Nederlog        

 

9 september 2006

                                                                 

Terrorisme-, samenzwerings- en komplot-denken

 

 

Nog twee dagen en het is weer Nine-Eleven, volgens de kalender, en de kranten staan er vol van.

Ik lees de NRC en heb het e.e.a. aan 9/11-proza van dat blad doorgenomen, maar het meeste is niet erg informatief of zinnig, afgezien van de artikelen van Karel Knip, die in z'n column veel min of meer wetenschappelijke vraagstukken weet te verhelderen "met wat HBS-mechanica" (zegt hij zelf) en middels informatie die op te diepen valt - voor de enigszins natuurkundig bekwaamde lezer - uit Minnaert's alleraardigste boeken over Natuurkunde in het vrije veld (en uit meer recente verwante literatuur van Amerikaanse herkomst, die ik niet in mijn boekenkast heb staan, anders dan Minnaert).

Knip bespreekt samenzwerings-theorieën over 9/11, zoals van de Amerikaanse emeritus theoloog Griffith, en er blijft niet zo héél veel van deze theorieën over, al zijn er wel vragen genoeg die niet behoorlijk beantwoord zijn.

Maar wie uit - nog - niet beantwoorde vragen en onopgeloste problemen regelrecht Een Komplot weet te brouwen is minstens een béétje paranoïde, en heeft veel weg van de heilige gelovers in Intelligent Design, die ook zo plegen te redeneren. (De wetenschap heeft niet alle antwoorden op alle vragen, ergo ... there must be Intelligent Design, Praise The Lord! Dat de voornaamste zekerheden van een mens zouden kunnen bestaan uit onderkende onzekerheden - à la: ik weet heel zeker dat ik heel veel niet zeker weet en ook heel veel zeker niet weet - is voor dergelijke denkers nauwelijks te bevatten, al poseren ze graag als heel bescheiden.)

Ik heb lang niet alles doorgenomen over 9/11 dat me onder ogen kwam, maar in wat ik wèl las miste ik minstens drie relevante overwegingen. Hier volgen ze, zodat u ze kunt meewegen.

1. Incompetentie: Het is héél wel mogelijk dat Cheney en Bush Jr. allerlei plannen rondom Irak hadden die om allerlei redenen niet deugden maar die toch versneld uitgevoerd konden worden als gevolg van 9/11, eenvoudig omdat de president en zijn staf door die aanslag véél meer macht kregen, en die ook aan zichzelf toekenden, regelmatig in strijd met de Amerikaanse wet.

Maar een in beginsel goede verklaring van nogal wat onduidelijkheden rondom 9/11 is dat er sprake was van veel incompetentie, en dan vooral op regeringsniveau.

En dat lijkt me in ieder geval waar: Hoe competent Cheney is kan ik niet goed beoordelen, maar Bush Jr. is de meeste incompetente Amerikaanse president die in de 20ste eeuw aan de macht kwam. NB: Ik heb het niet over sympathie of antipathie, maar over menselijke intellectuele en morele vermogens.

Uiteraard werd er onmiddellijk veel gelogen en gefantaseerd rondom 9/11 in de media, en werd de aanslag onmiddellijk gebruikt door de regering Bush voor doelen die ze toch al had (zo noemden regeringswoordvoerders op 9/11/2001 al Irak), en samen met de evidente incompetentie van zowel Bush Jr. als nogal wat leden van zijn regering en staf verklaart dit in beginsel redelijk wat over de onduidelijkheden rondom 9/11.

Bovendien is HET zwakke punt van alle samenzwerings-theorieën vrijwel altijd dat aan de vermeende samenzweerders een véél grotere kennis en competentie wordt toegekend dan menselijk mogelijk of waarschijnlijk is - zodat de niet bijster competente regering Bush, geleid door intellectuele dwerg Bush Jr., een zeer ongeschikte kandidaat is als organisator van een ingewikkelde samenzwering.

2. Collaboratie: Er zijn heel weinig echte zelfstandige individuen. De meeste mensen - in de orde van 999 op de 1000, of meer - zijn conformist; doen gewoonlijk wat ze opgedragen wordt door erkende leiders; geloven wat de doorsnee gelooft; en werken mee en samen met directe collegaas en de direkte eigen baas.

Dit betekent dat er, en dan vooral in bureaucratische organisaties, veel wordt gelogen en bedrogen, veel wordt geposeerd en gecollaboreerd, en veel eigen belangen - mijn pensioen! mijn status! mijn promotie! - worden bestendigd ten koste van het bestendigen van de idealen of doelen van de organisatie.

Hetzelfde mechanisme werkt ook weer als er sprake is van fouten en het leggen van verantwoordelijkheden: Vrijwel iedereen beschermt zijn collegaas, en verwacht dat z'n collegaas hem beschermen, en voorzover dit niet gebeurt door bewust liegen dan wel door verzwijgen, verfraaien of verdraaien van de waarheid.

Resultaat: Het is bijzonder moeilijk de feitelijke gang van zaken rond een ingewikkelde sociale ramp in kaart te brengen, omdat zovelen belang hebben bij hun versie van het verhaal, en zo weinigen gewillig zijn niets dan de waarheid te zeggen.

3. Propaganda, hype of hysterie: Het meeste wat ik de afgelopen 5 jaren over terrorisme las was propaganda, hype of hysterie.

Als Al Qaeda was of is wat er in de Amerikaanse regeringspropaganda van gemaakt is dan zouden er de afgelopen 5 jaren vele tientallen, honderden of duizenden grote aanslagen in Europa, Japan en de V.S. hebben moeten plaatsvinden.

En vergeleken met het gevaar van de Sovjet-Unie + communistisch China, die Europa, de V.S. en Japan tientallen jaren bedreigden, is het gevaar van Al Qaeda - geen eigen staat, geen eigen territorium, geen eigen leger, geen eigen economie enz. enz. - vrijwel nihil, zoals het aantal slachtoffers dat de afgelopen 5 jaren door terrorisme is gemaakt, heel gering is indien de aantallen slachtoffers worden vergeleken met het totaal aan verkeersslachtoffers in dezelfde periode in de betrokken landen.

Ik heb het hier herhaaldelijk eerder over gehad - zie o.a. Over Terrorisme - maar tot mijn verbazing blijven de meeste journalisten en commentatoren dit anders zien.

Laat ik dus maar eens afsluiten met een toepasselijk citaat van Chamfort, uit "Products of the Perfected Civilization", dat een vertaling is uit het Frans naar het Engels door W.S. Merwin:

"Everything that is said at gatherings, in salons, at dinners and public assemblies, in books, even the ones that set out the nature of society - it is all false or insufficient. One could apply to it the Italian phrase per la predica (matter for sermons) or the Latin ad populum phaleras (throw your baubles to the crowd). What is true, what is instructive, is what the consciousness of an honest man who has seen much and observed it well relates to a friend as they sit by the fire. A number of conversations of this kind have taught me more than all the books and all the ordinary commerce of society. They set me in the right direction with more assurance, and give me more to think about." (*)

Wel... dat is ongeveer mijn bedoeling - maar u moet wèl zelfstandig denken en kiezen, want daarvoor bent u mens. Ik kan dat niet voor u, en als u het niet zèlf doet dan wordt of bent u gewoon het conformistisch bijwagentje, het bijgoochempje, van de Leiders en Mediapersoonlijkheden waar u in gelooft, met uw - in dat geval - geheel niet bijzondere verstand.

En zie trouwens in verband met het geciteerde Publiek verkondigde meningen zijn meestal niet eerlijk en Iets over rollen.


(*) p. 139 van "Products of the Perfected Civilization" - Selected writings of Chamfort, translated and with an introduction by W.S. Merwin, ISBN 0-86547-145-2.

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail