Nederlog        

 

24 juli 2006

                                                                 

Mill over vrijheid

 

 

Ik ben begonnen aan een commentaar op Mill's "On Liberty", dat ik eind April op de site zette. Hier is een belangrijk citaat eruit, aan de hand waarvan de lezer kan overwegen in welke mate Nederland vrij is, zoals omschreven door Mill, en ook in welke mate andere landen dat zijn.

Wat volgt is uit het eerste hoofdstuk van "On Liberty", geheel in de volgorde waarin het gedrukt staat, minus wat tussenliggende tekst, en met aanmerkelijk meer alinering dan Mill gebruikte.

Ik geef mijn eigen vertaling, met aan het eind van dit stukje het Engels dat ik vertaalde.


John Stuart Mill over vrijheid:

"Het doel van dit Essay is het uitspreken van een erg eenvoudig beginsel, dat in staat is om het verkeer tussen de maatschappij en het individu onvoorwaardelijk te regelen, zowel wat betreft het gebruik van lichamelijk geweld als van wettelijke straffen, als ook van de morele dwang door de publieke opinie."

"Dat beginsel is dat het enige doel dat de mensheid een recht geeft om collectief of individueel in the grijpen in de vrijheid van handelen van enig mens is zelf-verdediging.

"Het enige doel waarvoor macht rechtmatig kan worden gebruikt over enig lid van een beschaafde gemeenschap, tegen zijn wil, is om schade toegebracht aan anderen te voorkomen. Zijn eigen goed, lichamelijk of geestelijk, is daarvoor geen toereikende rechtvaardiging."

"Het enige onderdeel van het gedrag van enig persoon waarvoor hij verantwoordelijk is tegenover de maatschappij geldt dat deel dat anderen betreft. Het deel dat alleen hemzelf betreft, dat zijn onafhankelijkheid betreft, is, in rechte, ongebonden. Over zichzelf, over z'n eigen lichaam en geest, is het individu zelf heerser."

"Vrijheid, als beginsel, is niet van toepassing in enige toestand die vooraf gaat aan de tijd waarin de mensheid in staat is verbeterd te worden door vrije en gelijke discussie."

"Die belangen, stel ik, die de onderwerping van individuele spontaniteit aan externe controle autoriseren, gelden alleen met betrekking tot de handelingen van enig persoon die de belangen van andere mensen betreffen."

"Er zijn ook vele positieve handelingen voor het belang van anderen, die iemand rechtmatig mag worden gedwongen te doen, zoals het geven van getuigenis in een rechtbank; het dragen van z'n rechtmatig deel in de verdediging van allen, of het deelnemen in enig gezamenlijk werk dat noodzakelijk is voor de belangen van de maatschappij waarvan hij de bescherming geniet; en het verrichten van diverse handelingen die een individueel belang dienen, zoals het redden van het leven van een medemens, of het beschermen van de zwakken tegen misbruik, en in het algemeen dingen die duidelijk menselijke plicht zijn, en voor het niet doen waarvan een mens verantwoordelijk kan worden gemaakt door de maatschappij."

"Een persoon kan een ander kwaad veroorzaken niet alleen door z'n handelingen, maar ook door z'n nalatigheid, en in beide gevallen kan zo iemand terecht verantwoordelijk worden gemaakt voor de schade die ontstaat.

Het is echter waar dat in het tweede geval dwang veel voorzichter moet worden toegepast dan in het eerste. Het iemand verantwoordelijk maken voor het kwaad dat deze deed tegen anderen is de regel; het iemand verantwoordelijk maken voor het niet voorkomen van kwaad is, vergelijkenderwijs, de uitzondering."

"Er is een veld van menselijk handelen waarin de maatschappij, in onderscheid van het individu, hoogstens een indirect belang heeft, en dit omvat dat deel van een persoon's leven en gedrag dat alleen de persoon zelf betreft, of, waar het anderen raakt, dit alleen doet met hun vrije, vrijwillige, onbedrogen instemming en deelname."

"Het volgende is dan het juiste bereik van de menselijke vrijheid.

Het omvat, in de eerste plaats, het innerlijk domein van bewustzijn; het vergt de vrijheid van het geweten, en dat in de meest omvattende zin; het omvat vrijheid van denken en voelen; absolute vrijheid van opinie en gevoelens over alle onderwerpen, zowel praktisch als theoretisch, zowel wetenschappelijk, moreel als theologisch.

De vrijheid van het uiten en publiceren van meningen heeft de schijn onder een ander beginsel te vallen, aangezien het behoort tot dat deel van het gedrag van een individu dat anderen raakt; maar, aangezien het vrijwel even belangrijk is als de vrijheid van denken zelf, en aangezien het voor het grootste deel berust op dezelfde redenen, is het er niet praktisch van te onderscheiden."

"In de tweede plaats, het beginsel vergt de vrijheid van smaak en van handelen; de vrijheid een doel in het leven te kiezen dat overeen komt met ons karakter; de vrijheid om te doen zoals we willen, alleen gebonden door de konsekwenties die daaruit volgen, zo lang als we onze medemensen  geen schade toebrengen, zelfs als ze ons gedrag voor dom, pervers of immoreel houden."

"In de derde plaats volgt uit deze individuele vrijheid, dezelfde soort vrijheid, met dezelfde beperkingen, voor combinaties van individuŽn; de vrijheid van vereniging, voor enig doel dat geen schade toebrengt aan anderen, aangenomen dat de individuen die zich verenigen volwassen zijn, en niet zijn gedwongen of misleid."

"Geen maatschappij waar deze vrijheden niet, over het geheel genomen, worden gerespecteerd, is vrij, wat ook de vorm van regering mag zijn; en geen maatschappij is volledig vrij waar deze vrijheden niet absoluut en ongekwalificeerd bestaan."


Wel: Is Nederland vrij in de door Mill omschreven zin? En hoe zinnig is dat? En indien zinnig: hoe praktikabel, gegeven mensen zoals ze kennelijk in meerderheid zijn - en op basis van welke criteria of principes beslist u dat? Of zou zo'n beslisser behoren te doen?

Ik werp maar wat moeilijke vragen op, die ik hier en nu niet beantwoord, maar Mill vind ik overwegend zinnig en helder.

Hier volgt de Engelse versie die ik vertaalde, en Mill's eigen tekst en redactie zijn hier: "On Liberty:


"The object of this Essay is to assert one very simple principle, as entitled to govern absolutely the dealings of society with the individual in the way of compulsion and control, whether the means used be physical force in the form of legal penalties, or the moral coercion of public opinion.

That principle is, that the sole end for which mankind are warranted, individually or collectively in interfering with the liberty of action of any of their number, is self-protection.

That the only purpose for which power can be rightfully exercised over any member of a civilized community, against his will, is to prevent harm to others. His own good, either physical or moral, is not a sufficient warrant. "

"The only part of the conduct of any one, for which he is amenable to society, is that which concerns others. In the part which merely concerns himself, his independence is, of right, absolute. Over himself, over his own body and mind, the individual is sovereign."

"Liberty, as a principle, has no application to any state of things anterior to the time when mankind have become capable of being improved by free and equal discussion."

"Those interests, I contend, authorize the subjection of individual spontaneity to external control, only in respect to those actions of each, which concern the interest of other people. "

"There are also many positive acts for the benefit of others, which he may rightfully be compelled to perform; such as, to give evidence in a court of justice; to bear his fair share in the common defence, or in any other joint work necessary to the interest of the society of which he enjoys the protection; and to perform certain acts of individual beneficence, such as saving a fellow-creature's life, or interposing to protect the defenceless against ill-usage, things which whenever it is obviously a man's duty to do, he may rightfully be made responsible to society for not doing. "

"A person may cause evil to others not only by his actions but by his inaction, and in either case he is justly accountable to them for the injury.

The latter case, it is true, requires a much more cautious exercise of compulsion than the former. To make any one answerable for doing evil to others, is the rule; to make him answerable for not preventing evil, is, comparatively speaking, the exception. "

 "But there is a sphere of action in which society, as distinguished from the individual, has, if any, only an indirect interest; comprehending all that portion of a person's life and conduct which affects only himself, or, if it also affects others, only with their free, voluntary, and undeceived consent and participation. "

"This, then, is the appropriate region of human liberty.

It comprises, first, the inward domain of consciousness; demanding liberty of conscience, in the most comprehensive sense; liberty of thought and feeling; absolute freedom of opinion and sentiment on all subjects, practical or speculative, scientific, moral, or theological.

The liberty of expressing and publishing opinions may seem to fall under a different principle, since it belongs to that part of the conduct of an individual which concerns other people; but, being almost of as much importance as the liberty of thought itself, and resting in great part on the same reasons, is practically inseparable from it. "

"Secondly, the principle requires liberty of tastes and pursuits; of framing the plan of our life to suit our own character; of doing as we like, subject to such consequences as may follow; without impediment from our fellow-creatures, so long as what we do does not harm them even though they should think our conduct foolish, perverse, or wrong. "

"Thirdly, from this liberty of each individual, follows the liberty, within the same limits, of combination among individuals; freedom to unite, for any purpose not involving harm to others: the persons combining being supposed to be of full age, and not forced or deceived. "

"No society in which these liberties are not, on the whole, respected, is free, whatever may be its form of government; and none is completely free in which they do not exist absolute and unqualified. "

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail