Nederlog        

 

11 oktober 2006

                                                                 

Schama - 'A History of Britain' deel 3

 

 

Ik besprak Simon Schama's 'A History of Britain' in twee delen in januari. Het blijkt dat er nog een derde deel is, over de periode 1776-2000. Dat heb ik nu ook gelezen, en er geldt hetzelfde voor als ik eerder schreef: Leesbare geschiedenis, vooral opgehangen aan personen, met uitstekend gekozen illustraties, maar helaas niet voorzien van bruikbare statistieken.

In dit deel drie blijkt een redelijk deel van het verhaal opgehangen aan de persoonlijke geschiedenissen van William Hazlitt, koningin Victoria, Winston Churchill en George Orwell. Maar er komen ook nogal wat andere personen korter of langer voor in Schama's geschiedenis, zoals Macaulay, vader en zoon Mill, en en Mary Wollstonecraft.

As it happens, heb ik het meeste van Hazlitt en Orwell gelezen, maar vrijwel niets van Churchill, die - althans gezien via Schama's beschrijving van hem - zinniger is dan ik dacht, vooral omdat hij, overigens net als Hazlitt en Orwell, de moed had een individu te zijn, en overigens intelligent en behoorlijk geschoold was, en een uitstekend taalvermogen had.

Ik heb mij voorgenomen op deze plaats later over Hazlitt en over Orwell te schrijven, maar merk hier alleen op dat Schama ze overwegend recht doet.

Een probleem is wel, mede vanwege de concentratie op personen en de afwezigheid van statistieken, dat het verhaal wat verteld wordt nogal los en incidenteel is, zoals ook blijkt uit de overweging dat de genoemde periode 1776-2000 224 jaren omvat, die behandeld worden in 424 paginaas tekst.

Maar afgezien van enige purple prose passages is het allemaal uitstekend leesbaar, leerzaam en interessant, mede omdat Schama z'n geschiedenis vertelt aan de hand van de geschiedenis van welbepaalde menselijke individuen die er een rol in speelden, die gewoonlijk ieder voor zich ook interessant waren als personen.

En aangezien ik hier recentelijk herhaaldelijk over John Stuart Mill's "On Liberty" heb geschreven, dat opgedragen is aan z'n vrouw, die gewoonlijk bekend staat als Harriet Taylor - over wie Mill schreef in termen als "her all but unrivalled wisdom" - merk ik hier op dat ook Mill en z'n vader ter sprake komen, weer adekwaat voorzover mijn kennis reikt, en dat één van Schama's illustraties een fraai portret van Harriet Taylor als jonge vrouw is, geschilderd rond de tijd dat Mill haar ontmoette. Ik kende dit portret niet, zomin trouwens als het fraaie geschilderde portret van Mary Wollstonecraft, wier leven ook redelijk adekwaat wordt samengevat, en die inderdaad een interessant en zinnig mens was, met een uitstekend verstand en grote moed.

Tenslotte is het zwakste deel van Schama's geschiedenis van Groot Brittanië het laatste deel van dit derde deel, dat de periode vanaf de 2e wereldoorlog behandelt - en inderdaad zegt Schama in z'n voorwoord "I have trouble treating any period contemporary with my own life as history at all". Het is zeer schetsmatig - "essaylike" zegt hij zelf - en kort, en nauwelijks adekwaat als geschiedenis van de periode, behalve voor wie de periode, net als Schama doorleefd heeft. 

In ieder geval: Wie meer over de geschiedenis van Groot Brittanië wil weten, en dat verbaal smakelijk geserveerd wil hebben, voorzien van vele fraaie welgekozen illustraties, kan aanmerkelijk slechter kiezen dan Schama's drie delen, waaraan trouwens ook een BBC TV-serie verbonden was, die voor de liefhebber vast nog wel op CD te krijgen is. Maar daar weet ik verder niets van.

 

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail