erfzonde, als theologisch stelsel 'n zotterny, is als psychologisch verschynsel 'n waarheid." (Multatuli, 876). Tw, wat betreft die "plicht diep na te denken": Dat is om exact dezelfde reden teveel geist als de "plicht diep na te denken" over theoretische natuurkunde of hogere wiskunde die ook nominaal op ieder mens rust: Men kn het niet, al pretendeert men het zo graag te willen en kunnen, en al staan en stonden de kranten en tijdschriften dagelijks en wekelijks vol van kolommen vol domme zogeheten "maatschappelijke analyses" in lam gruwelproza. En de zeer grote meerderheid wil dat ook niet: Ze willen geen kennis, geen waarheid (helemaal geen pijnlijke waarheid) en geen inzicht. De doorsnee wil makkelijk plezier, een lekker leven, aanzien, inkomen, macht, status. Alleen wie werkelijk talent heeft bezit genoeg eigen vermogen om geplezierd te worden door het uitoefenen daarvan - maar dat is feitelijk een heel kleine minderheid. En trouwens, als er n ding volkomen evident is voor de doorsnee dan is dat het middel om maatschappelijk succesvol te worden en daarmee plezier(middelen) te verwerven: Conformisme, het volgen van leiders, doen wat je gezegd wordt.
 
Maar goed, Heldring is nog niet heleml suf:
"Ook dat zou ik nog niet verraad willen noemen, eerder gebrek aan morele en zeker aan intellectuele integriteit, ja aan intellectueel vermogen tout court."
Juist! Het heeft lang geduurd, maar we zijn eindelijk waar een behoorlijke analyse van "The Sixties" en de nasleep ervan - en zoveel anders dat menselijk is - behoort te beginnen: Het menselijk onvermogen tot hoge menselijkheid. Helaas zijn we aan het einde van Heldring's verhandeling, al sluit hij wel af met een terechte spreuk, die mijn vader ook gebruikte als motto van zijn tentoonstellingen over het verzet:
"Van Edmund Burke, de vader van het conservatisme, is het woord: "Alles wat nodig is om het kwaad te laten zegevieren is dat de fatsoenlijke mensen niets doen". In de jaren '60 en '70 hielpen ze het nog een handje."
Ja - en er is nooit anders geweest dan een heel kleine minderheid onder mensen die zowel een goed verstand als een goede wil had. De grote meerderheid bestond altijd en overal uit meelopers en huichelaars, en dat gewoonlijk minder uit slechtheid (al komt dat ook voor) dan uit aangeboren domheid, evident eigenbelang, en gebrek aan individuele moed. En overigens is het een illusie - of anders: een oneerlijke uitvlucht - dat dit zo was "In de jaren '60 en '70": n in de jaren 80 n in de jaren '90 n sinds 2000. Maar ja, dan komen we pijnlijk dicht aan bestaande belangen en nu heersende persoontjes, en die houdt bijna iedereen bijna overal het liefst te vriend.
 
Goed. Dit was weer een zeer snel geschreven kommentaar. Ik hoop dat het je deugd doet maar ik verwacht geen instemming.
 
Het beste,
 
Maarten.
 
 
P.S. Zoals Multatuli bij gelegenheid schreef: Zet mijn zinnen maar recht als ze krom zijn, want ik schrijf snel.

Vervolg


Het bovenstaande is oorspronkelijk van 31 juli 2003. Tijdloos geldend proza!

 

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail