Nederlog        

 

3 oktober 2006

                                                                 

Over "Gulag"

 

 

Wie wat meer van mijn site weet kan weten dat één van de themaas die daarop een belangrijke rol speelt dat van de menselijke beestachtigheid is - zeg: de onwil of het onvermogen van veel mensen om hun medemensen te behandelen als medemensen, zoals dit o.a. tot uitdrukking kwam in het Romeinse circus, de inquisitie, de geloofsoorlogen, en in de 20ste eeuw o.a. in de concentratie-kampen van de nationaal-socialisten en communisten, en het feit dat er, ieder jaar, telkens opnieuw, volgens Unicef, circa 5 miljoen kinderen omkomen van de honger.

De Russische concentratiekampen zijn tamelijk vaak beschreven, in diverse aspecten en vanuit allerlei gezichtspunten. Ik las mij de afgelopen dagen door "Gulag - A History" van Anne Applebaum heen, dat oorspronkelijk in 2003 verscheen, en in 2004 de Pulitzerprijs won.

Het is een uitstekende geschiedenis van een gruwelijk onderwerp: Goed en helder geschreven, niet voor historische specalisten, met oog voor veel details van allerlei soort, zonder zich alleen in de vele gruwelen te verliezen, en gedreven door een overweging die Applebaum zelf in de laatste reguliere alinea van haar boek als volgt geeft:

"This book was not written 'so that it will not happen again', as the cliché would have it. This book was written because it almost certainly will happen again.Totalitarian philosophies have had, and will continue to have, a profound appeal to many millions of people. Destruction of the 'objective enemy', as Hannah Arendt once put it, remains a fundamental object of many dictatorships." (p. 514)

Inderdaad - en niet alleen van dictatoriaal geregeerde landen, maar ook van nominaal democratisch bestuurde landen: Enkele dagen geleden heeft de Amerikaanse Senaat een aanzienlijk deel van de wetgeving die ooit als essentieel voor menselijke beschaving golden afgeschaft.

 Ik citeer de NRC, maar voeg de opsomming in punten toe:

  • "ondervragers mogen terreurverdachten dwingen een verklaring af te leggen;

  • medewerkers van de CIA die eerder martelden gaan vrijuit;

  • gemartelde verdachten worden gewoon berecht;

  • hun strafproces vindt plaats voor militaire commissies;

  • verdachten mogen niet altijd weten op basis van welk bewijs ze worden berecht;

  • en zolang ze niet worden berecht, mogen ze eindeloos worden vastgehouden."

Verder zie mijn stukje Der Untergang des Abendlandes uit september - en ik merk hier verder alleen op dat ook Stalin's terreur plaatsvond op basis van het voorwendsel dat zijn staatsterreur beweerde terroristen bestreed, en dat verreweg de gevaarlijkste en dodelijkste terreur-organisaties staten zijn, en de gevaarlijkste terroristen de "professionals" van deze staten.

Ondertussen bent u nog vrij, zolang als het duurt, om te trachten uzelf te informeren over de menselijke grondslagen - domheid, conformisme, sadisme, totalitairisme - van staatsterrrorisme, en toruwens ook van overig terrorisme, en wat dat betekent voor de mensen die eraan onderworpen worden, en er door worden geslachtofferd.

Mijn eigen mening, ook gezien Applebaum's zeer terechte hoewel niet optimistische "This book was written because it almost certainly will happen again" is dat de leiders die Nederland heeft - types als Balkenende, Donner e.v.a. al op het oog evidente geboren  apparatchiks - niet de politieke voorgangers zijn die dit zullen trachten tegen te houden, maar die dit zullen bestendigen, en vrijwel zeker niet uit opzet, maar uit domheid en conformisme, en uit gebrek aan karakter, aan niveau en aan hoge menselijkheid, die trouwens altijd en overal zeldzaam is.

De heren zullen dit ongetwijfeld verontwaardigd willen ontkennen, maar in dit geval heb ik toch echt hun Gristengod aan mijn kant: Domheid, conformisme, sadisme, totalitairisme zijn héél "menselijk-al-te-menselijk", sinds de zondeval of het begin van de menselijke geschiedenis, vanwaar dan ook

"Presque toute l'Histoire n'est qu'une suite d'horreurs."
   (Chamfort)

Anne Applebaum heeft haar best gedaan enige achtergronden van dit feit te verhelderen, en overigens ligt het aan de moed en de hersens van anderen om er wat zinnigs mee te doen.


P.S. Hier zijn de details voor de boekhandel: Anne Applebaum: "Gulag - A History" - Penguin Books, 2004. ISBN 0-140-28310-2.

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail