Nederlog        

 

8 februari 2006

                                                                 

"Gevaarlijke ideeŽn - 2"

 

 

Meer zogeheten "gevaarlijke ideeŽn" aangedragen op de website The Edge. De ideeŽn die ik behandel staan allemaal in ťťn bestand op de site van The Edge.  Deze keer is dat http://www.edge.org/q2006/q06_index.html, dat tegelijk de openingspagina is van het project van "The Edge Annual Question - 2006".


Hier zijn mijn selecties met interne links uit dit tweede bestand van een reeks van twaalf:

2.1 Schank - Geen (gewone) scholen meer
2.2 Shermer - Hoe te leven
2.3. Harari - Het verdwijnen van de democratie

2.1. Schank - Geen (gewone) scholen meer

Roger C. Schank is een psycholoog en computer wetenschapper verbonden aan de Trump University. Hij wil de scholen sluiten:

Schools should simply cease to exist as we know them. The Government needs to get out of the education business and stop thinking it knows what children should know and then testing them constantly to see if they regurgitate whatever they have just been spoon fed.

Hij weet ook wat hij ervoor in de plaats wil:

Schools need to be replaced by safe places where children can go to learn how to do things that they are interested in learning how to do. Their interests should guide their learning. The government's role should be to create places that are attractive to children and would cause them to want to go there.

Het lijken mij allebei zinnige ideeŽn, maar ze zijn ook oud, van Montessori-onderwijs tot Summerhill of Kees Boeke - en zelden behoorlijk gepraktiseerd, overigens om tal van goede reden (zoals: weinig geld,  veel tegenwerking, en veel leerlingen met moeilijkheden vanwege eerder ander onderwijs).

Maar het lijkt mij een onbetwijfelbare waarheid dat de scholen zoals die nu bestaan in het Westen, of dat nu Nederland of de US is, overwegend drilinstituten voor conformisme en een schijn van beschaving zijn, en vooral voor de hoger begaafden een bijzonder inefficiŽnte, vervelende en misleidende manier zijn om kennis te verwerven.

Het probleem is dat veel betere scholen - want daar komt het toch op neer: Instellingen waar kinderen zichzelf geestelijk en lichamelijk kunnen ontwikkelen naar eigen vermogen, en ondertussen leren wat nodig is om behoorlijk maatschappelijk te functioneren - meer geld kosten, en de meeste ouders daar gewoonlijk tegen zijn, al hebben ze geen bezwaar kinderen op de wereld te zetten.

En zolang er geen veel betere scholen voor de grote meerderheid komen zal het zo blijven dat de meest intelligenten er baat bij hebben ofwel thuis ofwel op een bijzonder instituut onderwezen te worden, en zal dit alleen een zeldzaam voorrecht zijn voor wie ťn hoogbegaafd is ťn toevallig rijke en redelijke ouders heeft.

Tot er veel betere scholen voor de grote meerderheid komen zal dus het overgrote deel van het menselijk talent dat geboren wordt overwegend verminkt, verveeld, misleid en geschaad worden door het slechte reguliere verplichte saaie en domme schoolonderwijs-voor-de-domme-massa dat ze moeten doorlopen om een universiteit te kunnen bereiken.

2.2. Shermer - Hoe te leven

Michael Shermer is de uitgever van het Skeptic magazine:

My dangerous idea is a solution to what I call the "really hard problem": how best should we live? My answer: A free society, defined as free-market economics and democratic politics ó fiscal conservatism and social liberalism ó which leads to the greatest liberty for the greatest number. Since humans are, by nature, tribal, the overall goal is to expand the concept of the tribe to include all members of the species into a global free society. Free trade between all peoples is the surest way to reach this goal.

Ook dit is bepaald geen nieuw idee, want het is minstens zo oud als Adam Smith's "The Wealth of Nations".

Het is ook geen goed uitgewerkt idee, en nogal ideologisch, en wellicht, volgens sommigen Westers. Toch is er redelijk wat vůůr te zeggen, dat er alles mee te maken heeft dat sinds de eerste staat volgens het gegeven model ontstond, te weten de USA in 1776/1787, na de Amerikaanse Revolutie, met eerst de Declaration of Independence, en vervolgens de Constitution met de Federalist Papers, er redelijk wat ŗndere maatschappelijke revoluties zijn geweest, met andere constructies, idealen en ideologen: De Franse Revoluties; het absolutistisch ceasarisme van de Bonapartes (I en III); de socialistische revoluties in Rusland en China; de fascistische en nationaal-socialistische revoluties in ItaliŽ, Spanje en Duitsland, en meer.

Het resultaat is behoorlijk eenduidig: Staten die niet gebaseerd zijn op vrije democratische verkiezingen; die geen rechtsstaten zijn met scheiding tussen kerk en staat of partij en staat; die niet het recht van het vrije woord, van vereniging, en van habeas corpus hebben, en die niet gebaseerd zijn op vrije handel en vrije markten; staten waar de trias politica niet gehandhaafd wordt, zijn staten die kennelijk gedoemd zijn tot het zijn van dictatoriale staten, die veel menselijk leed veroorzaken, en snel tenonder gaan aan hun eigen incompetentie, onpraktiseerbare idealen, of oorlogen.

2.3. Harari - Het verdwijnen van de democratie

Haim Harari is een natuurkundige verbonden aan het Weizmann Institute of Science, en zijn idee is helder en actueel:

Democracy may be on its way out. Future historians may determine that Democracy will have been a one-century episode. It will disappear. This is a sad, truly dangerous, but very realistic idea (or, rather, prediction).

Hij geeft redelijk wat goede argumenten, en ik citeer er een paar:

All democratic nations have slow, vanishing or negative population growth, while all anti-democratic and uneducated societies multiply fast. Within democratic countries, most well-educated families remain small while the least educated families are growing fast.
(..)
To these we must add the regrettable fact that authoritarian multinational corporations, by and large, are better managed than democratic nation states. Religious preaching, TV sound bites, cross boundary TV incitement and the freedom of spreading rumors and lies through the internet encourage brainwashing and lack of rational thinking.
(..)
Educational systems in most advanced countries are in a deep crisis while modern education in many developing countries is almost non-existent. A small well-educated technological elite is becoming the main owner of intellectual property, which is, by far, the most valuable economic asset, while the rest of the world drifts towards fanaticism of one kind or another. Add all of the above and the unavoidable conclusion is that Democracy, our least bad system of government, is on its way out.

Ik zeg niet nee, en Harari's analyse, die verdient in z'n geheel gelezen te worden, lijkt me in beginsel zinnig. Wat is er tegen in te brengen? Vooral dit, lijkt me:

Ook in nominale democratieŽn is het niet de meerderheid van het volk die bestuurt en beslist, maar een kleine ťlite die zich door de meerderheid laat kiezen, in onderlinge concurrentie met andere leden van de ťlite.

Dit is trouwens onoverkomelijk - zie: Mosca - en over het geheel genomen een voordeel, omdat er geen ingewikkelde maatschappijen zonder ťlites van diverse soorten - bestuurlijk, economisch, wetenschappelijk, artistiek - kunnen bestaan, om het soort reden dat een lichaam zonder hoofd ook nogal moeilijk bestuurbaar maakt.

Waar het dus vooral om gaat zijn de ideeŽn en idealen van de feitelijke bestuursťlite: Zolang deze er maar in meerderheid van overtuigd blijft dat vrije verkiezingen, een rechtsstaat, vrije handel, vrijheid van vereniging, vergadering en het woord, en habeas corpus gehandhaafd blijven en worden, eenvoudig omdat deze gebleken zijn te kunnen werken en de grote meerderheid van de mensen die in zo'n systeem leven een draagbaar leven geeft, kan het dus wel los lopen met "de democratie".

Zie overigens hieronder O'Donnell - Het verdwijnen van de staat en de verwijzingen daar gegeven naar The Bureaucracy Plan en The Democracy Plan in het Philosophical Dictionary.

Maar aan de andere kant: Harari is niet erg optimistisch, en ik ook niet, en mijn voornaamste reden daarvoor is het gruwelijk slechte wetenschappelijke en voorbereidend wetenschappelijke onderwijs sinds minstens een generatie in het hele Democratische Vrije Westen.

 

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail